އެހެން އެކަން އޮތުމުން ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހުކުރެވޭ ވަރަށް އެމްޑީޕީއަށް މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ލިބި ޖުޑީޝަރީ އިސްލާހު ނުކުރީތޯ ނުވަތަ ނުކުރެވުނީތޯ ބަލާލުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ތެދެކެވެ. 2019 އިން 2023 އަށް އެމްޑީޕީ އިސްވެއޮވެ ކުރި ވެރިކަމުގައި ސާފު ސްޕަރމެޖޯރިޓީ އެމްޑީޕީއަށް މަޖިލީހުގައި އޮތެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގަން ނުޖެހޭ ކޮންމެ އިސްލާހެއް އެމްޑީޕީން ގެންނަން ބޭނުން ގޮތަކަށް ގާނޫނު އަސާސިއަށް ގެނެވެން އޮތެވެ.

މަޖިލީހުގެ ސްޕަރ މެޖޯރިޓީ އޮވެ އަކުރުން އަކުރަން އެމްޑީޕީގެ "އެޖެންޑާ19" ތަސްދީގުކުރަން އޭރު އުޅުނުނަމަ ފަސޭހަކަމާއެކު އެކަންވީހެވެ. އޭރުން އިސްލާހުވީހީކީ ހަމަ އެކަނި ޖުޑީޝަރީއެއް ނޫނެވެ. ޝަރުއީ ނިޒާމުގެ އިތުރަށް މާލީ އިގްތިސޯދީ އިޖްތިމާއި ކަންކަމަށް ރައްޔިތުން އެދޭ ހެޔޮ ބަދަލު ގެނެވުނީހެވެ. ޖަވާބު ދާރީ ކުރުވުމާއި ޗެކް އެންޑް ބެލެންސް ބާރުވެރި ކުރެވުނީހެވެ. ހެޔޮވެރިކަމުގެ ރަނގަޅު ތަރުތީބުތަކެއް ގައުމަށް ގެނެވުނީހެވެ. 

އެހެނެއް ކަމަކު ހުރިހާ އާރަކާ ބާރެއް އޮވެމެ އެމްޑީޕީއަށް އެކަން ނުކުރެވުނީ އޭރުއޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުގެ ސަބަބުންނެވެ. މަޖިލީހުގެ ސްޕަރ މެޖޯރިޓީ އެމްޑީޕީއަށް ލިބުނު ހިސާބުން މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުގައި ތިބި މީހުން ބޭނުންވީ އެޖެންޑާ19 ތަންފީޒު ކުރާކަށް ނޫނެވެ. ވެރިކަމުގެ ނިޒާމް ބަދަލުކުރާށެވެ.

މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުގައި އޭރު ތިބި މީހުން ބޭނުންވި ގޮތަށް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަން ވެރިކަން ހިންގުން ބަދަލުކުރަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިންކާރު ކުރެއްވި ހިސާބުން ހަތަރެސްކަން ހަމަވީއެވެ. ފަސް އަހަރު ދުއްވާލީ ގާނޫނީ ނިޒާމް ރަގަޅުކުރުމަށް މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުގެ އެއްބާރުލުން ނުލިބިއެވެ. އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ކްރެޑިޓެއް ލިބޭނެ އެއްވެސް ކަމެއް އެޖެންޑާނުކޮށް މުޅި ދައުރު ނިންމާލީ މަޖިލީހަކީ އިދިކޮޅުގެ މައިހަރުގޭގެ ގޮތުގައި ބާއްވައިގެންނެވެ.

އެންޑާ19 ތަންފީޒުކޮށް ޖުޑީޝަރީ އިސްލާހުކުރުމުގެ ކްރެޑިޓް ސަރުކާރަށް ދޭކަން އޭރުގެ މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުން ބޭނުމެއްނުވިއެވެ. އެހެންވެ އެކަން ނުވެ އޮތީއެވެ. ހަގީގަތް ކިތަންމެ ހިއްޗަށް ހަގީގަތަކީ މިއެވެ. 

ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވީ "ސަރުކާރުން ސުކޫކް އަނބުރާ ދެއްކުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރީ ރިޒާވް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާއިން ހަމަޖައްސައިދިން 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީ ހެއްޔެވެ؟". ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީއަކީ އިންޑިއާގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުން ދީފައިވާ ވަގުތީ އެހީއެކެވެ. ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީއަކީ ސަރުކާރުގެ ދަރަނިތައް ހަލާސްކުރުމަށް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ހުޅުމާލެ ދެކުނު ދާއިރާގެ މެންބަރ ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކަރަންސީ ސްވޮޕް ދެއްކުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ދޭން ރާއްޖެއިން އެދިގެން އުޅޭކަމަށް ބުނާ މީޑިއާ ރިޕޯޓަކާ ހަވާލާދެއްވާ އެކްސްގައި ޑރ. ޝަމްހީދު ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، މިފަދަ ފެސިލިޓީއެއް އެގޮތަށް ބޭނުންކުރުމުގެ ގާނޫނީ ބާރެއް އެމް.އެމް.އޭގެ ގަވަރުނަރަށް ލިބިވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ.

އިންޑިއާއިން މި ސްވޮޕްގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ނުދީފި ނަމަ، މި މަސް ނިމޭއިރު ރާއްޖެއަށް ދަރަނި ނުދެއްކޭ ހާލަތަކަށް (ޑިފޯލްޓަކަށް) ދާން ޖެހިދާނެތޯ ޝަމްހީދު ސުވާލުކުރައްވައެވެ. ސަރުކާރާއި އެމް.އެމް.އޭ އިން މި މައުލޫމާތުތައް ސިއްރުކުރަނީ ކީއްވެގެންތޯ ޝަމްހީދު އައްސަވައެވެ.

ޝަމްހީދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ރިޒާވްގެ ހަގީގީ ހާލަތު ރައްޔިތުންނަށް ސާފުކޮށް ހާމަކޮށްނުދެވެންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ކުޑަ ކަމެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ޝަމްހީދު ވިދާޅުވިއެވެ. ކަމަކީ ކާބޯތަކެއްޗާއި، ބޭހާއި، ތެޔޮ ފަދަ ޒަރޫރީ ތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ގާބިލުކަމާ ގުޅިފައިވާ، ގައުމީ ފެންވަރުގެ ނާޒުކު މައްސަލައެއްކަމަށް ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

އިންޑިއާގެ ނޫހަކާއި ހަވާލާދެއްވާ ރާއްޖޭގެ ނޫހަކުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި ކަރަންސީ ސްވޮޕް ދެއްކުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ދޭން ރާއްޖެއިން އެދިގެން އެކަމުގެ މަޝްވަރާތައް މިހާރު ކުރަމުން ދިޔަސް މިފަހަރު ފައިސާދެއްކުމުގެ މުއްދަތު އިތުރު ކޮށްދިނުމުގައި އިންޑިއާއަށް ގޮންޖެހުންތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ.

ދެ ފަހަރަށް މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދީފައިވާ ކަރަންސީ ސްވޮޕްއަކީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި 7 އޮކްޓޯބަރު 2024ގައި އެއްބަސްވެ ސޮއިކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީ އެކެވެ.          

ދެކުނު ކޮރެއާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން މި އަމަލު ކުށްވެރިކޮށް ބުނެފައިވަނީ، މިއީ އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ ގަރާރުތަކާ ހިލާފު، މަސްރަހު ގޯސްކުރުމަށް ހިންގި އަމަލެއް ކަމަށެވެ. ޖަޕާނުން ބުނި ގޮތުގައި މި މިސައިލްތައް އެ ގައުމުގެ ހާއްސަ އިގްތިސާދީ ސަރަހައްދަށް ވަދެފައެއް ނުވެއެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ސޯލްގައި ވަނީ ސަލާމަތީ ކަންކަމާ ބެހޭ ކުއްލި ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވާފައެވެ.

މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދެކޭގޮތުގައި، މި މިސައިލްތައް ޓެސްޓުކުރުމުގެ މަގްސަދަކީ އުތުރު ކޮރެއާގެ އަސްކަރީ ބާރު ދައްކާލުމާއި، އެމެރިކާ އަދި ދެކުނު ކޮރެއާއާއެކު ކުރިއަށް އޮތް ބައްދަލުވުންތަކުގައި ނުފޫޒު ގަދަކުރުމެވެ. މި ޓެސްޓުތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އީރާނާ ގުޅުންހުރި މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ މަސްރަހު ނުތަނަވަސްވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ރައީސް ލީ ޖައި މިއުންގް، އުތުރު ކޮރެއާގެ ލީޑަރު ކިމް ޖޮންގް އުންއާ މަޝްވަރާކުރުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ފާޅުކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ރަސްމީ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށް އަދި ވަކި ގޮތެއް ނިންމާފައެއް ނުވެއެވެ.

މާހިރުން އިންޒާރު ދޭ ގޮތުގައި އުތުރު ކޮރެއާއިން ދަނީ އެ ގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ ގާބިލުކަން އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް އިތުރުކުރަމުންނެވެ. އިންޓަނޭޝަނަލް އެޓޮމިކް އެނާޖީ އެޖެންސީން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެ ގައުމުގެ ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރާ ވަސީލަތްތައް ފުޅާކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. ޕިއޮންޔަންގުން ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުންދަނީ، ނިއުކްލިއާ ބާރު ވަރުގަދަކުރުމަކީ ގައުމުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމަށެވެ.

ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، މި ގޮވުން ފުރަތަމަ އުފެދުނީ ހަވާ އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރާ ރޯ މެޓީރިއަލް ނުވަތަ ބޭސްތައް ގެންގުޅޭ ސަރަހައްދެއްގައެވެ. މި ގޮވުމުގެ ބާރުގަދަކަމުން ކާރުހާނާގެ ބައެއް ބައިތައް ބިމާ ހަމަވެ، ކައިރީގައި ހުރި އިމާރާތްތަކަށް ވެސް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ. އަދި މީހުން ސަލާމަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދަނިކޮށް ދެވަނަ ފަހަރަށް އެއްޗެއް ގޮވުމުގެ ސަބަބުން، އިތުރު މީހުންނަށް އަނިޔާވެ، އެ ސަރަހައްދުގައި ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެއް އުފެދުނެވެ.

ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ފުލުހުން މިހާރު ތަހުގީގު ފަށާފައިވާއިރު، ކާރުހާނާގެ ވެރިޔާއާއި ފޯމަނުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭތީ އެމީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. މި ދެ މީހުން ވެސް މިހާރު ވަނީ ފިލާފައެވެ.

އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާހެން އެ ގައުމުގެ އިސް ލީޑަރުން ވަނީ މި ހާދިސާގައި މަރުވި މީހުންގެ އާއިލާތަކަށް ތައުޒިޔާ ފޮނުއްވާފައެވެ. އަދި ހާދިސާގައި ގެއްލުން ލިބުނު އާއިލާތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން، އިންޑިއާގެ ހަވާ އުފައްދާ ސިނާއަތުގައި ހުންނަ ސަލާމަތީ މިންގަނޑުތަކާ މެދު އާންމުންގެ މެދުގައި ވަނީ އަނެއްކާވެސް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް އުފެދިފައެވެ. އިންޑިއާގެ މިފަދަ ކާރުޚާނާތަކުގައި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ކުޑަވުމުގެ ސަބަބުން ނުރައްކާތެރި ހާދިސާތައް ހިނގުމަކީ އާންމުކޮށް ދިމާވާ ކަމެކެވެ.

ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ މިދިޔަ އާދީއްތަ ދުވަހުއެވެ.

ޖަޕާނުގެ މީޓިއޮރޮލޮޖިކަލް އެޖެންސީން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، އިވާޓޭ، އައޮމޯރީ އަދި ހޮކައިޑޯގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް 3 މީޓަރުގެ އުސްމިނުގެ ސުނާމީ ރާޅު އެރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބިންހެލުން އައިތާ ގަޑިއެއްހާއިރު ނުވަނީސް ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް 80 ސެންޓިމީޓަރުގެ އުސްމިނުގެ ރާޅު އަރާފައިވާކަމަށް ރެކޯޑު ކުރެވިފައިވެއެވެ.

2011 ވަނަ އަހަރު ކުރިމަތިވި ހިތާމަވެރި ސުނާމީގައި ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނު އޮޓްސޫޗީ އަދި ކަމައިޝީ ފަދަ ރަށްތައް ހިމެނޭހެން، އައްސޭރިފަށުގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުން މީހުން ހުސްކުރުމަށް ވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ. ޖަޕާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، އެން.އެޗް.ކޭ އިން ވަނީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ އިންޒާރުތައް ދުރަށް ފަތުރައި، ރައްޔިތުން ރައްކާތެރި އުސް ބިންތަކަށް ބަދަލުވުމަށް ބާރުއަޅާފައެވެ.

ބޮޑުވަޒީރު ސަނާއޭ ޓަކައިޗީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ކުއްލި ހާލަތުގެ ޓާސްކް ފޯހެއް ވަނީ އެކުލަވާލާފައެވެ. އަދި މި ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުންތަކާއި މީހުންނަށް ލިބުނު އަނިޔާތައް ބަލަމުންދާ ކަމަށް އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ލޮޅުންތައް (އާފްޓަރޝޮކްސް) އައުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށްވެސް އޮފިޝަލުން ވަނީ އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމަށް ވަނީ ބުރޫއަރާފައެވެ. އެގޮތުން އައޮމޯރީ ސަރަހައްދުގެ ބްލެޓް ޓްރެއިންގެ ހިދުމަތްތައް މެދުކަނޑާލާފައިވާއިރު، ސުނާމީގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަށް ބައެއް ބަނދަރުތަކުން އުޅަނދުފަހަރު ވަނީ ފުންކަނޑަށް ނިކުމެފައެވެ. ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، މިފަދަ އުސްމިނެއްގެ ރާޅުތަކުގެ ސަބަބުން ތިރި ސަރަހައްދުތަކުގައި ފެންބޮޑުވެ، އައްސޭރިފަށުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.

ޖަޕާނަކީ ދުނިޔޭގެ ބިންހެލުންތައް އެންމެ ގިނައިން އަންނަ "ރިންގް އޮފް ފަޔަރ" ސަރަހައްދުގައި އޮންނަ ގައުމަކަށް ވުމުން، އެ ގައުމަށް އާންމުކޮށް ބިންހެލުންތައް އާދެއެވެ. ދުނިޔޭގައި އަންނަ ބާރުގަދަ ބިންހެލުންތަކުގެ ބޮޑު އިންސައްތައެއް ހިއްސާކުރަނީ މި ސަރަހައްދެވެ.

އިންތިހާބުކުރެވޭ ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގެ ހުރިހާ ގޮނޑިއަކަށް ޕީއެންސީން ވާދަކުރިއެވެ. އަނެއްކޮޅުން އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމެޓީގެ ހުރިހާ ގޮނޑިއަކަށް ވެސް ޕީއެންސީން ވާދަކުރިއެވެ. ކައުންސިލްގެ 665 ގޮޑިއަށާއި އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމެޓީގެ ހުރިހާ ގޮނޑިއަކަށް ވެސް ޕީއެންސީން 665 ކެންޑިޑެޓުން ވާދަކުރިއެވެ. އެހެންކަމުން 242319 ވޯޓަކީ ޕީއެންސީން ވާދަކުރި 1330 މީހުނަށް ލިބުނު ވޯޓެވެ. 

އެމްޑީޕީން ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރީ 495 ގޮނޑިއަށް 495 މީހުންނެވެ. އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމެޓީގެ 665 ގޮނޑިން އެމްޑީޕީން ވާދަކުރީ 417 ގޮނޑިއަށެވެ. އެހެން ކަމުން އެމްޑީޕީން އެ އިންތިހާބުގައި ޖުމްލަ ވާދަކުރީ 912 ގޮނޑިއަށް ޖުމްލަ 912 މީހުންނެވެ. 

4 އެޕްރީލްގެ އިންތިހާބުގައި ޕީއެންސީން ވާދަކުރި މީހުންގެ އަދަދު އެމްޑީޕީން ވާދަކުރި މީހުނަށްވުރެ 418 ގިނައެވެ. އަނެއްކޮޅުން 1330 ގޮނޑިއަށް ވާދަކޮށްގެން ޕީއެންސީއަށް ކާމިޔާބުވީ އެންމެ 494 ގޮނޑިއެވެ. ވާދަކުރި ނިސްބަތުން އެއީ 37.14 އިންސައްތައެވެ. 37 ޕަސެންޓަކީ ފާސްވާ މިންގަޑެއް ނޫނެވެ. 

އެމްޑީޕީން ވާދަކުރި 912 ގޮނޑީގެ ތެރެއިން 563 ގޮނޑި ކާމިޔާބު ކުރިއެވެ. ވާދަކުރި ނިސްބަތުން އެމްޑީޕީން ގޮނޑި ކާމިޔާބު ކުރި ނިސްބަތަކީ 61.73 އިންސައްތައެވެ. 

ހަގީގަތް އެހެން އޮތް އިރު ޕީއެންސިޢަށް ލިބިގެން އުޅޭ ޖުމްލަ ވޯޓުގެ އަދަދު ވާދަކުރި ކެންޑީޑޭޓުންގެ ނިސްބަތުން ބޮލަކަށް ޖެހެނީ އެންމެ 182 ވޯޓެވެ. 214116 ވޯޓް ލިބުނު އެމްޑީޕީއިން ވާދަކުރި ކެންޑިޑޭޓުންގެ ނިސްބަތުން ބޮލަކަށް ޖެހެނީ 235 ވޯޓެވެ. 

ދިން ވޯޓާއި ވާދަކުރި އަދަދާއި ކާމިޔާބުކުރި ގޮނޑިތަކަށް ބަލާ ރަނގަޅަށް ހިސާބު ޖެހީމާ ފެންނަން އޮތީ ޕީއެންސީ ބޮޑު ބައްޔަކުން ބަލިވިތަނެވެ. ދެރަ ނުވާން ކޮންމެ ވާހަކައެއް ދެއްކިޔަސް މިޑްޓާމް އިލެކްޝަނުގައި މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ލިބުނީ އެފް ރިޕޯޓެކެވެ.

ކޮންމެ އިންތިހާބަކާ ގުޅިގެން އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކަށް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ވަޒީފާތައް ދިނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބަށް ވުރެވެސް މާ ބޮޑަށް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބަށް ވަޒީފާ ބެހިއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބުގައި ޕީއެންސީއަށް ފުޅާ ސްޕަރ މެޖޯރިޓީ ލިބުނީ ބެހި ވަޒީފާ ތަކުގެ ސަބަބުންކަމަށް މުއިއްޒަށް ހީވިޔަސް ހަގީގަތަކީ އެޔެއް ނޫނެވެ. ޕީއެންސީއަށް މަޖިލީހުގެ ފުޅާ ސްޕަރމެޖޯރިޓީ ލިބުމާ ބެހި ވަޒީފާތަކާ ގުޅުމެއް ނެތެވެ.

ޕީއެންސީއަށް މަޖިލީހުގެ ފުޅާ ސްޕަރމެޖޯރިޓީ ރައްޔިތުން ދިނީ މަޖިލީހުގެ އެއްބާރުލުން ލިބިގެން ރަނަގަޅަށް ސަރުކާރު ހިންގުމަށެވެ. މަޖިލިސް މެޖޯރިޓީ ރައްޔިތުން ސަރުކާރަށް ދިނީ ހިނގަމުން އައި ޕްރޮޖެކްޓްތަކާއި އަލަށްފަށާ ޕްރޮޖެކްޓައް ހިންގުމަށް ހުރަހަކަށް މަޖިލިސް ވިޔަ ނުދިނުމަށެވެ. މަޖިލިސް މެޖޯރިޓީ ރައްޔިތުން ސަރުކާރަށް ދިނީ ރިޔާސީ ވައުދުތައް ފުއްދަން އެއްބާރުލުން ދިނުމަށެވެ.

ވަޒީފާ ދިނުމުން ރައީސް ބޭނުންވާ ގޮތަށް ވޯޓުތައް އެނބުރިގެން ދާނެ ކަމަށް ހީކޮށް ބެހިހާ ވަޒީފާތަކުން އުންމީދުކުރާ ނަތީޖާއެއް އެއްވެސް އިރަކު އެއްވެސް ސަރުކާރަކަށް ނުލިބެއެވެ. އެންމެ ފަހުން އޮތް ރޔާސީ އިންތިހާބުން ވެސް ހާމަވެގެން ދިޔައީ އެ ހަގީގަތެވެ. 

ވަޒީފާ ދީގެން ރައްޔިތުން ގަނެލެވޭނެކަމަށް ހީކޮށް ތަނެއް ދޮރެއް ނުބަލާ ބެހި ވަޒީފާތަކުން ބޭނުންވި ނަތީޖާއެއް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާއި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި މުއިއްޒަކަށް ނުލިބުނެވެ. އެކަމާ އަރައިގަތް ރުޅިން ވަޒީރުންތަކެއް ވެސް ކަނޑާ އުކާލީއެވެ. ސިޔާސީ މަގާމުތައް ދީގެން ގެންގުޅުނުހާ ބޮޓުންތައް ވެސް ކަނޑާލަން ނިންމީއެވެ. ވޯޓު ލިބޭނެ ކަމަށް ހީކޮށް ތަނެއް ދޮރެއް ނުބަލާ ކުންފުނިތަކަށް ވެއްދި އެތައް ހާސް އާއްމު ފަރުދުން ވެސް ކަނޑާލަނީއެވެ. 

އެންމެ ފަހުން ކެތްނުވެގެން ކެންޕޭނުތަކާ ގުޅުވައިގެން ވަޒީފާ ދޭދިނުމަށް ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނެފިކަމަށް މުއިއްޒު އެއްބަސް ވެސް ވީއެވެ. އިއުލާނު ނުކޮށްގެން މެރިޓް ބޭސްއަށް ބެލުމެއްނެތި ވަޒީފާ ބެހިކަމަށް އެއްބަސްވީއެވެ. އިއުލާނުކޮށް މެރިޓްބޭސްއަށް ނޫނީ ދެން ވަޒީފާ ނުދޭނެކަމަށް ބުނުމަކީ ކުރިންކުރި ނުހަލާލުކަންތައް ހަލާލުވާނެކަމެއް ނޫނެވެ. ދެންވެސް އޮތް އެންމެ ރީތިގޮތަކީ މާފަށްއެދި އިސްތިއުފާދީފާ މުއިއްއޒު ގެއަށް ދިޔުމެވެ. 

ރައްޔިތުން ވޯޓުދީގެން ހޮވި އެމްޑީޕީ ކެންޑިޑޭޓުންގެ ކިބައިން ރައްޔިތުން އެދެނީ މުއިއްޒު ހިންގުވާ ޖަރީމާތަކުގެ އަޑު އުފުލުމަށެވެ. މުއިއްޒު ވާގިނައްތާލާފައިވާ މިނިވަން މުއައްސަސާތައް މިނިވަން ކުރަން ނިކުތުމަށެވެ. މުއިއްޒު ބްލެކް މޭލްކޮށްފައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މިނިވަން ކުރުމަށެވެ. މުއިއްޒު ފަނޑިޔާރުގެއަށް އަތްބާނާ ބޭނުން ހުއްޓުވުމަށެވެ. މުއިއްޒު ބައިއަޅައިގެން ދައުލަތް ދަވާލާ ދަވާލުން ހުއްޓުވުމަށެވެ. 

މުއިއްޒު ހުއްޓާނުލާ ހިންގާ ހުރިހާ ޖަރީމާތައް ހުއްޓުވަން ކުރެވެން އޮތްކޮންމެ ކަމެއް ކުރުމަށް ރައްޔިތުން ބޭނުންވެއެވެ. އިސްލާހުކުރަން ޖެހޭ ކަންކަން ފާހަގަކޮށް އެކަންކަން ކުރުވަން ޑިމާންޑް ކުރުމަށް ރައްޔިތުން ބޭނުންވެއެވެ. ހުއްޓި ކުރިއަށް ނުކަނޑާހުރި ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ މައްސަލަތައް ބަލާ އިންސާފު ގާއިމުކުރަން ބޭނުންވެއެވެ. ޖެހުނުތާކުން ޖެހުނު މީހަކު ދައުލަތް ވީދާ ނޮޅާ ކައި ހުސްކުރުން ހުއްޓުވަން ބޭނުމެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ހައްގުތައް ކޮންމެ މީހަކަށް ތަފާތުނުކޮށް ކަށަވަރު ކުރަން ބޭނުންވެއެވެ. އެމްޑީޕީން ސިލްސިލާ މުޒާހަރާތައް ކުރަން ފެށީ އެހެންވެއެވެ.

އެމްޑީޕީން ސިލްސިލާ މުޒާހަރާތައް ކުރަން ފެށުމުން މުއިއްޒާއި އޭނާގެ އައުވާނުން ގަންނަނީ އަމަށަކު ބިރެއް ނޫނެވެ. މަގުމަތި ހަލަބޮލި ކުރަނިއްޔޭ އާއްމު އުދަގޫ ކުރަނިއްޔޭ ހަމަނުޖެހުން އުފައްދަނިއްޔޭ ކިޔައިގެން ބިރުން ތުރުތުރު އެބަ އަަޅައެވެ. ކައުންސިލްތަކަށް މެންބަރުން ހޮވީ މުޒާހަރާ ކުރާކަށް ނޫނޭކިޔާ މުއިއްޒު ދައްކާ ވާހަކަ ގަބޫލުކުރާނީ މުއިއްޒުގެ ހިޔާނާތްތެރި ސަރުކާރުން ބައިލިބޭ ބާރަށު ޝޫޖާއާއި ފަލާހު ކަހަލަ މީހުން އެކަންޏެވެ. ޕީއެންސީގެ ގިނަ މެންބަރުންވެސް އެތިބެނީ މުއިއްޒުގެ ކިބައިން ސަލާމަތް ނުވެވިގެން ކުރާނެކަމެއް ނެތިފައެވެ.

ބޯހަރު މުއިއްޒުގެ ލާހޫރޭ ސަރުކާރު ހަމަމަގަށް އަޅުވަން ކުރަންޖެހިއްޖެ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރުމަށް މެންބަރުންނާއި މޭޔަރުންނާއި ކައުންސިލަރުންނާއި އަންހެނުން ކޮމެޓީ މެންބަރުންގެ ކިބައިން ރައްޔިތުން އެދެއެވެ. މުއިއްޒާ ދެކޮޅަށް ސީދާ ހަރަކާތަށް ނިކުތުމަށް ރައްޔިތުން ބޭނުންވެއެވެ.

އިދިކޮޅު ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ވޯޓުދީގެން އެމީހުން ހޮވީ މުއިއްޒާ ދެކޮޅަށް ނިކުމެ މަގުތައް ފުރާލަން މަސައްކަތް ކުރުމަށެވެ. ރައްޔިތުން އިދިކޮޅަށް ވޯޓުދިނީ މުއިއްޒު އިސްތިއުފާ ދެން ދެން މުޒާހަރާ ކުރުމަށެވެ. ރައްޔިތުން އިދިކޮޅަށް ވޯޓްދިނީ މުއިއްޒު އިސްތިއުފާ ނުދީފިނަމަ ހިމޭން އިންގިލާބަކުން ވައްޓާލެވެންދެން ހުއްޓާނުލާ މަގުމަތީގައިތިބެ މުޒާހަރާކުރުމަށެވެ. 

އާދަމް އާޒިމަކީ މާލެ ސިޓީގެ މިހާރުގެ މޭޔަރެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ އެމްޑީޕީގެ މެޖޯރިޓީ ޓީމަކާއެކު މާލޭ ސިޓީއަށް އިންތިހާބު ފެފައި ހުންނެވި މޭޔަރެވެ. އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތުތަކާއި މާލެސީޓިގެ ސިޔާސަތުތައް އެއް ތަރުތީބަކުން އެމްޑީޕީން ބޭނުންވާގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި މާލޭ މޭޔަރ އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގައި އިނުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުން ކަމެކެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ މާލޭ ދާއިރާގެ ރައީސްކަމަށް ވާދަކުރެއްވުމަށް އާދަމް އާޒިމް ނިންނެވި ނިންމެވުމަށް ގިނަ ބަޔަކު މަރުހަބާކިޔައެވެ. 

އާދަމް އާޒިމްގެ ހުޅުވާލެވިފައިވާ ސިޓީ: 

ހުޅުވާލެވިފައިވާ ސިޓީގައި އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވީ: 

ސަލާމް ، ލޯބިވާ އެމް.ޑީ.ޕީގެ މެމްބަރުން،

‏މީގެ އަހަރެއް ކުރިން ބޭއްވުނު ބައި-އިލެކްޝަންގައި، މާލޭ ދާއިރާގެ ރައީސްކަމަށް އަޅުގަނޑު އިންތިހާބުކޮށްދެއްވީ ވަރަށް މުހިއްމު ވައުދުތަކަކާއެކުގައި. އެދުވަހު އަޅުގަނޑު ބުނި ފަދައިން، މާލޭގައި ޕާޓީގެ ހަރަކާތްތައް އިތުރުކޮށް، ބަހާއި އަމަލުން އެކަން މިހާރު ވާނީ اَلله (سبحانه وتعالى) ގެ  ހެޔޮރަހުމަތުން ސާބިތުކޮށްދެވިފައި. 

‏އެގޮތުން މި ފާއިތުވި 2 އަހަރު މާލެ ސިޓީގައި އެމް.ޑީ.ޕީ ވަރުގަދަ ކުރުމަށް އެންމެން އެކުގައި ވަނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައި، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އަދި އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ ސުޕަރ މެޖޯރިޓީ މިވަނީ  އެމް.ޑީ.ޕީ އަށް އަނބުރާ ލިބިފައި.

‏2028 ގެ ރިޔާސީ އިންތިޙާބް ޕާޓީއަށްކާމިޔާބު ކުރުމަށް ތައްޔާރުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅުގައި، މާލެ ދާއިރާ އިތުރަށް ވަރުގަދަކޮށް، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައިވެސް ތިޔަ ހުރިހާ މެމްބަރުންނާއެކު ސާބިތުވެ ހުރުމަށް އަޅުގަނޑު ވަނީ ނިންމާފައި.

‏އެގޮތުން،  5 އަހަރުގެ ފުރިހަމަ ދައުރެއް ހޯދުމަށް، އެމް.ޑީ.ޕީ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ "މާލެ ސިޓީ ދާއިރާގެ ރައީސް" ކަމުގެ މަގާމަށް ދެންވެސް ކުރިމަތިލާން ނިންމި ވާހަކަ އުފަލާއެކު ހިއްސާކޮށްލަން.

އަޅުގަނޑަށް  އަބަދުވެސް އިތުބާރުކޮށް ވޯޓް ދެއްވި ފަދައިން، މިއިންތިޚާބުގައި ވެސް އަޅުގަނޑަށް ވޯޓްދެއްވައި އަޅުގަނޑު މި މަޤާމަށް އިންތިޚާބުކޮށްދެއްވުމަށް، ވަރަށް އިޚުލާޞްތެރިކަމާއެކު ތިޔަ ލޮބުވެތި ހިތްވަރުގަދަ މެމްބަރުންގެ އަރިހުން އެދެން.

‏އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ގުޅިގެން މާލޭ ދާއިރާ އާއި މުޅި ރާއްޖޭގަ އެމް.ޑީ.ޕީ ބަދަހިކޮށް މިހާރުވެސް މިކުރާގޮތައް އެކުގައި އިތުރު ހިތްވަރާއެކު މަސައްކަތްކުރާނަން.

‏ޝުކުރިއްޔާ!

‏އާދަމް އާޒިމް

ރައްޔިތުންގެ ބޭސް ފަރުވާއަކީ މުއިއްޒަށް މާ މުހިންމު ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އައިޖީއެމްއެޗްގެ ޑޮކްޓަރީކިއު ދިގުވެ މަސް ދެމަސްވެ ދާއިރުވެސް ޑޮކްޓަރަށް ނުދެއްކިގެން އެތައް ބަޔަކު އެބަ މަރަށް ތެޅެއެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާފައި ރާއްޖޭން ކުރެވޭ ކަމަކަށް ވެގެން ބޭރަށް ދިއުމަށް އާސަންދައެއް ނުދެއެވެ.

އަމިއްލަ ހޮސްޕިޓަލްތަކަށް ބޮޑު އަގުގައި ދައްކައިގެން ބޭސް ކުރެވެން ނެތް މީހާ ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލަުން ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކެންދެން މަސް ދެމަސް ވިޔަސް އޮންނަން ޖެހެނީ ފަރުވާނުކޮށެވެ. ފަރުވާ ނުކުރެވި ބަލީގައި ދިގުލައިގެން ގޮސް ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ހިސާބަށް ބަލިހާލު ބޮޑުވަމުން ދަނީ އެ ގޮތަށް އެތައް ސަތޭކަ ބައެކެވެ. 

އައިޖީއެމްއެޗްގެ ޑޮކްޓަރކިއު ކުރުކުރެވޭނެ ބުއްދިއެއް ސަރުކާރަށް ކުރެވޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އަހަރަކު އެތައް ސަތޭކަ މިލިޔަނެއް ހަރަދުކޮށްގެން ސަރުކާރުން ހޮސްޕިޓާ ހިންގަން އުޅުމަށްވުރެ ބަލިމީހުންނަށް ދެކޮޅު ޓިކެޓާއި 500 ޑޮލަރ ދީފައި ބޭރަށް ފޮނުވުންވެސް ބަލިމީހާއަށާއި ސަރުކާރަށް ފައިދާ ބޮޑުވާނެއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒަށް ވެސް ބޮޑު ހަރަދަކަށް ވެގެން އުޅެނީ ރައްޔިތުންނަށް އާސަންދަ ދީގެން ބޭސް ކުރުމެވެ. ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ނަމުގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކަށް ސަރުކާރުން މުސާރަޔާއި އިނާޔަތް ދޭކަށް ބޮޑުވެގެން ނޫޅެއެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މާލީ ހިސާބުތަކަށް ބަލާލުމުންވެސް އެކަން އެނގިގެން ދެއެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ 3 މަހު އާސަންދައަށް ކުރި ހަރަދަށްވުރެ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ 3 މަހު އާސަންދައަށް ކުރި ހަރަދު 200 މިލިޔަން ރުފިޔާ މަދެވެ. އަސަންދަ ނުލިބިގެން ބޭސް ފަރުވާ ނުކުރެވިފައި ތިބި މީހުންވަނީ ގިނައެވެ. އެހެން އެކަން އޮތް އިރު ސަރުކާރުގެ އެސްއޯއީތައް ނުހިމަނާ ސަރުކާރުން މުސާރަޔާ އިނާޔަތަށް ކުރި ހަރަދު 2025 ގެ ފުރަތަމަ 3 މަހަށްވުރެ 2026ގެ ފުރަތަމަ 3 މަހު 478 މިލިޔަން އިތުރެވެ. އެއިން އެގިގެން ދިޔައީ ރައްޔިތުންނަށް ބޭސްވަރުވާ ކުރުމަށްވުރެ ބަޔަކަށް މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުން މުއިއްޒަށް މާ މުހުންމު ކަމެވެ. 

ކެބިނެޓް ކުޑަކޮށްލާ ސިޔާސީ މީހުންތަކެއް ދޫކޮށްލާ ވާހަކަ ދެއްކިޔަސް މުއިއްޒުގެ ކިބައިން އިހުލާސްތެރިކަމެއް ނުފެނެއެވެ. ލިބޭ އާމްދަނީއާއި ނުބައްދަލު މިންވަރަށް ހަރަދުބޮޑުވެ އޮބި ނޯތިމާ ވުޒާރާތައް މަދުކޮށް ބަޔަކު ވަޒީފާއިން ވަކި ކުރާކުރުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ވިންދާ އެއްގޮތަށް ކުރާކަމެކޭ ބުނެވިދާނެ ހެއްޔެވެ.

ކުދިކުދިކޮށް ފޮތޮފޮތި ކޮށްގެން 20 ވުޒާރާ ހަދައިގެން ފެންވަރު ހުރި ހިދުމަތެއް ނުދެވުނު ބަޔަކަށް ޒިންމާތައް ގުޅަކޮށް ބޮޑުކޮށް 10 އަށް އަދަދު ކުޑަކޮށްގެން ޒިންމާ ބޮޑުކުރުމުން ކުރިން ވީވަރުވެސް ނުވާނެއެވެ. އަދިވެސް ދަނޑިމަތި އަނބުރަން ތިބީ ކުރިންވެސް ދަނޑިމަތި އެނބުރި މީހުންނެވެ. އެބައެއްގެ ކިބައި މުއިއްޒަށް ސަލާމަތް ނުވެވިގެންއުޅޭ ގިނަ މީހުން އަދިވެސްތިބީ ދައުލަތް ދަމާވީދާ ކެވެން އޮތް ގޮތެއް ބަލައިގެން ކާލަކާލައެވެ.

ބަދަލުގެ ހަގީގަތަކީ ރައްޔިތުންގެ ވިންދެއް ނޫނެވެ. ކޮރަޕްޝަނާއި އިސްރާފާއި ހެދި ހިފަހައްޓާ ނުލެވޭ ވަރަށް ހާލަތު ދަށްވީއެވެ. ހަދާނެ ނުހަދާނެ ގޮތެއް ނޭނގިފައި ހުއްޓާ ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނި ބުނުމަކީ މީހުނާ ކުލެލަން ލިބުނު ފުރުސަތަކަށް ހެދީއެވެ. ބަގުޑި ބައްދައިގެން އެންމެން ގޮވައިގެން އުޅެން އުޅުނަސް ހިފަހައްޓާ ނުލެވޭވަރުވީމާ ވާނީ އެހެންތާއެވެ.

ރިޒާވް ހުސްކޮށްލައިގެން 500 މިލިޔަން ދަރަނި ދެއްކީ މިމަހުއެވެ. އީރާނާ ކުރާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ފަތުރުވެރިކަމަށް އޮތީ ހިޔަނި އެޅިފައެވެ. އާމްދަނީއަށްވުރެ ކުރާ ހަރަދު އިންތިހާއަށް ބޮޑެވެ. ފަތުރުވެރިންގެ އަތުން ސަރުކާރަށް އެކި ނަންނަމުގައި ނަގާ ފައިސާގެ ގިނަކަމުން ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖޭގައި ތިބޭ މުއްދަތު ބޮޑުތަނުން ކުރުވެގެން ހިގައްޖެއެވެ. 

ކޮރަޕްޝަނާއި އިސްރާފު ބޮޑުކަމުން ލިބޭ އެއްޗަކުން ދެކޮޅު ޖެހޭނެ ގޮތެއްނެތި ދަރާވިކި ސަރުކާރު އޮތީ ބަނގުރޫޓްވާ ހިސާބުގައެވެ. އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކާއި ބޭރުގެ މާލީ އިދާރާތަކުގެ މަދަދާއި އެހީތެރިކަން ލިބޭތީ ދަނީ ނޭވާ ލެވެމުން ނުލެވެމުންނެވެ. ވުޒާރާތައް މަދުކޮށް ހިންގުމުގެ ހަރަދު ކުޑަކުރުން ނޫންގޮތެއް ނެތުމުން ރައްޔިތުންގެ ވިންދަށް ސަރުކާރު ހިންގަން އުޅެނިއްޔޭ ބުނީމާ ގަބޫލުކުރާނީ މޮޔައެކެވެ. 

ވަޒީރަކު ވާނެ އެންމެ ބޮޑަކަށް އިހުސާނު އެހުރީ ސިޔާސީ ގޮތުން ފޭލިވެފައެވެ. މީހެއްގެ ސިޔާސީ ކާމިޔާބަކީ އެމީހަކު ނިސްބަތްވާ ތަނެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ތާއީދާ ލޯބި އޮތުމެވެ. އޭގެ މިސާލަކީ މުއިއްޒުގެ ކެބިނެޓްގައި ހިމެނޭ ސްޕޯޓްސް މިނިސްޓަރ ރާފިއުއެވެ. ރާފިއު ނިސްބަތްވާ އއ. އުކުޅަހަކީ ޒަމާނުނއްސުރެ އެމްޑީޕީގެ މިސާލީ ސަޕޯޓް ބޭހެކެވެ. އެރަށުން އެމްޑީޕީ ފެއިލްކުރުމަކީ މީގެކުރީން ދުވަހަކުވެސް ވީކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެމްޑީޕީއަށް އެންމެ ގޮނޑިއެއްވެސް ނުދީ އުކުޅަހުގެ ހުރިހާ ގޮނޑިއެއް ޕީއެންސީއަށް ނެގުނީ ރާފިއުގެ ސްމާޓް ކަމުންނޭ ބުނެވެން އެބައޮތެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާ އިހުސާނަށް ދެއްކޭނެ ސިޔާސީ ކާމިޔާބެއް ނެތެވެ.

އައްޑު އަތޮޅަށް ނިސްބަތްވާ މުއްސަދި ވަޒީރެއް ކަމުގައިވާ އިހުސާނު ބޮޑު ދެ ބައްޔަކުން ސިޔާސީ ގޮތުން ވަނީ އައްޑޫން ބަލިވެފައެވެ. ހަނދާން ހުންނާނެއެވެ. އިހުސާނުގެ ދެބަފައިން މިދިޔަ އަހަރު ހޭވައްޓާލާފައި އުޅުނީ ފޭދޫ އައްޑޫ ސިޓީން ވަކިކުރާށެވެ. އައްޑޫ ސިޓީން ފޭދޫ ވަކުކުރަން އިހުސާނު އިސްވެހުރެ ކުރިހާ މަސައްކަތް ދިޔައީ ފަނުފުލުންނެވެ. އައްޑޫ ސިޓީން ފޭދޫ ވަކިކުރަން ނެގި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި ފޭދޫ ރައްޔިތުން ބުނީ ނޫނެކޭއެވެ. ފޭދޫ ރައްޔިތުންގެ އެބުނި ނޫނެކޭ ބުނުމަކީ އިހުސާނަށް ފޭދޫ ރައްޔިތުން ބޮޑުތަނުން ބުނި ނޫނެކޭ އެކެވެ. 

އިހުސާނަށް ފޭދޫ ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނެފައި އޮއްވާ ނިމި ދިޔަ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި މުޅި އައްޑޫސިޓީން އިހުސާނު ފޭލިވެފައިވާކަން ރީތިކޮށް ދައްކާދީފިއެވެ. އިހުސާނު އާރާ ބާރުގައި ހުރެގެން ރައީސް މުއިއްޒާއި މުއިއްޒު ސަރުކާރު އައްޑޫން ފެއިލްވުމަކީ އިހުސާނު އަމިއްލައަށް އިސްތުއުފާދޭން ޖެހޭވަރުގެ ވެއްޓުމެކެވެ. ލަދެކެވެ. 

ޕީއެންސީއަށް ވަގުފޯމު ފުރައިގެން މެންބަރުން ވައްދާ ޕާޓީގެ ޑެޕިއުޓީއަކަށް ވުމަށް އިހުސާނު ކުރި މަސައްކަތުގައި ޕީއެންސީއާއި ސަރުކާރާއި މުއިއްޒާ ބަރަހަނާވެ އަގުވެއްޓި ދިޔުމުންވެސް އިހުސާނަށް ވީކަމެއްނެތެވެ. އިހުސާނު ބޭނުންވުމުން އިމިގްރޭޝަން ކޮންޓްރޯލަރ ޖަލަށްލާ، އެކީގައި އުޅުނު ރިޓަޔަޑް ކޮލީގު އިމިގްރޭޝަނަށްލާ، އިހުސާނުގެ ރިޓަޔަޑް މިތުރުން އެސްއޯއީ ތަކުގެ ވެރިންނަށް އައްޔަނުކޮށް ދިނުން ނޫންގޮތެއް މުއިއްޒަށް ނެތުނެވެ.

ސަރުކާރު މުއައްޒަފުންނަށް މުސާރަ ނުދެވިގެން ބޭންކުތަކުން ނަގާ ކުރުމުއްދަތުގެ ދަރަނި ސަރުކާރުން އަބުރާ ބޭންކްތަކަށް ނުދެއްކުނީމާ ދަރަނި ދައްކާދޭން މެދުވެރިވާ މީހާ ވަކިކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ. ދާދި ފަހުންވެސް ސަރުކާރަށް ބޭންކް އޮފް ސިލޯނުން ނެގި ދަރަންޏެއް މުއްދަތަށް ނުދެއްކުނީމާ އެފައިސާ ދައްކާދިނީ ހެޕީ މާކެޓަށް އެ ބޭންކުން ލޯނެއް ނަގައިގެން ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ރުހުން އޮތަސް ނެތަސް ކިތަންމެ ބޮޑު ފޭއްޔަކުން އިހުސާނު ސިޔާސީ ގޮތުން ފޭލިވިޔަސް މުއިއްޒަކަށް އިހުސާނު ވަތްކެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ބުނާހާ ގޮތެއް ހަދާނުދީ ވެސް ފަރަކު ނުޖެއްސޭނެއެވެ. އެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް މުއިއްޒު ހުރީ ހެޕީމާކެޓް ދަށުވެ ފިތިފައިކަމަށް ކިޔާއުޅެއެވެ. ބޮޑު ދައުލަތެއް ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ދަށުވީމާ ނުވެނުދާނެ ހުރިހާކަމެއް ރާއްޖެއަށް މިދަނީ ވަމުންނެވެ.  

ޓްރަމްޕް ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މި އެއްބަސްވުމަށް އާދެވުނީ ލުބުނާނުގެ ރައީސް ޖޯސެފް އައޫން އާއި އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫއާ އެކު ކުރެވުނު "ވަރަށް ކާމިޔާބު" މަޝްވަރާތަކަކަށް ފަހުގައެވެ. މި އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުކުރަން ފަށާނީ އީ.އެސް.ޓީ ގަޑިން އިއްޔެ ހަވީރު 5:00 ގައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ދެ ގައުމުގެ އިސް އޮފިޝަލުން ވޮޝިންޓަން ޑީ.ސީ. ގައި ބައްދަލުކުރައްވާފައިވާކަން ޓްރަމްޕް ހާމަކުރެއްވިއެވެ. މިއީ ފާއިތުވި 34 އަހަރު ތެރޭގައި ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ބޭއްވުނު މިފަދަ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވުމެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި މާކޯ ރޫބިއޯ ވެސް ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.

މިއީ ލިބުނު "ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް" ކަމަށް ސިފަކުރައްވަމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، މިއީ އޭނާގެ މެދުވެރިކަމުގައި ހައްލުކުރެވުނު 10 ވަނަ ހަމަނުޖެހުން ކަމަށެވެ. އަދި މި ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ ސަބަބުން ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ދާއިމީ ސުލްހައެއް ގާއިމުވެގެންދާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރައްވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

އެލް ނީނިއޯ އަކީ ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ސަތަހައިގެ ފިނިހޫނުމިން އާދަޔާ ހިލާފަށް މަތިވެ މުޅި ދުނިޔޭގެ މޫސުމަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނަ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ފިލިޕީންސާއި ކައިރި ސަރަހައްދުތަކަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ވާރޭ ނުވެހި ހަނަފަސްވުމާއި، އާދަޔާ ހިލާފަށް ހޫނުގަދަވުން ފަދަ ކަންކަމާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ދުވަސްވަރު އުފެދޭ ތޫފާންތައް ކުރިއަށްވުރެ ވަރުގަދަވެފައި، ލިބޭ ގެއްލުންތައް ބޮޑުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.

މޫސުމީ މާހިރުން އިންޒާރު ދޭ ގޮތުގައި، ފިލިޕީންސާ އެއްގޮތް މޫސުމީ ޙާލަތްތަކެއް ހުންނަ އިންޑޮނޭޝިއާ ފަދަ ގައުމުތަކަށް ވެސް އެކަމުގެ ނުރައްކާ އެބައޮތެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ފެނަށް ޖެހުމާއި، ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ދަށްވުމާއި، ގަސްގަހާގެއްސަށް ޖެހޭ ބަލިތަކާއި ސޫފިތައް އިތުރުވުމުގެ އިތުރުން، ފެން ދޭ ނިޒާމުތަކަށް ކުރަންޖެހޭ ހަރަދުތައް ބޮޑުވެގެންދާނެއެވެ. އެހެން ކަމުން ދަނޑުވެރިންނާއި މަސްވެރިންގެ އާމްދަނީ ދަށްވެ، މުޅި ސަރަހައްދުގެ ކާނާގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ދެވަނަ ލެގުގެ މެޗު 2-1 އިން ބާސެލޯނާ ކާމިޔާބު ކުރި ނަމަވެސް، ފުރަތަމަ ލެގުން 2-0 އިން ބަލިވެފައި އޮތުމުން އެ ޓީމު ވަނީ މުބާރާތުން ވަކިވާން ޖެހިފައެވެ. އުމުރުން 18 އަހަރުގެ ތަރި ޔަމާލް އިންސްޓަގްރާމް މެދުވެރިކޮށް ސަޕޯޓަރުންނަށް ފޮނުވި މެސެޖެއްގައި ބުނީ، އެ ޓީމު އަލުން އެނބުރި އަންނާނީ އެންމެ އުސްމިނަށް ކަމަށާއި، ޔޫރަޕްގެ އެންމެ ޝަރަފުވެރި މުބާރާތް ކާމިޔާބު ކުރުމަށް އޭނާ ވެފައިވާ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި ދޫނުދޭނެ ކަމަށެވެ.

މެޗުގައި ލަނޑުވެސް ކާމިޔާބުކުރި ޔަމާލް ސިފަކުރި ގޮތުގައި، މި ނާކާމިޔާބީއަކީ ކުރިއަށް ދިއުމަށް ލިބުނު ފިލާވަޅެކެވެ. އަދި ކޯޗު ހަންސީ ފްލިކްގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ކުޅެމުންދާ ޒުވާން ސްކޮޑަށް މި ގޯސްތަކުން ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ދަސްވާނެ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ. ބާސެލޯނާއަށް އެންމެ ފަހުން ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ކާމިޔާބު ކުރެވިފައިވަނީ ލިއޮނަލް މެސީގެ ކެޕްޓަންކަމުގެ ދަށުން 2015 ވަނަ އަހަރުއެވެ.

މި ނަތީޖާއާ ގުޅިގެން ބާސެލޯނާގެ ރައީސް ޔޮއާން ލަޕޯޓާ ހިމެނޭހެން ކްލަބުގެ އިސްވެރިން ވަނީ ދެ ލެގުގެ މެޗުތަކުގައިވެސް ރެފްރީން ނިންމި ނިންމުންތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި އެ މައްސަލަ ޔޫއެފާއަށް ހުށަހެޅުމަށްވެސް ކްލަބުން ދަނީ ތައްޔާރުވަމުންނެވެ.

މި ނާކާމިޔާބީއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ނަމަވެސް، ސްޕެނިޝް ލަލީގާގައި ބާސެލޯނާ އޮތީ ވަރުގަދަ ފޯމެއްގައެވެ. ތާވަލުގެ އެއްވަނައިގައި ނުވަ ޕޮއިންޓުގެ ލީޑަކާއެކު އެ ޓީމު އޮތުމަކީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ކާމިޔާބީތަކެއް ލިބޭނެ ކަމުގެ އުންމީދު ބޮޑުވާ ސަބަބެކެވެ.

އެއްޔަކީ އިސްލާމިކްގެ ފަހަތަށް އެންޑޯމަންޓް އިތުރުކޮށްލައިގެން ހަމަ ޖައްސާލެވެން އޮތްކަމެއް ވެސް ނޫނެވެ. ޒަކާތު ފަންޑު ހަދައިގެން ޒަކާތަށް ދައްކާ ފައިސާ ޑރ. ޝަހީމު ހޭދަކުރަނީ ރައްޔިތުން ވިންދާއެއް ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. 

އާޔަތާއި ހަދީސް ކިޔަމުން ދީން ކުރިއެރުވުމުގެ ނަމުގައި އިސްލާމު ދީނުގެ ރުކުންތަކާއި އަޅުކަން ވިއްކައިގެން ފައިސާ ހޯދަން ދިމާކޮށްފައި އޮތްއޮތުން މިހާރުން މިހާރަށް ބަދަލުކުރަން ޖެހެއެވެ. އުމުރާ ގުރޫޕްތަކުން ކުރާ ފާޑަށް ޝަހީމު އިސްވެހުރެ ހައްޖާއި އުމުރާގެ އަޅުކަންވެސް ނަފާ ހޯދަންކުރާ ޓޫރިޒަމް ވިޔަފާރީގެ ބާވަތަކަށް ބަދަލުކޮށްފިއެވެ. 

ޒަކާތު ހައުސް ހަދައިގެން ޒަކާތަކީވެސް ބޮޑު ބިޔަ ވިޔަފާރިއަކަށް ހަދައިފިއެވެ.  ވަގުފާއި ހަދިޔާއާއި ހިލޭ އެހީއާއި މި ހުރިހާ ކަމަކީ ޝަހީމު ދޭގޮތަކަށް ދީ، އަނބުރާނެ ގޮތަކަށް އަނބުރަން އޮތް ބޮޑު ނަފާލިބޭ ވިޔަފާރިއަކަށް ހަދައިފިއެވެ. އިސްލާމީ ނަންބޯޑު އަޅުވައިގެން ދީނުގެ ނިވަލުގައި ޓެކެމުންދާ ދިޔުމުގެ ވާހަކަ ދައްކަން ގިނަބަޔަކު ބިރުގަނެއެވެ. ދީނީ ތާކިހާ އަޅައިގެން ތިބެ ދައުލަތުގެ ފައިސާއަށް ހީލަތްތެރި ގޮތްގޮތަށް ރޭވިގެން ހިތުހުރި ގޮތެއް ހަދާއިރު އެއްޗެއް ބުނަން ކެރޭ މީހަކު ނެތެވެ.

ހައްޖު އުމްރާގެ ކަންތަަކުގެ އިތުރަށް ޒަކާތާއި ވަގުފާއި ފައިދާއަކާ ނުލާ އާންމު ހިދުމަތުގެ ގޮތުގައި  ދެވޭ  ހިދުމަތްތަކަށް  ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ހުތިހާ އެއްޗެއް ދެން އަރާނީ ޝަހީމު އަތް މައްޗަށެވެ. މިސްކިތްތަކާއި ޒިޔާރަތްތަކާއި ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ހުންނަ ފަންޑު ފޮށިތަކުގެ ތަޅުދަނޑި އެ ލިބުނީ ޝަހީމް އަތަށެވެ. 

ބަޔަކަށް ދެން ފެންނާނީ ޝަހީމު ދިން އެއްޗެއް ދިން ވަރަކަށެވެ. ޑރ. ޝަހީމަކީ ރާއްޖޭގެ އިސްލާމި އައުގާފު ވަޒީރު ވިއްޔާއެވެ. އެއްޗެއް ބުނާކަށް ނުވާނެއެވެ. ބުނެފިއްޔާ މުރުތައްދުވެސް ވެދާނެއެވެ.

ގެވެށި އަނިޔާ ނުވަތަ ވަކި ވަކިޖިންސަކަށް ނިސްބަތްވީތީ ކުރެވޭ އަނިޔާއަށް އަމާޒުކޮށް އޮސްޓްރޭލިޔާ މޯލްޑިވްސް ފްރެންޑްޝިޕް އެސޯސިއޭޝް (އަމްފާ) ގެ ފަރާތުން އެސްއެސްމީޑިޔާއާއި ގުޅިގެން އުފައްދާ ޓީވީ ސިލްސިލާ "ހިމޭން އަޑު" ގެ ފުރަތަމަ އެޕިސޯޑު ރޭގަ އެސްއެސްޓީވީ އިން ދައްކައިފިއެވެ.

ވަރަށް މުހިންމު މަޢުލޫމާތު ތަކެއް ބެލުންތެރިންނަށް ގެނެސްދިން ރޭގެ ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވީ ޔޫއެންއެފްޕީއޭ ހެޑް އޮފް އޮފީސް ޝާދިޔާ އިބްރާހިމްއާއި މަދަނީ ޖަމިއްޔާއެއްކަމަށްވާ ހޯޕް ފޮރ ވިމެންގެ ޗެއަރޕާރސަން އަޙުމަދު އަންވަރެވެ. 

ރޭގެ ޕްރޮގްރާމްގައި ގެވެށި އަނިޔާ ނުވަތަ ވަކި ވަކިޖިންސަކަށް ނިސްބަތްވީތީ ކުރެވޭ އަނިޔާ މާނަ ކޮށްދިނެވެ. އަދި ޕްރޮގްރާމްގައި ގެވެށި އަނިޔާ ނުވަތަ ވަކިޖިންސަކަށް ނިސްބަތްވީތީ ކުރެވޭ އަނިޔާތަކަކީ އިންސާނީ ހައްގު ތަކާއި ގުޅިފައިވާ ކަންކަންކަމުގައި ފާހަގަކުރިއެވެ. 

އަނިޔާތަކުގެ ޝިކާރައަކަށްވެފައިވަނީ ހަމައެކަނި އަންހެނުން ނޫންކަމާއި ފިރިހެނުންނާއި ދެ ޖިންސުގެ ކުޑަކުދިންވެސް މި އަނިޔާތައް ތަހައްމަލު ކުރަމުންދިޔަ ކަމުގައި ވިޔަސް  ނިސްބަތުން އަންހެނުންނަށް އަނިޔާ ލިބޭ މިންވަރު ބޮޑުކަން ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާކަމަށް ފްރޮގްރާމަގައި ފާހަގަކުރިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މިއަދުގެ ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައި، އޮންލައިންކޮށް، ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން ދެވޭ އަނިޔާ އިތުރުވަމުންދާ ކަމަށްވެސް ފާހަގަ ކުރިއެވެ.  

 ހިމޭންއަޑުގެ ސިލްސިލާ އެސްއެސްޓީވީއިން ދައްކާނީ ކޮންމެ ބުދަދުވަހެއްގެ ރޭގަޑު 10ގަ އެވެ.

 ހިމޭންއަޑުގެ ސިލްސިލާ ފެށުނީ ބެލުންތެރިންނަށް ކުރި އިލްތިމާސުގެ މެސެޖަކުންނެވެ. އެ އިލްތިމާސްގެ މެސެޖުގައި ޕްރޮގްރާމްގައި ގެވެށި އަނިޔާގެ ވާހަކަ ދެކެވޭނެކަމަށާއި އޭގެ ތެރޭގައި ޖިސްމާނީ، ނަފްސާނީ އަދި ޖިންސީ އަނިޔާގެ ވާހަކަ ހިމެނޭނެކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

ބެލުން ތެރިންނަށް ނުތަނަވަސްކަން އިޙްސާސް ކުރެވިދާނެ ފަދަ ވާހަކަތަކެއް ދެކެވޭނަމަ، ޕްރޮގްރާމް ބެލުމުގައި ސަމާލުވުމަށް ނުވަތަ ޕްރޮގްރާމް ބެލުން މެދުކަނޑާލުމަށް ނަސޭޙަތްތެރިވެފައިވެއެވެ.

އަމްފާއަކީ އޮސްޓްރޭލިއާ އާއި ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދެމެދު އޮންނަ ދޭދޭ ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހި ކުރުމުގެ ވިސްނުމުގައި 2024 ވަނަ އަހަރު ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާއެކެވެ.

ވަޒީރުންގެ ބޮޑު ފައުޖާއި އެނޫން އެތައް ހާސް ސިޔާސީންގެ މައްޗަށް އޮތް މަތިބަރު ސަރުކާރައިގެން މުއިއްޒަށް ކުރިއަށް ހިގައިނުގަނެވިގެން އުޅޭތާ ކިތަންމެ ދުވަހެކެވެ. ވެރިކަމަށް އާދެވުނު ގޮތުން ސަޕޯޓުބޭސް ބޮޑުކޮށް ފުޅާކުރުމަށް މީހަކު ބުނިހާ ގޮތަކަށް ބުނިހާ ކަމެއް ކޮށްދިނުން ނޫން ގޮތެއް މުއިއްޒަކަށް ނެތެވެ. 

ރައީސްކަން ހޯދަން ކުރި ކެންޕޭނުގައި ކެބިނެޓް ޕޯޓިފޯލިއޯތައް ވިއްކަންވެސް ޖެހުނުކަމަށްވެއެވެ. މޫސާ ޒަމީރާއި ޑރ. ޝަހީމާއި އުޝާމާއި އިހުސާނު ކަހަލަ މީހުންގެ ވަޒީރުކަމަކީ 5 އަހަރު ދުވަހަށް މޯގޭޖުކޮށް ފައިސާ ނަގާފައިވާ ޕޯޓިފޯލިއޯ ތަކެއްކަމަށް ކިޔާއުޅެއެވެ. އެނޫންވެސް ކިތަންމެ ޖާގައެއް މޯގޭޖްކޮށް އެތައް ބަޔަކަށް ބައިއަޅަންޖެހުނެވެ. 

ކިތަންމެ ބޮޑު ގޯހެއް ހެއްޖަސް ފަޒްލު ކަހަލަ މީހަކު މަޖުބޫރުވެގެން ސައިޑްލައިނު ކުރިޔަސް ރަނަގަޅު އަދަދަކުން ގޮނޑިގަނެގެން ތިބީމާ ގޮތެއް ނުހެދޭނެއެވެ. ބޮޑު އަދަދެއް ދައްކައިގެން ގޮނޑިގަނެ ގޮނޑި ދަމަހައްޓަން ފައިސާއަޅާ ވަޒީރަކު ގައިގައި ކިތަންމެ ބޭނުން ވިޔަސް މުއިއްޒަށް އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ. ތުން ފިއްތަ ފިއްތާފައިވެސް މޮންދޫދުމެން ދޫކޮށްލާކަށް މުއިއްޒަކަށް ލާހިކެއްނޫނެވެ. 

ކުރުކޮށް ބުނަންޏާ މުއިއްޒު ސަރުކާރު އޮތީ 3 ފައިޖެހި އުނދުނެއްގެ މަތީގައެވެ. އަޑި ނޭނގޭ 3 ބާރަކުން މުއިއްޒު ސަރުކާރު އޮތީ ހިސޯރު ކޮށްފައެވެ. ހިފަހައްޓާ ދެނީ ބޭބެއެވެ. ސާޖިދާއާއި ޒަމީރާއި އިހުސާނާއި ބޭނުން ނުވާ ގޮތަކަށް މުއިއްޒަށް އިނގިވެސް ހަލުވާނުލެވޭނެކަމަށް މުހައްލިލުން ބުނެއެވެ. ކެބިނެޓްގައި ހިފެހެއްޓިފައި ތިބި މީހުންނާއި އަލަށް އެތެރެވީ މީހުނަށް ބަލާލުމުން މުއިއްޒަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ސަރުކާރަށް ބާރު ނުހިނގާވަރު ވަޒަން ކޮށްލެވޭނެއެވެ. މުއިއްޒު މައްޗަށް ބާރު ހިންގާ އަޑީ ދައުލަތް ފެންނާނެއެވެ. ސަލަފީންނާއި ހެޕީ މާކެޓާއި ތެޔޮ ދޮންބެ ނޫން މަންޒަރެއް އޭރަކުން ނުފެންނާނެއެވެ.   

އެހެން ކަމުން އެޕްރީލް 4ގެ ބޮޑު ނާކާމިޔާބީއަށް ފަހު ކެބިނެޓް 10 ވަޒީރުންގެ ކުއްލި އިސްތިއުފާއަކީ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ. 10 ވަޒީރުންގެ އިސްތިއުފާއަކީ ރައްޔިތުންގެ ވިންދާ އެއްގޮތަށް ސަރުކާރު ހިންގަން އެއްބާރުލުން ދިނުމަށް ދިން އިސްތިއުފާއެއް ނޫނެވެ. 

މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ކަހްރަމަންމަރަސް ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ އައިސަރު ޖާލިކް ސެކަންޑަރީ ސްކޫލްގައެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ ގަވަރުނަރު މުކައްރަމް އުންލުއާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ހަމަލާދިން މީހާވެސް ވަނީ މި ހާދިސާގެ ތެރޭގައި މަރުވެފައެވެ.

މިއީ ތުރުކީގެ ދެކުނުގެ އެހެން މަދަރުސާއެއްގައި ކުރީގެ ދަރިވަރަކު ބަޑިން ހަމަލާދީ، އަމިއްލައަށް މަރުވުމުގެ ކުރިން 16 މީހަކު ޒަހަމްކޮށްލިތާ އެއް ދުވަސް ފަހުން ހިނގި ދެވަނަ ހާދިސާއެވެ.

މިނިސްޓަރު ސިފްޗީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބުދަ ދުވަހުގެ މި ހަމަލާގައި 13 މީހަކު ޒަހަމްވެފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ހަ މީހެއްގެ ހާލު ސީރިއަސްއެވެ. މި ހަމަލާ ދިން ސަބަބު އަދި ދެނެގަނެވިފައި ނުވާއިރު، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން މިހާރު ދަނީ މި މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.

ތުރުކީގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި، ފުރާވަރުގެ ކުއްޖެއް ކަމަށް ބެލެވޭ ހަމަލާދިން މީހާ މަދަރުސާގެ ދެ ކްލާސްރޫމަކަށް ވަދެފައިވަނީ ފަސް ބަޑިއާއި ހަތް މެގަޒިން ހިފައިގެންނެވެ. ގަވަރުނަރު ތުހުމަތު ކުރައްވާ ގޮތުގައި މި ހަތިޔާރުތަކަކީ ކުރިން ފުލުހެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރި އެ ކުއްޖާގެ ބައްޕަގެ ހަތިޔާރުތަކެކެވެ. މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި ފުލުހުން މިހާރު ވަނީ އެ ކުއްޖާގެ ބައްޕަ ބަންދުކޮށްފައެވެ.

ބީބީސީން ކަށަވަރުކޮށްފައިވާ ވީޑިއޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، ހަމަލާގެ ވަގުތުގައި މަދަރުސާގެ ފުރަތަމަ ބުރީގެ ކުޑަދޮރުތަކުން ބައެއް މީހުން ފުންމާލައިގެން ސަލާމަތްވާން ދުވާ މަންޒަރު ފެނެއެވެ.

ތުރުކީގެ އެންޓީވީގެ ރިޕޯޓަރަކު ބުނި ގޮތުގައި، ބަޑިޖެހި އަޑު ވަރަށް ގަދައަށް އިވުނުއިރު، މަދަރުސާގެ ކުރިމަތީގައި ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެއް އުފެދިފައި އޮތެވެ. މި ހިތާމަވެރި ހަބަރު ލިބުމާއެކު، ގިނަ އަދަދެއްގެ ބެލެނިވެރިން ރޮމުން މަދަރުސާގެ ދޮރުމައްޗަށް ޖަމާވެފައިވެއެވެ.

ތުރުކީގެ އިރުދެކުނުގައި އޮންނަ ސަންލިއުރްފާ ޕްރޮވިންސްގެ ގަވަރުނަރު ހަސަން ސިލްޑަކް ނޫސްވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، ހާދިސާ ހިނގި ސްކޫލަށް ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ގޮސް ދަރިވަރުން ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެތަނުން ބޭރުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.

ޓީވީން ދެއްކި މަންޒަރުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، ސިވެރެކް ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ހުންނަ އެ ސްކޫލުން ދަރިވަރުން ބިރުން ނުކުމެގެން ދިޔައިރު، އެ ސަރަހައްދުގައި އެމްބިއުލާންސްތައް ވަނީ ތައްޔާރީ ހާލަތަކަށް ގެނެވިފައެވެ.

ގަވަރުނަރު ސިލްޑަކް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ހަމަލާދީފައިވަނީ 2007 ވަނަ އަހަރު އުފަންވި، އެ ސްކޫލުގެ ކުރީގެ ދަރިވަރެކެވެ. އަދި ފުލުހުން އޭނާ ހިފަހައްޓަން މަސައްކަތް ކުރުމުން، އޭނާ ވަނީ އަމިއްލައަށް މަރުވެފައެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ވާނީ ސްކޫލް ހުސްކޮށްފައި. މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ފުރިހަމަ ތަހުގީގެއް ކުރިއަށް ގެންދާނަން،" ގަވަރުނަރު ވިދާޅުވިއެވެ.

އެ ސަރަހައްދުގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހަމަލާގައި ޒަހަމްވި ގިނައީ އެ ސްކޫލުގައި ކިޔަވަމުންދާ ދަރިވަރުންނެވެ. ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ މީގެ އެއްދުވަސް ކުރިންނެވެ.

ރާއްޖޭން މިއަދު ފެންނަމުން މިދަނީ އެ ހަގީގަތެވެ. މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އެރީއްސުރެ ދިވެހި ދައުލަތް އޮތީ ފާލުން ނެއްޓިފައެވެ. ސަރުކާރު ހިންގުމުގައި ހަމައެއް އުސޫލެއްނެތެވެ. ދައުލަތުގެ މުދަލާ ފައިސާ ބޭނުންކުރުމުގައި ވެސް ގަވައިދެއް އެޔެއް މިޔެއް ނުބަލައެވެ. ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ބާރެއް މުއިއްޒުގެ ގޮނޑިކޮއްކޮއަށް ބަދަލުކޮށް ކަންކުރަނީ ކުރާނެ ގޮތަކަށެވެ. 

ގާނޫނުތައް އެގޮތް މިގޮތަށް ބަދަލުކޮށް މުޅި ގާނޫނީ ނިޒާމުގައި ބައުހެދި އިންދިރާސްވެފައިވާ ފުރޭންޏަކަށް ހަދައިފިއެވެ. ޖެހުނު ދިމާލަކުން ޖެހުނު މީހަކު ދައުލަތް ވިދާ ނޮޅާ ކަނީއެވެ. ދައުލަތް ހިންގުމާ ހަވާލުވެ ހުރެ ދޮގުހެދުމާއި އޮޅުވާލުމާއި އަމިއްލަ ޖާހު ބޮޑުކޮށް މަތިކުރަން ކޮށްފައި ނުކުރާ ކަމެއް ނެތެވެ. 

ވަޒީރުންނާއި ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިންނާއި އައްޔަނުކުރި ސިޔާސީ ވެރިން ފިޔަވަލު ނަގާ ފިޔަވަޅު އަޅަނީ މުއިއްޒުގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދާއި ހިކުމަތުއަމަލީގެ ދަށުން ކަމަށް އަބަދުމެ އަޑު ހަރުކޮށް ބުނެއެވެ. ޕީއެންސީއަށް ނިސްބަތްވާ މަޖިލިސް މެންބަރުންވެސް އިނގިއްޔެއް ހަލުވާލަނީވެސް ރައީސްގެ ލަފަޔާ އިރުޝާދަށެވެ. 

ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިންނާއި ވަޒީރުން ދެއިރު ދެ ދަޅައަށް ބަދަލުކުރިޔަސް މުއިއްޒު ސަރުކާރު ހިނގަނީ އޮތް ބަޅަށެވެ. ކޮންމެ މީހަކު ކޮންމެ ތާކުން ނަގާ ކޮންމެ ތާކަށް ލިޔަސް އަންނަ ބަދަލެއް ރައްޔިތަކަށް ލިބޭލުޔެއް ފަސޭހައެއް ފައިދާއެއް ނޯވެއެވެ.

ކުނިކުއްތާ ވަޅުން ނުނަގާ އޮވެ ދިޔަ ހިއްކުމެކޭ މުއިއްޒު ގެންނަ ބަދަލެކޭ ތަފާތެއް ނެތެވެ. ވައްކަމާއި ހިޔާނާތާއި ދޮގާމަކަރާއި އިސްރާފަށް ހުއްޓުމެއް ނާދެއެވެ. ކިތަންމެ ވަރަކަށް މީހުން ބަދަލުކުރިޔަސް ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ހުރިހާ ދިމާލެއް އެކީ އެކައްޗަކަށް ވަނީފޭލިވެފައެވެ.

މުއިއްޒު އިސްވެ ހުރެ ދައުލަތް އިސްލާހު ކުރުމެކޭ ކުނިކުއްތާ ވަޅުގައި ބާއްވައިގެން ދިޔަހިއްކުމެކޭ އެއްވެސް ތަފާތެއް ނެތެވެ. ދިވެހި ދައުލަތް މި އޮތްވަރުން ސަލާމަތްވާން އޮތް ހަމައެކަނި ގޮތަކީ މުއިއްޒު އަމިއްލައަށް ދުރަށް ދިއުމެވެ. ނުވަތަ ދުރުކުރުމެވެ. 

ވަޒީރުން އިސްތުފާ ދިނީ ރައީސްގެ އިސްލާހީ މަސައްކަތަށް ފުރުސަތު ދިނުމުގެ ގޮތުން ކަމަށް ރައީސް އޮފީހުން ބުނެއެވެ. 15 ވުޒާރާއަށް ކެބިނެޓް ކުޑަކޮށްލުމަކީ ހެޔޮ ބަދަލެކެވެ. އެކަމަކު ބަދަލު ހެޔޮ ބަދަލަކަށްވާނީ އިސްތިއުފާ ދިން ހުރިހާ ވަޒީރުން ކޮންމެވެސް އެހެން ނަމެއްގައި ސަރުކާރުގެ ޕޭރޯލަށް ނުލައި ދޫކޮށްލިއްޔާއެވެ. ވުޒާރާތަކުގެ އިދާރީ އޮނި ގަނޑު ކުޑަކުރިއްޔާއެވެ. ވުޒާރާގައި ކުރަން ހުރި މަސައްކަތްތައް ދެނެގަނެ ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މީހުންނޫން އެންމެން ދޫކޮށްލިއްޔާއެވެ. ވުޒާރާތައް ހިންގަން ބޮޑު އަގުގައި ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާހާ ތަންތަން ދޫކޮށްލިއްޔާއެވެ.

ވުޒާރާތައް މަދުކޮށް އެއްގޮތް މަސައްކަތްތައް އެއްތަންކޮށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މީހަކު ނޫނީ ސަރުކާރުން މުސާރަދޭ އެކަކުވެސް ހުރެގެން ނުވާނެއެވެ. މީހުނަށް ވަޒީފާ ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި ވަޒީފާއަށް މީހުން ނުހޯދާހާ ހިނދަކު ހަގީގީ އިސްލާހެއް ނުފެންނާނެއެވެ. ކަމެއް ނެތް ނަމެއްގައި ސަރުކާރުގެ ޕޭރޯލުގައި ތިބި އެންމެން ސަރުކާރާއި ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުން ބޭރުނުކޮށް ނަތީޖާއެއް ނުފެންނާނެއެވެ. 

ވުޒާރާތައް މަދުކުރިހެން ބޭރު ގައުމުތަކުގައިހުރި ދިވެހި މިޝަންތައް ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އދ އާއި އީޔޫއާއި އިނގިރޭސި ވިލާތާއި ސްރީލަންކާ ނޫން ތަނެއްގައި ދާއިމީ މިޝަނެއް ބެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. ކޮންމެ ގައުމެއްގައި ދިވެހި އެންބަސީއެއް ނެތަސް އަވައްޓެރި ސްރީލަންކާގައި މުޅި ދުނިޔޭގެ ޑިޕްލޮމެޓިކް މިޝަންތައް ހުރުމުން ލަންކާއާއި ހަމައިން ބައިނަލް އަގުވާމީ ގުޅުންތައް ހުރިހާ ލެވެލެއްގައި ދެމެހެއްޓުމަކަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

ބޮޑުވަރަކަށް އެންމެ ގިނައިން ދިވެހިން އައިސް ގޮސްއުޅޭ އިންޑިއާގެ ކެރެލާއާއި މެލޭސިޔާ ފަދަ ތަންތާ ކޮންސިއުލޭޓެއް ބަހައްޓާލައިގެން ފުއްދާލެވޭނެއެވެ. ބޭރުގެ މިޝަންތަކުގައި ސިޔާސީ ބަލަދުވެރިން ބައިތިއްބައިގެން އެމީހުނަށް ހޭދަކުރާ ތަންތަނަށް ދިވެހި މިޝަންތައް ހަދައިގެން އުޅޭއުޅުން މިހާރުން މިހާރަށް ހުއްޓާނުލާ މީހުން ބަދަލު ކުރުމަކުން ވާނެ އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.  

ހަގީގަތަކީ ކުރަން ހުންނަ ކަންކަމަށް މީހުން ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި ބަޔަކަށް މުސާރައެއްދޭން މީހުންނަށް ވަޒީފާ ދިނުމަކީ މުއިއްޒު ވަރަށް ގޯސްކޮށް ކުރާކަމެކެވެ. މިހާރުން މިހާރަށް ހުއްޓާލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.

ޗާޕްހާނާއާއި ތަރިކަ ކޮލެޖް އާއި އިސްދާރުންތަކާއި ޅެންފަރުވާ ވެގެން ދިޔައީ ތޮއްޑޫން ގެނެސް ފެޅި ކަރައެއްގެ އޮށް ބުރުވުމަށެވެ.  ވަޒަނާއި ކާފިޔާ ހަމަކޮށް ޅެމެއް ހަދަން އެގުމަކީ ވަޒީރުކަމަށް ކުފޫ ހަމަވުން ނޫންކަން މިހާރު އެނގުނީތާއެވެ. ޅެންފަރުވާ ދިނުމަށް ހެދިހާ ދިރާސާއިން ފެނުނީ ޅެންފަރުވާ ދިނުމަށް އެންމެ މޮޅީ އެންސްޕާ ކަމަނަ ކަމެވެ. އެހާ ހިސާބުން ކަރާފަޅަން ނޫޅެ ޅެމުން ފަރުވާ  ދިނުމަށް އެންސްޕާ ކަމަނައާ ހަވާލުކުރީތާއެވެ. 

އެންސްޕާ ކަމަނައަކީ މާ މޮޅަކަށް ޓީވީ ސްޓޭޝަން ހަދާދިނުމަށް ފަންޑް ހޯދާން އެނގޭ ކަމަނަ އެކޯލައެވެ. އެންސްޕާ ކަމަނަ މޮޅީ ވަކިއެއް ކަމަކަށް ނޫނެވެ. ޕޯޑިއަމު ތަކުގައި އަގަށް ރޮއެދޭން ވެސް އެންސްޕާ ކަމަނަ ވަރެއް ހަމަ ނެތެވެ. އެލްސޯފާ މައްޗަށް ތިރިކުރާ ދޫނީގެ ވާހަކަ އޮއްބާލަންވެސް އެންސްޕާ ކަމަނަ ހަމަ މޮޅީއެވެ. އެހެން ވީމާ ހަދިޔާއަކަށް ވަޒީރުކަން ނުދޭންވީ ކަމެއް ނެތްތާއެވެ. 

ދާރުލްއާސާރުގައި ބިއްލޫރި ކޮއްޓެއްގައި އާސާރެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ބައިންދަން ވެސް ތޮއްޑޫން ގެނައި ފީ ކަރައަކަށްވުރެ އެންސްޕާ ކަމަނަ މާ ހިތްގައިމު ވާނެތާއެވެ. ބަލަން ޒިޔާރަތް ކުރާ މީހުންވެސް މާ ގިނަވާނެއެވެ. ޅެމުން ފަރުވާދެމުން ތަރިކަ ރައްކާކުރަން އެންސްޕާ ކަމަނަ މާ ބޮޑަށްވެސް މޮޅުވާނެއެވެ. އޮށް ބުރުވާ ސްޕީޗް ލިޔަން ކަރާ މޮޅަސް އެންސްޕާ ކަމަނަ ދިޔަ މަގެއްގެ އަރި މަތިންވެސް ތޮއްޑޫ ކަރައަކަށް ނުފޮރޮޅެވޭނެއެވެ. 

ޖެންޑަރ މިނިސްޓްރީ އާއި ހެލްތު މިނިސްޓްރީ އެއްކޮށްލައިގެން ގީލާ ލައްވާ ކުރުވަން އުޅޭ ކަމަކީ ސަމޯއާ އެގްރިމަންޓް ތަންފީޒު ކުރުންކަމަށް ބެލެވެއެވެ. 

ފައިސާއަށް އިންތިހާއަށް ބޭނުންވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި ޔޫރަޕާއި އެމެރިކާއިން ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ފައިސާ ލިބެން އޮތް ހަމައެކަނި ގޮތަކީ ސަމޯއާ އެގްރިމެންޓް ތަންފީޒު ކުރުމެވެ. 

ގީލާއަށް ވަޒީރުކަން ދީގެން މުއިއްޒު ކުރަން އުޅޭކަމަކީ ރައްޔިތުން އެދޭ ބަދަލު ގެނެސް ދިނުމެއް ނޫނެވެ. ޔޫރަޕާ އެމެރިކާއިން ބޭނުންވެގެން އުޅޭ އެލްޖީބީޓީކިޔު+ ކުރިއަރުވާށެވެ. ގީލާ އަލީ އަކީ ރައްޔިތުންގެ ޗޮއިސެއް ނޫނެވެ. ޔޫރަޕްގެ ޗޮއިސްއެކެވެ.

ވެދާނެ ގޮތެއް ހަދާނެ ގޮތެއް ނޭގިފައި ތިބި އާދައިގެ ސިޔާސީ މުއައްޒަފުން ނިވައި ފަތްގަނޑަކަށް ހިއްލާލީ ރައީސާއެކު ގަދަކޮށް ތިބިކަމުގެ ބޯޑެވެ. ވަޒީރުން ތިބީ ވާނުވާގައެވެ. އެ މީހަކު ނިސްބަތްވާ ދާއިރާއިން ލިބުނު ބޮޑު ދެރައިން މުއިއްޒުގެ ކުރިމަތީގައި އެތައް ވަޒީރަކާއި ސިޔާސީ މީހުން ބޮޑުފޭއްޔަކުން ފޭލިވެއްޖެއެވެ. ވީ ފޭލީގައި ނެގުނީ ރައީސްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓެއް ނޫނޭ ބުނެ ބަޔަކު އަދިވެސް ދަނީ ގަދަބަސް ބުނަމުންނެވެ.

ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓާއި ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު ކާމިޔާބުކުރުމަށް އެ މީހަކު ބުނި ކަމެއް، ބުނި ގޮތަކަށް މުއިއްޒު ކޮށްދިނެވެ. ގައުމުގެ އިގުތިސޯދީ ހާލަތަށް ނުބަލާ އެތައް ސަތޭކަ މިލިޔަނެއް ހޭދަކުރިއެވެ. އެކަމަކު ނަތީޖާ ދިޔައީ ސުމަކުންނެވެ. 

މުއިއްޒު ރުޅި މަޑެވެ. މުއިއްޒު ލޮލުގައި އަނދުން މަތިމައްޗަށް އަޅުވައިގެން ކާކުކުރީ ކީއްކަން މުއިއްޒަށް އެނގިއްޖެއެވެ. މުއިއްޒާ މެދު ރައްޔިތުން ދެކޭ ގޮތުގެ ހަގީގީ މަންޒަރު ފެނިއްޖެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ޕީއެންސީ ގިނަ މީހުންވެސް ދިނީ ދޯކާކަން ސާފުވެއްޖެއެވެ. 

ހަމަތެދެކެވެ. 4 އެޕްރީލްގައި މުއިއްޒުގެ ވަރަ ރައްޔިތުން ނިކުމެ ކޮށާލައިފިއެވެ. ވެރިކަމެއްގެ ހާލަތު ބަނޑު ބިންމަތީގައިޖެހޭ ވަރަށް ދަށަށް ވެއްޓުނީމާ ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ވެސް އަރާނީ ގަދަކޮޅަށެވެ. ވެރިއަކަށްޓަކާ ގުރުބާން ވާނީ މަދު ބައެކެވެ، ކޯޓުތަކާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތައް ވެސް އޭރުން ހަށިފޮޅާލާނެއެވެ. ހިންޏަށް ހަކުރު އޮޅުވާލި މަޖިލިސް މެންބަރުންވެސް ކައިފުރާފައި ތިބުމުން ހޭހަން ކުރާކަށް ގަދަކޮށް ކައިރިއަކު ނުތިބޭނެއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ބާރުގެ ކުޑަ މިންވަރަކުން މުއިއްޒު ސަރުކާރު ހަމަ ރަނގަޅަށްވެސް ކޮށިއަރުވާލައިފިއެވެ. ސަލާމަތް ބޭނުމިއްޔާ މަޝްވަރާގެ މޭޒު ދޮށަށް ދިޔުން ނޫން މޮޅު އެއްވެސް ގޮތެއް މުއިއްޒަކަށް ދެންނެތެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީއަށް ބަދަލު ގެނައުމުގައި ވަކި މާއްދަތަކަކަށް ގެންނަ ބަދަލު ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން ފެންނަ ކަމަށް ކަނޑަނާޅަނީސް ގާނޫނު އަސާސީގެ ބަޔަކަށް ނުވާނެކަމަށް ގާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންވެފައި އޮވެއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަ އެނޫން އިސްލާހުތައް ގާނޫނު އަސާސީގެ ބަޔަކަށް ވުމަށް ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތް ބަލާކަށް ލާޒިމެއްނޫނެވެ. 

އެހެން ނަމަވެސް އެންމެ ފަހުން އޮތް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި ހިނގަމުންދާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އުމުރުން ބައެއް ކުރުކުރުމަށާއި ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބު އެއް ދުވަހެއްގައި ބޭއްވުމަށް ރައްޔިތުންގެ ބޮޑު މެޖޯރިޓީއަކުން ވަނީ ނޫނެކޭ ބުނެފައެވެ. ޕީއެންސީގެ ފުޅާ މެޖޯރިޓީ އޮތް މަޖިލީހުން ބޮޑު އަގުލަބިއްޔަތަކުން ފާސްކުރި އެ އިސްލާހަށް ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނުމުން މިހާރު އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަ ކޮންމެ ބަދަލަކީ ރައްޔިތުންގެ ރުހުން އޮތް ބަދަލެއްތޯ ބެލުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލާޒިމެވެ. 

ގަނޫނު އަސާސީގައި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކަށް ދާން ބުނެފައި ނެތަސް މިހާރު މިއޮތް މަޖިލީހުން ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަ ކޮންމެ ބަދަލަކާ މެދު ރައްޔިތުންގެ ރުހުން އޮތް ގޮތެއް ނުބައްލަވާ ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަ އެއްވެސް ބަދަލެއް ރައީސް ތަސްދީގު ކުރެއްވުމަކީ ރައްކާތެރި ކަމެއްނޫނެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބޭނުންވާ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ރައްޔިތުންގެ ދެކޭގޮތް ބެލުމަށް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކަށް ދިޔުމަށް ގާނޫނު އަސާސީން ރައީސަށް ޖާގަ ދީފައިވެއެވެ. 

ރައްޔިތުންނާއި ގައުމާ މެދު ރައީސް މުއިއްޒުގެ ކުޑަވެސް އިހުލާސްތެރިކަމެއް އޮންނަމަ މި ހާލަތުގައި މަޖިލީހުން ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަ ކޮންމެ ބަދަލަކާމެދު ރައްޔިތުން ދެކޭ ގޮތް ސާފުކުރާނެއެވެ. އެގޮތުން ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތް ބަލަންޖެހޭ ބޮޑު ދެ ބަދަލެއް މިހާރު ވެސް ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެނެސްފައިވާ އެބައޮތެވެ. 

އެއްބަދަލަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮނޑި ގެއްލޭ ގޮތަށް ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެނައި 6 ވަނަ އިސްލާހެވެ. އަނެއް ބަދަލަކީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް ބަދަލުގެނެސް އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލަން ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެނައި 7 ވަނަ އިސްލާހެވެ. ދެ އިސްލާހަކީވެސް ސީދާ ރައްޔިތުންނާ ގުޅޭ ދެ އިސްލާހެވެ. އެހެން ކަމުން އެ ދެ އިސްލާހާ ދޭތެރޭގައި ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތް ބެލުމަށް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއްނަގަން ކޮންމެހެން އެބަޖެހެއެވެ. އެ ވޯޓު ނެގުމަކަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ރައީސް މުއިއްޒަކަށް ނެތެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ރައްޔިތުންގެ ފަޅީގައި ހުންނެވިއްޔާ އެ ދެ އިސްލާހާއި މެދު ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތް ބައްލަވާލައްވަން ފަސްޖެހި ވަޑައެއް ނުގަންނަވާނެއެވެ. އެ ދެ އިސްލާހަށް ރައްޔިތުންގެ ރުހުން ލިބިއްޖެނަމަ ރައީސް ގެންގުޅުއއްވާ ޕީއެންސީ ސިޔާސަތަށް އޮތް ތާއީދު ފެނިގެން ދާނެއެވެ. އެ ދެ އިސްލާހާއެކު ކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަވަންވީއެވެ. އެ ގޮތުގައި ކުރިއަށް ވަޑައިގަތުމަށް އޭރުން އެއްވެސް ހުރަހެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒަށް ރައްޔިތުންކުރާ އިތުބާރާމެދު ޝައްކުކުރާނެ މީހަކުވެސް ނުހުންނާނެއެވެ.  

ދިވެހި ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށް އެމްޑީޕީއަށް ވަދެ ނިކުތުމަކަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް އެއްއިރަކުވެސް ނޯވޭނޫން ހެއްޔެވެ. ވަދެ ވަދެފައި ކެޑެނީ، ކެނިޑިކެނޑިފައި ވަންނަނީ އެންމެ މީހަކު އެއްފަހަރުހެއްޔެވެ. އެމްޑީޕީ އެއިރަކު ހިންގާ ސިޔާސަތުތައް ކަމުނުގޮސްގެން ކެނޑުމާއި އުޅޭވައްތަރު ކަމުނުގޮސްގެން ކަނޑާލުމާއި އަނެއްކާ އެނބުރި އައުމަކީ އަލަކަށްވާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ޕާޓީގެ ތޮބީއަތެވެ.

މޫސާ މަނިކު ޕީޕީއެމުގައި ޔާމީނަށް ދިދަ ފަހާދޭން އިނދެފައި އެބުރި އައިހަނދާން ނެތީހެއްޔެވެ. ކެނޑޭ އެހެން މީހުނަށް އެނބުރި އާދެވޭހެން ރައީސް ނަޝިދަށް އެމްޑީޕީއަށް ނާދެވޭންވީ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތެވެ. އެމްޑީޕީއަކީ މީހެއްގެ ވަށައިގެން އެނބުރޭ ޕާޓީއެއް ނޫންކަމުން އެމްޑީޕީގައި އުޅޭ އެންމެންނަކީ ވަކި މީހަކާ ރުހޭ ބަޔަކަށްވުން ލާޒިމެއް ނުވާނެއެވެ. ރޫޅާހެން ރޭވޭނީވެސް އެކަމެއް ވާވަރު މީހުންނަށެވެ. 

ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ. އެމްޑީޕީއަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ޕާޓީގެ އެންމެ އިސް މަގާމުތަކަށް އައުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ޕާޓީއެކެވެ. ސަޕޯޓަރުން އިތުރުކޮށް ސަޕޯޓް ބޭސް ފުޅާކުރުމަކަށް އެއްވެސް މީހަކަށް އެމްޑީޕީގައި އެއްވެސް އިރަކު ހުރަހެއް ނެތެވެ. ވާދަވެރި ސިޔާސީ މާހައުލެއްގައި އެންމެންނަކު އެކަކަށް ތާއީދެއް ނުކުރާނެއެވެ. އުޅޭނީ ސަޕޯޓަރުން ގިނަ މީހުންނާއި ސަޕޯޓަރުން މަދު މީހުންނެވެ. މޫސާ މަނިކަށް ވުރެ ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަޕޯޓަރުން ގިނަވުމަކީ ރައީސް ނަޝީދުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. 

ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަޕޯޓް ބޭހަކީ އިއްޔެއަކު މިއަދަކު އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނޫނަސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ކަމާއި ޗެއާރޕާސަންކަން އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ކުރައްވާ އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި ރާއްޖޭގެ ރައީސް ކަމާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖީލިހުގެ ރައީސް ކަންކުރައްވާފައިވާ ރައީސް ނަޝީދަކީ އެމްޑީޕީގައި ޢާދައިގެ މީހެއްނޫނެވެ. އެމްޑީޕީގެ މުސްތަޝާރުކަމާއި ގައުމީ މަޖީލީހުން ޖާގައެއް ރައީސް ނަޝީދަށް ދިނުމަށް ގިނަ ބަޔަކު ބޭނުންކަމީ ކަށަވަރު ކަމެކެވެ. ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ނިންމުމުން އެކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ސާފުވެއެވެ. 

ގުޅިގެން އެންމެން އެކުގައި މިހާރު ރާއްޖޭގައި އޮތް މުއިއްޒު ސަރުކާރު ބަލިކުރުމަށްޓަކާވެސް ރައީސް ނަޝީދުގެ ބޮޑު ބައިވެރިވުމެއް އޮތް ލީޑަރޝީޕެއް އެމްޑީޕީއަށް މުހިންމެވެ. އެމްޑީޕީގެ އާއްމު ގިނަ މެންބަރުންގެ ވިންދާއެއްގޮތަށް ޕާޓީން ގޮތް ނިންމުމުން މޫސަމެން ބިރު ނަގަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން ޕާޓީގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް އޮތް ހައްގެކެވެ. ޓިކެޓް ދޭނޭ މީހާ ކަނޑައަޅާނީ ހުރިހާ މެންބަރުންނެވެ. ޕާޓީގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓޭ ކުރީގެ ރައީސުންނޭ މޫސަމެން ކިޔަން އަދި މާ އަވަހެވެ. އަދާވާތްތެރިވިޔަސް ވާންވާނީ ހިތަށް ކުޅަދާނަ މިންވަރަށެވެ. 

އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑުން ބުނެފައިވަނީ، ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ހިންގާ ކޮންމެ ދެކޮޅުވެރި އަމަލަކަށް ނުރައްކާތެރި ނަތީޖާތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށާއި، އެ ސަރަހައްދުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮތީ އެ ގައުމުގެ އަތްދަށުގައި ކަމަށެވެ.

އީރާނުގެ ފައުޖީން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، ދުޝްމަނުންގެ ފަރާތުން ނުބައި ފިޔަވަޅެއް އެޅިއްޖެނަމަ، އެ ފަރާތްތަކަށް "މަރުގެ އެނބުރުމެއްގެ" ތެރެއަށް ވަދެވިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށެވެ. މި އިންޒާރު ދީފައިވަނީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް، އެ ސަރަހައްދުގައި އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

އީރާނުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް އެގައުމުގެ އަތްދަށުގައި އޮތް ނަމަވެސް، ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި އުސޫލުތަކެއްގެ ދަށުން އާންމު އުޅަނދުފަހަރަށް އަމާންކަމާއެކު ދަތުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދަށް ގާތްވާ އަސްކަރީ މަނަވަރުތަކާ މެދު އަމަލުކުރާނީ ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ހިލާފު އަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާ އަދި އިސްރާއީލާ އެކު ކުރިމަތިވި ހަމަނުޖެހުންތަކަށްފަހު، އީރާނުން ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ހަކަތައިގެ އަގު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލިފައެވެ.

ދާދި ފަހުން ދެ ހަފުތާގެ މުއްދަތަށް ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އެއްބަސްވި ނަމަވެސް، ޕާކިސްތާނުގެ އިސްލާމްއާބާދުގައި އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ކުރެވުނު މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވުމާ ގުޅިގެން މަސްރަހު އަދިވެސް އޮތީ ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައެވެ.

މިހާރު މިއޮތް ސަރުކާރަކީ ހިތުން ވަރަށް މޮޅަށް ރޭވިގެން ހިންގާ ސަރުކާރެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ރޭވުންތެރިކަމުގެ މިންވަރަކީ ސަރުކާރުގެ މަގާމްތަކާ  އުސޫލުތަކާއި ގަވައިދުތައް ތުއްތު ކުއްޖެއްގެ ނެޕީ ބަދަލުކުރާ ބީދައިން ބަދަލުކުރަމުން އަންނަ އައުމެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް މި ސަރުކާރުގެ މަސައްކަތްތެރިކަން ހުރިވަރަކީ ރެޔާ ދުވާލު ހީވާގި ކަމާއެކު ސަރުކާރަށް ސަނާ ކިޔާނެ، ބޮޓުންތަކެއް އުފައްދަމެވެ. ބޮޓުން އުފައްދުމުގައި އެއްވެސް ހަމައެއް ލަމައެއް މިންވަރެއް ނުބަލާ ކާންދޭ ދެއެވެ.

މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ސަރުކާރުން އިތުރު ވަޒީފާތައް ވެސް އުފައްދަންވީއެވެ. އިނާޔަތްތައް ވެސް އިތުރު ކުރަންވީއެވެ. ގިނަ އާ މޫނުތަކަށް ކުރިއެރުމަށް ފުރުސަތުތައް ހޯދަދޭންވީއެވެ. ނަމަވެސް އަޑު ގަދަ މީހާއަށް ރުއް ގިނަވާ އުސޫލުން ސަރުކާރުން ވަޒީފާތަކާއި މުސާރަ ދިނުމަކީ ކަނޑައެޅިގެން ކުރެވޭ އަނިޔާއެކެވެ.

އިލްމާ ހިލްމުގެ ތޮފި އަޅައިގެން ވެރިކަމުގައި އެ ހުންނެވި ބޭފުޅާ ކިތަންމެ ބޮޑުކޮހެއް ހަދާފާނެ ކަމަށްވެސް ރައްޔިތުންނަށް މިހާރު ގަބޫލުކުރެވޭނެއެވެ. މިއަދު މި އޮތް ސަރުކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި ބޮޑު އަނގަޔަކާއި ފޭން ބޭސްއެއް އޮވެޖިއްޔާ ކޮންމެ މަގާމަކަށް ވެސް އެމީހަކު ކުފޫ ހަމަވާނެއެވެ. މުސާރަޔާއި އިނާޔަތްތައް ކަނޑައަޅަނީ މީސްމީޑިއާގެ ވިއުވަރޒްގެ އަދަދަށް ބަލާފައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ދައްކަން މިއުޅޭ ވާހަކަ ވަރަށް ސާފެވެ. އެމްއޭސީއެލްއަކީ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ބޮޑު އާންމުދަނީ ލިބޭ ސަރުކާރު ހިއްސާވާ އެއް ކުންފުންޏެވެ. އެ ކުންފުނީގައި އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ގުދު ބިދައިގެން ، މެދުކެނޑުމެއް ނެތި މަސައްކަތް ކުރާ އެތަށް މުވައްޒަފުންނެއް އެބަ ތިއްބެވެ. އަދި ބުރަ ބަރު މަސައްކަތް މަދު ލާރިކޮޅަކަށް ޓަކައި ކުރާ ޒުވާނުންނާއި، އަންހެނުންނާއި އަދި އުމުރުން ދޮށީ މީހުން އެބަތިއްބެވެ. އެ ފަރާތްތަކުގެ މުސާރަޔަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އަންނަ ތަނެއް ނުފެނެއެވެ.

ހިދުމަތުގައި ދެމިތިބި އެ ހުރިހާ ފަރާތްތައް ތިއްބާ، ސަރުކާރަށް ސަނާ ކިޔުމަށް، ބޭނުންވާ ބޮޓުންކޮޅު ގަނެލުމަށް ޓަކައި ބޮލަކަށް ކަންދުރާއަކަށް ބެލުމެއް ނެތި ވަޒީފާ އާއި ބޮޑެތި މުސާރަ ލިބޭ ސިޔާސީ މަގާމުތައް ދޭދިނުމަކީ ގަބޫލު ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެގޮތުން މިހާރުވެސް އެމްއޭސީއެލުން40،000ރ. ގެ މުސާރަ ނަގައިގެން މަސައްކަތެއް ނުކޮށް ގޭގައި ތިބެގެން، މުއިއްޒަށް ސައިކުރާ ކައްކަދޭ ބޮޓުންގެ އަދަދު އުޅެނީ50 މަތީގަ އެވެ. ހިތާމަޔަކީ ބޮޓުންނަށް އެވަރަށް ލާރި އަޅާ އިރުވެސް، ނެރެވޭ ނަތީޖާއެއް ނެތުމެވެ. ބޮޓުން އެބުނާ ހިންގުން ފުރިހަމަ ސަރުކާރަށް ރައްޔިތުން ދެން ވެސް ބުނާނީ ނޫނެކޭ ކަން ޔަގީނެވެ. ދުލުގަ ހިފިޔަސް، ލާރި އެޅިޔަސް ރައްޔިތުންނެއް މުއިއްޒުއަކަށް ދެނެއް އާނބެހެއް ނުކިޔާނެވެ. މުއިއްޒު ވަޒީފާ ބެހުމަކީ ފޫނެތް ފަޔަށް ފެންފުރުންކަން އެންމެ ފަހުން އޮތް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުން ސާފު ނުވަންޏާ ގަމާރުކަމާމެދު އިތުރަށް ބުނާނެ އެއްޗެއް ނެތެވެ.

ޓްރޫތް ސޯޝަލްގައި ކުރެއްވި ދިގު ޕޯސްޓެއްގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުންތައް ދިޔައީ ރަނގަޅަށް ކަމަށާއި، ގިނަ ކަންތައްތަކަކަށް އެއްބަސްވެވުނު ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ މުހިންމު ކަންތައް ކަމުގައިވާ ނިއުކްލިއާ މައްސަލައިގައި އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވޭ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މިނިވަންކަމާއެކު ކަނޑު ދަތުރުފަތުރު ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން އެކަމަށް ހުރަސްއަޅަމުން ދަނީ، އެ ގައުމަށް ނޫނީ ނޭނގޭ "މައިންތަކެއް" ކަނޑުގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި ހުރެދާނެ ކަމަށް ބުނެ ބިރުދައްކައިގެން ކަމަށް ޓްރަމްޕް ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ.

ހަމަ އެ ޕޯސްޓުގައި ޓްރަމްޕް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުތަކުން ދަތުރުކުރާއިރު އީރާނަށް ފައިސާ (ޓޯލް) ދައްކާ ކޮންމެ އުޅަނދެއް ހޯދައި ހުއްޓުވުމަށް އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންނަށް މިހާރު އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އީރާނުން ކަނޑުއޮޅިތަކުގައި އަޅާފައިވާ މައިންތައް ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތްވެސް އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ފަށާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"ގައިރު ގާނޫނީ ގޮތެއްގައި އީރާނަށް ފައިސާ ދައްކާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ކަނޑުމަތީގެ ރައްކާތެރިކަމެއް ނޯންނާނެ،" ޓްރަމްޕް އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާގެ ސިފައިންނަށް ނުވަތަ އަމާންކަމާއެކު ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކަށް އީރާނުން ހަމަލާދީފިނަމަ، އެ ފަރާތްތައް އެއްކޮށް ސުންނާފަތިކޮށްލާނެ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޓްރަމްޕްގެ ވާހަކަފުޅު ނިންމަވާލައްވަމުން ވިދާޅުވީ، މި ބްލޮކޭޑް ނުވަތަ ހުރަސްއެޅުމުގެ މަސައްކަތް ވަރަށް އަވަހަށް ފެށޭނެ ކަމަށެވެ.

އަލީ ހުސައިންގެ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަތުމަށް ސްޕްރީމްކޯޓުން ނިންމުމާއި ގުޅިގެން އަސްލެއްނެތް ތުހުމަތަކަށް 3 ފަނޑިޔާރުން ކޯޓުން ވަނީ ބޭރުކޮށްލާފައެވެ. އޭގެ އިތުރަށް އޭރު ހުންނެވި އުއްތަމަފަނޑިޔާރުވެސް މީހާރަކުނެތެވެ. ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ބެންޗް ރައީސް މުއިއްޒު ބޭނުންވާ ގޮތަށް މިހާރު އޮތީ ބަދަލުކޮށް ނިންމާފައެވެ. 

ދުސްތޫރީ އެވަރުގެ ބޮޑު މައްސަލައެއް ހުށަހެޅިފައި އޮވެ ހޭވެސް އަހަނުލާ އަހަރަކަށްވުރެ ގިނަވީއެވެ. އަހަރުވަންދެން ވެސް ލަސްކޮށް ފަސްކުރީ ގޮނޑިގެއްލުވާލާ އިސްލާހު ބާތިލުނުކޮށް ވާންއޮތްގޮތެއް ހޯދުމުގައިކަމަށް ގިނަ ބަޔަކުދެއެވެ. އިސްލާހު ބާތިލުނުކޮށް ދައްކާނެ ހަމައެއް ފެނުމުން މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުމެއް މިހާރު އެއޮތީ ތާވަލުކޮށްަފައެވެ. 

މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮނޑިގެއްލުވާލާ އިސްލާހު ބާތިލުނުކޮށް އަޅާނެ ހަމައެއް ހޯދާ ރަނގަޅަށް ވިއްޔާ ހުކުމްވެސް މިހާރު އޮންނާނީ ލިޔެ ނިމިފައެވެ. ހޯދުނު އިސްލާހު ބާތިލު ނުކުރާ ވިސްނުން އާއްމު ރައްޔިތުންނަށް ގަބޫލު ކުރެވޭނެހެން ސޯޝަލް މީޑިއާ ކެމްޕޭނު މިހާރު އެވަނީ ފަށާފައެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ގާނޫނެއް ބާތިލުކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ސްޕްރީމް ކޯޓަށް ނޯންނަކަމަށް ބުނެ ގޮނޑިގެއްލޭ އިސްލާހު ބާތިލު ނުކުރެވޭނެކަމުގެ ގާނޫނީ ހަމައެއް އަޅަން ކާކުކަން ނޭނގޭ އެކައުންޓުތަކަކުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވަކާލާތު ފައްޓައިފިއެވެ.

ގޮނޑިގެއްލުވާލުމުގެ މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތަށް ބަލާ އިސްލާހު ބާތިލުކުރެވެން ނެތް ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމާނީ ކަމަށް މުއިއްޒުގެ ބޮޓުން ބުނަން ފަށައިފިއެވެ. އެގޮތަށް ނިންމަންޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބެއް ކަމަށް ބުނަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގާނޫނުއަސާސީން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ދީފައިވާ ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހުކުރުމުގެ ބާރުގެ ދަށުން ގެންނަ އިސްލާހެއް ބާތިލުކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަކަށް ލިބިދީފައި ނެތުމެވެ. ގާނޫނުއަސާސީގެ އެއްވެސް މާއްދާއަކުން، މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ގާނޫނުއަސާސީގެ އިސްލާހެއް ބާތިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ކޯޓަކަށް ދީފައި ނުވާކަމަށް ބޮޓުން އެބަބުނެއެވެ. 

އިސްލާހު "ބާތިލުކުރަން" ހުށަހެޅުމުގެ ބަދަލުގައި، ގާނޫނުއަސާސީގެ އެއް މާއްދާ އަނެއް މާއްދާއާ ތައާރުޒްވޭތޯ ބަލައިދިނުމަށް "ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަކުރުން" އެދި ހުށަހެޅިނަމަ، މައްސަލައިގެ ނަތީޖާ ތަފާތުވީސްކަމަށް ބޮޓުން ދެކެއެވެ. އިސްލާހަކީ މެންބަރެއްގެ މިނިވަންކަމާއި ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބެއްގެ ހައިސިއްޔަތަށް އުނިކަން އަންނަ އިސްލާހެއް ކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށް ބުނެ މެންބަރުންގެ ގޮނޑިގެއްލުމުގެ ޒިންމާ އިސްލާހު ބާތިލުކުރަން ހުށަހެޅި މީހާގެ ބޮލަށް ކަނޑާލަން ރޭވިފައިވާކަން ކަންކަން ތަރުތީބުވެ ހިމުންވަމުން ދާގޮތުން ނިކަން ސާފެވެ.

ހީރަސް ނިއުސްއިން ކުރި ސުވާލުތަކާ ހަވާލާ ނުދީ މީޑިއާ ގްރޫޕްގައި ކުރި ޕޯސްޓެއްގައި ހަތަރު މީހެއްގެ ފޮޓޯ އާއްމުކުރުމަށްފަހު ލިޔެފައިވަނީ  2026 މާރިޗު 16 ވަނަ ދުވަހުގެ 17:49 އެހައިކަންހާއިރު ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅުނު، މަޖީދީމަގުގައި ހުންނަ ނަލަހިޔާ ރެޒިޑެންސްގެ އެޕާޓްމަންޓަކުން ވައްކަން ކޮށްފައިވާ މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު ފުލުހުން ކުރަމުން ދާކަމަށެވެ.

ނަލަހިޔާ ރެސިޑެންސުން ކުރި މި ވައްކަމުގައި ޖުމުލަ 4،000،000 (ހަތަރު މިލިއަން) ދިވެހި ރުފިޔާ ވަގަށް ނަގާފައި ވާކަމަށާއި އެ ފައިސާގެ ތެރެއިން 50،000 (ފަންސާސް ހާސް) ދިވެހި ރުފިޔާ ހޯދިފައިވާކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

ފުލުހުން ބަޔާންކުރި ގޮތުގައި މައްސަލާގައި ފަސް މީހަކަށް ތުހުމަތު ކުރެވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ހަތަރު މީހަކު ހައްޔަރުކޮށް، މިވަގުތު ބަންދުގައި ތިބި އިރު، އެކަކު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފުލުހުން ކުރަމުން ދާކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.

ވައްކަމުގެ މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ ކަސްތޫރިމާގެ / ޅ.ނައިފަރު، މުޙައްމަދު ނޫރު އަޙްމަދު (40އ) އާއި މޫންލައިޓްވިލާ / ސ.މީދޫ، މުޙައްމަދު އަފްރާޙް (40އ) އާއި ދާރުލް އައްވަލް / ރ. މަޑުއްވަރި، އިސްމާޢީލް ޢާޞިފް (36އ) އަދި މ. އޭސިއާ / މާލެ، އަޙްމަދު ފާރިސް (39އ) ކަމަށް ފުލުހުން ހާމަކޮށްފައިވެއެވެ.

ތަހުގީގުގެ ބޮޑު ބައެއް މިހާރު ނިމިފައިވާއިރު، ތަހުގީގު މަރުހަލާ މުޅިން ފުރިހަމަކޮށް، މައްސަލައިގައި ދައުވާކޮށްދިނުމަށްއެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވުމުގެ އެންމެ ފަހުގެ މަސައްކަތްތައް ފުލުހުން ކުރައްވަމުން ގެންދާ ކަމަށް މީޑިއާ ގްރޫޕްގައި ރިޕޯޓް ކޮށްފައިވެއެވެ.

ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ހުކުމަށްފަހު ރައީސް މުއިއްޒުގެ ލޯޔަލިސްޓް ސިނާނަކީ މިހާރަކު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ބަގުޑި ބައްދައިގެން އިން ގޮނޑި އޭނާއަށް ގެއްލުމަކީ ހަމަގައިމުވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ހިތާވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސިނާނުގެ ގޮނޑި ގެއްލުމަކީ ރައީސް މުއިއްޒު ޝަރީއަތަށް ހަތަރެސްފައި ބޭނުން ހުއްޓާލައިފި ކަމުގެ ދަލީލެއްވެސް ނޫނެވެ. 

ސާބިތުވި ކުށެއްނެތި ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަންޑިޔާރުންތަކެއް އުކާލި މީހާ ހިތަދޫ އުތުރު ދާއިރާގެ ގޮނޑި ޕީއެންސީއަށް ސަލާމަތް ކޮށެއް ނުދިނެވެ. ދިގު ދަންމައިގެން ހިފަހައްޓަ ހިފަހައްޓާފައި ވެސް ދޫކޮށްލީއެވެ. އަންނަ އޮތް ބޮޑު ހުކުމަށްޓަކާ ގުރުބަން ކަންބަޅިއަކަށް އައްޑޫސިނާ ހަދާލީއެވެ.

ސިނާގެ ގޮނޑިގެއްލުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ފަނޑިޔާރުންގެ އަދުލުވެރިކަން ކަމަށް ގަބޫލުނުކުރާނެ ކިތަންމެ ބަޔަކު އުޅޭނެއެވެ. އަދުލުވެރި ކަމެއް އޮތްނަމަ އެހުކުން އިއްވުން ލަސްކޮށް ފަސްކޮށްފައި ބޭއްވުމުގެ މާނައެއް އޮންނާނެ ހެއްޔެވެ. ނޯންނާނެއެވެ. ރައްޔިތުން މުއިއްޒަށް ބުނި ނޫނެކޭއާއި ގުޅިގެން މުއިއްޒު ސައިޒުވެ ކޯޓުތަކުން އިންސާފު ލިބެންފެށީ ކަމަށް ބެލުން އަދި މާ އަވަހެވެ. އަންނަ އޮތް ހުކުމެއްގެ ގޮތުން ފަނޑިޔާރުގޭގެ އަދުލުވެރިކަން ދެއްކުމަށް ގުރުބާން ކުރެވުނު ކަންބަޅިއަކީ ސިނާގެ ގޮނޑިކަމަށްވުން މާގާތެވެ. 

ޕާޓީތަކަށް މަޖިލީހުގެ ގޮނޑި ގެއްލުވާލުމުގެ ބާރުދޭ އިސްލާހު އުވާލަން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގެ އަޑު އެހުންތައް އަހަރެއްހާ ދުވަހަށް ފަހުން މިހާރު އެއޮތީ ތާވަލްކޮށްފައެވެ. އެލްސޯފާއިން ބަރީއަވީ އުމުރާއިން އައިސް އިހުރާމް ނުބޭލެނީސް އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ގަނޑުވަރަށް ގެންގޮސްގެން ފަސްޓްލޭޑީގެ ލޯޔަރާއެކު ޖެހީ ކޮންސަކަރާތެއް ކަމެއް ނޭގެއެވެ. ޝާހީ ރޫޅުމެއް ރުޖޫއަކުރަންވެސް އުއްތަމަފަނޑިޔާރަށް ޖެހިދާނެއެވެ.

ސިނާގެ ގޮނޑިި ގެއްލުމާއި އިހުރާމު ނުބޭލެނީސް އުއްތަމަފަނޑިޔާއި ފަސްޓް ލޭޑީގެ ލޯޔަރު ގަނޑުވަރަށް ވައްދައިގެން ކުޅަކަމެއް ގޮނޑިގެއްލޭ އިސްލާހަށް ވާގޮތަކުން އެނގޭނެއެވެ. އެލްސޯފާއާއި ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނުމާއި ކުއްލި އުމްރާއާއި ބޮޑުފަޑިޔާރު ގަނޑުވަރަށް ގެންދިޔުމާއި ސިނާގެ ގޮނޑި ގެއްލުމާ މިހުރިއްޔަކީ އާދައިގެ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ. ފަނޑިޔާރުގޭގެ ތިލަފަތުގެ ހަމަނަހަމަ ކަމާއި ރައީސް މުއިއްޒުގެ ބާރަށްވުރެ ރައްޔިތުންގެ ބާރު ގަދަކަން ގޮނޑިގެއްލޭ އިސްލާހުގެ ހުކުމުން ސާފުވާނެއެވެ. 

ސަރުކާރުން ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ފައިސާ ނަގައިގެން ހިންގާ ކުލީ ގަލަންތަކުން ބޮޑެތި ސުރުހީ ޖަހަނީ ކާކަށް ކޮން އެއްޗެއް އޮޅުވާލަން ހެއްޔެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި އަމީނީ މަގުގައި ތާރުއަޅާ ތަރައްގީ ކުރަމުން އައީ ސިގްމެންޓް ތަކަކަށް ބަހާލައިގެންނެވެ. އަމީނީ މަގުގެ އިރުމަތި ކޮޅުން ފަށައިގެން ތަރައްގީކޮށް ނިންމަމުން އައި އަމީނީ މަގުގެ މަސައްކަތް މުޅިން ނުނިމެނީސް ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަން ނިމިއްޖެއެވެ.

ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަން ނިމުނު އިރު އަމީނީ މަގުން ތާރުއަޅާ ތަރައްގީކޮށްފައި އޮތީ ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމުގައި އަނދައިގެން ދިޔަ ހައުސިން މިނިސްޓްރީ ހުރި ކޮށީގެ ހުޅަގާ ހަމައަށެވެ. އެ ހިސާބުން ފެށިގެން ހުޅަނގަށް އޮތް ދެ ބްލޮކާއިގުޅޭ ސަރަހައްދު ހުޅަގުފަރާތުން ބޮޑުތަކުރުފާނު މަގާ ހަމައަށް ތާރުއަޅާ ނިންމީ ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމުގައެވެ. އަމީނީ މަގުގެ ހުޅަގުކޮޅުގައި ތާރުއަޅާ ނިންމުމަކީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި ކުރެވިގެން ބައިސާކެނޑި އެއްކަންތަކެވެ. 

އަމީނީމަގުގެ އެބައިގާ ތާރުއަލާ ނިންމިގެން އެދުވަސްވަރު މުއިއްޒުގެ ބޮޓުންތަކާއި ކުލީގަލަންތަކުން މާ ބޮޑުކަމެއް ކުރެވިގެން ނެގިނެގިފާ ޖެހުނެވެ. ރައީސް ސޯލިހަށް ނުނިންމުނު އަމީނީމަގު މުއިއްޒ ނިންމައިގެން ޔާމާލާނެގި ހަދާން ނެތޭހާ ދުވަހެއް އަދި ނުވެއެވެ.

ބޭނުން ނުކުރެވޭ ވަރަށް ހަލާކުވެ އަޑި ގުޑަންވެގެން ތާރުގަނޑު ނަގަން އެ އުޅެނީ މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އެރިފަހުން މާމޮޅަށް ތަރައްގީކޮށް ނިންމިގެން މުއިއްޒުގެ ބޮޓުންނާއި ކުލީގަލަންތަކުން ހުއްޓާނުލާ ތައުރީފު ކުރިބައެވެ. އަމީނީމަގުން އެންމެފަހުން ހަދާ ނިންމި ބައެވެ. ކަންދެއްކުމަށް އަމާކީތީ ފަރަށްދާހެން އަމީނީ މަގުން މުއިއްޒު ނިންމިބައެވެ. 

އަމީނީމަގުން ތަރާުގަނޑު ނަގާ އަލުން ތާރުއަޅަށްއުޅޭ ބައިގެ މަސައްކަތުގެ ފެންވަރުދަށްވެ ހަލާކުވުމުގެ ޒިންމާ ނަގަން ޖެހެނީ މުއިއްޒެވެ. އެހެން މީހެއް ނޫނެވެ. މަސައްކަތް ނިންމިތާ ދެއަހަރު ބައިނުވެ އަމީނީމަގު ހުޅަގުކޮޅުން ތާރުގަނޑު ނަގަންޖެހުމަކީ މުއިއްޒުގެ ފޭލިވުމެކެވެ. ކުލީގަލަންތަކާ ބޮޓުން އޮޅުވާލުމަށް ކުރީސަރުކާރޭ ސޯލިހޭ މޫކޭއޭ 84 މިލިޔަނޭ ކިޔައިގެން ސުރުހީ ހެއްޖަސް ލޯމަތީ ހިގާކަންކަން އޮޅުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ކާމިޔާބީއަކީ ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށް ވުރެ މާ މަތިވެރި، މާ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްކަން އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވެއެވެ. ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިފަހަރު ލިބިގެން ދިޔަ ކާމިޔާބީން ދައްކާދިނީ ރައްޔިތުން އެއްބައިވަންތަކަމާއެކު ނުކުމެ ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިއަށްވުރެ ރަނގަޅު މުސްތަގުބަލެއް ހޯދައިދެވިދާނެ ކަމެވެ.

ގައުމަށް ހަގީގީ އުންމީދީ ބަދަލެއް ގެނެސް، އާ ސަފުހާއެއް ހުޅުވާލެވިދާނެކަން އެއްބައިވަންތަކަމާއެކު ރައްޔިތުން ނުކުމެ ސާބިތުކޮށްދީފި ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. ފެނިގެން އެ ދިޔައީ ފުރިހަމަ އިތުބާރާއި އެކު ނިކުމެ ކުރި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާކަން ޝާހިދު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. 

ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާއި ރެފްރެންޑަމްގައި އެހާބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ހާސިލުވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ވަފާތެރިކަމާއި ސާބިތުކަންމަތީ ހަރަކާތްތެރިވާ އެމް.ޑީ.ޕީގެ މެންބަރުން ރެޔާއިދުވާލު ކުރެއްވި މިންނެތް މަސައްކަތް ކަމަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު މިމޭރުމުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފއިވަނީ ބައެއް ބޭފުޅުންނަށް ވާހަކަދައްކަވަން ފުރުސަތު ލިބިވަޑައި ނުގަނެގެން އެމްޑީޕީ ނުތަނަވަސް ކަމަކަށް ވެއްޓުނު ޖަލްސާގައި ޕާޓީގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުންނެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ލިބުނު ކާމިޔާބީ ފާހަގަކުރަން ބޭއްވި ޖަލްސާ އޮތީ ހުސްވި ހަފްތާގެ އާދީއްތަ ދުވަހުގެރޭ މާލޭ އާޓިފިޝަލް ބީޗްގައެވެ. 

ޕީޕީއެމްގެ ޒަމާނުގައި 2013ގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބު ވަގަށްނެގީ ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ކަމަށް އެދުވަސްވަރު އެއްވާނަކަށް ރަށުތެރޭގައި ކިޔާއުޅުނެވެ. ދެންއައީ 2018 ގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބެވެ. ފާހަގަ ވެއްޓޭކަމަށް ހަދައިގެން އެފަހަރުވެސް ކޯޓަށް ގޮސްގެން ކޯޓުން ތަހުތު ފޭރިގަންނަން އުޅުނެވެ. 2023 ގައި ޕީއެންސީން ފޭރިގަތީ ޔާމީނުގެ ހުސްގޮނޑިއެވެ. އެންމެ ފަހުން އައްޑޫ ހިތަދޫ މެންބަރ ސިނާނުގެ ގޮޑިވެސް ނަގާ އެ ދެނީ ކޯޓު މެދުވެރިކޮށެވެ.

މިފަހަރު ދިމާވެގެން މި އުޅެނީ މީހުންކިޔާ ރަތްލާޖެހި އެޗްޑީސީ ވަގަކަށް މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ގޮނޑިއެއް ވަގަށް ނަގާދީގެން އުޅޭކަމަށް ބުނެވޭ މައްސަލައެކެވެ. ޕީއެންސީ ޓިކެޓްގައި ވާދަކުރި ސަނީހަށް ހުޅުމާލެ މެދު ދާއިރާގެ ގޮނޑި ވަގަށް ނަގާދީގެން އުޅޭކަމަށް ބުނާ މައްސަލައެކެވެ. 

ކަން ހިނގާފައިވަނީ ކިހިނެތް: 

• ހުޅުމާލޭގައި ހުން ސީއެޗްއެސއީގައި ބަހައްޓާފައިވާ ހުޅުމާލޭ ދާއިރާގެ ފޮށިތަކުން ޕީއެންސީ ކެންޑިޑޭޓް ތަފާތުކުޑަކޮށް ބަލިވުމުން ދުއްވައިގަތީ ރަށްރަށަށް ވޯޓުލެވޭ ހުޅުމާލެ ދާއިރާގެ މީހުން ވޯޓުލީ ފޮށިތަކާ ދިމާލަށެވެ. ވެރިކަމުގެ ނުފޫޒު ފޮރުވާލައިގެން މޮޅުވެވިދާނެ ކަމުގެ އުންމީދު އޮތްލެއްް ބޮޑުކަމުންނެވެ. 
• ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެން ބައެއް ރަށުގެ ނަތީޖާ ޝީޓަށް ބަދަލު ގެނެސްފައިވާކަން ސާބިތުވާން އެބަހުއްޓެވެ. އެގޮތުން ގަލަމުން ކަނޑާ ނަތީޖާ ޝީޓަށް ބަދަލުގެނެސްފައިވެއެވެ.
• ހުޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާއަށް ނިސްބަތްވާ ބަޔަކު ވޯޓުލީ ޅ. ނައިފަރު T138ގެ G2.2 ފޮށީގައި ވޯޓްލީ އަދަދަށް ވުރެ ފޮށީގައި ވޯޓިން ސްލިޕް ތައް ގިނައެވެ.
• ނައިފަރު ފޮށީގައި މައްސަލަތައް ހުރުމާއި އެކު ވޯޓް ފޮށީގެ ވެރިޔާ އިލެކްޝަންސްގެ ކަމަބެހޭ ފަރާތައް އެންގުމުން އެ ފޮށި އެންމެ ފަހުން ގުނަން ބެހެއްޓުމަށް އެންގުމަށް ފަހު 5 އޭޕްރީލް ގެ ހަވީރު 5 ޖެހިއިރު ފޮށި އަނބުރާ ހުރިގޮތައް ބަންދުކުރުމަށް ފަހު މާލެ ފޮނުވުމަށް އެންގިއެވެ. މައްސަލަ ހައްލުކޮށް ގުނާ ނަތީޖާ ނެރޭނީ މާލެ ކޮޅުންކަމަށް އެ ފޮށީގެ އޮފިޝަލުންނާއި ވެރިޔާއަށް އަންގިއެވެ.
• ވޯޓްލި އަދަދަށް ވުރެ ފޮށީގައި ވޯޓިން ސްލިޕް ގިނަވުމުން އެ ފޮށީގެ ނަތީޖާއަކީ ގަބޫލު ކުރެވޭ ނަތީޖާއެއް ނޫނެވެ. އެ ފޮށްޓައް އަޅާފައިވާ ވޯޓްތަކަކީ ސައްހަ ވޯޓް ކަމަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. އެ ފޮއްޓަށް ވަގު ވޯޓު އަޅާފައިވާކަން އެނގޭ ހެކިންވެސް އެބަތިއްބެވެ.
• ޅ. ނައިފަރު T138 G2.2 ގައި އިތުރަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވާ މައްސަލަތަކުގެތެރެއިން ހުޅުމާލެ މެދު ދާއިރާއަށް ވޯޓްލީ ފޮށި 5 އޭޕްރީލް ވީ ދުވަހު ހެދުނުވެސް އެ ފޮށީގެ ވޯޓްކަރުދާސްތައް ޕެކްކޮށް އުރައަށް ލާފައެއް ނުވެއެވެ.
• ޅ. ނައިފަރުގައި ލީވޯޓުގެ އެހެން ހުރިހާ ނަތީޖާ ޝީޓެއް ނެރެފައިވަނި ވީނަމަވެސް އޭޕްރިލް 6 ވަނަ ދުވަހު މެންދުރު ވީ އިރުވެސް ހުޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާގެ ނައިފަރު ވަގުތީ ނަތީޖާ ޝީޓް ނުނެރެވެއެވެ.
• ބަޔާންވެ ދިޔަ ކަންކަމަށް ސަބަބުވެރި ވިސްނުމަކުން ވިސްނާލުމުން ވޯޓް ކަރުދާސްތައް ވަނީ ހިތުހުރިގޮތަކަށް ބަދަލުކޮށް ޅ. ނައިފަރު ފޮށިން ކޮންމެވެސް ނަތީޖާއެއް ނެރެފައި ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ. 

ހުޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާގެ ކައުންސިލް ގޮނޑި ޕީއެންސީން ވަގަށް ނަގާފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ އެހެން ބައެއް ކަންކަންވެސް ފާހަގަ ކޮށްލާނަމެވެ. 

• T16.1 ފުރަތަމަ ގުނިއިރު އައި އަދަދާއި ނަތީޖާ އާއި ދިމާވުން. ތަކުރާރުކޮށް އެދުމުން ވެސް ގުނައި ނުދިނުން
• T16.2 ބާތިލް ވޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ނިންމި ވޯޓެއް ކެންޑިޑޭޓްގެ މަންދޫބު ވެސް އެވޯޓު ބާތިލުކަމަށް ގަބޫލުކޮށް ނިންމާފައި އޮއްވާ އެ ވޯޓަކީ ސައްހަ ވޯޓެއް ގޮތުގައި ގުނުން
• T16.5 މަންދޫބުން ނެއްލާ އަލުން ގުނުމާއި އެ ގުނުން ގުނާފައި ނެރުނު ނަތީޖާގައި 20 ވޯޓް މަދުވުން
• T16.8 ބާތިލް ވޯޓެއް ގޮތުގައި ނިންމި ވޯޓެއް ކެންޑިޑޭޓްގެ މަންދޫބު ވެސް އެވޯޓު ބާތިލުކަމަށް ގަބޫލުކޮށް ނިންމާފައި އޮއްވާ އެ ވޯޓަކީ ސައްހަ ވޯޓެއް ގޮތުގައި ގުނުން

ހުޅުވާލެވިފައިވާ ޑިމޮކްރެޓީކް އިންތިހާބެއްގައި މީހަކަށް ގޮނޑިއެއް ވަގަށް ނަގާދެވޭނީ މިހާކަށް ވަރަށެވެ. ހިޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާގެ ކައުންސިލް ގޮނޑި ވަގަށް ނަގާފައިވާކަން ސާބިތުވާވަރުގެ ހެއްކާ ގަރީނާ ހީރަސްއަށް ލިބިފައިވެއެވެ. 

ރާއްޖެއަށް އެންމެ ބޮޑު މަގުބޫލުކަމެއް ލިބިފައިވަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިންނެވެ. ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތެއް އޮތީ ރާއްޖޭގައެވެ. ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ލަގްޒަރީ ރިސޯޓުތަކާއި، "ވަން އައިލެންޑް ވަން ރިސޯޓު" ކޮންސެޕްޓަކީ ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމަށް ލިބިފައިވާ ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އިތުބާރު ލިބިފައިވާ، އަދި އެހެން ގައުމުތަކުން ނަމޫނާ ނަގާ ފުރިހަމަ މޮޑެލްއެކެވެ.

އިގުތިސާދީ ދާއިރާއަށް ބަލާއިރު، ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ބޮލަކަށް ޖެހޭ އާމްދަނީ ނުވަތަ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރ ކެޕިޓާ އެންމެ މަތީ ގައުމަކީ ރާއްޖެއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުން މި ސަރަހައްދުގެ އެހެން ގައުމުތަކަށްވުރެ ހަލުވިވެފައި މައްޗެވެ. މިއާއެކު، އިންސާނީ ތަރައްގީގެ މިންގަނޑު ނުވަތަ ހިއުމަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް އިންޑެކްސް (HDI) ގައި ވެސް ރާއްޖެ ހިމެނެނީ "ހައި" ނުވަތަ މަތީ ދަރަޖައެއްގައެވެ. މި މިންގަނޑުން ރާއްޖެ ކުރި ހޯދާފައިވަނީ ތަޢުލީމާއި، ސިއްހީ ހިދުމަތް އަދި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ކުރެވުނު މުހިންމު މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ސިއްހީ ދާއިރާއިން ރާއްޖެ ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީތަކަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ބަލައިގަނެވިފައިވާ ކަންކަމެވެ. އެގޮތުން ޅަފަތުގައި ކުދިން މަރުވާ ނިސްބަތް މަދުކުރުމާއި، މައިން މަރުވާ ނިސްބަތް ދަށްކުރުމުގައި ރާއްޖެއިން ވަނީ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ހޯދާފައެވެ. އަދި މި ސަރަހައްދުގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި އަދިވެސް އާންމު ބަލިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި މެލޭރިއާ ފަދަ ބަލިތައް ނައްތާލުމުގައި ވެސް ރާއްޖެއަކީ މި ސަރަހައްދުގައި ނަމޫނާ ގައުމެކެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާއަށް ބަލާއިރު، ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ ނިސްބަތް ރާއްޖޭގައި ވަނީ 98 އިންސައްތައަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. މިއީ މުޅި ދެކުނު އޭޝިއާގައި ވެސް އެންމެ މަތީ އަދަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދިވެހި ޕާސްޕޯޓުގެ ބާރަކީ ވެސް މި ސަރަހައްދުގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެކެވެ. ހެންލީ ޕާސްޕޯޓް އިންޑެކްސްގައިވާ ގޮތުން، ދެކުނު އޭޝިއާގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބާރުގަދަ ޕާސްޕޯޓަކީ ދިވެހި ޕާސްޕޯޓެވެ. ވިސާއާ ނުލައި އެންމެ ގިނަ ގައުމުތަކަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައިވަނީ ދިވެހިންނަށެވެ.

ހުލާސާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ފަތުރުވެރިކަމާއި، އިޤްތިސާދާއި، ޞިއްޙީ އަދި ތަޢުލީމީ ދާއިރާތަކުން ރާއްޖެ ހޯދާފައިވާ މި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކަކީ މި ސަރަހައްދުގެ އެހެން ގައުމުތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރާއްޖެއަށް ލިބިފައިވާ ބޮޑު ފަހުރެކެވެ. މި ކުރިއެރުންތަކަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްދީ، ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ރާއްޖޭގެ ނަން ވިދާލުމަށް މެދުވެރިވި މުހިންމު ސަބަބުތަކެވެ.

މިގޮތުން، ޖޫން 12 ވަނަ ދުވަހު ކެލިފޯނިއާގެ އިނގްލްވުޑްގައި އެމެރިކާއާއި ޕެރަގުއޭ ބައްދަލުކުރާ މެޗުގެ އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ނުވަތަ "ފްރަންޓް ކެޓަގަރީ 1" ގެ ޓިކެޓެއްގެ އަގު މިހާރު ވަނީ 4,105 ޑޮލަރަށް އުފުލިފައެވެ. މީގެ ކުރިން މި ކެޓަގަރީގެ ޓިކެޓެއްގެ އަގަކީ 2,735 ޑޮލަރެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަލަށް ތައާރަފުކުރި "ފްރަންޓް ކެޓަގަރީ 2" ގެ ޓިކެޓްތަކުގެ އަގު އުޅެނީ 1,940 ޑޮލަރާއި 2,330 ޑޮލަރާ ދެމެދުގައެވެ.

އެމެރިކާ، މެކްސިކޯ އަދި ކެނެޑާގެ 16 ސިޓީއެއްގައި ޖޫން 11 އިން ޖުލައި 19 އަށް ކުރިއަށްދާ މި މުބާރާތުގެ ގިނަ މެޗުތަކެއްގެ އަގުތައް ވަނީ އުފުލިފައެވެ. މިސާލަކަށް، ޓޮރޮންޓޯގައި ކެނެޑާ ކުޅޭ ފުރަތަމަ މެޗުގެ ޕްރީމިއަމް ޓިކެޓެއްގެ އަގު 3,360 ޑޮލަރަށް އަރާއިރު، ފިލަޑެލްފިއާގައި ކުޅޭ ގަދަ 16 ގެ މެޗުތަކުގެ ބައެއް ސީޓުތަކުގެ އަގު އުޅެނީ 905 ޑޮލަރުގައެވެ.

ޖުލައި 19 ގައި މެޓްލައިފް ސްޓޭޑިއަމްގައި ކުޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ފައިނަލް މެޗުގެ ޓިކެޓްތަކުގެ އަގުވެސް ވަނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ. ފައިނަލް މެޗުގެ އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ޓިކެޓެއްގެ އަގު 8,680 ޑޮލަރުން 10,990 ޑޮލަރަށް ވަނީ މަތިވެފައެވެ. އަދި ކެޓަގަރީ 2 އަދި 3 ގެ ޓިކެޓްތަކުގެ އަގު ވަނީ 7,380 ޑޮލަރާއި 5,785 ޑޮލަރަށް އަރާފައެވެ.

އަގުތަކަށް އައި މި ބަދަލާ ގުޅޭގޮތުން ފީފާއިން އަދި އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނެފައިނުވާއިރު، އެ އިދާރާގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓުން މިހާރު ފައިނަލް މެޗުގެ އެއްވެސް ޓިކެޓެއް ލިބޭކަށް ނެތެވެ.

ވޯލްޑް ކަޕް ޓިކެޓަށް އޮތް ޑިމާންޑް އިންތިހާއަށް އިތުރުވަމުންދާއިރު، އަގުތަކަށް އައި މި ބޮޑު ބަދަލުގެ ސަބަބުން އާންމު ސަޕޯޓަރުންނަށް ޓިކެޓް ގަތުމުގައި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެތީ ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ.

"ކުރިން އޮތް ހާލަތަށް އެނބުރި ދިއުމަކަށް އަހަރެމެން އެއްބަހެއް ނުވާނަން. އަދި އެއްވެސް ބަދަލަކާ ނުލައި އިޒްރޭލަށް ދޫތައް ދިނުން ހުއްޓާލުމަށް ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިންނަށް ގޮވާލަން،" އެ ޖަމާއަތުގެ އަލް-މަނާރު ޓީވީ މެދުވެރިކޮށް އާންމުކުރެއްވި ބަޔާނެއްގައި ގާސިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ވޭތުވެދިޔަ ބުދަ ދުވަހު އިޒްރޭލުން ދިން ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކުގައި ލުބުނާނުން 300 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޝަހީދުކޮށްލި "ލޭއޮހޮރުވުން ބޮޑު ޖަރީމާ" އޭނާ ވަނީ ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކުރައްވާފައެވެ.

"ޑިމޮކްރެސީ" މި ބަސް އުފެދިފައިވަނީ ގަދީމީ ގްރީކް ބަހުގެ ދެ ބަހެއް ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ "ޑީމޮސް" (ރައްޔިތުން) އަދި "ކްރާޓޯސް" (ބާރު ނުވަތަ ވެރިކަން) އެވެ. އެހެންކަމުން، ޑިމޮކްރެސީގެ ލަފްޒީ މާނައަކީ "ރައްޔިތުންގެ ބާރު" ނުވަތަ "ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަން" އެވެ. މި ނަން ދެވިފައިވަނީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ބާރަކީ ރައްޔިތުން ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ނިޒާމަކަށް ވާތީއެވެ.

މި ނިޒާމު ތައާރަފުކުރަން ޖެހުނު މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އޭރު އޮތް އަނިޔާވެރި ރަސްކަމާއި، މަދު ބައެއްގެ މުށުތެރޭގައި ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އާންމު ރައްޔިތުންގެ ބަހެއް ނެތި ނިންމާ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން ލިބެމުންދިޔަ އަނިޔާތަކުން ސަލާމަތްވުމާއި، އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ހަމަހަމަކަން ގާއިމްކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް ޒިންމާދާރުވާންޖެހޭ ބަޔަކަށް ހެދުމަކީ ވެސް މީގެ މުހިންމު މަގުސަދެކެވެ.

ދުނިޔޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޑިމޮކްރެސީ ތައާރަފުވީ ގަދީމީ ގްރީކްގެ އެތެންސްގައެވެ. އެއީ މީލާދީގެ ކުރިން ގާތްގަނޑަކަށް 508 ނުވަތަ 507 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މި ބަދަލު ގެނައުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް އުޅުއްވީ ކްލައިސްތަނީޒް (Cleisthenes) އެވެ. އޭނާއަކީ އެތެންސްގެ ޑިމޮކްރެސީގެ ބާނީ ނުވަތަ "ބައްޕަ" ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. އޭނާގެ އިތުރުން ސޯލަން ފަދަ ބޭފުޅުންނަކީ ވެސް ޑިމޮކްރެސީގެ ބިންގާ އެޅުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ބޭފުޅުންނެވެ. ޒަމާނީ ޑިމޮކްރެސީއަށް ބަލާއިރު، ޖޯން ލޮކް ފަދަ ފަލްސަފާވެރިންގެ ޚިޔާލުތަކަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަންކަމެވެ.

މިއަދު ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް ޑިމޮކްރެސީ ހިންގާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ނޯވޭ، ނިއުޒީލެންޑް އަދި އައިސްލޭންޑް ހިމެނެއެވެ. ނޯވޭއަކީ އިންތިޚާބީ ނިޒާމުގެ ދެފުށް ފެންނަ މިންވަރު މަތި ގައުމެކެވެ. ނިއުޒީލެންޑުން އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް އިސްކަންދޭއިރު، އައިސްލޭންޑަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ޕާލަމެންޓް އޮތް ގައުމެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ޒަމާނީ މަލްޓި-ޕާޓީ ޑިމޮކްރެސީ ތައާރަފްކުރުމުގައި ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދާއި، މުޙައްމަދު ލަތީފް ފަދަ ބޭފުޅުންނަކީ މުހިންމު އިސްލާހީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި ބާނީންނެވެ. ޖުމްލަގޮތެއްގައި ޑިމޮކްރެސީއަކީ ވަކި މީހެއްގެ މިލްކެއް ނޫން ނަމަވެސް، އެ ނިޒާމުގެ ބިންގާ އެޅި ފަރާތްތަކުގެ ހިތްވަރާއި ފަލްސަފާގެ ސަބަބުން މިއަދު ގިނަ ބަޔަކަށް މިނިވަންކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ.

މި ހަމަލާ ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކުރައްވަމުން ރައީސް އަައުން ވިދާޅުވީ، ދައުލަތުގެ ރަސްމީ މުއައްސަސާތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދިނުމަކީ، ގައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި އިސްތިގުލާލު ދިފާއުކުރުމަށް ލުބުނާނުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސް އެޅޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނި ގޮތުގައި ލުބުނާނުގެ ފަރާތުން އިސްރާއީލުގެ އުތުރުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް 30 އަށްވުރެ ގިނަ ރޮކެޓް ހަމަލާ ވަނީ ފޮނުވާލާފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް ހަމަލާތަކުގައި އެކިވަރުގެ ގެއްލުންތައް ލިބިފައިވާއިރު، ސަފަދު ހިމެނޭހެން އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ވަނީ އިންޒާރުގެ ރަނގަބީލު ޖަހާފައެވެ. އަދި ގަލީލީ ސަރަހައްދުގެ ބައީނާ އާއި ދައިރު އަސަދަށް ވެސް ހަމަލާތަކެއް އަމާޒުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.

އީރާނާ ގުޅުންހުރި ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ނަމަވެސް، އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާ އާއި ހިޒްބުالله އާ ދެމެދު ދަނީ މެދުކެނޑުމެއްނެތި ހަމަލާތައް ބަދަލުކުރަމުންނެވެ. އިސްރާއީލުން ބުނާ ގޮތުގައި، މިހާރު އެއްބަސްވެފައިވާ ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ތެރޭގައި ލުބުނާނެއް ނުހިމެނެއެވެ.

މި އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުން ފެށިގެން އިސްރާއީލުން ލުބުނާނަށް ދެމުންދާ ރަހުމުކުޑަ ހަމަލާތަކުގައި މިހާތަނަށް 1,800 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޝަހީދުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ކުޑަކުދިން ވެސް ހިމެނެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން، ހިޒްބުالله އިން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި އިސްރާއީލަށް ވެސް އެކިވަރުގެ ގެއްލުންތައް ވަނީ ލިބިފައެވެ. އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ދައުވާކުރާ ގޮތުގައި އެމީހުން ވަނީ ހިޒްބުالله ގެ އެތައް ހާސް މަރުކަޒެއް ނައްތާލައި، އެ ޖަމާއަތުގެ 1,400 އަށްވުރެ ގިނަ ހަނގުރާމަވެރިން މަރާލާފައެވެ.

ބޯޑަރު ސަރަހައްދުގައި ހުއްޓުމެއްނެތި ބަދަލުކުރެވެމުންދާ މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ސަރަހައްދުގެ މަސްލަހަތު ވަނީ ނުތަނަވަސްވެ، ހަނގުރާމަ އިތުރަށް ފުޅާވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ބޮޑުވެފައެވެ.

ހަނގުރާމައުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭން ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެއް ނެތްކަމަށް ރައީސްވަނީ ބުނެފައެވެ. އަނެއްކޮޅުން މާލީވަޒީރު ބުނެފައިވަނީވެސް ހަތަރު މަސްތެރޭގައި ނިމޭނެ ހަނގުރާއެއް ކަމުން ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ  ޕްލޭނެއް ނެތްކަމަށެވެ. ހަނގުރާމަ ދިގުލާ ދަންޏާ ކުރާނެ ކަންކަމުގެ ޕްލޭނެއް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިޔަސް ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލާ ރައީސާ ހަމަޔަށް ފޮނުވޭ ވަރުވާނީ  މި ހިނގާ އެޕްރީލް މަހުގެ ކުރީކޮޅުކަމަށް މާލީ ވަޒީރު ބުނެފައިވެއެވެ. 

މާލީ ވަޒިރު އެބުނީ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ފިޔަޅުތައް އެޅެން އޮތީ މިމަހު 4ގައި އޮތް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާއި ރެފަރެންޑަމް ނިމުނީމައިކަމަށެވެ. މޫސާ ޒަމީރުގެ އެ ވާހަކައިގެ ތެދުކަން މިހާރު ފެންނަން އެ ފެށީއެވެ. 

ތަނެއް ދޮރެއް ނުބަލާ ސަރުކާރު ކުންފުނިތައް އިންތިހާބަށްޓަކާ ނޮޅާ ވީދާ ކޭއިރު ގަދަ ނިދީގައި އޮތް ޕީސީބީ މިހާރު ހޭލައިފިއެވެ. އިރާގާ ކުރާ ހަނގުރާމަ ވާނެ ދޮނެއްވެ މައިތިރިވާން ޖެހީމާ ޕީސީބީ މޯޅިއަކަށް އެ ދެމެލީއެވެ. ސަރުކާރަށް ކައުންސިލްތައް ގެއްލި، ރައްޔިތުން ސަރުކާރަށް ނުފެންނަ ކަމުގެ ބަސް ބުނުމުން އާނދޮގޭއޭ ބުނަން ތެދުވި ކަހަލައެވެ. 

އެސްއޯއީ ތަކުން ހަރަދު ކުޑަކުރުމަށް އަންގާ ސަރކިއުލާއެއް މިއަދު ނެރެފިއެވެ. ކުޑަކުރަން ނުޖެހޭ އެއްވެސް ހަރަދެއް އޮތްކަމަކަށް އޭގައި ނުވެއެވެ. މަސައްކަތާ ނުބައްދަލު ބޮޑު އަދަދަކަށް ކުންފުނިތަކަށް މީހުންވައްދާ ފުރާލި ކަމެއް ޕީސީބީއަކަށް ނޭގެއެވެ. މިވަރުވީމާ އަނގައެއް ނެތް މީހާ އަނގައެއް ގަނެގެންވެސް އަނގަތަޅާނެއެވެ.

މުއިއްޒު ވާ ރުޅި މަޑެވެ. ވެރިޔަކު ވެރިކަމުގައި ބަހައްޓައިގެން އަގުވައްޓާލެވޭނީ އެހާކަށް ވަރަށެވެ. ރައްޔިތުންގެ ނިންމުން ބަލައިގަނެ މިސްރާބު ރަނގަޅުކުރާ ވާހަކަ ވަޒީރުންނާ މެންބަރުން ދައްކަނީ އެ މީހުން ފޭލިނުވާކަން ދެއްކުމަށެވެ. އޮތް މަގާމާއި ލިބެމުން ދިޔަ މަންފާތައް ގެއްލިދާނެ ކަމުގެ ބިރުގައި ރައީސާއެކު ގަދަކޮށް ތިބިކަން ދެއްކުމަށެވެ. އެކަމަކު ބުނަންހެއްޔެވެ. ރައީސް މުއިއްޒާއި ރައްޔިތުންގެ ގާތުގައިވެސް ޝުޖާމެން ކަހަލަ ސިޔާސީ އަނދޮޅުން މިހާރު ތިޔަތިބީ ފޭލިވެފައެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނެގުވީ އެނޫން ގޮތަކަށް އެކަން ކުރެވެން ނެތިގެންނެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްކުރުމަކީ ބާރަށު ޝުޖާ ބުނާހެން ރައީސް މުއިއްޒު ބޭނުންވުމުން ކޮށްލެވޭ ގޮތަށް އޮތްކަމެއްނަމަ އެހުރިހާ ހަރަދަކާއި މަސައްކަތެއްކޮށްގެން މަރަށް ފުރާނައަށް އާނއެކޭ ބުނުވަން އުޅުނީ ކުރާނެ ކަމެއް ނެތިގެން ހެއްޔެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ބުނާހެން އެހެން ވިސްނުމެއް ވިސްނާދީގެން ބާރަށު ޝުޖާއުމެން ތިޔަ އުޅެނީ އެހެން ކަމެއްގައެވެ. ދައުލަތް ދަވާލަން ތިބެވޭނީ މުއިއްޒާއެކު ގަދަކޮށް ތިބިކަން ދެއްކުމަށް ބޮޑެތި ވާހަކަ ދައްކައިގެންތާއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ބޭނުންވި ގޮތަށް ޝުޖާމެންނަކަށް އެކަމެއް ކޮށެއް ނުދެވުނެވެ. އެތައް ފައިސާއަކާއި ހަކަތައެއް ރެފެރަންޑަމް ކާމިޔާބުކުރުމަށް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ވަނީ ހޭދަ ކޮށްދީފައެވެ. ރެފަރެންޑަމް ކާމިޔާބުކުރުމަށް ވަޒީރުންނާއި މެންބަރުންނާއި ޕީއެންސީގެ ޓީމްތަކުން އެދުނުހާ ކަމެއް އެދުނު ގޮތަކަށް ރައީސް މުއިއްޒު ކޮށްދިނެވެ. އެތައް ސަތޭކަ މީހުންނަށް އެކިވރުގެ ވަޒީފާތައް ދިނެވެ. އުމުރާއާއި ފައިސާ އެކިފާޑުގެ ހަދިޔާ ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި ދިނެވެ. ޝުޖާމެން ކަހަލަ މީހުންގެ ބަހަށް ކުރިހާ ކަމެއް ބޭކާރުވެ ލަދެއްގައި ބެދުން ނޫން ކަމެއް ރައީސް މުއިއްޒަކަށް ނުވިއެވެ.

ޓީވީތަކަށް އަރާ އަދިވެސް ޝޫޖާއުމެން އެބަ ވާހަކަދައްކައެވެ. އެއްވާނަކަށް ރައްޔިތުން ނިކުމެ ނޫނެކޭ ބުނީ ރައްޔިތުން ބުނާ ގޮތަށް ރައީސް މުއިއްޒު ކަންކުރާނެކަން ޔަގީންވާތީއޭ ބުނެ މީހުންތެރޭގައި ވާހަކަ ދައްކަން ލަދު ނުގަންނަކަމެވެ.

ހަމަތެދެކެވެ. ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނީ ބާރަށު ޝުޖާއުމެން ފަތުއަޑުކިޔާފައި ދަވާލާ ދަވާލުމަށެވެ. ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނީ ގައުމުގެ ދުސްތޫރު ކޮށާކުދިކުރާކުރުމަށެވެ. ޖުމްލަކޮށް ރައްޔިތުން ނޫނެކޭބުނީ މުއިއްޒާއި މުއިއްޒު ސަރުކާރަށެވެ. 

ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނި ބުނުމަކީ ހަމައެކަނި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮލުމާ ދެކޮޅަށް ބުނި ނޫނެކޭ އެއްކަމަށް ދެކިގެން ނަޖާއިޒު މަންފާތައް މުއިއްޒު ލައްވާ ހޯދަން ޒާތްޒާތުގެ ވިސްނުން މުއިއްޒަށް ވިސްނާދޭން އެކަކުވެސް ނުވިސްނާށެވެ. ނޫނެކޭ ބުނަން ލިބުނު ފުރަތަމަ ފުރުސަތުގައި ރައްޔިތުން އެ މީހުންގެ ބަސް އެއޮތީ އިއްވާފައެވެ.

މިފަހަރު ރައްޔިތުން ބުނި ނޫނެކޭއަކީ މުއިއްޒާއި މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ބުނި ނޫނެކޭއެއް ނޫންކަމަށް ހީވަންޏާ ގޮތްގޮތަށް ގިނަ ވާހަކަ ނުދައްކާ އިތުބާރު އޮތްތޯ ނެތްތޯ ބަލާލުމަށް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގާ ބަލާށެވެ. އޭރުން މަންޒަރު މާސާފުވާނެއެވެ.

އުސްތާޒު ފައްޔާޒަށްވެސް ޕާޓީ ރިފޯމްކޮށް ހިންގާލުމަށް ލިބި ވަޑައިގަތެވެ. އެންމެ ފަހުން އޮތް އެމްޑީޕީ ކޮންގްރެސްގައި ދަނޑިމަތި އެނބުރުއްވީ ވެސް ފައްޔާޒެވެ. އެވަގުތަށް ބޭނުން ބަދަލުތައް ގެނެސް ނިންންމާލެއްވީއެވެ. ޖުމްލަ އިސްލާހީ ބަދަލެއް ގެނައުމަކަށް ނޫޅުއްވައެވެ. 

ލީޑަރޝިޕް ލިބިވަޑައިގެން އެހެން ބޭފުޅުންވެސް އެކަމަކާ ނޫޅުއްވައެވެ. ބާރުލިބުމުން އެންމެންވެސް މަސައްކަތްކުރީ ގަޔަށް ހެޔޮވަރު ކޯޓަކަށް އެމްޑިޕީ ހަދާށެވެ. ކޮންމެ ނަމެއް ކިޔައިގެންވެސް ކުރާން އުޅޭކަމަކީ އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓަށް ފަހިވާގޮތަށް މަގުކޮށުމެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓަކީ ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމާ އެންމެ ކައިރިއަށް ދާން އޮތް ކުރުމަގުކަން އެންމެނަށްވެސް އެނގެއެވެ. ރިޕޯމް، ރިފޯމަކަށްވާނީ ތިމާއަށް ނުވަތަ ތިމާ ބޭނުންވާ މީހަކަށް ރިޔާސީ ޓިކެޓް ލިބޭގޮތަށް މުޅި ޕާޓީ އިންތިޒާމު ވުމުންނެވެ. 

މާތްކަލާކޯއެވެ. މިވަގުތު ޕާޓީ ރިފޯމްކުރަން އުޅޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ.  ކުރަންޏާ ކުރަން އޮތީ އެހެން ކަމެކެވެ. އެންމެން ގުޅިގެން މުއިއްޒު ސައިޒުކޮށް މުއިއްޒު ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަންއުޅޭ ގައިރު ދުސްތުރީ ބަދަލުތައް ގެނައުން ހުއްޓުވާށެވެ. ބްލެކްމޭލުވެ އަމިއްލައަށް ދަންމަޅި ޖަހައިގެން ތިބި މަޖިލިސް މެންބަރުން އެކަމުން ސަލާމަތް ކުރަން އެޅޭށެވެ. ދަތްނެތް މިނިވަން މުއައްސަސާ ތަކުގައި ހިފޭވަރަށް ދަތް ޖަހާދޭންއުޅެބަލާށެވެ. 

 ހަމައިންެނެއްޓި އިނދަޖެހިފައިވާ ރާއއޖޭގެ މާލިއްޔަތުން ހިންގާ ކޮރަޕްޝަނާއި އިސްރާފާ ފަސާދަ ހުޢްޓުވަން ގުޅިގެން ތެދުވެ ބަލާށެވެ. ފަނޑިޔާރުގެއަށް ފޯރުވާ އަތްތައްތައް ކަނޑާ ގާނޫނުގެ ދިގުއަތް ހުރިހާ މުޖުރިމުންނަށް ފޮރުވޭނެ ގޮތް ހަދާބަލާށެވެ. 

ވެރިކަން ނެތި ގައުމު އިސްލާހު ނުކުރެވޭނޭކަމަށް ދެކޭދުށުން ބަދަލުކޮށް ސީދާ އިސްލާހީ ހަރަކާތް ފަށާބަލާށެވެ. މިހާރު އޮތް ގާނޫނު އަސާސިއާއި އިސްލާހީ ބަދަލުތައް ގެނައީވެސް ވެރިކަމުގައި ތިބެގެނެއް ނޫނެވެ.

އަޅ! ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ދަމަހައްޓަން އެންމެން އެކުގައި ނިކުމެ ބަލާށެވެ. ވެރިކަން ދޭނީ ކާކަށްކަން އެހިސާބަށް ދިޔައިމާ ރައްޔިތުން ނިންމާނެއެވެ. ހީލަތް ހަދާ ޑްރާމާ ކުޅެގެން ރިޔާސީ ޓިކެޓް ހޯދަން އެކަކުވެސް އުޅޭނެކަމެއްނެތެވެ. 

ވޯޓުލީ ތަނެއްގައި ލާވޯޓު އަދި ގުނާލެވޭތީ ވޯޓުފޮށިން މާބޮޑު ގޮތެއް އަދި ހަދާނުލެވުނަސް އެނޫން ހުރިހާކަމެއް އޮތީ މުއިއްޒުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލުގައެވެ. ގާނޫނަށް ގެންނަ ބަދަލަކުން ވޯޓުލާ ވޯޓުގުނާ ނަތީޖާ ނެރުމުގެ ނިޒާމު ބަދަލުކޮށްލުމަކީ މުއިއްޒަށް މާ އުދަގޫކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. 

އެހެން ކަމުން ގިނަ ކައުންސިލްތަކެއް ސަރުކާރަށް ނުލިބުނަސް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓް ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ނިކުތަސް މުއިއްޒުގެ ހުދުމުހުތާރުކަން ކުޑައެއް ނުވެއެވެ. މުއިއްޒަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. ބަދަލެއް އައިއްޔާއައީ އިތުރަށް ހުދުމުހުތާރުކަން ބޮޑުވުމެވެ. 

ގޮށްމުށުގެ ވެރިކަމެއްކުރަން ފައިވިއްދާފައި ހުރި މުއިއްޒު ކަހަލަ ވެރިންގެ ކިބައިން ގައުމު މިނިވަން ކުރުމަކީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ. އެއްބަޔަކު އެކަންޏަށް ވާވަރުގެ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ގިނަބަޔަކަށް އަނގަޔާ އަތާ ދިމާނުވުގެ ބިރާއި، ބޭސްފަރުވާ ނުކުރެވުމުގެ ބިރާއި، ވަޒީފާގެ ބިރުދައްކައިގެން ރައްޔިތުން އޮތީ އޮބިއަޅުވާފައެވެ. އަމިއްލަ ހާލަށްޓަކާ ގިނަ މީހުން ތިބީ ގުޑިލަންވެސް ނުކެރިއެވެ. 

ގައުމު އެކީ އެކައްޗަކަށް ހީރަސްކެނޑިފައި އޮއްވާ ގުޅިގެން މަސައްކަތްކޮށް ރައްޔިތުން މުއިއްޒާ ދެކޮޅަށް ތެދުވުމަށް ހިއްވަރު ލިބުނު ވަގުތު އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރޝިޕުން މިޖަހަނީ ކޮން ސަކަރާތެއް ހެއްޔެވެ. ވެރިކަމުގެ ހުވަފެން ދެކިގެން ބާރުހޯދަން ތަޅާފޮޅާ ފޯކަހުން މުއިއްޒު ގެއްލުވާލަނީ ގައުމަށް ހެޔޮ އެދިގެން ހެއްޔެވެ. ނޫނީ ވެރިކަމުގެ ލައްޒަތުގައި ހެއްޔެވެ. 

ރައްޔިތުން އެމްޑީޕީއަށް އިތުބާރުކޮށް ވޯޓުދިނީ މާމޮޅު ލީޑަރޝިޕަކަށް ވެގެނެއްނޫނެވެ. އެވަރުގެވެސް އެހެން ބަޔަކު ފެންނަން ނެތީމައެވެ. އޮޅެގެން ނޫޅޭށެވެ. މުއިއްޒު ހުދުމުހުތާރުވެރިކަން ބަލިކޮށް ޑިމޮކްރެޓިކް މިނިވަން އަދުލުވެ ސިޔާސީ ވެއްޓެއް ގާއިމުނުކޮށް 2028 ހޯދަން ނޫލޭށެވެ.

ރިޔާސީ ޓިކެޓަށް ފައިނެގުމުގެ ކުރީން މުއިއްޒަށް ޕްރެޝަރކޮށްގެން ޖުޑިޝަރީއާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މިނިވަންކޮށް މިނިވަން މުއައްސަސާތައް މިނިވަންކޮށް ބަލާށެވެ. މުޅި އެމްޑީޕީ ގުޅިގެން މިއަދު ކުރަންވީ ކަމަކީ އެނޫން ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ. އެމްޑީޕީން މުއިއްޒު ދޫކޮށްލާފާ ބައިހަދައިގެން ރިޔާސީޓިކެޓާ ތަޅަން ފެށުމަކީ ރައްޔިތުން ކުރި އިތުބާރުގައި ކޮޅުފައިންޖެހުމެވެ.  

މި ބަދަލާއެކު އެމެރިކާގެ ތެލުގެ އަގު ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑެއް ކަމަށްވާ 'ވެސްޓް ޓެކްސަސް އިންޓަމީޑިއޭޓް' (WTI) އިން 15 އިންސައްތައަށް ވުރެ ބޮޑު ތަފާތެއް އައިސް، ފީފާއެއްގެ އަގު 96.6 ޑޮލަރަށް ވެއްޓިފައިވާއިރު، 'ބްރެންޓް ކުރޫޑް' ގެ އަގު ވަނީ 14 އިންސައްތައަށް ވުރެ ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސް ފީފާއެއް 93.9 ޑޮލަރަށް ތިރިވެފައެވެ. މިއީ 2020 ވަނަ އަހަރަށް ފަހު އެއް ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ތެލުގެ އަގު މިހާ ބޮޑަށް ދަށަށް ދިޔަ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

މި އެއްބަސްވުމަށް އާދެވުނީ، ހަނގުރާމަ މެދުކަނޑާލާފައިވާ މުއްދަތުގައި ހުރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ތެޔޮ އުފުލާ އުޅަނދުފަހަރަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދަތުރުކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދޭނެ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް އީރާނުން ދިނުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އީރާނުގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ސައްޔިދު އައްބާސް އަރާގްޗީ މިކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، މި އިންތިޒާމުތައް ކުރިއަށްދާނީ އީރާނުގެ ހަތިޔާރު އެޅި ބާރުތަކާ ގުޅިގެން ކަމަށެވެ.

ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރާ ހުރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރީގައި ނުހަނު މުހިންމު ސަރަހައްދެކެވެ. ފަހަކަށް އައިސް އެ ސަރަހައްދުގައި ހިނގި ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން ދަތުރުފަތުރަށް ބުރޫއަރައި، މުޅި ދުނިޔޭގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލިފައެވެ.

ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެމެރިކާ އާއި އީރާނާ ދެމެދު ހުރި މައިގަނޑު ގިނަ މައްސަލަތަކަކަށް މިހާރު ވަނީ ހައްލު ލިބިފައެވެ. އަދި މި ލިބުނު ދެ ހަފުތާގެ މުއްދަތުގެ ބޭނުން ހިފާނީ ދާއިމީ އަދި ފުޅާ އެއްބަސްވުމަކަށް ދިއުމަށް ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. މި އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވުނީ ޝެހެބާޒް ޝަރީފް ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތަކެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.

މި މުހިންމު ކަނޑުގެ މަގު އަލުން ހުޅުވާލުމާއެކު، ތެޔޮ ލިބުމުގައި ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް އޮތް ބިރުވެރިކަން ކުޑަވެ، ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގުތައް ވަނީ ކުއްލިއަކަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙުގައި އެންމެ ބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީ، އެމްޑީޕީއަކީ އަބަދުވެސް ފޯރިގަދަ ހަރަކާތްތަކެއް ފެންނަ ޕާޓީއެކެވެ. ނަމަވެސް، 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބަށްފަހު، އެމްޑީޕީއަށް ކުރިމަތިވަމުން ދިޔައީ ނާކާމިޔާބީގެ ފުން ވަޅުގަނޑެކެވެ. ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި، އާންމު އިންތިޚާބުތަކުން ލިބުނު ބޮޑެތި ނާކާމިޔާބީތަކުގެ ސަބަބުން ޕާޓީގެ އާންމު މެންބަރުން ތިބީ މާޔޫސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. މި ނާކާމިޔާބީގެ ސިލްސިލާ އަށް ނިމުމެއް ގެނެސްދިނީ، މިމަހުގެ 4 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބާއި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެވެ. ވެރިކަންކުރާ ޕީއެންސީގެ މައްޗަށް އެމްޑީޕީން ހޯދި ފަޚުރުވެރި ކާމިޔާބީއަކީ ޕާޓީގެ ހިންގުން ހަރުދަނާވެ، އަލުން ދިރުން ލިބުނު ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.

މި ކާމިޔާބީގެ އެންމެ އިސް މޭސްތިރިއަކީ ޕާޓީގެ މިހާރުގެ ޗެއަރޕާސަން އަލްފާޟިލް ޢަބްދުލްޣަފޫރު މޫސާ (ގަޕޯ) އެވެ. އޭނާގެ ބުރަ މަސައްކަތުން، ޕާޓީގެ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓިފައި އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް، މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބަކުން ނުލިބޭ ފަދަ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ޕާޓީއަށް ހޯދައިދިނެވެ. ނަމަވެސް، ހިތާމައަކީ މި ކާމިޔާބީ ޕާޓީގެ ބައެއް އިސްވެރިންނަށް "ހަޖަމު" ނުކުރެވުމެވެ. ޚަބަރުތައް ލިބޭ ގޮތުގައި، ކުރީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާޢީލާއި ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު އިސްވެ ތިއްބަވައިގެން މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަމުންދަނީ ގަޕޯގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓެއް ނަގައި އޭނާ މަގާމުން ވަކިކުރުމަށެވެ.

ފައްޔާޒު އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން މިހާރު ގެންދަވަނީ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ސޮއި ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. މިއީ ވަރަށް ބޮޑު ސުވާލުތަކެއް އުފެދޭ ކަމެކެވެ. "ހިންގާލަން" އައިސް ޕާޓީ ނުހިންގި، ޕާޓީގެ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓި، ވޭތުވެދިޔަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި މަޖިލިސް އިންތިޚާބުގައި ލަދުގަންނަންޖެހޭ ފަދަ ދަށް ނަތީޖާއެއް ލިބި، އެންމެ ފަހުން އަމިއްލައަށް އިސްތިއުފާ ދިނުމުން، ޤައުމީ މަޖިލީހުން ގަޕޯ ޗެއަރޕާސަންގެ މަގާމަށް ހަމަޖެއްސެވުމުން ޕާޓީއަށް ލިބެންފެށި ކުރިއެރުމަށް ފައްޔާޒުމެން ހަސަދަވެރިވަނީ ނޫންބާވައެވެ؟ ޕާޓީ އަނދަވަޅަކަށް ވެއްޓުނުއިރު ޒިންމާ ނުއުފުއްލަވައި، މިއަދު ޕާޓީ މޮޅުވުމުން އެކަމުގެ ހަސަދަވެރިކަމުގައި ނުކުތުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެމްޑީޕީގެ އާންމު މެންބަރުން ދަނީ މިކަމާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލަމުންނެވެ. ގަޕޯ ހޯދައިދިން ބޮޑު ކާމިޔާބީއަށް ދޭ ހަދިޔާއަކީ އޭނާ މަގާމުން ވަކިކުރުންތޯ މެންބަރުން ސުވާލު ކުރެއެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތު ކުރާ ގޮތުގައި، ފައްޔާޒު ޗެއަރޕާސަންގެ މަގާމުގައި ހުރިއިރު، ރައީސް މުޢިއްޒާއެކު "ޑީލް" ހަދައިގެން ޕާޓީގެ މުޒާހަރާތައް ފުލޮޕްކޮށްލާފައިވެއެވެ. މިއަދު ގަޕޯއާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތުން އެ ވާހަކަތަކުގެ ތެދުކަން ހާމަވާން ފަށައިފި ކަމަށް އާންމު މެންބަރުން ބުނެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ އާންމު މެންބަރުންގެ ތާއީދު އޮތީ ގަޕޯއަށެވެ. އޭނާއަކީ ޕާޓީގެ މަސްލަހަތު އިސްކުރާ، ކޮރަޕްޝަނުގެ ވަބާއިން ސަލާމަތްވެފައިވާ އިޚްލާޞްތެރި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި މެންބަރުން ސިފަކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، ގަޕޯ އިސްތިއުފާ ނުދެއްވުމަށާއި، އޭނާ ވަކިކުރަން އުޅޭ "ކޮރަޕްޓް" ޤައުމީ މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށް ދެން އަންނަ ދައުރެއްގައި ފުރުސަތު ނުދޭނެ ކަމަށް މެންބަރުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ. މި ވަގުތަކީ ޕާޓީގެ ތެރޭގައި ތިބި އިޚްލާޞްތެރި މެންބަރުން ފާހަގަވާނެ ވަގުތެކެވެ. ގަޕޯއާ ދެކޮޅު ޕެޓިޝަނުގައި ސޮއިނުކުރާ މެންބަރުންނަކީ ޕާޓީދެކެ ލޯބިވާ، ޕާޓީގެ ކުރިމަގަށް އެދޭ މެންބަރުންކަން ކަށަވަރެވެ.

2012 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ 7 ވަނަ ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް ކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވީ އަބްދުއްލާ ޝާހިދެވެ. ވީކަމެއް ވެގެން އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުހައްމަދު ނަޝީދު މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވީ ރައީސް އޮފީހުގައި ލައިވް ޓީވީ ކުރި މަތީގައެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އިސްތިއުފާ ސިޓީއަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ފޮނުވަންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ.

ރައީސްގެ އިސްތިއުފާ ސިޓީ ލިބުމުން މަޖިލިސްގެ ރައީސް ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޒިންމާތައް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްގެ ނައިބާ ހަވާލުކުރުމުގެ ކަންކަން ލަސްނުކޮށް ކުރުމެވެ. ރައީސަކު ނެތި ގައުމު ގާނޫނީ ހުސްކަމެއްގައި ބޭއްވުމަކީ މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް އޮތް އިހުތިޔާރެއް ނޫނެވެ. 

ރައީސް ނަޝީދު ފެބްރުއަރީ 7ގައި އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ކުރެއްވީ ގާނޫނު އަސާސީން ކުރުމަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ. ޝާހިދު އަދާކުރެއްވީ ހަމައެކަނި ގާނޫނީ ޒިންމާއެވެ. 

ފެބްރއަރީ 7ގައި ހިނގާ ދިޔަކަންކަމާއި އެކަންކަމުގެ ވަށައިގެން ކުރިއާއި ފަހުން ހިނގި ކަންކަމުގައި ޝާހިދުގެ ދައުރެއް ނެތްކަމުގެ އެންމެ ބޮޑު ހެއްކަކީ ރައީސް ނަޝީދުގެ އިސްނެންގެވުމަކުން އޮނަރަބަލް ޝާހިދަށް އެމްޑީޕީއަށް ދައުވަތު ދެއްވި ދެއްވުމެވެ. އޮނަރަބަލް ޝާހިދު އެމްޑީޕީއާ ގުޅިވަޑައިގަތުމަށް ހާއްސަކޮށްގެން އެމްޑީޕީން ބޭއްވި ބޮޑު ޖަލްސާއެވެ. އެ ޖަލްސާގައި ޝާހިދަށް ދެންނެވި މަރުހަބާއެވެ. އޮނަރަބަލް ޝާހިދަށް ތައުރީފް ކުރައްވާ ރައީސް ނަޝީދު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅެވެ.

ޝާހިދު އެމްޑީޕީއާއި ގުޅިވަޑައިގަތް ދުވަހުއްސުރެ އެމްޑީޕީގައި ދެގޮތެއްވެ ވަޑައިނުގެން ރެއާއި ދުވާލު ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކުން ޝާހިދާ ހިތާހިތުގެ ގުޅުމުން ގުޅިފައިވާކަމީ ޝައްކެއް ނެތްކަމެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ޝާހިދު ވަނީ އެމްޑީޕީ ތަމްސީލްކޮށް ދެއްވާފައެވެ. ބޭރު ދުނިޔޭގައި އެމްޑީޕީގެ ހައްގުގައި ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތައް ވަނީ ކުރައްވާފައެވެ.

އދ ގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގެ ރައީސް ކަމުގެ ޝަރަފު ހޯއްދަވައިގެން ޝާހިދު ވަނީ ދުނިޔޭގައި އެމްޑީޕީގެ ނަން ދިރުވާ ދެއްވާފައެވެ. މިހާރު އެމްޑީޕީގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން ރެއާއި ދުވާލު އެކުރައްވަނީ އެމްޑީޕީ ބާރުވެރިކޮށް ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު އިހުނަށްވުރެ ވެސް އިތުރަށް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތެވެ. ޑީއާރުޕީއާއި ޝާހިދާ ގުޅުވައިގެން މިހާރު ވާހަކަ ދައްކާ ބަޔަކު ދައްކަނީ ސިޔާސީގޮތުން އެމްޑީޕީގައި ޝާހިދުގެ ބުރަދަން ބޮޑު ކަމުންނެވެ. 

މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް އިދާރާގައި އަންގާރަ ދުވަހު މެންދުރު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވީ، ގައުމީ ތަރައްގީގައި އަންހެނުންގެ ދައުރަކީ ނުހަނު ބޮޑު އަދި މުހިންމު ދައުރެއް ކަމަށެވެ. ގައުމު ބިނާކުރުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ކުރިއެރުމުގައި އަންހެނުންގެ ހިއްސާ އިތުރުކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއްކަން ވެސް މޭޔަރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މޭޔަރ އާޒިމް އިންތިހާބީ މެމްބަރުންގެ ކިބައިން އެދިވަޑައިގަތީ ހުރިހާ ބޭފުޅުންވެސް ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމަށެވެ. އަންހެނުންގެ އަޑު އުފުލައި، މާލެ ސިޓީގެ އަންހެނުންނަށް ކުރިމަތިވާ އެކި އެކި ގޮންޖެހުންތައް ދެނެގަނެ، އެކަންކަމަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތް ކޮށްދެއްވުމަށް މޭޔަރ އިލްތިމާސްކުރެއްވިއެވެ.

އިންތިހާބީ މެމްބަރުން ވަނީ މޭޔަރ ޢާޒިމް ދެއްވި އިރުޝާދުތަކަށް ޝުކުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ. މާލޭގެ ރައްޔިތުންނާއި ހާއްސަކޮށް އަންހެނުންގެ ކުރިއެރުމަށް ފުރިހަމައަށް މަސައްކަތްކުރައްވާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން މެންބަރުން މޭޔަރަށް ދެއްވިއެވެ.

މާލެ ސިޓީ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ: 

• ކޮމިޓީގެ ރައީސާ: ޢާއިޝަތު ރީޝާ

• މާފަންނު އުތުރު ދާއިރާ: މަރްޔަމް ޝީޒާ
• މާފަންނު މެދު ދާއިރާ: މަރްޔަމް ނާޞިފާ ޢުމަރު
• މާފަންނު ދެކުނު ދާއިރާ: ބަދޫރާ
• މާފަންނު ހުޅަނގު ދާއިރާ: އާމިނަތު ޝަފީޤާ
• މައްޗަންގޮޅި އުތުރު ދާއިރާ: ޙައްވާ ސަހްވާ
• މައްޗަންގޮޅި ދެކުނު ދާއިރާ: މަރްޔަމް ޒާހިރާ
• ހެންވޭރު އުތުރު ދާއިރާ: ޢާއިޝަތު ރިޔާޝާ
• މެދުހެންވޭރު ދާއިރާ: ޢާއިޝަތު މޫސާ
• ހެންވޭރު ދެކުނު ދާއިރާ: އާމިނަތު ސޯނިޔާ
• ހެންވޭރު ހުޅަނގު ދާއިރާ: މަރްޔަމް ރަޝީދާ އިބްރާހީމް
• ގަލޮޅު އުތުރު ދާއިރާ: ޢާއިޝަތު ނަޒާހަތު
• ގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާ: ފާޠިމަތު ޝިރުމީނާ
• ހުޅުމާލޭ އުތުރު ދާއިރާ: ފާޠިމަތު ސިބާ
• ހުޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާ: ފާޠިމަތު ޔޫޙާ އިބްރާހީމް
• ހުޅުމާލޭ ދެކުނު ދާއިރާ: މަރްޔަމް އަމީނާ
• ވިލިމާލެ ދާއިރާ: ހިޝްމާ އަޙްމަދު

މާލޭގެ ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގައި ހުރި ދަތިތަކާއި މައްސަލަތައް ވަޒަންކޮށް، އެ ކަންކަމަށް އަވަސް ހައްލެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ފެށުމަށް އިންތިހާބީ ކައުންސިލަރުންނަށް ބައްދަލުވުމުގައި މޭޔަރ އާޒިމް އިރުޝާދު ދެއްވިއެވެ.

މާލޭގެ ތަރައްގީއަށާއި ރައްޔިތުންގެ ލާބައަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގައި ހުރިހާ ކައުންސިލަރުންގެ ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުން މޭޔަރަށް ބޭނުންވާނެކަން މޭޔަރ ޢާޒިމް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ރައްޔިތުންނާ ވީހާވެސް ގާތުން މަސައްކަތްކޮށް، ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް އިޖާބަދޭ ކައުންސިލަރުންތަކަކަށް ވުމަށް މޭޔަރ އާޒިމް ވަރަށް ބޮޑަށް ނަސޭހަތްތެރިވިއެވެ.

އިންތިހާބީ މާލެސިޓީ ކައުންސިލް: 

• ސިޓީ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް

• އަހުމަދު ގާލިބު (އެމްޑީޕީ) - ހުޅުމާލެ ދެކުނު ދާއިރާ
• އަހުމަދު ސަނީހު ޝަރީފް (ޕީއެންސީ) - ހުޅުމާލެ މެދު ދާއިރާ
• ފާތިމަތު ޒަހިއްޔާ (އެމްޑީޕީ) - ހުޅުމާލެ އުތުރު ދާއިރާ
• ފާތިމަތު ސަހުލާ (އެމްޑީޕީ) - ހެންވެއިރު ހުޅަނގު ދާއިރާ
• މީކާއިލް މުހައްމަދު ރިޔާޒު (އެމްޑީޕީ) - މެދު ހެންވޭރު ދާއިރާ
• އައިޝަތު ނާޒިމާ (އެމްޑީޕީ) - ހެންވޭރު ދެކުނު
• ފާތިމަތު ލައިޒާ (އެމްޑީޕީ) - ހެންވޭރު އުތުރު ދާއިރާ
• އިރާޝާ މުހައްމަދު (އެމްޑީޕީ) - ގަލޮޅު އުތުރު ދާއިރާ
• އިބްރާހިމް ހަލީމް (އެމްޑީޕީ) - ގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާ
• ހައްވާ ޝިފާނާ (އެމްޑީޕީ) - މައްޗަންގޮޅި މެދު ދާއިރާ
• ހަދީޖާ މުހައްމަދު (އެމްޑީޕީ) - މައްޗަންގޮޅި އުތުރު ދާއިރާ
• ފަރުހާން ޝަފީއު (އެމްޑީޕީ) - މައްޗަންގޮޅި ދެކުނު ދާއިރާ
• މުހައްމަދު ރިލުވާން އަލީ (އެމްޑީޕީ) - މާފަންނު ހުޅަނގު ދާއިރާ
• އައިޝަތު ހަނާ (އެމްޑީޕީ) - މާފަންނު މެދު ދާއިރާ
• އިބްރާހިމް ލަބާން ޝަރީފް (އެމްޑީޕީ) - މާފަންނު ދެކުނު ދާއިރާ
• ހުސައިން ފުރުޝާން (އެމްޑީޕީ) - މާފަންނު އުތުރު ދާއިރާ
• އިބްރާހިމް ސަމާހު (ޕީއެންސީ) - ވިލިމާލެ ދާއިރާ