މުޅި ދުނިޔޭގައިހުރި އެންމެ މުސްކުޅިގަސް މިހުރީ

ދުނިޔޭގައި މިހާތަނަށް ހުރި އެންމެ ދުވަސްވީ ގަސްތައް ފެންނަން ހުރީ ކެލިފޯނިއާ އާއި ނެވާޑާ ގުޅޭ ބޯޑަރުގައި އޮންނަ، ހިކި އަދި ގަދަ ވަޔާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ އިރުމަތީ ކެލިފޯނިއާގެ ވައިޓް މައުންޓަންސްގައެވެ. މިއީ "ގްރޭޓް ބޭސިން ބްރިސްޓްލްކޯން ޕައިން" ގަސްތަކެކެވެ. މި ބާވަތުގެ ގަސްތަކުގެ ތެރެއިން ރަސްމީ ލިޔެކިޔުންތަކުން ސާބިތުވާ ގޮތުގައި އެންމެ ދުވަސްވީ ގަހުގެ އުމުރު 4،850 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަވެފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހަމަ އެ ސަރަހައްދުން ފެނިފައިވާ ވަކި ނަމެއް ދެވިފައިނުވާ ގަހެއްގެ އުމުރު 5،000 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ކަމަށް ލަފާކުރެވުނު ނަމަވެސް، އެ އަދަދާ މެދު ބައެއް އިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ހިޔާލު ތަފާތުވުންތައް އެބަހުއްޓެވެ. ކޮންމެއަކަސް، މީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 2،560 އަހަރު ކުރިން މިސްރުގެ ގީޒާގައި ހުރި ބޮޑު އަހުރާމު ބިނާކުރަން ފެށިއިރުވެސް، މި ގަސްތަކުގެ އުމުރުން އެތައް ސަތޭކަ އަހަރެއް ވެއްޖެއެވެ. އެއް މޫގަނޑަކުން ފަޅައިގެން ނުކުންނަ "ކްލޯނަލް" ގަސްތަކަށް ބަލާއިރު މި ރެކޯޑު ބަދަލުވެދާނެ ނަމަވެސް، ވަކިވަކިން ހުންނަ އިންފިރާދީ ގަސްތަކަށް ބަލާއިރު، މި ޝަރަފު ލިބިގެންވަނީ ކެލިފޯނިއާގެ މި ގަސްތަކަށެވެ.

ޕިނަސް ލޮންގޭވާ" ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ މި ގްރޭޓް ބޭސިން ބްރިސްޓްލްކޯން ޕައިން އަކީ ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ ދުވަސްވީ އިންފިރާދީ ގަހުގެ ގޮތުގައި ކަށަވަރުކުރެވިފައިވާ ބާވަތެވެ. މި ބާވަތުގެ ގަސްތައް ހެދެނީ ހަމައެކަނި ކެލިފޯނިއާ، ނެވާޑާ އަދި ޔޫޓާގެ އުސް ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. މި ބާވަތުގެ ގަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ "މެތޫސެލާ" އެވެ. މި ގަހުގެ އުމުރު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި 1957 ވަނަ އަހަރު ސައިންސްވެރިޔާ އެޑްމަންޑް ޝޫލްމަން ވަނީ ދިރާސާކޮށްފައެވެ. މިހާރު ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި މި ގަހުގެ އުމުރު 4،850 އަހަރަށް ވުރެ ގިނައެވެ. މިއީ މީލާދީ ސަނަތުގެ 2833 އަހަރު ކުރިން ފަޅާފައިވާ ގަހެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެކި ކަހަލަ ގެއްލުންތަކުން މި ގަސް ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި، އެމެރިކާގެ ފޮރެސްޓް ސާވިސްއިން މި ގަސް ހުރި ސީދާ ތަން ވަނީ ސިއްރުކޮށްފައެވެ.

ހަމަ އެ ސަރަހައްދުން ފެނުނު ދެވަނަ ބްރިސްޓްލްކޯން ގަހަކީ 5،000 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާ ގަހެއް ކަމަށް ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މި ދަޢުވާއަކީ ވަރަށް ބަލިކަށި ދަޢުވާއެކެވެ. ސަބަބަކީ އެ ގަހުގެ އުމުރު ބެލުމަށް ނެގުނު އަސްލު ސާމްޕަލްތައް، އެ ދިރާސާކުރި ސައިންސްވެރިޔާ 2013 ވަނަ އަހަރު މަރުވި ފަހުން ފެނިފައި ނުވާތީއެވެ. އަދި އެހެން އެއްވެސް މިނިވަން ދިރާސާ ޓީމަކަށް އެ ގަހުގެ އުމުރު މިހާތަނަށް ކަށަވަރުކޮށްދެވިފައެއް ނުވެއެވެ. 

ގިނަ ސައިންސްވެރިން އަދިވެސް ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، ފުރިހަމައަށް ރެކޯޑު ކުރެވިފައިވާ އެންމެ ދުވަސްވީ ގަހަކީ 'މެތޫސަލާ' އެވެ. މީގެ އިތުރުން މަޝްހޫރުވި ތިންވަނަ ޕައިން ގަހެއް ކަމަށްވާ 'ޕްރޮމެތިއަސް' އަކީ މެތޫސަލާއަށް ވުރެ ވެސް އުމުރުން ދުވަސްވީ ގަހެކެވެ. އެ ގަހުގެ އުމުރު ބެލުމަށް ހެދި ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، އޭގައި މަދުވެގެން 4،862 އުމުރުފުރާގެ ބުރު ހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް އެ ގަސް މިހާރު ދުނިޔެއަކު ނެތެވެ. 1964 ވަނަ އަހަރު ނެވާޑާގެ ވީލާ ޕީކުން ސާމްޕަލެއް ނެގުމުގެ ތެރޭގައި، ގްރެޖުއޭޓް ދަރިވަރަކަށް އޮޅިގެން އެ ގަސް ބުރިކޮށްލެވުނެވެ. މިއީ މި ދާއިރާގައި ހިނގާފައިވާ އެންމެ ހިތާމަވެރި އަދި އިބުރަތްތެރި އެއް ހާދިސާގެ ގޮތުގައި މިއަދުވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެ ސަރަހައްދަކީ މިހާރު ގްރޭޓް ބޭސިން ނޭޝަނަލް ޕާކުގެ ބައެކެވެ.

ބްރިސްޓްލްކޯން ޕައިން ގަސްތަކަށް މިހާ ދިގު އުމުރެއް ލިބެނީ، އެ ގަސްތައް ދިރިހުންނަ މާހައުލުގެ ނުތަނަވަސްކަމާއި އުނދަގޫކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. މި ގަސްތައް ހެދެނީ މޫދު ސަތަހައަށް ވުރެ 10،000 ފޫޓު އުސް ފެންމަދު ފިނި އަދި ގަދަވައި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ގަސް ހެދެނީ ވަރަށް ލަހުންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ގަސްތަކުގެ ލަކުޑި ވަރަށް ބާރުވެފައި، ގިނަ އަދަދަކަށް 'ރެސިން' އުފައްދައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސޫފިތަކާއި، ފަންގަސް އަދި ކުނިވުމުން ގަސް ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ. ގަސް މަރުވުމަށްފަހުވެސް، އޭގެ ބޮޑު ގަސްގަނޑު އެތައް ހާސް އަހަރެއް ވަންދެން ނުވެއްޓި ހުރެއެވެ.