ޖަންގަލީގައި ރޯވާ އަލިފާނުގެ ދުމާއި ވޯލްޑް ކަޕް ފައިނަލް: ބަދަލުގައި ފީފާގެ ޕްލޭނެއް އެބައޮތްތަ؟

2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި 20 ވަނަ ދުވަހު އޮންނަ ފީފާ ވޯލްޑް ކަޕްގެ ފައިނަލް މެޗަށް މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ނިއު ޖާޒީގެ އީސްޓް ރަދަފޯޑްގައި ހުންނަ ނިއު ޔޯކް ނިއު ޖާޒީ ސްޓޭޑިއަމަށް ހުއްޓޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ހޫނު މޫސުމުގައި ތަބީއީ އެހެން ބާރަކުން މި މުނާސަބަތަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.

ވޯލްޑް ކަޕްގެ ފައިނަލަށް އޮތް ތޮބައީ ބިރަކީ ޖަންގަލިތަކުގައި ރޯވާ އަލިފާނުގެ ދުމެވެ. އެމެރިކާ އާއި ކެނެޑާގެ ހުޅަނގުގެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ރޯވަމުންދާ އަލިފާނުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ވިހަ ދުމުގެ ފަށަލަތައް އެމެރިކާގެ އިރުއުތުރުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ފެތުރި، އުޑުމަތި އޮރެންޖު ކުލައަށް ބަދަލުވެ، ވައިގެ ނުސާފުކަން ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް ވަނީ ގޮސްފައެވެ.

މިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، މިފަދަ ހާލަތެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ ކަންތައް ކުރާނެ ފުރިހަމަ އިމަޖެންސީ ޕްލޭނެއް ފީފާއަކު ނެތެވެ. މިއީ ކުޅުންތެރިންނާއި ސަޕޯޓަރުންގެ ސިއްހަތަށް ބަލާއިރު ނުހަނު ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.

"ވައި ނުސާފުވުމަކީ ތިމާވެށީގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ބަލިތަކަށް މަގުފަހިވާ އެންމެ ބޮޑު ކަންތައް. މީގެ ތެރެއިން ވެސް ޕީ.އެމް 2.5 އަކީ އެންމެ ނުރައްކާތެރި މާއްދާ،" ޑީ.އެމް.ސީ ހުރޮން ވެލީ-ސައިނާއީ ހޮސްޕިޓަލުގެ ކާޑިއޮލޮޖީ ޑައިރެކްޓަރު ޑރ. އަބީރު ބެރީ ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ އިތުރަށް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި ވައި ނުސާފުވުމަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި މީހުން މަރުވާ ހަތަރުވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ސަބަބެވެ.

ޖަންގަލިތަކުގެ އަލިފާނުން އުފެދޭ ދުމަކީ އާދައިގެ ދުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޕީ.އެމް 2.5 އާއި، އޯޒޯނާއި ނައިޓްރޯޖަން ޑައިޮކްސައިޑާއި ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް ގެ އިތުރުން ވޮލަޓައިލް އޯގަނިކް ކޮމްޕައުންޑްތައް އެކުލެވޭ ވިހައިން މަހުނިވެފައިވާ ދުމެކެވެ. މީގެ ތެރެއިން 2.5 މައިކްރޯމީޓަރަށް ވުރެ ކުދި ޕާޓިކަލް (ޕީ.އެމް.2.5) އަކީ ސިއްހީ އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެވެ. މި ތަކެތި ކުދިކަމުން ހަށިގަނޑުގެ ގުދުރަތީ ދިފާއީ ނިޒާމު ފަހަނައަޅައި، ފުއްޕާމޭގެ ފުންމިނަށް ދަތުރުކޮށް، ލޭގެ ތެރެއަށް ވާސިލުވުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިގެންވެއެވެ.

މިޑްވެސްޓަން ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުރީގެ އެސިސްޓަންޓް ކްލިނިކަލް ޕްރޮފެސަރ ޑރ. މުހައްމަދު އަލޯ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ވައި ނުސާފުވުމާއި ހިތުގެ ބަލިތަކާ ހުރި ގުޅުމަކީ ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުން ކަށަވަރުވެފައިވާ ކަމެކެވެ. އިރުކޮޅަކުވެސް މިފަދަ ވައިގެ ތެރޭގައި އުޅުމަކީ ހިތް ހުއްޓުމާއި، ސްޓްރޯކް ޖެހުމާއި، ހިތުގެ ވިންދު ގޯސްވުން ފަދަ ކަންކަމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.

އަލޯ އިތުރަށް ތަފްސީލުކޮށްދެއްވި ގޮތުގައި، ދިގު މުއްދަތަކަށް މިފަދަ ނުސާފު ވައިގެ ތެރޭގައި އުޅުމުން އޭގެ ނުރައްކާ އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވެގެންދެއެވެ. އަދި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، ވައިގައި ވިހަ މާއްދާތައް ހުންނަ މިންވަރު ކިތަންމެ މަދުވި ނަމަވެސް، އެއީ ސިއްހީ ގޮތުން ރައްކާތެރި މިންވަރެއް ކަމަށް ބެލެވެން ނެތް ކަމެވެ.

ޖަންގަލީގެ ދުމުގައި ހުންނަ ވިހަ ކެމިކަލްތަކާބެހޭ ގޮތުން "ނިއު އިންގްލެންޑް ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިން" ގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޖަންގަލިތަކުގެ އަލިފާނުން އުފެދޭ ޕީ.އެމް 2.5 އަކީ އާދައިގައި ސިޓީތަކުގެ ވައި ނުސާފުވުމަށްވުރެ މާ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެކެވެ. ޖަންގަލީގައި ރޯވާ އަލިފާނުގެ ވިހަ ދުން ސިޓީތަކާ ހަމައަށް ފޯރާއިރު، އޭގެ ވިހަގަދަކަން އާދައިގެ ކުނިބުންޏާއި ދުމަށްވުރެ ފަސް ގުނަ އިތުރުވެގެންދެއެވެ.

ޑރ. ބެރީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިފަދަ ވިހަ ދުމުގެ ސަބަބުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމާއި، ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވުމާއި، ހަށިގަނޑުގެ ކޮލެސްޓްރޯލް މިންވަރު ގޯސްވުން ފަދަ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. މިއީ ހިތުގެ ބަލިތައް ހުންނަ މީހުންނަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.