ޑިމޮކްރެސީގެ ބާނީ އަކީ ކީކު

ޑިމޮކްރެސީއަކީ މިއަދު ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކެއްގައި އަމަލުކުރަމުންދާ، ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން އެކުލެވޭ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެވެ. މި ނިޒާމަކީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާއި، ހަމަހަމަކަމާއި، މިނިވަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނިޒާމެކެވެ. ޑިމޮކްރެސީގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، މިއީ އެތައް ގަރުނެއްގެ ކުރިން ފެށިގެން އައިސްފައިވާ ފަލްސަފާއެކެވެ.

"ޑިމޮކްރެސީ" މި ބަސް އުފެދިފައިވަނީ ގަދީމީ ގްރީކް ބަހުގެ ދެ ބަހެއް ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ "ޑީމޮސް" (ރައްޔިތުން) އަދި "ކްރާޓޯސް" (ބާރު ނުވަތަ ވެރިކަން) އެވެ. އެހެންކަމުން، ޑިމޮކްރެސީގެ ލަފްޒީ މާނައަކީ "ރައްޔިތުންގެ ބާރު" ނުވަތަ "ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަން" އެވެ. މި ނަން ދެވިފައިވަނީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ބާރަކީ ރައްޔިތުން ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ނިޒާމަކަށް ވާތީއެވެ.

މި ނިޒާމު ތައާރަފުކުރަން ޖެހުނު މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އޭރު އޮތް އަނިޔާވެރި ރަސްކަމާއި، މަދު ބައެއްގެ މުށުތެރޭގައި ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އާންމު ރައްޔިތުންގެ ބަހެއް ނެތި ނިންމާ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން ލިބެމުންދިޔަ އަނިޔާތަކުން ސަލާމަތްވުމާއި، އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ހަމަހަމަކަން ގާއިމްކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް ޒިންމާދާރުވާންޖެހޭ ބަޔަކަށް ހެދުމަކީ ވެސް މީގެ މުހިންމު މަގުސަދެކެވެ.

ދުނިޔޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޑިމޮކްރެސީ ތައާރަފުވީ ގަދީމީ ގްރީކްގެ އެތެންސްގައެވެ. އެއީ މީލާދީގެ ކުރިން ގާތްގަނޑަކަށް 508 ނުވަތަ 507 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މި ބަދަލު ގެނައުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް އުޅުއްވީ ކްލައިސްތަނީޒް (Cleisthenes) އެވެ. އޭނާއަކީ އެތެންސްގެ ޑިމޮކްރެސީގެ ބާނީ ނުވަތަ "ބައްޕަ" ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. އޭނާގެ އިތުރުން ސޯލަން ފަދަ ބޭފުޅުންނަކީ ވެސް ޑިމޮކްރެސީގެ ބިންގާ އެޅުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ބޭފުޅުންނެވެ. ޒަމާނީ ޑިމޮކްރެސީއަށް ބަލާއިރު، ޖޯން ލޮކް ފަދަ ފަލްސަފާވެރިންގެ ޚިޔާލުތަކަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަންކަމެވެ.

މިއަދު ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް ޑިމޮކްރެސީ ހިންގާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ނޯވޭ، ނިއުޒީލެންޑް އަދި އައިސްލޭންޑް ހިމެނެއެވެ. ނޯވޭއަކީ އިންތިޚާބީ ނިޒާމުގެ ދެފުށް ފެންނަ މިންވަރު މަތި ގައުމެކެވެ. ނިއުޒީލެންޑުން އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް އިސްކަންދޭއިރު، އައިސްލޭންޑަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ޕާލަމެންޓް އޮތް ގައުމެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ޒަމާނީ މަލްޓި-ޕާޓީ ޑިމޮކްރެސީ ތައާރަފްކުރުމުގައި ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދާއި، މުޙައްމަދު ލަތީފް ފަދަ ބޭފުޅުންނަކީ މުހިންމު އިސްލާހީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި ބާނީންނެވެ. ޖުމްލަގޮތެއްގައި ޑިމޮކްރެސީއަކީ ވަކި މީހެއްގެ މިލްކެއް ނޫން ނަމަވެސް، އެ ނިޒާމުގެ ބިންގާ އެޅި ފަރާތްތަކުގެ ހިތްވަރާއި ފަލްސަފާގެ ސަބަބުން މިއަދު ގިނަ ބަޔަކަށް މިނިވަންކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ.