މަތީ ތައުލީމަށް ކިޔަވާކުދިން އަމިއްލައަށް މަރުވުން އިތުރުވުން

އައި.އައި.ޓީ ބޮމްބޭގެ ދަރިވަރެއްގެ މަރުގެ ހާދިސާއާއެކު، ދަރިވަރުން އަމިއްލައަށް މަރުވާ މައްސަލައަށް އަލުން ސަމާލުކަން ހުއްޓިއްޖެއެވެ.

މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނުން 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހު ޕާލަމެންޓަށް މައުލޫމާތު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، 2018 އާއި 2023 އާ ދެމެދު ފާއިތުވި ފަސް އަހަރު ތެރޭގައި އެކި އައި.އައި.ޓީ ތަކުން 39 ދަރިވަރަކު ވަނީ އަމިއްލައަށް މަރުވެފައެވެ.

ސެޕްޓެމްބަރު 18 ވަނަ ދުވަހު އައި.އައި.ޓީ ބޮމްބޭގެ ކެމްޕަސްގައި ހުންނަ ހޮސްޓެލް ކޮޓަރީގެ ސީލިން ފަންކާގައި ދަންޖެހިފައި ހުއްޓާ ފެނުނު ދަރިވަރުގެ މަރުގެ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މުޒާހަރާތައް ފެށި، ދަރިވަރުން އަމިއްލައަށް މަރުވާ މައްސަލައަށް އަލުން ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ.

އެ އިންސްޓިޓިއުޓުން ބުނި ގޮތުގައި، އެ ދަރިވަރު މި ފިޔަވަޅު އެޅީ މިޑް-ސެމިސްޓާ އިމްތިހާނެއްގެ ތެރޭގައި މޮބައިލް ފޯނު ބޭނުންކުރަނިކޮށް ފެނުނުތާ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ މިދިޔަ މަހު އައި.އައި.ޓީ ދިއްލީގެ ދަރިވަރަކު އަމިއްލައަށް މަރުވުމާ ގުޅިގެން ކެމްޕަސްގައި ނުރުހުން ފާޅުކުރަމުން ދަނިކޮށެވެ. މިއީ ފަހަކަށް އައިސް ގައުމުގެ އެންމެ ފުންނާބު އުސް ފަންނީ ތައުލީމީ މަރުކަޒުތަކުގައި ހިނގަމުންދާ މިފަދަ ގިނަ ހާދިސާތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ހާދިސާއެވެ.

މި މައުލޫމާތުގައި ހިމެނެނީ މިކަމާ ގުޅޭ ތަފާސްހިސާބުތަކާއި، އައި.އައި.ޓީ ތަކާއި މަރުކަޒީ ސަރުކާރުން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން މިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ ތަހުގީގުތައް ގޮސްފައިވާ ހިސާބެވެ.

ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކަނީ ކީކޭ؟

މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނުން 2023 ޖުލައިގައި ޕާލަމެންޓަށް ހުށަހެޅި މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، 2018 އާއި 2023 އާ ދެމެދު އައި.އައި.ޓީ ތަކުގެ 39 ދަރިވަރަކު ވަނީ އަމިއްލައަށް މަރުވެފައެވެ. ގްލޯބަލް އައި.އައި.ޓީ އެލުމްނައި ސަޕޯޓް ގްރޫޕުން އެއްކުރި މައުލޫމާތުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ވޭތުވެދިޔަ 20 އަހަރު ތެރޭގައި ދަރިވަރުންގެ އާދަޔާ ހިލާފު 171 މަރު ރިކޯޑު ކުރެވިފައިވާއިރު، މީގެ ތެރެއިން 82 އިންސައްތައަކީ ކެމްޕަސްތަކުގައި އަމިއްލައަށް މަރުވެގެން ހިނގާފައިވާ މަރުތަކެވެ.

ސުޕްރީމް ކޯޓުން އައްޔަނުކުރި ނޭޝަނަލް ޓާސްކް ފޯހުން ބުނަނީ ކީކޭ؟

ދަރިވަރުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ މައްސަލަތަކަށް ހައްލު ހޯދުމަށާއި، މަތީ ތައުލީމުދޭ މަރުކަޒުތަކުގައި އަމިއްލައަށް މަރުވުން ހުއްޓުވުމަށް އެކުލަވައިލި ނޭޝަނަލް ޓާސްކް ފޯހުގެ ވަގުތީ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ތައުލީމީ މަރުކަޒުތަކުގައި "އަމިއްލައަށް މަރުވުމުގެ ވަބާ" ފެތުރެން ދިމާވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ކިޔެވުމުގެ ޕްރެޝަރާއި، ނަސްލީ ތަފާތުކުރުންތަކާއި، މާލީ ދަތިތަކާއި، ޖިންސީ ފުރއްސާރަތަކުގެ އިތުރުން އިމްތިހާނުތަކުން ފޭލްވުން ފަދަ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ހިމެނެއެވެ.

2026 ޖޫން މަހު އާންމުކުރި މި ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އައި.އައި.ޓީ ތަކުގެ ފެކަލްޓީ މެންބަރުންނަށް ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ މައްސަލަތަކަށް ހައްލު ހޯދައިދިނުމަށް ބޭނުންވާ ގާބިލުކަން ލިބިފައި ނުވާކަމަށް އެ ފަރާތްތަކަށް އިހުސާސްކުރެވެއެވެ. އަދި 90 އިންސައްތަ މުވައްޒަފުންނަށް މިފަދަ ނާޒުކު މައްސަލަތަކުގައި ދަރިވަރުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އެކަށީގެންވާ ތަމްރީނު ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.

31 މަރުކަޒަކުން (މީގެ ތެރޭގައި 23 އައި.އައި.ޓީ ހިމެނޭ) ލިބުނު މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، 18 މަރުކަޒެއްގައި މަދުވެގެން އެއް ނަފްސާނީ ސިއްހަތުގެ ހިދުމަތްތެރިއަކު ހުރި ނަމަވެސް، ފެކަލްޓީ މެންޓަޝިޕް ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ރަސްމީ ތަމްރީނު ލިބިފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވަނީ އެންމެ ހަތަރު މަރުކަޒަކުންނެވެ. އަދި އެކުވެރިންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ހަރަކާތްތަކަށް ރަސްމީ ތަމްރީނު ލިބިފައިވަނީ އެންމެ 10 މަރުކަޒަކަށެވެ.

މިކަމުގައި މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ އިޖާބައަކީ ކޮބައިތަ؟

މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނުން މިދިޔަ މަހު ޕާލަމެންޓަށް މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، މަތީ ތައުލީމުދޭ ފެކަލްޓީތަކުގެ ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމުގެ ގައުމީ މަޝްރޫއެއް ކަމަށްވާ 'މާލަވިޔާ މިޝަން ޓީޗާ ޓްރޭނިން ޕްރޮގްރާމް' ގެ ދަށުން، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ކުރިއެރުވުމަށް ހާއްސަ އިންތިޒާމުތަކެއް ވަނީ އެކުލަވައިލާފައެވެ.

ޔޫނިއަން މިނިސްޓާ އޮފް ފޯ އެޑިއުކޭޝަން ސުކާންތާ މަޖުމްދާރު ޕާލަމެންޓުގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ކޮންމެ ދެ ހަފްތާއަކުން އެއްފަހަރު ފެކަލްޓީ މެންބަރުންނާއެކު ސެޝަންތައް ބާއްވައި، ދަރިވަރުންގެ ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ފެށޭ މަރުހަލާގައި ދެނެގަނެ، އެކަމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވެއެވެ.

2026 ވަނަ އަހަރު އައި.އައި.ޓީ ތަކުގައި ހިނގި މަރުގެ ހާދިސާތަކުގެ ތަހުގީގުތައް ގޮސްފައިވަނީ ކިހާ ހިސާބަކަށް؟

އައި.އައި.ޓީ ދިއްލީން މިދިޔަ މަހު ވަނީ ރިޓަޔާޑް ޖަސްޓިސް މުކްތާ ގުޕްތާގެ ރިޔާސަތުގައި ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވައިލައި، 31 އަހަރުގެ އެމް.އެސް.ސީ ދަރިވަރަކު އަމިއްލައަށް މަރުވި މައްސަލަ ބަލަން ފަށާފައެވެ. ދަރިވަރުންގެ މުޒާހަރާތަކާ ގުޅިގެން އުފެއްދި މި ކޮމިޓީން ސެޕްޓެމްބަރު މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން ރިޕޯޓު ހުށަހަޅާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މިއަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އައި.އައި.ޓީ ކާންޕޫރުގެ ޕީ.އެޗް.ޑީ ދަރިވަރަކު އަމިއްލައަށް މަރުވުމާ ގުޅިގެން، އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ޖެނުއަރީ 22 ގައި ތިން މެންބަރުންގެ ޕެނަލެއް އެކުލަވައިލިއެވެ. މި ޕެނަލްގެ މަގްސަދަކީ ނަފްސާނީ ސިއްހަތުގެ އުސޫލުތައް ތަންފީޒުވަމުންދާ މިންވަރު ބެލުމާއި، ކައުންސެލިންގެ ނިޒާމުތައް ހުރި ގޮތް ދެނެގަނެ، މިފަދަ ހާދިސާތައް ހުއްޓުވުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް ލަފާދިނުމެވެ. ނަމަވެސް މި ތަހުގީގުގެ ރިޕޯޓު އަދި އާންމެއް ނުކުރެއެވެ.

އައި.އައި.ޓީ ތަކުން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ކޮބައިތަ؟

އައި.އައި.ޓީ ކަރަގްޕޫރުން ވަނީ ދަރިވަރުން އެކަހެރިވުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، އިލެކްޓްރޯނިކް ސާމާނު ބޭނުންކުރުން މަދުކޮށް އެކަކު އަނެކަކާ ވާހަކަދެއްކުމަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ގޮތުން އިރުއޮއްސޭ ވަގުތު ކަރަންޓު ކަނޑާލުމުގެ ހަރަކާތެއް ފަށާފައެވެ. އައި.އައި.ޓީ ގުވަހާޓީގައި 'ނޯ ޔޯ ނެއިބާ' (އަވަށްޓެރިޔާ ދެނެގަންނާށެވެ) ގެ ނަމުގައި ހިންގާ ކެމްޕޭނަކީ ވެސް ދަރިވަރުންގެ މެދުގައި ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް ހިންގާ ހަރަކާތެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ކިޔަވައިދޭ މަންހަޖަށް ބަދަލުތައް ގެނައުމާއި، ކެމްޕަސްގައި ވެލްނެސް އަދި ކައުންސެލިން ހަބްތައް ގާއިމުކުރުމާއި، ހާއްސަ ވެބްސައިޓްތަކާއި އެޕްލިކޭޝަންތައް ތައާރަފުކުރުމުގެ އިތުރުން، ދަރިވަރުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެކި އައި.އައި.ޓީ ތަކުން ދަނީ ތަފާތު ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންނެވެ.