އިސްރާއީލުން ހިފާފައިވާ އިރުމަތީ ގުދުސްގައި ހުންނަ އަލްއަޤްޞާ މިސްކިތުގެ ހުރުމަތް ކަނޑައި، އިސްރާއީލުގެ ވަޒަންވެރިން އެތަނަށް ވަދެގަންނަމުންދާ ދިއުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާއި އިތުރު ހަތް އިސްލާމީ ގައުމަކުން ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކޮށްފިއެވެ. ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، އުރުދުން، ޔޫއޭއީ ،ގަޠަރު، އިންޑޮނޭޝިއާ، ޕާކިސްތާން، މިޞްރު އަދި ތުރުކީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރުން ގުޅިގެން ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި، މި އަމަލުތަކަކީ ފުރައްސާރައެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި، މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި އެތަނުގެ ތާރީހީ ހައިބަތާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ޚާރިޖީ ވަޒީރުން ވަނީ، އިރުމަތީ ގުދުސްގެ ތާރީހީ، ގާނޫނީ އަދި އާބާދީގެ ސިފަ ބަދަލުކުރުމަށާއި، އިސްލާމީ އަދި މަސީހީ ދީނުގެ މުގައްދަސް ބިނާތަކުގެ ހުރުމަތް ކަނޑާލުމަށް އިސްރާއީލުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކުރައްވާފައެވެ. އަދި އަލްއަގުސާ މިސްކިތަކީ ހަމައެކަނި މުސްލިމުން އަޅުކަންކުރުމަށް ހާއްސަ ތަނެއްކަން ބަޔާންކުރައްވައި، އެތަން ބެލެހެއްޓުމުގައި އުރުދުންގެ އިސްލާމީ އިދާރާތަކުން އަދާކުރާ ދައުރުގެ މުހިންމުކަން އެ ބޭފުޅުން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މި ގައުމުތަކުން ވަނީ އިސްރާއީލުގެ ގައިރު ގާނޫނީ އަދި ފުރައްސާރައިގެ އަމަލުތައް ވަގުތުން ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލާފައެވެ. އަދި މިފަދަ އަމަލުތައް ތަކުރާރުވަމުންދާނަމަ، ސަރަޙައްދީ ހަމަނުޖެހުން އިތުރުވެ، ނުތަނަވަސްކަން ބޮޑުވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުވެސް ވަނީ ދީފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަލަސްޠީނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކަށް ތާއީދުކުރާކަން އައުކުރައްވައި، 1967 ގެ ބޯޑަރުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ، އަދި އިރުމަތީ ގުދުސްއަކީ ވެރިރަށް ކަމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މިނިވަން ފަލަސްޠީނުގެ ދައުލަތެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެ ގައުމުތަކުން ތާއީދުކުރާކަން ހާމަކުރެއްވިއެވެ.

މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ބަންގްލަދޭޝްގައި ހިމަބިހި ޖެހިގެން 86 ކުޑަކުދިން މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ސިއްހީ އޮފިޝަލުން ހޮނިހިރު ދުވަހު ވަނީ ހާމަކުރައްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހިމަބިހީގެ އަލާމާތްތައް ހުރި 426 ކުއްޖަކު މަރުވެފައިވާ ކަމަށްވެސް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. މިއީ ފާއިތުވި ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެ ގައުމުގައި މި ބަލި މިހާ ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް ފެތުރުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

ފާއިތުވި މަސްތަކުގައި މި ބަލި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދިއުމުގެ ސަބަބުން ހޮސްޕިޓަލްތައް ފުރި، ސިއްހީ ނިޒާމަށް ވަނީ ބާރު ބޮޑުވެފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ރަށްފުށުގެ ސަރަހައްދުތަކާއި، މީހުން ތޮއްޖެހިފައިވާ މާލީ ތަނަވަސްކަން ކުޑަ ސަރަހައްދުތަކުގައި ސިއްހީ ހިދުމަތް ދިނުމަށް ވަނީ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ.

ޑައިރެކްޓަރޭޓް ޖެނެރަލް އޮފް ހެލްތު ސާވިސަސްގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މާޗް 15 އިން މެއި 23 ގެ ނިޔަލަށް މުޅި ގައުމުން ހިމަބިހި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ 62,507 ކޭސް ފެނިފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 8,494 މީހަކަށް ބަލި ޖެހިފައިވާކަން ލެބޯޓްރީ ތަހުލީލުތަކުން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (WHO) އިން މިދިޔަ މަހު އިންޒާރު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، ގަވާއިދުން ދެވޭ ވެކްސިން ދިނުމުގެ ނިސްބަތް ދަށްވުމަކީ ބަލި ބޮޑަށް ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. މި ހާލަތާ ގުޅިގެން، ބަންގްލަދޭޝް ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ ކުޑަކުދިންނަށް ހިމަބިހި އަދި ރުބެއްލާ ވެކްސިން ދިނުމުގެ ކެމްޕޭން ކުއްލި ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން މުޅި ގައުމުގައި ފުޅާކޮށްފައެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ސަލާމަތްކުރާ އެތައް ސަތޭކަ މީހުންނެއް މިހާރު ދަނީ އެ ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ. ޗައިނާގެ އުތުރުގެ ޝަންޒީ ޕްރޮވިންސްގައި ހުންނަ 'ޓޮންގްޒޯ ގްރޫޕް' އިން ހިންގާ 'ލިއުޝެންޔޫ ކޯލް މައިން' ގައި މި ގޭސް ގޮވުން ހިނގާފައިވަނީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ރޭގަނޑެވެ. ހާދިސާ ހިނގިއިރު އެތަނުގައި 247 މުވައްޒަފުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.

ދައުލަތުގެ މީޑިއާތަކުން ދައްކާފައިވާ މަންޒަރުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، އެ ސަރަހައްދުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ އެމްބިއުލަންސްތައް ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދާއިރު، ސިއްހީ އެހީތެރިން ދަނީ އަނިޔާވި މީހުން ސްޓްރެޗަރުތަކުގައި އުފުލަމުންނެވެ. މިހާރުވެސް އެ ސަރަހައްދުގައި މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް މެދުނުކެނޑި ދަނީ ކުރިއަށެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިން ވަނީ އަނިޔާވި މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައާއި، ގެއްލުނު މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެއްވެސް މަޑުޖެހުމެއް ނެތް ގޮތަށް ހުރިހާ ވަސީލަތްތަކެއްގެ ބޭނުން ހިފުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު ތަހުގީގުކޮށް، މީގައި އިހުމާލުވި ފަރާތްތަކާ މެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްވެސް ރައީސް ވަނީ ސަރުކާރަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.

މިހާދިސާއާ ގުޅިގެން އެ ކޯލް މައިން ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ތިބި އޮފިޝަލުން މިހާރު ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. މި ގޮވުން ހިނގަން މެދުވެރިވި ސީދާ ސަބަބު އަދި ކަށަވަރު ނުވި ނަމަވެސް، މައިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ވިހަ ގޭހެއް ކަމަށްވާ ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރަށް ވުރެ އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށް މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.

2000 ގެ ކުރީކޮޅު ޗައިނާގެ ކޯލް މައިންތަކުގައި ނުރައްކާތެރި ހާދިސާތައް ހިނގުމަކީ އާންމު ކަމެއް ނަމަވެސް، ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި އެގައުމުގެ ސަލާމަތީ މިންގަނޑުތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ.

އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައި.އާރު.ޖީ.ސީ) އިން ހޯމަ ދުވަހު ބުނެފައިވަނީ، ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް އީރާނަށް އޮންނަ ބާރުގަދަކުރުމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން، އެ ސަރަހައްދުން އަޅާފައިވާ ފައިބަރ އޮޕްޓިކް ކޭބަލްތަކަކީ އީރާނުގެ ހުއްދަ ހޯދައިގެން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސިދާނެ ކަމަށެވެ.

އައި.އާރު.ޖީ.ސީ އިން މީސްމީޑިއާގައި އާންމުކުރި ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަރަހައްދީ ރަށްވެހިކަމާއި، ކަނޑުގެ އަޑީގެ މިލްކުވެރިކަން އީރާނަށް އޮތްކަން ފާހަގަކޮށް، އެ ކަނޑުއޮޅިން ހުރަސްކުރާ ހުރިހާ ފައިބަރ އޮޕްޓިކް ކޭބަލްތަކަކީ އީރާނު ސަރުކާރުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން މެނުވީ ބޭނުންނުކުރެވޭނެ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތް ކަމަށެވެ.

މި ހަމަލާގައި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި ދަރިފުޅުވެސް ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. އަދި މި އާއިލާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ކަށުނަމާދު ގާޒާ ސިޓީގައި ބާއްވާފައިވާ ކަމަށް މަސްދަރުތަކުން މައުލޫމާތުދެއެވެ.

އަލްހައްދާދުގެ އާއިލާގެ ފަރާތުން އޭނާގެ އަންހެން ކޮއްކޮ ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަދައްކަމުން އޭނާ ޝަހީދުވިކަން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. އިޒްރޭލު ސިފައިން ވެސް ވަނީ ގާޒާ ސިޓީއަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި އިއްޒުއްދީން އަލްހައްދާދު މަރާލާފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.

ކޮމާންޑަރ އިއްޒުއްދީން އަލްހައްދާދު، ޝަހީދުކޮށްލި ހަމަލާ ދީފައިވަނީ، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހު ގާޒާގައި އަމަލުކުރަން ފެށި ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމާ އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ތަކުރާރުކޮށް ހިލާފުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ގާއިމުކުރީ އިޒްރޭލުން ގާޒާއާ ދެކޮޅަށް ދެ އަހަރު ވަންދެން ކުރި ބާރުގަދަ ހަނގުރާމައަށް ފަހުގައެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ހާމަކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، އެ ހަނގުރާމައިގައި 72,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޝަހީދުވެ، 172,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައެވެ.

ފުލުހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، އުމުރުން 38 އަހަރުގެ މި މީހާއަށް މިޔަރު ހަމަލާދީފައިވަނީ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ހުޅަނގު އޮސްޓްރޭލިއާގެ ވެރިރަށް ޕާތުގެ ހުޅަނގުން ގާތްގަނޑަކަށް 31 ކިލޯމީޓަރު (19.2 މޭލު) ދުރުގައި އޮންނަ ރޮޓްނެސްޓް އައިލެންޑް ކައިރީގައިވާ ހޯސްޝޫ ރީފް ސަރަހައްދުގައެވެ. 

މިޔަރު ހަމަލާދިނުމާ ގުޅިގެން އެމީހާ އެއްގަމަށް ގެނެވުނު ނަމަވެސް، އޭނާ ސަލާމަތްކުރުމަށް ކުރި މަސައްކަތް ވަނީ ނާކާމިޔާބުވެފައެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަހުގީގީ ރިޕޯޓް ތައްޔާރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް ފުލުހުން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.

ފަތުރުވެރިންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު މަންޒިލެއް ކަމަށްވާ ރޮޓްނެސްޓް އައިލެންޑްގެ މޫދަށް އެރޭ ފަރާތްތަކުން އިތުރަށް ސަމާލުވުމަށް އެ ސަރަހައްދުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން މިހާރު ވަނީ އިރުޝާދު ދީފައެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއަން ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަން (އޭބީސީ) އިން އާންމުކޮށްފައިވާ ވީޑިއޯ މަންޒަރުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، ހާދިސާ ހިނގި ސަރަހައްދުގައި ފުލުހުންގެ އުޅަނދަކާއި، ފުލުހުންގެ އޮފިސަރުންގެ އިތުރުން މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ހެލިކޮޕްޓަރެއް ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔައެވެ.

ހާދިސާ ހިނގާފައި މިވަނީ، އޮސްޓްރޭލިއާގެ އިރުމަތީ އައްސޭރީގައި މިޔަރު ހަމަލާދިނުމުގެ ސިލްސިލާ ހާދިސާތަކެއް ހިނގަމުންދަނިކޮށް، މިދިޔަ ޖެނުއަރީ މަހު ސިޑްނީ ހާބަރ ސަރަހައްދުގައި މިޔަރެއް ހަމަލާދީ ކުޑަކުއްޖަކު މަރުވި ހާދިސާއަށް ފަހުގައެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއާގެ އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ހެލްތު އެންޑް ވެލްފެއަރގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މިޔަރުގެ ގިނަ ހަމަލާތައް ހިނގަނީ އެގައުމުގެ އިރުމަތީ އަދި ދެކުނު އިރުމަތީ އައްސޭރި ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. އަދި އެ ގައުމުގައި އަހަރަކު އެވްރެޖްކޮށް މިފަދަ 20 ހާދިސާ ހިނގާކަމަށްވެސް އެ އިދާރާއިން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ރޯމްގައި ހުންނަ އިޓަލީގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި، މި ޑައިވަރުން މަރުވީ ކަނޑުގެ 50 މީޓަރު (164 ފޫޓު) އަޑީގައި ހުރި ހޮހަޅުތަކެއް ބަލަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ވ. އަތޮޅުގައެވެ.

މަރުވި މީހުންގެ ތެރެއިން ހަތަރު މީހުންނަކީ އިޓަލީގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޖެނޯއާގެ ޓީމަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެކޮލޮޖީ ޕްރޮފެސަރެއް ކަމަށްވާ މޮނިކާ މޮންޓެފަލްކޯން އާއި، އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ އިތުރުން ދެ ރިސާޗަރުން ހިމެނެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ ދިފާއީ ބާރުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ކަނޑުގެ 60 މީޓަރު އަޑީގައި އޮތް ހޮހަޅެއްގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް އެކެއްގެ ހަށިގަނޑު ވަނީ ފެނިފައެވެ. އަދި ބާކީ ތިބި ހަތަރު ޑައިވަރުންގެ ހަށިގަނޑުވެސް އެ ތަނުގައި ވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ސިފައިން ސިފަކުރި ގޮތުގައި މި ހަށިގަނޑުތައް ހޯދުމަށް ހިންގާ އޮޕަރޭޝަނަކީ ނުރައްކާތެރި އޮޕަރޭޝަނެކެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ހާއްސަ އިކުއިޕްމަންޓްތަކާއެކު ޑައިވަރުން އަންނަނީ ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ.

އިޓަލީގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ހުކުރު ދުވަހު ބުނި ގޮތުގައި، މަރުވި މީހުންގެ ހަށިގަނޑުތައް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެ ގައުމުގެ އޮފިޝަލުން ދިވެހި އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އަދި މި ފަސް މީހުން ދަތުރުކުރި 'ޑިއުކް އޮފް ޔޯކް' ސަފާރީގައި ތިބި އިޓަލީގެ އެހެން 20 މީހަކަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށާއި، ސްްރީލަންކާގެ ކޮލަމްބޯގައި ހުންނަ އިޓަލީ އެމްބަސީން އެ މީހުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންދާ ކަމަށްވެސް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ. މޫސުން ރަނގަޅުވިހާ އަވަހަކަށް އެ އުޅަނދު މާލެ އައުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.

މިއީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައިވެސް އެއްފަހަރާ މިހާ ގިނަ ޑައިވަރުން މަރުވި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހާދިސާ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ރާއްޖޭގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ފަސް މީހުން މޫދަށް ފޭބީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ހެނދުނުއެވެ. އެ މީހުން އަނބުރާ މައްޗަށް ނޭރުމުން އުޅަނދުގެ ފަޅުވެރިން ވަނީ އެ މީހުން ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައެވެ.

ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ މޫސުން އޭރު ގޯހެވެ. އަދި މާލެއާ 100 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮތް އެ ސަރަހައްދުގެ ދަތުރުވެރިންނާއި މަސްވެރިންނަށް ސަމާލުވުމަށް ރީނދޫ ސަމާލުވެސް އޮތީ ނެރެފައެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޖެނޯއާއިން ފަހުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާގައި މަރުވެފައިވަނީ ޕްރޮފެސަރ މޮންޓެފަލްކޯން އާއި، އޭނާގެ ދަރިފުޅު އަދި އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ދަރިވަރެއް ކަމަށްވާ ޖިއޯޖިއާ ސޮމަކާލް އާއި، ރިސާޗް ފެލޯ މުރިއެލް އޮޑެނީނޯ އަދި މެރިން ބަޔޮލޮޖީން ގްރެޖުއޭޓްވެފައިވާ ފެޑެރީކޯ ގުއަލްޓިއޭރީއެވެ. ފަސްވަނަ މީހަކީ ބޯޓު އޮޕަރޭޝަންސް މެނޭޖަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ޑައިވިން އިންސްޓްރަކްޓަރެއް ކަމަށްވާ ޖިއަންލޫކާ ބެނެޑެޓީއެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޖެނޯއާއިން އެކްސް މެދުވެރިކޮށް ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި، މަރުވި މީހުންގެ އާއިލާތަކަށް ވަނީ ވަރަށް ފުން ހިތާމައަކާއެކު ތައުޒިޔާ ފޮނުވާފައެވެ.

ސްްރީލަންކާއަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ އިޓަލީގެ ސަފީރު ދަމިއާނޯ ފްރެންކޮވިޗް "ސްކައި ޓީޖީ24" އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، މިހާތަނަށް އެކެއްގެ ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވީ ނަމަވެސް، ބާކީ ތިބި ހަތަރު މީހުން އަދި ފެނިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

އިޓަލީގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި، މި ފަސް ޑައިވަރުން ވަދެފައިވާ ހޮހަޅަކީ ހަނި މަގުތަކަކުން ގުޅިފައިވާ ބޮޑު ތިން ކޮޓަރި ފަދަ ހުސް ސަރަހައްދުތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ތަނެކެވެ. ކޯސްޓްގާޑުގެ ޑައިވަރުން ހުކުރު ދުވަހު ކުރި ޑައިވްގައި މި ތަނުން ދެ ސަރަހައްދެއް ވަނީ ބަލާފައެވެ. އަދި ތިންވަނަ ސަރަހައްދު ބެލުމަށްޓަކައި ހޮނިހިރު ދުވަހު އިތުރު ޑައިވްއެއް ކުރުމަށް ވަނީ ރޭވިފައެވެ.

މަރުވި މޮންޓެފަލްކޯންގެ ފިރިމީހާ ކާލޯ ސޮމަކާލް އިޓަލީގެ ނޫހެއް ކަމަށްވާ "ލާ ރިޕަބްލިކާ" އަށް ބުނި ގޮތުގައި، އޭނާގެ އަންހެނުންނަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ އެންމެ މޮޅު ޑައިވަރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހެކެވެ. އޭނާއަކީ ކަންކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރުވާ އަދި ފަރުވާތެރި މީހެއް ކަމަށާއި، އަންހެނުންނަކީ އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ ނުވަތަ އެހެން މީހެއްގެ ފުރާނަވެސް ނުރައްކަލަށް ހުށަހަޅާނެ މީހެއް ނޫން ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. "ފަހަރެއްގައި އޮކްސިޖަން ޓޭންކަށް މައްސަލައެއް ދިމާވީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެ، އަދި ސީދާ ވީގޮތެއް ނޭނގެ،" އޭނާ އިތުރަށް ބުންޏެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު އަދި ކަށަވަރު ނުވި ނަމަވެސް، ޑައިވް މާސްޓަރ މައުރީޒިއޯ އުރާސް ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މިއީ "އޮކްސިޖަން ޓޮކްސިސިޓީ" ނުވަތަ އޮކްސިޖަން ޒަހަރަކަށްވުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވި ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. އޭނާ އިޓަލީގެ "އަގީ" ނިއުސް އެޖެންސީއަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ވަރަށް ފުނަށް އަޑިއަށް ޑައިވް ކުރާއިރު، އޮކްސިޖަން މިކްސްޗަރ ރަނގަޅު ނޫންނަމަ، ވަކި ހިސާބަކުން އޮކްސިޖަންއަކީ ހަށިގަނޑަށް ވިހަ އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން މޫސުމީ ހާލަތަކީވެސް މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށާއި، މެދުތެރޭ ކަނޑާ (މެޑިޓެރޭނިއަން ސީ) އާ ހިލާފަށް އިންޑިއާ ކަނޑަކީ ވަރަށް އޮއިގަދަ އަދި ނުރައްކާތެރި ކަނޑެއްކަން އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.

ރާއްޖޭގައި ޑައިވިން އަދި ސްނޯކްލިން ހާދިސާތައް ހިނގުމަކީ ނިސްބަތުން މަދު ކަމެއް ނަމަވެސް، ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ބައެއް ނުރައްކާތެރި ހާދިސާތައް ވަނީ ހިނގާފައެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު އެއްލައިދޫ ރިސޯޓު ކައިރީގައި ޑައިވް ކުރަން އުޅުނު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ތަޖުރިބާކާރު ޑައިވަރަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ޅ. އަތޮޅުގައި ސްނޯކްލިންއަށް ގޮސް އުޅުނު ޖަޕާނުގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކުވެސް ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ އެ އަންހެންމީހާ ވަޒީފާ ނިންމާފައި ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި، ސަރަސްވަތީ ވިހާރުގެ ބަސް ހުއްޓިއެއްގައި އޮތް ބިހާރުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ބަހަކަށް ގަޑި އަހާލުމަށް ކައިރިވި ވަގުތުގައެވެ. ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި، ފިރިހެނަކު އެ އަންހެންމީހާ ގަދަކަމުން ބަހަށް އެރުވުމަށްފަހު، ބަސް ދިއްލީގެ މަގުތަކުގައި ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ ވަގުތު ދެ ފިރިހެނަކު ވަނީ އޭނާއަށް ޖިންސީ ގޯނާކޮށްފައެވެ.

މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ 2012 ވަނަ އަހަރު ހިނގި ނިރުބަޔާ ހާދިސާ ހަނދާން އާކޮށްފައެވެ. އެ ހާދިސާގައި ޒުވާން އަންހެނަކު ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ ބަހެއްގެ ތެރޭގައި ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ބޮޑެތި އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާ ދެމުންދަނިކޮށް ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

ދިއްލީގައި އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަން އޮތް މިންވަރާ މެދު އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ލީޑަރުން ފާޑުވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާއިރު، މި ހާދިސާއަކީ "ނިރުބަޔާ ހާދިސާ ތަކުރާރުވުން" ކަމަށް އެ ބޭފުޅުން ސިފަކުރައްވައެވެ.

ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ބަހުގެ ކުޑަދޮރުތަކުގައި ފޮތިގަނޑު ދަމާފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން ބޭރުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް ބަހުގެ އެތެރޭގައި ހިނގަމުންދިޔަ ކަންކަން ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

ހާދިސާއަށްފަހު އެ އަންހެންމީހާ ނަންގްލޯއީ މެޓްރޯ ސްޓޭޝަން ކައިރިއަށް އެއްލާލާފައި ވަނިކޮށް، އޭނާ ފުލުހުންނަށް ގުޅުމުން ވަނީ މެޑިކަލް ޗެކަޕް ހެދުމަށް ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސްފައެވެ.

ފުލުހުން މިހާރު ވަނީ އިންޑިއާގެ އާ ގާނޫނުލްއުގޫބާތު ކަމަށްވާ "ބާރަތިޔާ ނިޔާޔާ ސަންހިތާ" 2023 ގެ ދަށުން ގްރޫޕް ރޭޕްގެ މައްސަލައެއް ރަޖިސްޓްރީކޮށް، ބަހުގެ ޑްރައިވަރު އުމޭޝް އާއި ކޮންޑަކްޓަރު ރާމެންދުރާ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.

އަޅުގަނޑަކީ ފަގީރުކަމާއި ބަނޑުހައިހޫނުކަން އިހުސާސްކުރެވިފައިވާ މީހަކީމެވެ. އަޅުގަނޑު އުފަންވީ ރަސްކަލެއްގެ އާއިލާއަކަށް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑަކީ ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިންވާ މީހަކީމެވެ. އަޅުގަނޑު އުފަން ވީ ފިލްމީ ދާއިރާއިން ކުރިއަށްދިއުމަށްޓަކައި އެސިސްޓަންޓް ޑައިރެކްޓަރެއްގެ ދަރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަޅުގަނޑު ތިޔަބޭފުޅުންގެ ކުރިމައްޗަށް މި އައީ ޝުކުރުވެރިކަމާއެކުގައެވެ. އަޅުގަނޑަކީ ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ "ތަމްބީ" (ކޮއްކޮ) އެވެ.

އަޅުގަނޑަކީ މަލާއިކަތެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އާދައިގެ އިންސާނަކީމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނުކުރެވޭނެ ކަންކަމުގެ ވައުދެއް އަޅުގަނޑު ނުވާނަމެވެ. އެކަމަކު ތިޔަބޭފުޅުންނާއެކު ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމުގެ އިތުބާރު މިއަދު އަޅުގަނޑަށް އެބައޮތެވެ. އަޅުގަނޑު އެދެނީ ތިޔަ އެންމެ ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ދެއްވުމަށެވެ. އަޅުގަނޑު ވެފައިވާ ވައުދުތައް ފިޔަވަޅަކަށްފަހު ފިޔަވަޅެއް ފުއްދަމުން ގެންދާނަމެވެ. އަދި އެކަންކަން ތަންފީޒުކުރުމަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތް ކުރާނަމެވެ.

ހުރިހާ ކަމެއް މުރާޖައާ ކުރުމަށްފަހު، ރައްޔިތުންނަށް 'ވައިޓް ޕޭޕަރެއް' (ތަފްސީލީ ރިޕޯޓެއް) ނެރުމަކީ އަޅުގަނޑުގެ ގަސްދެވެ. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ އަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރަކީ ދެފުށް ފެންނަ ސަރުކާރަކަށް ވުމަށެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑު އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރަން ބޭނުންވާ ކަމެވެ.

ތަމަޅަ ނާޑޫއާ ގުޅޭގޮތުން ދަންނަވާނަމަ، އަޅުގަނޑު މީހަކާ ބައްދަލުކުރަން ޖެހުނަސް، އެކަން ސިއްރިއްޔާތުގައި ނުވަތަ ބަންދު ދޮރުތަކެއްގެ ފުރަގަހަކު ނުކުރާނަމެވެ. އަޅުގަނޑު ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރާނީ ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައެވެ.

މިއަދުން ފެށިގެން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށާނަމެވެ. އެ ވަބާއިން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒުވާނުން ސަލާމަތް ކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާޖިބެކެވެ. ހަމައެފަދައިން، ގާނޫނާއި ގަވާއިދު ނަގަހައްޓައި، އެންމެންގެ ރައްކާތެރިކަން އަޅުގަނޑު ކަށަވަރުކޮށްދޭނަމެވެ. އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަން ފުރިހަމައަށް ކަށަވަރުކޮށްދޭނަމެވެ.

ބައެއް މީހުން އަޅުގަނޑަށް މަލާމާތްކޮށް އިހާނެތިކޮށް ކަންތައް ކުރި ނަމަވެސް، އެއީ ރަހުމަތްތެރިން ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ދުޝްމަނުން ކަމުގައި ވިޔަސް، މި އަށް ކްރޯޑް (80 މިލިއަން) ރައްޔިތުންނަކީ ހަމަ އަޅުގަނޑުގެ ރައްޔިތުންނެވެ. 

އަޅުގަނޑު އެއްވެސް ގޯސް ކަމެއް ނުކުރާނަމެވެ. އަދި އަޅުގަނޑާއެކު ތިބި މީހުން ލައްވައިވެސް ގޯސް ކަމެއް ނުކުރުވާނަމެވެ. އެއްވެސް މީހެއްގެ ހިތުގައި ގޯސް ހިޔާލެއް އޮތް ނަމަ، އެކަން މިހާރުން މިހާރަށް ދޫކޮށްލާށެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފައިސާގެ އެންމެ ޕައިސާއެއްގައިވެސް އަޅުގަނޑު އަތެއް ނުލާނަމެވެ.

ސަރުކާރުގައި އޮންނާނީ ބާރުވެރި އެންމެ މަރުކަޒެކެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރަކަށް ވާނެއެވެ. އެހެން އެއްވެސް ނުފޫޒުގަދަ ބާރުތަކެއް މި ސަރުކާރަކު ނޯންނާނެއެވެ. 

އަޅުގަނޑުމެން އުފުލަންޖެހިފައިވަނީ ބޮޑު ބުރައެކެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެން މި މަސްއޫލިއްޔަތާ މި ހަވާލުވަނީ އެކަން ދަނެގެންނެވެ.                    

އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ވިންދާއެއް ގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށް ނިކުންނެވި މަޝްހޫރު އެކްޓަރު ވިޖޭގެ އާ ސަރުކާރާ ގުޅޭ މުހިންމު ބައެއް މައުލޫމާތު ހިއްސާކޮށްލާ ދޭނަމެވެ.

ސިޔާސީ ޕާޓީ: އޭނާ އިސްކޮށް ހުންނަވަނީ "ތަމަޅަގަ ވެއްޓްރި ކަޅަގަމް" (ޓީ.ވީ.ކޭ) ޕާޓީގައެވެ.

މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ތާރީޚު: 10 މޭ 2026.

މުހިންމުކަން: ވޭތުވެދިޔަ 60 އަހަރު ތެރޭގައި ތަމަޅަ ނާޑޫގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުން އައި ޑީ.އެމް.ކޭ އަދި އޭ.އައި.އޭ.ޑީ.އެމް.ކޭ ގެ ބާރު ކަނޑުވާލައި، އެ ދެ ޕާޓީ ނޫން އެހެން ފިކުރެއްގެ ވެރިކަމެއް ގާއިމުކުރެއްވި ފުރަތަމަ ލީޑަރަކީ ވިޖޭއެވެ.

އެންމެ ފުރަތަމަ ނިންމެވި ނިންމެވުން: ޗީފް މިނިސްޓަރު ކަމުގެ މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެއްވި ކަމަކީ ގޭބިސީތަކުން ބޭނުންކުރާ ކަރަންޓުން 200 ޔުނިޓް ހިލޭ ދިނުމުގެ ގަރާރުގައި ސޮއިކުރެއްވުމެވެ.

ފަސްމަންޒަރު: 4 މޭ 2026 ގައި ބޭއްވުނު ތަމަޅަ ނާޑޫގެ އެސެމްބްލީ އިންތިހާބުގައި އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް ފުރިހަމަ އަގުލަބިއްޔަތެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، 108 ގޮނޑިއާއެކު އެންމެ ގިނަ ގޮނޑި ކާމިޔާބުކުރި ޕާޓީއަކަށް ޓީ.ވީ.ކޭ ވުމުން، އެހެން ބައެއް ޕާޓީތަކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އެ ޕާޓީން ވަނީ އަގުލަބިއްޔަތު ހޯދައި ސަރުކާރު އެކުލަވާލާފައެވެ.

2026 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބީ ކެމްޕޭނުގައި، ޗީފް މިނިސްޓަރު ސީ. ޖޯސެފް ވިޖޭ (ޓީ.ވީ.ކޭ) ވަނީ އަންހެނުންނާއި، ޒުވާނުން އަދި ދަނޑުވެރިންގެ ލާބަޔާއި މަންފާއަށް އަމާޒުކޮށް އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ގިނަ ވައުދުތަކެއް ވެވަޑައިގެންފައެވެ. މިއަދު، 10 މޭ 2026 ގައި މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އޭނާ ވަނީ ވަގުތުން އެ ވަޢުދުތައް ފުއްދަވަން ފަށްޓަވާފައެވެ.

އެގޮތުން 200 ޔުނިޓާ ހަމައަށް ހިލޭ ކަރަންޓު ދިނުމަށާއި، އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ހާއްސަ "ސިންގަޕެން ފޯސް" އުފެއްދުމުގެ އިތުރުން، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ހާއްސަ ފައުޖެއް އެކުލަވާލުމުގެ ގަރާރުގައި މިއަދު ވަނީ ސޮއިކުރައްވާފައެވެ.

އޭނާގެ މައިގަނޑު "ކާމިޔާބު" ވައުދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

އަންހެނުންގެ މަންފާއަށް: ގޭބިސީތަކުގެ އިސްވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިބޭ، އުމުރުން 60 އަހަރުން ދަށުގެ އަންހެނުންނަށް މަހަކު 2,500 ރުޕީސްގެ މާލީ އެހީ ދިނުމާއި، އަހަރަކު 6 ގޭސް ފުޅި ހިލޭ ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. އަދި ތަނަވަސްކަން ކުޑަ އާއިލާތަކުގެ ކައިވެނިކުރާ އަންހެން ކުދިންނަށް 8 ގްރާމްގެ ރަނާއި ފަށުވި ސާޅީއެއް ހަދިޔާކުރުން ހިމެނެއެވެ.

ޒުވާނުންނާއި ތައުލީމު: ޔުނިވަރސިޓީ ދަސްވެނިންނަށް މަހަކު 4,000 ރުޕީސް އާއި ޑިޕްލޮމާ ހާސިލުކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށް 2,500 ރުޕީސްގެ "އަންއެމްޕްލޯއިމަންޓް އެލަވަންސް" އެއް ދިނުން ހިމެނެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން، އެއްވެސް ރަހުނަކާ ނުލައި 20 ލައްކަ ރުޕީސްއާ ހަމައަށް ތަޢުލީމީ ލޯނު ދޫކުރުމާއި، ވަޒީފާ ދިނުމުގެ ކަންކަން ލަސްވިޔަނުދީ ތަރުތީބުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހާއްސަ ކަލަންޑަރެއް އެކުލަވާލުން ހިމެނެއެވެ.

ދަނޑުވެރިން: 5 އޭކަރަށް ވުރެ ކުޑަ ބިންތަކުގައި ދަނޑުވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ލޯނުތައް އެއްކޮށް މާފުކޮށްދިނުމާއި، އެހެން ދަނޑުވެރިންގެ ލޯނުތަކުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މާފުކޮށްދިނުމަށް ނިންމިއެވެ. ހަނޑުލާއި ހަކުރު ގަންނާނެ އެންމެ ދަށް އަގުތަކެއް ސަރުކާރުން ކަނޑައެޅުމަޚިވެސް ވައުދެކެވެ.

ވެރިކަން ހިންގުމާއި ޓެކްނޮލޮޖީ: އިންޑިއާގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް "މިނިސްޓްރީ އޮފް އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް" އުފެއްދުމާއި، 2036 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ޓެމިލްނާޑޫގެ އިގްތިސާދު 1.5 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރަށް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ޗީފް މިނިސްޓަރ ވަނީ އަމާޒު ހިފާފައެވެ.

ސިއްހަތާއި ރައްކާތެރިކަން: ކޮންމެ އާއިލާއަކަށް 25 ލައްކަ ރުޕީސްގެ ހެލްތު އިންޝުއަރެންސް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، އިސްރަށްވެހިންނާއި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކަށް މަހަކު 3,000 ރުޕީސްގެ ޕެންޝަނެއް ދިނުމާއި ހުރިހާ ގެއަކަށް އިސްކުރުބަރިން ސާފު ބޯފެން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަކީ ވިޖޭ ސަރުކާރުގެ މައިގަޑު އެއް އަމާޒެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ) އިން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، މި އުޅަނދާ ގުޅުންހުރި ހެންޓާވައިރަސްގެ އަށް ކޭސްއެއް މިހާތަނަށް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ބަލި ޖެހިފައިވާކަން ޔަގީންކުރެވިފައިވާ ތިން މީހުންނާއި، ބަލި ޖެހިފައިވާކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ފަސް މީހުން ހިމެނެއެވެ. އޭޕްރިލް މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު އުޝުއާއިއާއިން މި އުޅަނދު ފުރި ފަހުން، މިހާތަނަށް ތިން މީހަކު ވަނީ މި ބަލީގައި މަރުވެފައެވެ.

ދެ ބަލިމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ހެންޓާވައިރަސްގެ "އެންޑީސް ސްޓްރެއިން" ފެނިފައިވާކަން ސިއްހީ މާހިރުން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މިއީ އިންސާނުންގެ މެދުގައި ފެތުރުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާ، ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ވައިރަހެކެވެ. މާހިރުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މި ބަލި ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވީ ފަސިންޖަރުންގެ މެދުގައި އޮތް ގާތް ގުޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ހާލު ސީރިއަސްވި ތިން ފަސިންޖަރުންނަކީ އިނގިރޭސިވިލާތް، ނެދަލޭންޑްސް އަދި ޖަރުމަނުވިލާތަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ފަރުވާއަށްޓަކައި ެ 3 މީހުން ނެދަލޭންޑްސްއަށް ގެންގޮސްފައިވާއިރު، އެމެރިކާ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތް ހިމެނޭހެން ބައެއް ގައުމުތަކުން ދަނީ މީގެ ކުރިން އެ އުޅަނދުން ފޭބި ފަސިންޖަރުންގެ ހާލަތު ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުންނެވެ.

23 ގައުމަކަށް ނިސްބަތްވާ 146 މީހުންނާއެކު ދަތުރުކުރަމުންދާ މި އުޅަނދުގައި ބަލި ފެތުރެމުންދާތީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އުފެދިފައެވެ. މިހާރު އުޅަނދުގައި ރައްކާތެރިކަމުގެ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައިވާއިރު، ސްޕެއިންގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ޓެނެރީފްއަށް އުޅަނދު ބަނދަރުކުރުމާއެކު ހުރިހާ ފަސިންޖަރުންގެ ސިއްހީ ސްކްރީނިންގްއެއް ކުރިއަށް ގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އާންމުންގެ މެދުގައި މި ބަލި ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކަމަށް އޮފިޝަލުން ފާހަގަކުރައްވައެވެ.

ސިއްހީ މައުލޫމާތުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ހޯމަ ދުވަހު އެ ސިޓީގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ސިޒޭރިއަން ހަދައިގެން މި ކުއްޖާ ވިއްސާފައިވާއިރު، މަންމަ އާއި ދަރިފުޅުގެ ހާލުވެސް އަންނަނީ ރަނގަޅުވަމުންނެވެ.

އާއިލާއިން މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، މި ކުއްޖާއަށް "ޔަމަން" ގެ ނަމުން ނަން ދީފައިވަނީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ އެދުމުގެ މަތިންނެވެ. ނާއިފް ސަމާރޫ ޝަހީދުވުމުގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއް ކުރިންވެސް އޭނާ ހުރީ އޭނާގެ ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު ދުނިޔެއަށް އަންނާނެ ވަގުތަކަށް އިންތިޒާރު ކޮށްގެނެވެ.

އިސްރާއީލުގެ އަނިޔާވެރި ހަމަލާތަކުގައި ނާއިފް ޝަހީދުވި ދުވަހު، އޭނާގެ ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު ދުނިޔެއަށް މި އައީ ބައްޕަގެ ލޯތްބާއި އަޅާލުމުން މަހުރޫމްވެފައިވާ ހާލުގައެވެ.

މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި، މި އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވީ ފަތިހު 4 ޖަހާކަންހާއިރު އެ އިމާރާތުގެ ދެވަނަ ބުރީގައެވެ. އަދި ވަރަށް ކުޑަވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މުޅި އިމާރާތުގެ މަތީ ބައިތަކަށް އަލިފާންގަނޑު ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. އަލިފާން ނިއްވުމަށްޓަކައި ފަޔަރ ފައިޓަރުންގެ 14 ވެހިކަލް ހަރަކާތްތެރިވިއިރު، ގާތްގަނޑަކަށް ދެ ގަޑިއިރުގެ މަސައްކަތުން އަލިފާންގަނޑު ވަނީ ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިފައެވެ. މި ހާދިސާގައި އެ އިމާރާތުގައި ތިބި 12 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ސަލާމަތްކުރެވިފައެވެ.

ހާދިސާގައި މަރުވި ގިނަ މީހުންނަކީ އެއް އާއިލާއެއްގެ (ޖައިން އާއިލާގެ) މެންބަރުންނެވެ. އަދި އަނިޔާވި މީހުންނަށް މިހާރު ދަނީ ގުރޫ ތެގް ބަހާދުރް ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާ ދެމުންނެވެ.

ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން މިހާރު ވަނީ މަރުވި އެންމެންގެ ހަށިގަނޑު ނެރެ، މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު ހޯދުމަށް ތަހުގީގު ފަށާފައެވެ. އަލިފާން ރޯވާން ދިމާވި ސީދާ ސަބަބު އަދި ކަށަވަރު ނުވި ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ މީހަކު މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި މި ހާދިސާ ހިނގީ އޭސީއެއް ގޮވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ދިއްލީގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު ރޭކާ ގުޕްތާ ވަނީ މިއީ ވަރަށް ހިތާމަވެރި ހާދިސާއެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި، ހާލުގައި ޖެހުނު އާއިލާތަކަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެއްވާފައެވެ.

ވޮޝިންޓަން ޑީސީގެ މަޝްހޫރު "ރިފްލެކްޓިންގ ޕޫލް" އަށް ގެންނަން ނިންމާފައިވާ ބަދަލުތަކުގެ މަންޒަރުތައް ހިމެނޭހެން، ދަންވަރުގެ ވަގުތެއްގައި ޓްރަމްޕް ކުރެއްވި ސިލްސިލާ ޕޯސްޓްތަކަކާ ގުޅިގެން، އޭނާގެ ސިއްހީ ހާލަތު ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށް ބުނެ ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ފާޑުކިޔަމުންނެވެ.

އެމެރިކާގެ ގަޑިން  ރޭގެ 11:03 އެހާކަންހާއިރު ޓްރަމްޕް ވަނީ އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ފޮޓޯއެއް ވެސް ހިއްސާ ކުރައްވާފައެވެ. އެ ފޮޓޯއިން ފެންނަނީ ލިންކަން މެމޯރިއަލްގެ ރިފްލެކްޓިންގ ޕޫލްގައި ޓްރަމްޕާއި، ޖޭޑީ ވެންސް އަދި މާކް ރޫބިއޯ ގަމީސް ނުލައި ތިބޭ މަންޒަރެވެ. މި ފޮޓޯއިން ދައްކުވައިދެނީ އެ ފެންގަނޑުގެ އަޑީގައިވާ ގްރެނައިޓް ތަޅުންގަނޑު މަރާމާތު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، "އިންޑަސްޓްރިއަލް ގްރޭޑް" ގެ ކުލައެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެމެރިކާގެ ދިދައިގައި ހުންނަ ފަދަ ނޫކުލައަކަށް އެތަން ބަދަލުކޮށްފައިވާ މަންޒަރެވެ.

"ޓްރުތް ސޯޝަލް" ގައި އޭނާ ހިއްސާކުރެއްވި އިތުރު ފޮޓޯތަކުގެ ތެރޭގައި، ބަރަކް އޮބާމާގެ ރިޔާސަތުގައި އެ ފެންގަނޑު އަޅާނުލެވި އޮތް ކަމަށް ދައްކުވައިދޭ ފޮޓޯއަކާއި، މިހާރު ކުރިއަށްދާ މަރާމާތުތައް ނިމުމުން އެތަން ފެންނާނެ ގޮތުގެ ފޮޓޯއެއް ހިމެނެއެވެ.

މިކަމާ ގުޅިގެން ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިންޓީރިއާ އިން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެތަނުގެ މަސައްކަތްތައް ތާވަލާ އެއްގޮތަށް ކުރިއަށްދާ ކަމަށާއި، މޭ މަހުގެ ނިޔަލަށް މަސައްކަތް ނިމޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެ ފެންގަނޑުގެ ބޮޑު މަރާމާތެއް އެންމެ ފަހުން ކުރެވުނީ 2012 ވަނަ އަހަރު ކަމަށް ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިންޓީރިއާ އިން ބުނެފައިވެއެވެ.

މިދިޔަ ހަފުތާ ބަންދުގައި ވައިޓް ހައުސްގެ ކޮރެސްޕޮންޑެންޓުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއަށްފަހު ވަކި އެއް މައުލޫއަކަށް މަޑުކޮށްލުމެއް ނެތި ފުލުފުލުގައި ރޭގައި ޓްރަމްޕް ކުރެއްވި ޕޯސްޓްތަކުގައި ޓްރަމްޕް ވަނީ މެލަނިއާ ޓްރަމްޕް ހިނިތުންވެފައި ހުރި ފޮޓޯއެއްވެސް ހިއްސާކުރައްވާފައެވެ. މިދިޔަ ހަފުތާ ބަންދުގައި ވައިޓް ހައުސްގެ ކޮރެސްޕޮންޑެންޓުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއަކީ ތަހުގީގީ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ރައީސް އަވަހާރަކޮށްލުމަށް ދިން ހަމަލާއެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން ކުރެއްވި އެހެން ޕޯސްޓެއްގައި އެމެރިކާގެ ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓެޓިވްސްގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ލީޑަރު ހަކީމް ޖެފްރީސްއަށް ނިސްބަތްކޮށް، އޭނާއަކީ "އައިކިއު ދަށް" އަދި "ނުލަފާ މީހެއް" ކަމަށް ޓްރަމްޕް ސިފަކުރެއްވިއެވެ. އަދި "މައުންޓް ރަޝްމޯރ" ނޭޝަނަލް މެމޯރިއަލްގައިވާ މަޝްހޫރު ރައީސުންގެ މޫނުތަކާ އެކު ޓްރަމްޕްގެ މޫނު ހިމަނާފައިވާ ފޮޓޯއެއްވެސް އޭނާ ހިއްސާކުރެއްވިއެވެ. ޖޯޖް ވޮޝިންޓަން، ތޯމަސް ޖެފަރސަން، ތިއޮޑޯ ރޫޒަވެލްޓް އަދި އަބްރަހަމް ލިންކަންގެ ސޫރައާ އެކު އޭނާގެ ސޫރަ އެ ފަރުބަދައިގައި ކަނޑާނެގުމަކީ "ރަނގަޅު ހިޔާލެއް" ކަމަށް ޓްރަމްޕް މީގެ ކުރިންވެސް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރު ފްލޮރިޑާގެ މަންދޫބު އަނާ ޕައުލީނާ ލޫނާ ވަނީ މައުންޓް ރަޝްމޯރގައި ޓްރަމްޕްގެ ސޫރަ ކަނޑާނެގުމަށް ބިލެއް ހުށަހަޅާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ބިލު ކޮމިޓީ މަރުހަލާއިން ކުރިއަށް ގޮސްފައެއް ނުވެއެވެ.

ފެންގަނޑުގެ މަރާމާތާ ގުޅޭގޮތުން ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ، ހަފުތާ ބަންދުގައި ފެނުނު މަޑު ނޫކުލައަކީ ގިނަ ފަށަލަތަކަކުން ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ލެވޭ "ބޭސް ކޯޓް" ނުވަތަ ފެށުމެއް ކަމަށެވެ.

ޓްރަމްޕް ހިއްސާކުރެއްވި އެހެން އޭއައި ފޮޓޯއަކުން ފެންނަނީ "ވައިލްޑް" ޖަހާފައިވާ އޫނޯ ކާޑުތަކެއް އޭނާ ހިފަހައްޓައިގެން ހުންނަ މަންޒަރެވެ. އެ ފޮޓޯގެ ކެޕްޝަނެއްގެ ގޮތުގައި "ހުރިހާ ކާޑެއް އޮތީ މަގޭ އަތުގައި" ކަމަށް ލިޔެފައިވެއެވެ.

ޓްރަމްޕްގެ މި ޕޯސްޓްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ސިޔާސީ މުހައްލިލު ހެރީ ސިސަން ވިދާޅުވީ، މި ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގާފައިވަނީ ގަޑިއެއްހާ އިރަށްވުރެ ކުރު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކަމަށާއި، މި މީހާގެ (ޓްރަމްޕްގެ) ސިއްހީ ހާލަތު ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ޓްރަމްޕް ދެވަނަ ފަހަރަށް ވައިޓް ހައުސްއަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު، އޭނާއަކީ އެމެރިކާގެ ތާރީހުގައި މަގާމާ ހަވާލުވި އެންމެ ދޮށީ އުމުރުގެ ރައީސަށް ވުމުން، އޭނާގެ ސިއްހީ ހާލަތާ މެދު އޮތް ސުވާލުތައް ވަނީ ކުރިއަށްވުރެ އިތުރުވެފައެވެ.

މޭގަލަޔާގެ ކޯޓަކުން ސޯނަމް ރަގޫވަންޝީ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލަން ނިންމީ، އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމުގައި ފުލުހުން ތައްޔާރުކުރި ލިޔެކިޔުންތަކުގައި ބޮޑެތި ގޯސްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވެނީ މިދިޔަ އަހަރު ހަނީމޫނަށް ގޮސް އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ފިރިމީހާ މަރާލާފައިވާ ކަމަށެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރު ހިނގި މި ހާދިސާގައި ފުލުހުންނަށް ހެދުނު އެންމެ ބޮޑު ގޯހަކީ، އިންޑިއާގެ ޖިނާއީ ގާނޫނުގައި ނެތް މާއްދާއަކާ ހަވާލާދީ އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމެވެ. ފުލުހުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ "ކްލެރިކަލް" ނުވަތަ އިދާރީ އޮޅުމެކެވެ. ނަމަވެސް، ހައްޔަރުކުރި ފޯމުގައި 'ބާރަތިޔާ ނިޔާޔާ ސަންހިތާ' ގައި ނެތް މާއްދާއެއް ކަމަށްވާ 403(1) ލިޔެފައި އޮތުމުން، ކޯޓުން އެކަން ބަލައެއް ނުގަތެވެ. އަސްލު މަރުގެ މައްސަލަތަކުގައި ބޭނުންކުރަންޖެހޭ މާއްދާއަކީ 103(1) އެވެ. އިނގިރޭސި އިސްތިއުމާރީ ދުވަސްވަރުގެ "އިންޑިއަން ޕީނަލް ކޯޑު" އުވާލައި، އަމަލުކުރަން ފެށި އާ ގާނޫނުގައި 403(1) ކިޔާ މާއްދާއެއް ނުހިމެނެއެވެ.

ކޯޓު އަމުރުގައިވާ ގޮތުން، ސޯނަމް ހައްޔަރުކުރި ފޯމާއި، ތަހުގީގީ ރިޕޯޓުތަކާއި، އަދި ކޭސް ޑައިރީގައި ވެސް ބޭނުންކޮށްފައި ވަނީ ގާނޫނުގައި ނެތް މާއްދާއެކެވެ. މިއީ އިދާރީ ކުށެއް ކަމަށް ބުނެ ފުލުހުން ދެއްކި އުޒުރު ކޯޓުން ބޭރުކޮށްލީ، ހައްޔަރުކުރި ސަބަބު ގާނޫނީ ގޮތުން ސައްހަ ގޮތެއްގައި ބުނެދީފައި ނުވާތީ އެ ހައްޔަރަކީ ގާނޫނީ ގޮތުން ސައްހަ ހައްޔަރެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ.

ގާނޫނީ އެހީތެރިކަން ލިބުމުގައި ހުރި ހުރަސްތައް

މީގެ އިތުރުން، ސޯނަމް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގާޒީޕޫރު ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރިއިރު، އޭނާއަށް ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ލިބިފައިވާކަން ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގެން ނެތްކަން ވެސް ފަނޑިޔާރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ހައްޔަރުކުރުމުގައި ހުރި މައްސަލަތައް ކުރީ މަރުހަލާގައި ފާހަގަކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޭނާއަށް ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ.

ޝަރުތުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުން

ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް، ކޯޓުން ވަނީ ޝަރުތުތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާފައެވެ. އެގޮތުން ކޯޓުގެ ހުއްދަ ނެތި ޝިލޯންގް ސަރަހައްދުން ބޭރަށް ދިއުން ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ. ސޯނަމްގެ ބޭބެ، ގޯވިންދު ރަގޫވަންޝީ ބުނި ގޮތުގައި އޭނާ ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް އާއިލާއިން އޭނާ ގެއަށް ގެންދިއުމާ މެދު އަދި ގޮތެއް ނުނިންމައެވެ. "ސޯނަމަށް ކަފާލާތު ލިބުނުކަން އެނގިއްޖެ، އެކަމަކު އޭނާ ދޫކޮށްލާނެ ވަގުތެއް ނޭނގެ. އޭނާ ގެއަށް ގެނެސްފިނަމަ، އަހަރެން އެގޭގައި ނުހުންނާނަން،" ގޯވިންދު ބުންޏެވެ.

މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތް

މި މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތަށް ބަލާއިރު، ސޯނަމް އާއި ރާޖާ ރަގޫވަންޝީ ކައިވެނިކުރީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހުއެވެ. އިންޑޯރުން ޝިލޯންގަށް ކުރި ހަނީމޫން ދަތުރުގެ ތެރެއިން ރާޖާ ގެއްލިގެން ހޯދަނިކޮށް، އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ފެނުނީ ޖޫން މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު ފުން ވަޅުގަނޑެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. ފުލުހުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ސޯނަމް އިތުރު ބަޔަކާ ގުޅިގެން ރާވައިގެން ހިންގި މަރެކެވެ. މި މައްސަލައިގައި މިހާތަނަށް އަށް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައިވާއިރު، މީގެ ކުރިން ތިން މީހަކު ވަނީ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލާފައެވެ.

ހައްޔަރުކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި ހުރި މި ބޮޑެތި ގޯސްތަކުގެ ސަބަބުން، ތަހުގީގު ކުރިއަށް ދިޔަ ނަމަވެސް، މުޅި މައްސަލައިގެ ކުރިމަގަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ.

މިހާރު އުމުރުން 53 އަހަރުގެ ގައްޔޫމް، އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދައުވާތަކަށް އިންކާރު ކުރި ނަމަވެސް، ބްރެޑްފޯޑް ކްރައުން ކޯޓުން ވަނީ އޭނާ ކުށްވެރިވާ ކަމަށް ނިންމައި 14 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭނާގެ ނަން ވަނީ އުމުރަށް ޖިންސީ ކުށްވެރިންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމަނާފައެވެ.

ކޯޓުގައި ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ގައްޔޫމް އެ ކުއްޖާއާ ދިމާވީ އޭނާގެ ރަހުމަތްތެރިއަކު ދުއްވި ކާރެއްގެ ފަސިންޖަރެއްގެ ގޮތުގައި އިންދައެވެ. އެމީހުންނާއެކު ދިއުމަށް އެ ކުއްޖާއަށް ބާރުއަޅައި، އެންމެ ފަހުން ކާރަށް އެރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ. އެއަށްފަހު، ގައްޔޫމްގެ އެޕާޓްމަންޓަށް ގެންގޮސް އެ ކުއްޖާއަށް މަސްތުވާތަކެތި ދީ، ރާ ބޯންދިނުމަށްފަހު ވަނީ ޖިންސީ ގޯނާކޮށްފައެވެ. އެ ކުއްޖާ އެތަނުން ދިޔަ ނުދިނުމަށް އޭނާ މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް، އެ ކުއްޖާ ވަނީ ފުލުހުންނަށް ގުޅައި އެތަނުން ސަލާމަތްވެފައެވެ.

އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތުން ކޯޓުގައި ދިން ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، އޭނާއަށް ލިބުނު ނަފްސާނީ އަދި ޖިސްމާނީ އަނިޔާތަކާ އަޅާބަލާއިރު، ގައްޔޫމަށް ކިތަންމެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ހުކުމެއް އިއްވި ކަމުގައިވިޔަސް އެއީ ފުދޭވަރެއް ނޫން ކަމަށެވެ. "އަހަރެންނަކީ އޭރު އެންމެ 14 އަހަރުގެ ކުޑަކުއްޖެއް. އާދައިގެ އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމުގެ ހައްގު ކަލޭ އަހަރެންގެ ކިބައިން ނިގުޅައިގަތީ. 22 އަހަރު ވަންދެން ކަލޭ އާދައިގެ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުނުއިރު، އަހަރެން މިއުޅުނީ ކަލޭގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ޖަލެއްގައި އުޅޭ ފަދަ އިހުސާސެއްގައެވެ،" އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، އެތައް ދުވަހަކަށްފަހު އިންސާފު ލިބުމުން ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.

ވެސްޓް ޔޯކްޝަޔަރ ފުލުހުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، 2004 ވަނަ އަހަރުވެސް ގައްޔޫމް ހައްޔަރުކޮށް ސުވާލުކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް އޭރު ލިބިފައި ހުރި ހެކިތަކަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ދައުވާ ކުރެވޭ ފަދަ ވަރުގަދަ ހެކިތަކަކަށް ނުވާތީ އޭނާ ދޫކޮށްލީއެވެ. މި މައްސަލަ އަލުން ބަލަން ފެށީ ފުލުހުންގެ "އޮޕަރޭޝަން ރީކޯލް" ގެ ދަށުންނެވެ. މި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، އޭރު ނަގާފައިވާ ސާމްޕަލްތަކުން ފެނުނު ޑީއެންއޭ އާއި ގައްޔޫމްގެ ޑީއެންއޭ ދިމާވުމުން، އޭނާ މިހާރު އެވަނީ އަތުލައިގަނެވިފައެވެ.

މުމްބާއީގެ އެ އާއިލާގެ މީހުން ބަލިވީ ރޭގަނޑުގެ ކެއުމުގައި ބިރިޔާންޏާއި ކަރާ ކެއުމަށް ފަހުގައެވެ. ބިރިޔާންޏާއި ކަރާ ކެއުމުގެ ފަހުން ހޮޑުލުމާއި ބޭރަށް ހިންގުން ފަދަ އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވެގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސް ފަރުވާ ދެމުންދަނިކޮށް، ހަތަރު މީހުންވެސް ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

މައްސަލަ ފުލުހުން މިހާރު ތަހުގީގު ކުރަމުންދާއިރު، މަރުވި ސީދާ ސަބަބު ކަށަވަރުވާނީ މެޑިކަލް ރިޕޯޓްތައް ލިބުމުން ކަމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންޑިއާގެ ޖާރްކަންޑްގައިވެސް މަގުމަތިން ވިއްކާ ކާނާ ކައިގެން ކުޑަކުއްޖަކު މަރުވެ، އިތުރު ބަޔަކު ހޮސްޕިޓަލުގައި އެޑްމިޓްކޮށް ފަރުވާދޭން ޖެހިފައިވާ ހާދިސާއެއް ވަނީ ހިނގާފައެވެ.

މި ހާދިސާތަކާ ގުޅިގެން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ކާނާގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދިނުމަށް އާންމުންނަށް އިލްތިމާސް ކުރަމުންނެވެ.

މި ނުތަނަވަސްކަން ބޮޑަށް އަމާޒުވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ ތެލާއި ގޭހުގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި އުފުލާ މުހިންމު މަގެއް ކަމަށްވާ "ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯރްމޫޒް" އަށެވެ. އީރާނުން އެ ސަރަހައްދު އަލުން ހުޅުވާލުމަށް ހުށަހެޅި ނަމަވެސް، އެމެރިކާ ސަރުކާރުން ވަނީ އީރާނުގެ ނިޔަތާ މެދު ޝައްކު އުފައްދާފައެވެ. އަދި ބްލޮކޭޑް ނުވަތަ ބަންދުކުރުން ދިގުދަންމާލުމަށް ތައްޔާރުވަމުންދާ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ ދެއްވާފައެވެ.

ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި ޓްރަމްޕް ގެންދަވަނީ އަސްކަރީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމާ މެދު ވެސް ވިސްނަވަމުންނެވެ. މިގޮތުން އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑުން މިކަމާ ގުޅޭ މައުލޫމާތުތައް ދިނުމަށް ވަނީ ރޭވިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި މަޝްވަރާތައް ހުއްޓިފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ވަނީ ބޮޑު ނުތަނަވަސްކަމެއް އުފެދިފައެވެ.

ތެލުގެ އަގު މައްޗަށް ދިއުމުގެ ސަބަބުން އޭޝިއާ އާއި ޔޫރަޕްގެ ހިއްސާގެ ބާޒާރުތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރި ނަމަވެސް، ރައްކާތެރި ރައުސްމާލެއްގެ ގޮތުގައި އިންވެސްޓަރުން ބަލާ އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ކުރިއެރުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ސެމްސަންގް އިލެކްޓްރޯނިކްސް ފަދަ ބޮޑެތި ޓެކްނޮލޮޖީ ކުންފުނިތަކަށް ލިބުނު ބޮޑު ފައިދާއާއެކު، އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) އާ ގުޅުންހުރި މާކެޓްތަކަށް ވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ދިރުމެއް ލިބިފައެވެ.

ޖުމްލަގޮތެއްގައި އިންވެސްޓަރުން ކަންބޮޑުވަނީ މި މައްސަލަ ހީކުރި ވަރަށް ވުރެ ދިގުލައިގެން ހިނގައިދާނެތީއެވެ. މީގެ ސަބަބުން މާކެޓްގައި އޮތް އުންމީދީ ރޫހު މިހާރު ވަނީ ސަމާލުވުމުގެ ރޫހަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.

ގައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ އޮފިޝަލުންނާއެކު ބޭއްވެވި ބައްދަލުވުމެއްގައި، މި މައްސަލައާއި އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމާ ގުޅޭ ކަންކަން ވަކިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމާ މެދު ޓްރަމްޕް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއްވި ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ. އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން މިކަމުގައި ގެންގުޅުއްވަނީ ވަރަށް ފަރުވާތެރި ސިޔާސަތެކެވެ. އެ ބޭފުޅުން ބާރުއަޅުއްވަނީ، ކޮންމެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ވެސް ނިއުކްލިއަރ ހަރަކާތްތައް ހިފެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ކަންކަން ހިމެނެން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އެއީ މި މައްސަލައިގެ މައިގަނޑު އަސާސް ކަމުގައި އެ ބޭފުޅުން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.

ވައިޓް ހައުސްއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، މިކަމުގައި އަދި ވަކި ފަހުގެ ނިންމުމެއް ނިންމާފައެއް ނުވެއެވެ. ޕްރެސް ސެކްރެޓަރީ ކެރޮލިން ލީވިޓް ވިދާޅުވީ، ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވާ ކަންކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް ހާމަކޮށްފައިވާނެ ކަމަށާއި، އެ ކަންކަމަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.

ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުމުގެ މައްސަލައަކީ ނިއުކްލިއަރ މަޝްވަރާތަކާ ގުޅުވަންޖެހޭ ކަމެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ މެދުގައި އުފެދިފައިވާ ހިޔާލު ތަފާތުވުންތަކާއެކު، މަޝްވަރާތައް އަދިވެސް ކުރިއަށްދަނީ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ.

އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑުން ބުނެފައިވަނީ، ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ހިންގާ ކޮންމެ ދެކޮޅުވެރި އަމަލަކަށް ނުރައްކާތެރި ނަތީޖާތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށާއި، އެ ސަރަހައްދުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮތީ އެ ގައުމުގެ އަތްދަށުގައި ކަމަށެވެ.

އީރާނުގެ ފައުޖީން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، ދުޝްމަނުންގެ ފަރާތުން ނުބައި ފިޔަވަޅެއް އެޅިއްޖެނަމަ، އެ ފަރާތްތަކަށް "މަރުގެ އެނބުރުމެއްގެ" ތެރެއަށް ވަދެވިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށެވެ. މި އިންޒާރު ދީފައިވަނީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް، އެ ސަރަހައްދުގައި އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

އީރާނުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް އެގައުމުގެ އަތްދަށުގައި އޮތް ނަމަވެސް، ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި އުސޫލުތަކެއްގެ ދަށުން އާންމު އުޅަނދުފަހަރަށް އަމާންކަމާއެކު ދަތުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދަށް ގާތްވާ އަސްކަރީ މަނަވަރުތަކާ މެދު އަމަލުކުރާނީ ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ހިލާފު އަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާ އަދި އިސްރާއީލާ އެކު ކުރިމަތިވި ހަމަނުޖެހުންތަކަށްފަހު، އީރާނުން ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ހަކަތައިގެ އަގު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލިފައެވެ.

ދާދި ފަހުން ދެ ހަފުތާގެ މުއްދަތަށް ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އެއްބަސްވި ނަމަވެސް، ޕާކިސްތާނުގެ އިސްލާމްއާބާދުގައި އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ކުރެވުނު މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވުމާ ގުޅިގެން މަސްރަހު އަދިވެސް އޮތީ ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައެވެ.

ޓްރޫތް ސޯޝަލްގައި ކުރެއްވި ދިގު ޕޯސްޓެއްގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުންތައް ދިޔައީ ރަނގަޅަށް ކަމަށާއި، ގިނަ ކަންތައްތަކަކަށް އެއްބަސްވެވުނު ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ މުހިންމު ކަންތައް ކަމުގައިވާ ނިއުކްލިއާ މައްސަލައިގައި އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވޭ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މިނިވަންކަމާއެކު ކަނޑު ދަތުރުފަތުރު ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން އެކަމަށް ހުރަސްއަޅަމުން ދަނީ، އެ ގައުމަށް ނޫނީ ނޭނގޭ "މައިންތަކެއް" ކަނޑުގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި ހުރެދާނެ ކަމަށް ބުނެ ބިރުދައްކައިގެން ކަމަށް ޓްރަމްޕް ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ.

ހަމަ އެ ޕޯސްޓުގައި ޓްރަމްޕް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުތަކުން ދަތުރުކުރާއިރު އީރާނަށް ފައިސާ (ޓޯލް) ދައްކާ ކޮންމެ އުޅަނދެއް ހޯދައި ހުއްޓުވުމަށް އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންނަށް މިހާރު އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އީރާނުން ކަނޑުއޮޅިތަކުގައި އަޅާފައިވާ މައިންތައް ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތްވެސް އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ފަށާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"ގައިރު ގާނޫނީ ގޮތެއްގައި އީރާނަށް ފައިސާ ދައްކާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ކަނޑުމަތީގެ ރައްކާތެރިކަމެއް ނޯންނާނެ،" ޓްރަމްޕް އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާގެ ސިފައިންނަށް ނުވަތަ އަމާންކަމާއެކު ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކަށް އީރާނުން ހަމަލާދީފިނަމަ، އެ ފަރާތްތައް އެއްކޮށް ސުންނާފަތިކޮށްލާނެ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޓްރަމްޕްގެ ވާހަކަފުޅު ނިންމަވާލައްވަމުން ވިދާޅުވީ، މި ބްލޮކޭޑް ނުވަތަ ހުރަސްއެޅުމުގެ މަސައްކަތް ވަރަށް އަވަހަށް ފެށޭނެ ކަމަށެވެ.

ސައުދީ ޕްރެސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ އުމްރާ މޫސުން ނިމުމަކަށް އަންނައިރު، އެކި ބަނދަރުތަކާއި އެއަރޕޯޓްތަކުގައި މީހުން ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ތޮއްޖެހުން ކުޑަކޮށް، އޮމާންކަމާއެކު ދަތުރުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެޅި ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.

އެއަރޕޯޓްތަކާއި އެއަރލައިންތަކުން ނެރޭ އެންމެ ފަހުގެ މައުލޫމާތުތަކަށް ސަމާލުވުމަށާއި، އެއަރޕޯޓަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ފްލައިޓްގެ ހާލަތު ޔަގީންކުރުމަށް ދަތުރުވެރިންނަށް އެ މިނިސްޓްރީން ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.

ފުރުމުގެ ކަންކަން ވީހާވެސް އަވަހަށް ނިންމުމަށްޓަކައި، އެއަރލައިންތަކާއި އުމްރާ ގްރޫޕްތަކާ ގުޅިގެން ފުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރަސްމީ ގަޑިތައް ކަށަވަރުކުރުމަށް ވެސް މިނިސްޓްރީން ބާރުއަޅާފައިވެއެވެ.

މިނިސްޓްރީން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ދަތުރަށް ކުރިއާލާ ތައްޔާރުވުމާއި، ފޮށިތަންމަތި ކުރިން ތަރުތީބުކުރުމާއި، އަދި އެއަރލައިންތަކުން ފޮށިތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގަވާއިދުތައް ބެލުމަކީ، ފުރުމުގެ ކަންކަން ލަސްވުމެއްނެތި ފަސޭހަކަމާއެކު ނިންމާލުމަށް ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު އެހީތެރިކަމެކެވެ.

އަދި އުމްރާވެރިން އެނބުރި ދާއިރު ޒަމްޒަމް ފެން ގެންދެވޭނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ، އެއަރޕޯޓުގައި ޒަމްޒަމް ފެން ވިއްކުމަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ ތަންތަނުން ފެންފުޅި ގަތުމާއި، ފުޅިތައް ރަނގަޅަށް ބަންދުކޮށްފައި ހުރުމާއި، އަދި ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ގެންދެވޭނީ ގިނަވެގެން ފަސް ލީޓަރުގެ ފުޅިއެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅުން ހިމެނެއެވެ.

މި ހަމަލާ ދީފައިވަނީ ކަމާލް އަދުވާން ހޮސްޕިޓަލް ކައިރިން އާންމުން ތަކެއް ދަރު ހޮވަން އުޅެނިކޮށެވެ. އާންމުންނަށް މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަކަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވަނީ ތެލުގެ ދަތިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ، ފިނި މޫސުމުގެ ގަދަ ފިނީގައި ހޫނުކަން ހޯދާނެ އެހެން ގޮތެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ވަގުތީ ފޭލިގެތަކުގައި ދިރިއުޅެމުންދާ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން މޫސުމީ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލަމުންދާއިރު، އިސްރާއީލުން ދަނީ އިންސާނީ އެހީގެ ސާމާނާއި، ފޭލިގެ އަދި އިމާރާތްތައް މަރާމާތުކުރަން ބޭނުންވާ ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ހުރަސްއަޅަމުންނެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހު ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން އަމަލީގޮތުން ފެށުނު ފަހުން، އިސްރާއީލުން އެތައް ސަތޭކަ ފަހަރަކު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. ޣައްޒާގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އޮކްޓޯބަރު 11 އިން ފެށިގެން މިހާތަނަށް ފަލަސްތީނުގެ 481 މީހުން ޝަހީދުވެ، 1,206 މީހުން ވަނީ ޒަޚަމްވެފައެވެ.

އަދި 2023 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު 7 އިން ފެށިގެން ޖުމްލަ 71,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ފިނި މޫސުމުގައި ގަދަ ފިނީގެ ސަބަބުން މަރުވި ކުޑަކުދިންގެ އަދަދު މިހާރު ވަނީ 10 އަށް އަރާފައެވެ.

ހަމަ އެއާއެކު، އެމެރިކާގެ މަންދޫބުން ވަނީ އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫއާ ބައްދަލުކޮށް ޣައްޒާގެ މަސްލަހަތާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކޮށްފައެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި އެމެރިކާއިން ވަނީ ޣައްޒާ އަލުން އާބާދުކުރުމަށް "ނިއު ޣައްޒާ" ގެ ނަމުގައި މަޝްރޫއެއް ހުށަހަޅާފައެވެ.

މިއީ އިސްރާއީލުން އެއްބަސްވުންތަކާ ޚިލާފުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައިވެސް، ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ.

އ.ދ.އަށް ބޮޑެތި އިސްލާހީ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް ކުރިންވެސް ގޮވާލާފައިވާ ގޮވާލުން ދޯހާފޯރަމްގައި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު އަލުން ތަކުރާރުކުރެއްވިއެވެ. ކުރިއަށް އޮތް އ.ދ.ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ހޮވުމުގައި، ހާމަކަންބޮޑު، ޑިމޮކްރެޓިކް އަދި އެންމެން ބައިވެރިވާނެ ގޮތެއް ބޭނުންވާކަންވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދުމެން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މަޝްވަރާތަކާއި އެއްބާރުލުން އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ އަޒުމާއެކު، ލީޑަރުންނާއި، ތަޖުރިބާކާރުންނާއި، މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނޭނގޭ ހާލަތެއްގައި، ދޯހާ ފޯރަމްގެ ބައިވެރިންނާ ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން މެންބަރު ގައުމުތަކާއި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައިވާ ސިވިލް ސޮސައިޓީގެ އުންމީދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން މިކަން ކުރިއަށް ގެންދަން ޖެހޭނެކަމަށްވެސް ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ.

ދޯހާ ފޯރަމްގައި މަޝްވަރާތައް ކުރެވުނީ މައިގަނޑު މައުލޫއަކަށް "އަމަލީގޮތުން އަދުލުވެރިކަން: ވައުދުތަކުން ކުރިއެރުމަށް" އަމާޒު ހިފައިގެންނެވެ. ދޯހާފޯރަމްގެ މަޝްވަރާތަކުން، އުސޫލުތަކަށް ބިނާވެފައިވާ ސިޔާސީ ގުޅުންތަކުގެ މުހިންމުކަމާއި، ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް ހިމެނޭ ބައިނަލްއަގްވާމީ އަސަރުގަދަ ގުޅުންތައް ބޭނުންވާކަން އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ.

ދޯހާފޯރަމްގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނުމުގައި ގަތަރު ސަރުކާރުން ދެއްވި ހޫނު މެހެމާންދާރީއާއި، ދުނިޔޭގެ މުޖުތަމައަށް ދެމުންގެންދާ ބޮޑު އެއްބާރުލުމަށް އޮނަރަބަލަް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ޝުކުރު ދެންނެވިއެވެ.

ރެފިއުޖީސް އިންޓަނޭޝަނަލްގެ ރައީސް އަދި ހުޅަނގު އެފްރިކާގައި އީބޯލާ ފެތުރުނު ދުވަސްވަރު ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އަށް ލަފާދިން ޖެރެމީ ކޮނިންޑިކް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެމެރިކާއިން ފައިސާ ނުލިބުމުން ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތްތަކަށް އިޖާބަދިނުމުގެ ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯގެ ގާބިލުކަން ނެތިގެން ދާނެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ނަން މަޝްހޫރު ޕްރޮފެސަރުންނާއި އާންމު ސިއްހަތުގެ މާހިރުންގެ ގްރޫޕަކުން ބްރިޓިޝް މެޑިކަލް ޖާނަލްގައި ލިޔުއްވާފައިވަނީ ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އިން އެމެރިކާ ވަކިވުމަކީ "އުފެދެމުންދާ ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ހަލަބޮލިކަމެއް" ކަމަށެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އިގުތިސޯދާއި ދުނިޔޭގެ އެންމެ އިސް އާންމު ސިއްހަތުގެ މުއައްސަސާއާ ދެމެދު ގުޅުން ކެނޑުމަކީ ސިއްހީ ޑިޕްލޮމަސީއާއި ސައިންޓިފިކް އެއްބާރުލުމާއި އަދި ފަންޑުކުރުމަށް ކުރިމަތިވާ ބޮޑު ފަހަތަށް ޖެހުމެއް ކަމަށް ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވިއެވެ. "މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ގައުމުތަކުގެ ސަރަހައްދުތައް ހުރަސްކޮށް ފެތުރިގެންދާނެ ކަމަށާއި ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ގޮންޖެހުންތަކަށް އެއްބައިވަންތަކަން ބޭނުންވާ ވަގުތެއްގައި ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ ބަލިކަށިވެ އެމެރިކާ އެކަހެރި ވެގެންދާނެކަމަށް އެ ޕްރޮފިސަރުން ވިދާޅުވެއެވެ.

ޕްރޮފެސަރުން ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އަށް ވަނީ ބަލިމަޑުކަން ފެތުރުމުގެ އިޖާބާތައް ވިލަރެސްކުރުމަށާއި ޓެކްނިކަލް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ގައުމުތައް އެއްތަނަކަށް ގެނައުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައެވެ. ޑަބްލިޔުއެޗްއޯގެ މެންބަރަކަށްވުމުގެ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި ބަލިތައް ދެނެގަތުމާއި، ސިއްހީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރުމާއި އަދި ސިއްހީ ޑިޕްލޮމަސީ ހިމެނޭ ކަމަށް ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވިއެވެ.

ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން، އެމެރިކާއިން ވަނީ އެއިޑްސް، ޓީބީ އަދި މެލޭރިއާއާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކަށާއި، ބަލިމަޑުކަމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ޕްލޭންތައް އެކުލަވާލުމަށާއި، އަދި މައިންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް އެހީތެރިވެފައެވެ.

އެމެރިކާ ޑަބްލިޔުއެޗްއީ އިން ވަކިވުމުން އަސަރުކުރަނީ ހަމައެކަނި ޑަބްލިޔު.އެޗް.އޯގެ މާލީ ކަންކަމާއި ޕްރޮގްރާމްތަކަށް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެމެރިކާގެ ނުފޫޒާއި ދުނިޔޭގައި އޮތް މަގާމަށްވެސް އަސަރުކުރާނެކަމަށް ވިދާޅުވާ ތަޖުރިބާ ކާރުން މަދެއް ނޫނެވެ. 

ވަރަށް ގިނަ ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އާންމު ސިއްހަތާ ގުޅޭ ޖަމްއިއްޔާތަކާއި ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާ ދިފާއުކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި ސައިންސްގެ މައުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމަށް ރަސްމީ ނޫން ގޮތްތައްވެސް ބަލަން ޖެހެއެވެ. އެހެން އެކަން ކުރަންޖެހެނީ ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއިން ކުރާ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް އެހެން އެއްވެސް ޖަމްއިއްޔާއަކުން ނުކުރެވޭތީ ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކެއެވެ.

ރައީސް ޓްރަމްޕް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއިން ނުކުތުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވިއިރު އެކަމުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު މާލީ ދަތިކަން ފޫބެއްދުމަށް ޔޫރަޕްގެ ގިނަ ގައުމުތަކުން އެހީތެރިވިއެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުގެ ސިޔާސީ ހާލަތުގެ ސަބަބުން ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން، ފްރާންސް، ޖަރުމަނު އަދި އިނގިރޭސިވިލާތް ފަދަ އިސް އެހީތެރިންނަށް މިކަން ކުރުމަކީ ގޮންޖެހުމަކަށް ވެފައިވާކަމަށް ތަޖުރިބާ ކާރުން ދެކެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއަށް އިސްލާހުތަކެއް ބޭނުންވާކަމާއި، ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅޭ ބައެއް ކަންކަން އެޖަމްއިއްޔާއިން ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓާފައި ނުވާކަން ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވާ ތަޖުރިބާކާރުން ވެސް ވިދާޅުވަނީ ގޮތުގައި އެޖަމްއިއްޔާއިން އެމެރިކާ ނުކުތުމުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާއަށް އެޖަމްއިއްޔާގައި ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް އޮތް ބާރު ގެއްލިގެންދާނެ ކަމަށެވެ. 

ހުރިހާ އުނިކަމަކާއެކުވެސް ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއަކީ ވަރަށް މުހިންމު ވިލަރެސްކުރުމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ވަސީލަތެއް ކަމަށެވެ. ހާއްސަކޮށް ދަށް އަދި މެދުމިންވަރުގެ އާމްދަނީ ލިބޭ ގައުމުތަކުގައި އެ ޖަމްއިއްޔާއިން ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. އެ ޖަމްއިއްޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ހުދޫދުތައް ރަނގަޅަށް ކަނޑައަޅައިގެން އެ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ވަރަށް ފުރިހަމައަށް މަސައްކަތް އަދިވެސް ކުރެވިދާނެކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއިން އެމެރިކާ ވަކިވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ދަތިތަކާއި، އެކަން ހައްލުކުރެވިދާނެ ގޮތްތަކާއި، އެކި ފަރާތްތަކުން މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދެކޭގޮތަށް ވިސްނާލުމުން ރައީސް ޓްރަމްޕްގެ އެ ނިންމެވުމަކީ ރަނގަޅުނޫން އަނބުރާ އިޔާދަކުރައްވަންޖެހޭ ނިންމެވުމެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ.       

މީގެކުރިން އެމެރިކާއިން ބަލައިގެންފައިވާ އަންހެން ފިރިހެން ހެދުމާ ޖިންސް ބަދަލުކުރުން ހުއްދަވުމުގެ ސިޔާސަތުތަކާއި ގުޅިގެން ރިޔާސީ މި އަމުރުގެ ސަބަބުން ސަރުކާރުގެ މުއާމަލާތްތަކާއި، މަދަނީ ހައްގުތަކުގެ ހިމާޔަތްތަކާއި އަދި ފެޑެރަލް ފަންޑިންގ އާއި ގުޅޭގޮތުން ޓްރާންސްޖެންޑަރުންނާ ގުޅޭ ސިޔާސަތުތަކަށް އަސަރުކުރާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖަލުތަކަށްވެސް އަސަރުކުރާނެއެވެ. މި އަމުރުގެ ސަބަބުން ޕާސްޕޯޓާއި ވީޒާ ފަދަ ރަސްމީ ލިޔެކިޔުންތަކަށްވެސް އަސަރު ކުރާނެއެވެ.

ރިޔާސީ މިއަމުރުގެ ދަށުން ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ ޖިންސީ ތަފާތު ނަޒަރިއްޔާތަކަށް ތާއީދުކުރާ ނުވަތަ ކުރިއަރުވާ ހުރިހާ ސަރުކާރުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި، ސިޔާސަތުތަކާއި، ބަޔާންތަކާއި އަދި މުއާމަލާތްތައް ހުއްޓާލާފައެވެ.

ވަކި އެހެން ރިޔާސީ އަމުރެއްގައި، ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ ފެޑެރަލް ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި ހިންގާ ހުރިހާ ތަފާތުކަމާއި، ހަމަހަމަކަމާއި، ހިމެނުން އެކުލެވޭ ޑީ.އީ.އައި ޕްރޮގްރާމްތައް ހުއްޓާލާފައެވެ. މިބުނާ ރިޔާސީ އަމުރަށް ކިޔަނީ "ހައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ އަދި އިސްރާފުވާ ސަރުކާރުގެ ޑީ.އީ.އައި ޕްރޮގްރާމްތަކާއި އިސްކަންދިނުންތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުން" އެވެ. އެ ރިޔާސީ އަމުރުގައި ހުރިހާ ފެޑެރަލް އޭޖެންސީތަކާއި ފެޑެރަލް ގްރާންޓްތައް ލިބޭ ނުވަތަ ފެޑެރަލް ކޮންޓްރެކްޓްތައް އޮންނަ ފަރާތްތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.   

އެމެރިކާގައި ރިޔާސީ އަމުރުތަކަކީ ގާނޫނުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން އަންނަ ރައީސުންނަށް ނުވަތަ ކޯޓުތަކަށް އެ އަމުރުތައް ބާތިލުކުރެވިދާނެއެވެ.

ޓްރަމްޕް ހުވާކުރެއްވުމަށްފަހު މަދު ގަޑިކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަދަލުކުރެއްވި ގިނަ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްކަމަކީ ޓިކްޓޮކާއި ގުޅިގެން ނެރުއްވި ރިޔާސީ އަމުރެވެ. 

ޗައިނާއަށް ނިސްބަތްވާ ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމް ޓިކްޓޮކް މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުން 75 ދުވަހަށް ފަސްކުރުމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕްވަނީ އަމުރު ކުރައްވާފައެވެ.

ޓްރަމްޕް ހުވާކުރެއްވުމުގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ކުރީން ޓިކްޓޮކްގެ ހިދުމަތް އެމެރިކާގައި ހުއްޓާލިނަމަވެސް އެމެރިކާގައި ޓިކްޓޮކްގެ ހިދުމަޓް ވަނީ އަލުން ފަށާފައެވެ. ޓްރަމްޕްގެ ނިންމެވުމަށް ޓިކްޓޮކްއިން މިހާރުވަނީ މަރުޙަބާވެސް ކިޔާފައިވެއެވެ.

ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ނެރުއްވި ރިޔާސީ އަމުރުގެ ސަބަބުން ޓިކްޓޮކްގެ މައި ކުންފުންޏަށް އެމެރިކާގެ ބައިވެރިވުން ހޯދުމަށް އިތުރު ވަގުތު ލިބޭނެ ކަމަށެވެ. ޓިކްޓޮކާ ގުޅީގެން ޓްރަމްޕް ނެރުއްވި ރިޔާސީ އަމުރުގެ ތަފްޞީލުތައް އަދި އެހާ ސާފެއް ނޫނެވެ.

އަމުރުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެހިދުމަތުން ވިޔަފާރި ވިޔަފާރި ހޯދުން ނުވަތަ ހިދުމަތް ބަންދު ކުރުމުގެ ހައްގު އެމެރިކާއަށް ލިބެދޭނެކަމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ކުރިން ރައީސް ޓްރަމްޕްވެސް ތާއީދު ކުރައްވާފައިވަނީ ޓިކްޓޮކް މަނާކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް، ޓްރަމްޕްގެ ކެމްޕޭން ވީޑިއޯތަކަށް ބިލިއަނުން ގުނާލެވޭ ވަރަށް މީހުން ބަލާފައިވާތީ، ނިންމުން ބަދަލުކުރެއްވި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް އެފަދަ އެހެން ތަނެއް އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އެބައޮތެވެ. އެތާނގެ ގުދުރަތީ ވެށި އޮންނަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ ގޮތުން ރައްކާތެރިކޮށްފައެވެ. އެރަށަކީ މީހުން ގޮސްއުޅުން މަނާކޮށްފައިވާ އޮންނަ ރަށެކެވެ. އެހެން ކަމުން އެތަނަށް ދިއުމަށް ރިސްކު ނަގާކަށް މީހުނެއް ނޫޅެއެވެ. އެރަށަކީ ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑްއެވެ. އެހެން ނޫނަސް ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑަށް ދިއުމަށް އެކަކުވެސް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ.

ޑްރޯން ފޮޓޯ: ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑުގެ ރަށްވެހިން

އަންޑަމާންގެ 572 ޖަޒީރާގެ ތެރެއިން އެއް ޖަޒީރާ ކަމުގައިވާ ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑުގައި ދިރިއުޅޭނީ ވަރަށް މަދުބައެކެވެ. އެރަށުގެ އާބާދީއަކީ ކިހާވަރެއް ކަމެއްވެސް ޔަގީންކަމާއެކު އެނގޭނެ ގޮތެއް ނޯވެއެވެ. އެރަށުގައި އުޅެނީ އެރަށުގެ އަސްލު ރައްވެހިން އެކަންޏެވެ. ސެންޓިނެލީސް ގަބީލާގެ މީހުން ނޫން ބަޔަކަށް ހިދުކޮޅަކަށްވެސް އެރަށުގައި މަޑުކޮށްލުމަކަށް އެމީހުން ފުރުސަތެއް ނުދެއެވެ.

ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑަކީ އިންޑިއާއިން ރައްކާތެރި ކުރެވިފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ މީހުން ދިޔުން މަނާކޮށްފައިވާ ރަށެކެވެ. ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑް އޮންނަނީ ބަންގާޅު ކަނޑުގައެވެ. ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑްއާއި އެންމެ ކައިރީގައިވާ ގައުމުތަކަކީ މިޔަންމާ އާއި ތައިލެންޑެވެ. ރަށް ހިންގަނީ އަމިއްލަ އިހުތިޔާރުގައި އެކަހެރިވެފައިވާ ގަބީލާއަކުންނެވެ. އެމީހުންނަކީ އެމީހުންގެ ސަރަޙައްދަށް ވަންނަ މީހުން އަނިޔާވެރިކަމާއެކު މަރާލުމަށް މަޝްހޫރު ބައެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ރަށުގެ ވަށައިގެން 5 ނޯޓިކަލް މޭލު (9.3 ކިލޯމީޓަރު) ގެ އެތެރެއަކީ މީހުން ވަނުން މަނާ ސަރަހައްދެއް ކަމުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ގަބީލާ ކަމުގެ ލަގަބު ދެވިފައިވާ ސެންޓިނެލީޒުން މިތާނގައި ދިރިއުޅެމުން އަންނަތާ 60 ހާސް އަހަރު ވެއްޖެ ކަމަށް ލަފާ ކުރެވެއެވެ. ހޯދާބަލާ ބައެއް މާހިރުން އެކިދުވަސްވަރު އެތަނަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވެއެވެ. ވަރަށް މަދު ބަޔަކު އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މި މަނާ ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮށްފައި ވެސް ވެއެވެ. ގިނަ ފަހަރު އޭގެ ނަތީޖާއަކަށްވެފައިވަނީ މަރެވެ.

އެންމެ ފަހުން އެ ރަށަށް ގާނޫނާ ހިލާފަށް ދަތުރެއް ކުރި މީހަކީ ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ގޮވާލުމުގައި އުޅުނު އެމެރިކާގެ މީހެއް ކަމުގައިވާ ޖޯން އެލަން ޗައު (26އ.) އެވެ. އެއީ 2018 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މިޝަނަރީއަކުން ފޮނުވި ކްރިސްޓިއަން ވާއިޒު ރާވާފައިވަނީ ސެންޓިނެލީޒުންނާއެކު ދިރިއުޅެ އެމީހުންނަށް ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ގޮވާލުމަށެވެ. އެމީހުންގެ ބަހަކީ ބޭރުގެ އެއްވެސް މީހަކަށް ނޭނގޭ ގަބީލީ އަމިއްލަ ބަހަކަށްވުމާއެކު އެމީހުންނަށް އިނގިރޭސި ބަސް އެނގުމަކީ ވަރަށް ދުރު ކަމެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 26 އަހަރުގެ ޖޯން އެ ރަށަށް އެކި ފަހަރު މަތިން ޒިޔާރަތް ކޮށްފައިވެއެވެ.

ސެންޓިނެލް އަށް ދިޔުމަށް އޭނާ ދަނީ އަންޑަމާންގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ޕޯޓް ބްލެއަރއަށެވެ. ފަތުރުވެރިއެއްގެ ވީޒާގައި ފަތުރުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެގޮތަށް އެރަށަށް ޒިޔާރަތް ކުރުމަށްފަހު އެތާނގެ މަސްވެރިންނަށް 400 ޑޮލަރު (301 ޕައުންޑް) ދީގެން ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ނޯތު ސެންޓިނެލްއަށް ގެންގޮސްދޭން އެދިގެން އެ ރަށަށް ދަނީއެވެ. 

އެކިފަހަރު ޖޯން އެ ރަށަށް އަރާ އެ ގަބީލާގެ މީހުންނަށް ހަދިޔާ ހުށަހަޅައި، އެމީހުންނާ މުއާމަލާތް ކުރަން މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް އަދާވާތްތެރި ރައްދެއް ލިބުމާއި ގުޅިގެން އެނބުރި ދެއެވެ. އޭނާ ލިޔެފައިވާ ޑައިރީއެއްގައިވާ ގޮތުން، އޭނާ އެރަށަށް ދިޔަ ފަހަރެއްގައި ކުޑަކުއްޖަކު ލޮންސިއެއްގެ ތޫނު ކޮޅުން އޭނާ ހިފައިގެން ހުރި ބައިބަލްގައި ޖެހިއެވެ.

އެންމެ ފަހުން ޖޯން އެ ރަށަށް ކުރި ދަތުރުގައި އެރަށަށް އެރުމަށް ދަތުރުކުރި އޮޑިން ފޭބީ ރަށުގެ އައްސޭރިއާ 700 މީޓަރު ދުރަށެވެ. ގޮވައިގެންދިޔަ މަސްވެރިންގެ ބަހާ ދެކޮޅަށް ޖޯން ކަނޑަށް ފޭބީ ފެނަށް ނުފޭދޭ ވައްތަރުގެ ބައިބަލްއެއް ހިފައިގެންނެވެ. ކަނޑަށް ފޭބުމަށްފަހު ގެންދިޔަ ކެނޯއެއްގައި އައްސޭރިއާ ދިމާއަށް ދަތުރު ކުރިއެވެ. އެއީ އޭނާ އަނބުރާ ނައި ދަތުރެވެ.

އަންޑަމަންގެ މަސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ގަބީލާގެ މީހުން އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ދަމަމުން ގެންގޮސް ރަށުގެ އައްސޭރީގައި ވަޅުލިތަން އެ މަސްވެރިންނަށް ފެނުނެވެ. އިންޑިއާގެ އިދާރާތަކުން މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް ޖޯންގެ ހަށިގަނޑު ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ޖޯން ހޯދުމަށް އެ ރަށަށް ދިޔަ ތަހުގީގު ޓީމަށް ވެސް އެ ރަށު މީހުންގެ ފަރާތުން ނުރައްކާތެރި ކަންތައްތަކާއި ކުރިމަތިވެ ތަހުގީގުކުރުން ޖެހުނީ ހުއްޓާލާށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޖޯންއަށް އެ ރަށަށް ދެވޭގޮތް ހަދައިދިން އަންޑަމަންގެ 07 މަސްވެރިން އެ މައްސަލައިގައި ހައްޔަރު ކުރިއެވެ.

ނޯޓް: މި ލިޔުމުގައި ބުނެފައިވާ ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑްއަކީ އެވެލާ ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިން ކިޔާއުޅޭ އަންޒަމާނުކަރަ (އަންޑަމަން އައިލެންޑްސް)ގެ މިނިކާރާއްޖެ ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. 

"އެއީ ބިރުވެރި ކަމެއް. އެމީހުން (އިސްރާއީލުން) ދިޔައީ ބޭރޫތުގެ ހުރިހާ ތަނަކާއި ހުރިހާ އެއްޗަކަށް ބޮންއަޅާ ގޮއްވަމުން." ވަލީދު އަސަރާއެކު ކިޔާދިނެވެ. ވަލީދު ބުނި ގޮތުގައި އެއީ ހަނގުރާމައެއްކަން އެގެއެވެ. އެކަމަކު ނޭގެނީ އެއީ ކަކާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމައެއް ކަމެވެ. އިޒްރޭލުން ހަނގުރާމަ ކުރަނީ މަގުމަތީގައި ތިބި އާއްމު ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށްތޯ އޭނާ ސުވާލު އުފެއްދިއެވެ. "އެއީ މުސީބާތެއް. އެމީހުން އެއާޕޯޓުގެ ބޭރުގައި ބޮން ގޮއްވަނީ. އެއީ ބިރުވެރި ފިލްމެއް ފަދަ ކަމެއް، ހަގީގަތުގައި ވެސް ބިރުވެރި ފިލްމެއް." ވަލީދު ސިފަކޮށް ދިނެވެ.

ފިރިމީހާގެ ކަރުނަތައް ފޮހެލަމުން ވަލީދުއާ އެކު އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ދިރިއުޅޭ ސޯފިއާ ބުނީ ލުބުނާނުގައި އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ހިންގަނީ "ނަސްލު ނައްތާލުމެއް" ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ކަމަށެވެ. އޭނާ ގޮވާލަނީ ވަގުތުން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށެވެ.

"ނަތަންޔާހޫ އެންމެ ފަހު ވަގުތު އިންޒާރެއް ދިން ނަމަވެސް އެއީ މީހުނަށް އެތަނުން ފައިބައިގެން ދިއުމަށް ފުދޭވަރުގެ ވަގުތު ލިބުނު ކަމެއް ނޫން،" ކަމަށް ސޯފިޔާ ބުންޏެވެ. "ދާންވީ ތަނެއް ވެސް ނުބުނޭ. ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާ މެދު ކަންކުރާ ގޮތަށް ކަންތައް ކޮށްފައި. ތަން ދޫކޮށް ދާން ބުނި އިރު އެތަނުގައި ބޮން ގޮއްވަމުން ގެންދަނީ." ކަމަށް ސޯފިޔާ ކިޔާދިނެވެ. "މިއީ ދެން ކޮންކަމެއް؟ މިއީ ނަސްލު ނައްތާލުމެއް. އޭނާ [ނަތަންޔާހޫ] މަސައްކަތް ކުރަނީ ފަލަސްތީނާ އެއްގޮތަށް ލުބުނާނަށްވެސް ކަން ކުރަން" ކަމަށެވެ.

" ބޭރޫތުގެ މީހުންނަށް ފުދޭވަރަކަށް އަނިޔާ ލިބިއްޖެ. އަހަންނަކީ އިނގިރޭސި އެއް، އަދި އަހަރެންނަށްވެސް ފުދޭވަރު ވެއްޖެ. އެކަން ހުއްޓާލަން ޖެހޭ. ދުނިޔޭގެ ލީޑަރުން އެކަން ހުއްޓުވަން ޖެހޭ" ސޯފިޔާގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރިއެވެ.

ބޭރޫތުން އައި ފްލައިޓްގެ އިންތިޒާރުގައި ހީތުރޯ އެއަރޕޯޓްގައި ރޯލާ ރާޒިކް އާއި އޭނާގެ ފިރިމީހާ ހުސެއިން ވެސް ތިއްބެވެ. އެމީހުން އެތިބީ ބޭރޫތުގައި ދިރިއުޅޭ ކޮއްކޮއަށް ޒިޔާރަތް ކުރި 80 އަހަރުގެ މަންމަ މައުނީރާގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. ހީތުރޯ އެއަރޕޯޓުން މައުނިރާއަށް ދަރިފުޅާ ބައްދަލުވެވުމުން ޝުކުރުވެރި ކަމާއެކު ބުނީ " އަހަރެމެން ތިބީ ސަލާމަތުން" ކަމަށެވެ. ކަންބޮޑުވެ ހާސްވެފައިހުރި ރޯލާ ރާޒިކްއަށް ބުނެވުނީ "މިއީ ސިކުނޑި ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާ، ވަރަށް ޖަޒުބާތީ، ވަރަށް ސްޓްރެސް ބޮޑު ކަމެއް. މުޅި ދިރިއުޅުން އެއް ފޮއްޓެއްގައި ޕެކް ކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟"

އަނެއް އަންހެނަކު ކަމަށްވާ ސޮލަންގޭ ބުނީ އޭނާގެ 13 އަހަރުގެ ދަރިފުޅު އަލީގެ އިންތިޒާރުގައި ހުރި ކަމަށާއި ލުބުނާނުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން "ހަލާކުވެ، ރުޅިގަދަވެ، ހިތާމަކޮށް، މާޔޫސްވެ، އެއްވެސް އެހީތެރިކަމެއް ނެތް" ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވޭ ކަމަށެވެ. "އަހަރެމެން މިކަމާ ހަނގުރާމަ ކުރަމުން އަންނަތާ އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެ، އަދި މިހާރު އަހަރެމެންގެ ދަރިން މިކަމާ ހަނގުރާމަ ކުރަމުންދަނީ. އަހަރެމެން ބިރުގަންނަނީ މާމަދަރިން ވެސް މިކަމާ ކުރިމަތިލާނެތީ" އެވެ.

ލުބުނާނަށް އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން އިގިރޭސި މިކަހަލަ އެތައް އާއިލާއަކަށް ވޭނާ ކެކުޅުން ލިބޭއިރު ބޭރޫތުގެ އާއްމު ރައްޔިތުން ތިބޭނެ ހާލަތު ހިތްމައްޗަށް ގެންނަންވެސް ދައްޗެވެ. ހީތުރޯ އެއަރޕޯޓްގައި ހުރި އިގިރޭސި އެހެން ރައްޔިތަކު ބުނިގޮތުގައި ގައުމަކަށް ވީތީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސަރުކާރުން ވެސް ލުބުނާނުގެ އިންސާނީ ހާލަތަށް ރިއާޔަތްކޮށް އިޒްރޭލްގެ އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށް އެދޭކަމަށެވެ. 

އިސްރާއީލުން ބުނަނީ ހިޒްބުއްލާގެ ކޮމާންޑަރުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން "ސީދާ" ހަމަލާތަކެއްގައި ލުބުނާނުގެ ދެކުނަށް ބޮން އަޅަމުންދާ ކަމަށެވެ. އެއީ 7 އޮކްޓޯބަރުގައި ހަމާސްއިން ދިން ހަމަލާތަކަށް ފަހު ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ދިން ރޮކެޓް ހަމަލާތަކުގެ ރައްދުގެ ގޮތުގައި އެ ޖަމާއަތާ ދެކޮޅަށް ދޭ ހަމަލާތަކެއް ކަމަށެވެ.

އިސްރާއީލުން އެއީ "ސީދާ" ހަމަލާއެއް ކަމަށް ފާހަގަކުރިއިރު، ލުބުނާނުގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ބުނެފައި ވަނީ މަދުވެގެން ހަ މީހަކު މަރުވެ 91 މީހަކު ޒަހަމް ވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ބެއިރޫތަށް އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑްގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑަރު އައްބާސް ނިލްފުރޫޝާން ވެސް މަރުވެފައިވާ ކަމަށް އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާތަކުން ބުނެއެވެ.

ސޮކޮޓްރާ ނުވަތަ ސަޤަތުރީ އަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އޮންނަ ޔަމަނުގެ ޖަޒީރާއެކެވެ. ގުޑާފޫއީ ޗެނަލާއި އަރަބި ކަނޑާ ދެމެދުގައި އަދި ބޮޑެތި ބޯޓުފަހަރު ދަތުރުކުރާ މަގުތަކާ ކައިރީގައި އޮންނަ ސޮކޮޓްރާ އަކީ ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާގެ ހަ ޖަޒީރާގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު ޖަޒީރާ އެވެ. 

ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާއަކީ މުޅި ސޮކޮޓްރާ އާކިޕިލަޖީ ބިމުގެ ގާތްގަނޑަކަށް %95 ތަމްސީލުކުރާ ޖަޒީރާއެކެވެ. ސޮކޮޓްރާ އޮންނަނީ އަރަބި ބައްރުގެ ދެކުނުން 380 ކިލޯމީޓަރު (205 ނޯޓިކަލް މޭލު) ދުރުގައި ސޯމާލިއާގެ އިރުމަތީގައި 240 ކިލޯމީޓަރު (130 ނޯޓިކަލް މޭލު) ދުރުގައެވެ. ސޮކޮޓްރާއަކީ ޖިއޮގްރަފީގޮތުން އެފްރިކާގެ ބައެކެވެ.

ސޮކްޓްރާ އަކީ އެކަހެރި އަދި ގިނަ އަދަދެއްގެ އެންޑެމިކް ސްޕީޝިސްތައް ދިރިއުޅޭ ޖަޒީރާއެކެވެ. އެތާނގެ ގަސްގަހާގެހީގެ ދިރިމުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔާ ގާތަށް ހުންނަނީ އެންޑެމިކް ގަސްގަހާގެއްސެވެ. ސޮކޮޓްރާއަކީ ދުނިޔޭގެ ބިމުގެ ދިރުމާ އެންމެ ބީރައްޓެހި ގޮތަކަށް ފެންނަ މުޅިދުނިޔޭންވެސް ފެންނަ ތަން ކަމަށް ސިފަވެއެވެ. ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާގެ ދިގުމިނަކީ 132 ކިލޯމީޓަރު (82 މޭލު) އެވެ. އެންމެ ފުޅާމިނުގައި ހުންނަނީ 42 ކިލޯމީޓަރު (26 މޭލު) އެވެ. ސޮކޮޓްރާއަކީ ދުނިޔޭގެ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައި 2008 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ޔުނެސްކޯއިން ހަދާފައިވާ ރަށެކެވެ.  

ސޮކޮޓްރާއަށް ވަނަމެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ "އޭލިއަން އައިލެންޑް" އެވެ. ސޮކޮޓްރާއަށް "އޭލިޔަން އައިލެންޑް"ގެ ނަމުން ނަން ލިބިފައިވަނީ އެތާނގެ  ގަސްގަހާގެހީގެ ދިރުމުގެ އާއދަޔާ ހިލާފުކަމުންނެވެ. ސޮކޮޓްރާގައި 825 ވައްތަރެއްގެ ގަސްގަހާގެހި ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 307 ވައްތަރަކީ ހަމައެކަނި ސްކޮޓްރާއަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތަކެވެ. ސްކޮޓްރާ ނޫން އެހެން އެއްވެސް ތާކުން އެބާވަތުގެ ގަސް ގަހެއް ނުފެނެއެވެ.

އާދަޔާ ހިލާފު އެހުރިހާ ގަހުގެ ތެރެއިންވެސް އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްގަހަކީ "ޑްރެގަންސް ބްލަޑް ޓްރީ" އެވެ. ޑްރެގަންސް ބްލަޑް ޓްރީއަކީ ގަހުގެ އަފިތަކުގެ އެތެރޭގައި ހިނގަހިނގާ ހުންނަ ދިޔަ ލޭ ރަތްކުލައިގައި ހުންނަ ގަތާލެވިފައިވާ ހަތާގަޑެއްހެން ފެތުރިފައި އޮންނަ ހިޔާގަނޑެއް ފަދަ ގަހެކެވެ.

ސޮކޮޓްރާއިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ އާދަޔާ ހިލާފު އަނެއް ބާވަތެއްގެ ގަހަކީ "ބޮޓަލް ޓްރީ"އެވެ. ބޮޓަލް ޓްރީއަކީ ބޮޑު ބޮތްކެއް ނުވަތަ ފުޅިއެއްގެ ބައްޓަމަށް ހެދިފައި ހުންނަ ފިޔާތޮށި ކުލައިގެ މާއަޅާ ގަހެކެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ހަނަފަސް ހާލަތަށް ހޭނިފައިވާ އެންޑަމިކް ކިއުކަންބާއާއި ސްކޮޓްރަން އަނބު ފާހަގަ ވެއެވެ. 

ސޮކޮޓްރާގެ ޖަނަވާރު ތަކަކީވެސް އެތާނގެ ގަސްގަހާގެއްސާއި އެއްގޮތަށް ތަފާތު ޖަނަވާރު ތަކެކެވެ. މި ޖަޒީރާގައި ގިނަ ބާވަތްތަކެއް ޖަނަވާރު އުޅެއެވެ. ދިރުމެއް ހުރި ފިޔަތަކެއް ހުންނަ ސޮކޮޓްރާ ސަންބަރޑް އާއި ސޮކޮޓްރާ ސްޕަރޯ އަކީ މިތަނުން ފެންނަ ދޫނިތަކުގެ ކުޑަ މިސާލެކެވެ. ސޮކޮޓްރަން ޗެމެލިއަން އާއި އެތާނގެ ތަފާތު އިކޯސިސްޓަމަށް ހޭނިފައިވާ ބައެއް ވައްތަރުގެ ބޮނޑު ފަދަ ސޫފިތައް ވެސް އެ ޖަޒީރާގައި އުޅެއެވެ.

ސޮކޮޓްރާގެ ޝައުގުވެރި ކަމަކީ ސޮކޮޓްރާގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ޒާތުގެ ވާ ފިޔަވައި އެއްވެސް އެހެން ބާވަތެއްގެ ވާލެއް ނޫޅެއެވެ. ޝިކާރަކުރާ ބޮޑެތި ޖަނަވާރުތައް ނެތުމުން އެހެން ބާވަތްތަކުގެ ޖަނަވާރުތައް އާދަޔާ ހިލާފު ގޮތްގޮތަށް އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު އެތަނުގައި ވަނީ ލިބިފައެވެ. ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާގައި ވެލީގެ ގޮނޑުދޮށްތަކާއި ހިރިގަލުގެ ފުނިވަރުތައް ހުންނަ ތަފާތު ގުދުރަތީ މާހައުލު ތަކެއް އެރަށަށް ލިބިފައިވެއެވެ. ސޮކޮޓްރާގައ އެކި ބާވަތްތަކުގެ ޖަނަވާރުތަކަށް ތަފާތު ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ލިބިދެއެވެ. 

ސޮކްޓރާގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ހޮހަޅަ ކަމުގައިވާ ހޮކް ހޮހަޅަ އެތައް މޭލު ދުރަށް ދެމިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. ސްކޮޓްރާގެ ޓޮޕޮގްރަފީ ސިފަވަނީ ވަރުގަދަ ފަރުބަދަތަކާއި ފުޅާ ހޮހަޅަތަކާއި ޓާކިޝް ފެންގަނޑަކަށް ދައުރުވާ ހުދު ވެލިގަނޑުތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ތަނެއް ގޮތަށެވެ. ސޮކޮޓްރާގެ ބިމުގެ މަންޒަރުތައް ފެންނަނީ އޭގެ ގަސް ގަހާ ގެއްސާއި ޖަނަވާރުތަކާ އެއްވަރަށް ދުނިޔެއާއި ބީރައްޓެހިކޮށެވެ. ސޮކޮޓްރާގެ އާދަޔާ ހިލާފުކަމުން އެތަން ސިފަ ވަނީ ހަގީގީ ދުނިޔެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ފުރިހަމަ ފެންޓަސީ ނޮވެލްއެއް ގޮތަށެވެ. 

ނޯޓް: ސޮކޮޓްރާ އަށް އިހުޒަމާނުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކިޔާ އުޅުނީ ސުއްކަތުރާ އެވެ.

އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ ގާޒާގެ 80 އިންސައްތައަށް ވުރެ ގިނަ ސަރަހައްދު ހުސްކުރުމަށް އަންގާފައެވެ. މި އަމުރާއި އެކު ރަހުމެއްނެތި ފަލަސްތީނުގެ މައުސޫމް ރައްޔިތުން ގަތުލް ކުރަމުންދާއިރު، އިޒްރޭލުން ކަނޑައަޅާފައިވާ "ނޯ ޒޯން" ގެ ދަށުން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ތިބީ ދާނެތަނެއް ނެތިފައެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ފެކްޝަންތަކުން މިހާރުވަނީ ގާއްޒާގެ ކޮންޓްރޯލް ދެމެހެއްޓުމަށް އަމާޒު ހިފާފައެވެ. އިޒްރޭލުން ފަލަސްތީނާއި ދެކޮޅަށް ކުރިއަށް ގެންދާ 9 މަސް ދުވަހުގެ ފަނާކުރަނިވި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި"ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ" އެއްބަސްވުމެއްގަ ސޮއި ކުރުމަށް މިހާރު ވަނީ ނިންމާފައެވެ.

ފަތަހަ ޖަމާއަތާއި ހަމާސް އިސްކޮށް އޮވެ ފަލަސްތީނުގެ 14 ޖަމާއަތަކުން ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައީ 3 ދުވަހުގެ މަޝްވަރާތަކަކަށް ފަހުގައެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ޖަމާއަތްތަކުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުމަކަށް އައީ ޗައިނާގެ ބޭޖިންގައެވެ. މަޝްވަރާތަކުގެ މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާ ކުރަމުން ދަނީ ޗައިނާއިންނެވެ.

އިޒްރޭލުން ގާޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި 39090 މީހުން ޝަހީދުވެ، 90،147 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގިނައީ މައުސޫމް ކުޑަކުދިންނާއި އަންހެނުންނެވެ.

އާބާދީ އިތުރުވުމަށްފަހު ދަށަށް ދާން ފަށާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭއިރު، މި ގަރުނު ނިމޭއިރު މަޑުމަޑުން 10.2 ބިލިއަނަށް ވެއްޓޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.

ޗައިނާ އާއި ޖަޕާން ހިމެނޭހެން 63 ގައުމެއްގައި 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން އާބާދީ ބޮޑުތަން އިތުރުވެގެން ގޮސްފައިވާއިރު، އިންޑިއާ އާއި އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކަކީ ގަރުނުގެ މެދުތެރޭގައި ނުވަތަ 2100 ވަނަ އަހަރު ފަހުން އާބާދީ އިތުރުވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ 126 ގައުމެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަންތަނެވެ.

ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ ކޮންމެ ހަތަރު މީހަކުން އެކަކު ދިރިއުޅެނީ މިހާރުވެސް އާބާދީ އާދަޔާ ހިލާފަށް އިތުރުވެގެން ގޮސްފައިވާ ގައުމެއްގައެވެ.

މި ހޯދުންތަކުން، ބުރާސްފަތި ދުވަހު އދ އިން ނެރުނު "ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ ކުރިމަގު 2024" ރިޕޯޓުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ގައުމެއްގައި ވެސް އުމުރުގެ މުއްދަތު ނުވަތަ ލައިފް އެކްސްޕެކްޓެންސީ ކޯވިޑްގެ ކުރިން އޮތް ލެވެލް އަށް އަނބުރާ އައިސްފައިވާ ގޮތަށްވެސް އަލިއަޅުވާލައިފައިވެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ އާބާދީ އާދަޔާ ހިލާފަށް މަތިވަމުން ދާއިރު ރާއްޖޭގެ އާބާދީ އޮތީ ދަށަށް ޖަހާފައެވެ. އުފަންވާ އާބާދީ މަދުވުމުން މުސްކުޅިންގެ އާބާދީ އިތުރުވެ މަސައްކަތް ކުރާ އުމުރުގެ އާބާދީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވުމުގެ ބިރު ރާއްޖެއަށް އެބައޮތެވެ. 

ގައްޒާގައި ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު 1.9 މިލިއަނަށް އަރާފައިވާ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭތީ، ދެކުނުގެ ސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ހާން ޔޫނިސްގެ ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތަކުން މީހުން އެ ސަރަހައްދު ދޫކޮށް ދިއުމަށް އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރީޔާއިން އަމުރު ކުރުމުން 250،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އަސަރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އދ. އިން ވަނީ ބުނެފައެވެ.

ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި އޮންނަ ނޫރު ޝަމްސް ރެފިއުޖީ ކޭމްޕަށް ވެސް އިޒްރޭލުން ދިން ވައިގެ ހަމަލާއެއްގައި ހަތަރު މީހަކު ޝަހީދުވި ފަހުން ފާއިތުވި 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެ ސަރަހައްދުގައި ޝަހީދުވި ފަލަސްތީނުގެ މީހުންގެ އަދަދު 6 އަށް ވަނީ އަރައިފިއެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ލާއިންސާނީ ހަނގުރާމައިގައި 37،925 މީހުން ޝަހީދުވެ 87،141 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.

އިޒްރޭލުގެ ސިފައިންގެ ރަހުމުކުޑަ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ރަފާހުން ވެސް ރެފިއުޖީންނަށް ރައްކާތެރިކަން ނުލިބި ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. އެތައް ބަޔަކުވަނީ ރައްކާތެރިތަނެއް ހޯދުމަށް ރާފާހުން ފައިބާފައެވެ.   

އަނެއްކާވެސް އިޒްރޭލުގެ  ޓޭންކްތަކާއި ޑްރޯންތައް ރަފާހުގެ ހުޅަނގު އަވަށްތަކަށް ވަނީ ވަދެގަނެފައެވެ. މިވަދެގަތް ވަދެގަތުމުގައި ހަމަލާތައް އަމާޒުކުރީ ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ މީހުންނަށެވެ. އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި ފަލަސްތީނުގެ 9 މީހަކު ޝަހީދުވެ، 30 މީހަކު ޒަހަމްވެއްޖެއެވެ.

ގައްޒާގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި މިދިޔަ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ދިން ހަމަލާތަކުގައި ފަލަސްތީނުގެ 35 މީހަކު ޝަހީދުވެ، 130 މީހުން ޒަހަމް ވެފައިވެއެވެ.

އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ތަރުޖަމާނަކު ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި "ހަމާސް އަކީ ފިކުރެއް" އަދި އެ "ފިކުރެއް ނައްތާލެވޭކަށް ނެތް" ކަމަށް ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން ހަމާސް ބަލި ކުރެވެންދެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމަ ނިންމާނުލާނެ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ބިމަށް ވެރިވެގަނެ، ނަސްލެއް ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި 37،431 މައުސޫމް ރައްޔިތުން ޝަހީދުވެ، 85،653 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.

ނޫސީރާތުގެ އެއް ފޭލިގެއަކުންވެސް މަދުވެގެން ހަތް މީހަކު މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވެއެވެ. އެހެން ވަކި ހަމަލާއެއްގައި ފަސް މީހަކު މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވެއެވެ.

ނޫސެއިރާތު ރެފިއުޖީ ކޭމްޕްގައި މި މަހުގެ ކުރީކޮޅުވެސް ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ 274 މީހުން ޝަހީދުކޮށްލާފައިވެއެވެ. އެފަހަރު އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން މަރުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގީ އެތަނުގައި ބަންދުކޮށްފައި އިޒްރޭލުގެ ހަތަރު އަސީރުން ތިބިކަމަށް ބުނެ އެ މީހުން މިނިވަން ކުރުމުގެ ނަމުގައެވެ.

އަދުގެ އުސްއަލި:

• ފަލަސްތީނުގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި ގައްޒާގެ މެދުތެރޭގައި އިޒްރޭލުން ވަރުގަދަ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކެއްދީ ނޫސީރާތު ރެފިއުޖީ ކޭމްޕަށް ވަކިވަކިން ހަމަލާދީ ރޭގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި ފަލަސްތީނުގެ 17 މީހަކު ޝަހީދުކޮށްލިއެވެ.
• އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ވަނީ ނާބްލޫސް ކައިރީގައި އޮންނަ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ހިފާފައިވާ ރަށެއް ކަމަށްވާ ގުސްރާގައި ފަލަސްތީނުގެ ދިހަވަރަކަށް މީހުން ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުކޮށް ސުވާލުކޮށްފައެވެ.
• ގައްޒާގައި "ޔަގީނުން ވެސް" އިޒްރޭލުގެ އަސީރުންގެ "ދިހަވަރަކަށް" މީހުން އަދިވެސް ދިރިތިބި ކަމަށް އިޒްރޭލުގެ އިސް މީހަކު އޭއެފްޕީގެ ނޫސް އެޖެންސީއަށް މައުލޫމާތުދިނެވެ.
• ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫގެ ގަނޑުވަރު ބޭރުގައި ހޯމަ ދުވަހުގެ ރޭ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށްކުރި މުޒާހަރާތަކުގައި މަދުވެގެން އަށް މީހަކު ހައްޔަރު ކުރިއެވެ.
• އެމެރިކާގެ ކޮންގްރެސްގައި ހިމެނޭ ދެ ޑިމޮކްރެޓަކު އަންނަނީ އިޒްރޭލަށް ބަރު ހަތިޔާރު ވިއްކުން ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެމެރިކާގެ ކޮންގްރެސްގައި ހިމެނޭ މި ދެ ޑިމޮކްރެޓުންގެ ޕްރެޝަރާ ހެދި ބައިޑަން ސަރުކާރުން އިޒްރޭލަށް ބަރު ހަތިޔާރު ވިއްކުން ހުއްޓުވުމަށް ތާއީދު ކުރަން އެއްބަސްވެއްޖެކަމަށް ވޮޝިންޓަން ޕޯސްޓް ބުނެފިއެވެ.

ގުސްރާގައި ހިންގި ރޭޑަކީ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން އިޒްރޭލުގެ ސިފައިންގެ އަތްދަށަށް ގެންދިއުމަށް އާއްމުކޮށް ދަންވަރު ހިންގާ ހަރަކާތުގެ ތެރެއިން ރޭގައި ހިންގާލި ބައެކެވެ. 

އެގޮތުން އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ގެއެއް ވަށާލާ ޖެރިކޯއިން ދެބެން ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ. އުއްމު ސަފާއިން ފަލަސްތީނުގެ ތިން މީހަކު ހައްޔަރުކުރިއެވެ. ކަފްރު ނިޢުމާއިން ވެސް ފަލަސްތީނު މީހަކު ހައްޔަރު ކޮށްފައިވެއެވެ.

ރާމައްލާ އަވަށުގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ސިންޖިލުން ވެސް ފަލަސްތީނުގެ މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފިއެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހު ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ފެށި ފަހުން އިސްރާއީލުން ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި ހިންގާ ހަރަކާތްތައް ވެސް ވަނީ ވަރުގަދަ ކޮށްފައެވެ. މިހާތަނަށް ހުޅަނގު އައްސޭރިން 9،100 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.

ފަލަސްތީން ބަލައިގަންނަ ގައުމުތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އިޒްރޭލުގެ ސަރުކާރުން ދަނީ މަޝްވަރާ ކުރަމުންނެވެ. 

އިޒްރޭލުން ހުއްޓުމެއްނެތި ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި އާންމުން ދިރިއުޅެމުންދިޔަ އިމާރާތަކަށް ބޮން އެޅުމުގެ ތެރޭގައި އިޒްރޭލުގެ ސިފައިންގެ ބަޔަކުވެސް މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ. 

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި 37،337 މީހުން ޝަހީދުވެ 85،299 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެ އެވެ.

• އިޒްރޭލު ސިފައިންގެ ރިޒާވް ޑިވިޝަނެއްގެ ބޭނުން ބޮޑުވެގެން ރިޒާވް ޑިވިޝަނެއް އުފައްދަން އިޒްރޭލުން ނިންމައިފިއެވެ. އުފައްދަން ނިންމީ އިޒްރޭލު ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ތިބި ރިޓަޔަރމަންޓް އުމުރުގެ މީހުންގެ މައްޗަށް އެކުލަވާލެވޭ ރިޒާވް ޑިވިޝަންއެކެވެ.
• ފާއިތުވި 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އިޒްރޭލުން ގައްޒާގެ މެދުތެރެއާއި ދެކުނަށް ދިން ހަމަލާތަކުގައި ފަލަސްތީނުގެ އިތުރު ދިހަ މީހަކު މަރުވެއްޖެއެވެ. މަރުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި ފަސް ކުޑަކުދިން ހިމެނެއެވެ.
• ފަލަސްތީން ބަލައިގަންނަ ގައުމުތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އިޒްރޭލު ސަރުކާރުން ވިސްނަން ފަށައިފިއެވެ.
• އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި ހިޒްބުއްލާ އާއި ދެމެދުގެ ހުރަސް ބޯޑަރުގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އަލިފާން ރޯވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދީފައެވެ.
• ގައްޒާގެ ދެކުނުގައި ހުރި އިމާރާތެއް ގޮއްވާލުމާ ގުޅިގެން އިސްރާއީލުގެ ސިފައިންގެ މީހަކު މަރުވެއްޖެއެވެ.
• އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިސްރާއީލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައިގައި 37،337 މީހުން މަރުވެ 85،299 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.
• ހަމާސް އިސްވެ އޮވެ ދިން ހަމަލާތަކުގައި އިސްރާއީލުގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 1،139 އަށް އަރާއެވެ. 
• ގައްޒާގައި އަޅުވެތިކޮށްފައިވާ ދިހަވަރަކަށް އިޒްރޭލު މީހުން އަދިވެސް އެބަތިއްބެވެ.
• ރަފާގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ހިރްބަތުއަލްއަދާސް ސަރަހައްދުގައި އިސްރާއީލުން ދާދި ދެންމެއަކު ދިން ހަމަލާއެއްގައި އެކަކު މަރުވެ އިތުރު މީހަކު ޒަހަމްވެއްޖެ ކަމަށް ރިޕޯޓް ލިބިއްޖެއެވެ.

ރަފާހުގެ ބޯޑަރު ހިމެނޭ ގޮތަށް ގައްޒާގެ ހުރިހާ ބޯޑަރެއް ހުރަސްކޮށް ގުރުބާންކުރާ ޖަނަވާރުތައް އެތެރެވުން ވަނީ ހުއްޓުވައިފައެވެ. އީދު ދުވަހުގެ ކުރިން ގައްޒާ މީޑިއާ އޮފީހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ އިޒްރޭލުގެ މި މަނާކުރުމަކީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ސާފުކޮށް ހިލާފުވީ ހިލާފުވުމެއް ކަމަށެވެ. ގުރުބާން ކުރާ ސޫފިތައް އެތެރެވުން ހުއްޓުވުމަކީ އިންސާނީ އަދި އިސްލާމީ އަގުތަކަށް އެއްވެސް އަޅާނުލުމެއް ނެތްކަން އަންގާދޭ ކަމެއް ކަމަށް އެބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

ގުރުބާންކުރާ  ޖަނަވާރުތަކަކީ ބޮޑު އީދުގެ މުހިންމު ބައެއް ކަމަށްވާއިރު ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ސީރިއަސްކޮށް ތަދައްހުލުވެ ނަސްލު ނައްތާލުން ހުއްޓުވުމަށާއި މުސްލިމުންގެ ހައްގުތަކާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި އަރައިގަތުން ހުއްޓުވަން ޖެހޭކަމަށް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

އިސްލާމްދީނާއި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ މި ޖަރީމާތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ އިސްރާއީލާއި އެމެރިކާގެ ވެރިކަމުން އުފުލަންޖެހޭ ކަމަށް ގައްޒާގެ މީޑިއާ އޮފީހުން ބުނެއެވެ. 

އިޒްރޭލުން ގައްޒާގައި ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ޖަރީމާ ހިންގަންފެށި ފަހުން ގާތްގަނޑަކަށް 37،300 ފަލަސްތީނު މީހުން ގައްޒާގައި ޝަހީދުވެފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގިނައީ އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނެވެ. އަނެއްކޯލުން 85،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ޒަހަމްވެފައިވާ ކަމަށް ގައްޒާގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ބުނެއެވެ. އިސްރާއީލުގެ ހަނގުރާމައަށް މިވީ އަށް މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޮތީ ގައްޒާގެ ބޮޑު ސަރަހައްދުތަކެއް ފަނާވެ ކާނާއާއި ސާފު ފެނާއި ބޭސް ފަދަ ތަކެތީގެ ނުރައްކާތެރި ހިސޯރެއްގެ ތެރޭގައެވެ.

ގައްޒާގެ އުތުރުގެ ސިޓީތަކުގައި އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގިތާ މާގިނައިރުތަކެއް ނުވެ ޖަބަލިއާ އާއި ބައިތު ހަނޫން "ޑިޒާސްޓާ އޭރިއާ"ގެ ގޮތުގައި ވަނީ އިއުލާން ކޮށްފައެވެ.

ގައްޒާގެ ސަރުކާރުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ރަފާހަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުން ހުއްޓުވުމުގެ މަސައްކަތް އިޒްރޭލުން ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ބަނޑުހައިހޫނު ކަމުގެ ސަބަބުން މަރުވުމުގެ ނުރައްކާ 3،500 އަށް ވުރެ ގިނަ ކުދިނަށް އެބައޮތެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއަށް ދެމުންދާ  ލާއިންސާނީ އަނިޔާތަކުގައި ފަލަސްތީނުގެ 36،479 މީހުން ޝަހީދުވެ، 82،777 މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.

ފަރުބަދަ ގޮވުމުން ދިޔާ އަލިފާން ނުވަތަ ލާވާގެ ރަތް ކޯރުތައް ފެތުރި މަޝްހޫރު ބްލޫ ލެގޫން ޖިއޮތަމަލް ސްޕާ ހުސްކުރަން ޖެހުނެވެ. 

އެންމެ ފަސްވަނަ ގޮވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު ވިލާގަނޑު ގާތްގަނޑަކަށް 3.5 ކިލޯމީޓަރުގެ އުސްމިނަށް އަރައިގެން ދިޔައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން 1 ކިލޯމީޓަރަށް ވުރެ ދިގު ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ފިޝަރެއް އުފެދި ކަމަށް އައިސްލޭންޑުގެ މޫސުމާއި ބެހޭ އިދާރާއިން ބުނެފައިވެއެވެ.

އަލިފާން ފަރުބަދަ ގޮވުމުގެ ސަބަބުން ބުދަ ދުވަހު އެ ސަރަހައްދުގެ ފެސިލިޓީތައް ހުސްކޮށްފައިވާ ކަމަށް އައިސްލޭންޑްގެ އެންމެ ބޮޑު ޓޫރިސްޓް އެޓްރެކްޝަން ކަމަށްވާ ބްލޫ ލެގޫން އިން ބުންޏެވެ.

30،000 މީހުންނަށް ކަރަންޓާއި ފެން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުންނަ އިންޖީނުގެއެއް ހުންނަ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ ސްވަރސެންގީގެ ތިރީގައިވާ އަލިފާނުގެ ކޯރުތައް ގާތްގަނޑަކަށް 20 މިލިއަން ކިއުބިކް މީޓަރު (26 މިލިއަން ކިއުބިކް ޔާޑް) ގެ ސަރަހައްދަކަށް ޖަމާވެ ފެތުރިފައިވާ ކަމަށް ބުންޏެވެ.

ގޮވި އަލިފާން ފަރުބަދައާއި ކައިރި ސަރަހައްދެއްގައި އޮންނަ ގްރިންޑަވިކް ޓައުންގެ 4000 މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުން ވަނީ ނޮވެމްބަރު މަހު ދާއިމަށް އެ ސަރަހައްދު ދޫކޮށް ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.

މީގެ ތެރޭގައި ގިނައީ އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނެވެ. މި ހަމަލާގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދުނިޔޭގައި ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުންތައް އިތުރުވެފައި ވާއިރު، މީހުން ދިރިއުޅޭ އެކި ހިޔާތަކަށް އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ދިން ހަމަލާތަކުގައި މަދުވެގެން 160 މީހުން ޝަހީދު ވެފައިވާ ކަމަށް ފަލަސްތީނުގެ އޮފިޝަލުން ބުނެއެވެ.

އިޒްރޭލުގެ އެންމެ އިސް އަސްކަރީ ޕީޖީ ވަނީ ރަފާހްއަށް ދިން ހަމަލާއަކީ "ވަރަށް ބޮޑު" ހަމަލާއެއް ކަމަށް ސިފަކޮށް، ތަހުގީގެއް ކުރިއަށްދާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. މީގެ ކުރިން އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ ހަމާސްގެ ހަނގުރާމަވެރިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހަމަލާ ދީފައިވާކަން ކަށަވަރު ކޮށްދީފައެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި ފަލަސްތީނުގެ 36،050 މީހުން ޝަހީދުވެ، 81،026 މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައެވެ.

އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ހިމެނޭހެން ދިން މި ހަމަލާގެ ފަހުން އަލްޖަޒީރާގެ މުވައްޒަފަކު ބުނި ގޮތުގައި އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ތޫލްކަރަމްގައި ހުންނަ ނޫރު ޝަމްސް ރެފިއުޖީ ކޭމްޕަށް ވަދެ ފުރާވަރުގެ ކުއްޖަކު ހިމެނޭ ގޮތަށް ފަސް މީހުން ޝަހީދު ކޮށްލާފައިވެއެވެ. 

އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ވަނީ ރަފާއާ އިންވެގެން އޮތް ސަރަހައްދު ތަކަށް އިތުރު ސިފައިން ފޮނުވައިގެން އިރުމަތީ ސަރަހައްދު ތަކުގައި ހުރި ދަނޑުބިންތައް ހަލާކު ކޮށްފައެވެ.

ނަސްލެއް ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއަށް ދެމުން އަންނަ ހަމަލާތަކުގައި 34،049 މީހުން ޝަހީދުވެ، 76،901 މީހުން ޒަހަމް ވެފައިވެއެވެ.

އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑަރީ ކުންފުނި އީވް އިން އުފައްދާ މި މަތިންދާބޯޓު ތަކަކީ ހަ ކަސްޓަމަރުންނަށް ޖާގަ ލިބޭ ކުޑަ ހެލިކޮޕްޓަރެއް ކަހަލަ މަތިންދާބޯޓު ތަކެކެވެ.

އޭގެ ދަތުރެއްގެ އަގަކީ މީހަކަށް 50-100 ޑޮލަރު ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އީވް އިން ބުނާ ގޮތުގައި މިހާރު ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް 3،000 އެއާރ ޓެކްސީގެ އޯޑަރު ވާނެކަމަށެވެ.

އެގޮތުން މިއަހަރު ޕްރޮޓޯޓައިޕްއެއް އެސެމްބްލް ކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ މީހުން އުންމީދު ކުރެއެވެ. އެމެރިކާގެ ރެގިއުލޭޓަރުން ދާދި ފަހުން ވަނީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އެއަރ ޓެކްސީތައް އެ ތަނަށް ދަތުރުކުރާނެ ޓައިމްލައިނެއް ވެސް އާންމުކޮށްފައެވެ.

ކަސްޓަމަރުންނަށް މާ އަގުބޮޑު އެއްޗަކަށް ނުވެ، ތޮއްޖެހިފައިވާ ސިޓީތަކުގައި ޓްރެފިކް ތޮއްޖެހުން ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރި ވެދޭނެ އެއްޗެއްކަމަށް މަތިންދާބޯޓު ވެގެން ދާނޭކަމަށް އެ ކުންފުނިން ވަނީ ބުނެފައިއެވެ. އަދި އެއީ މުދާ އުފުލުމުގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ދެކެވިފައިވެއެވެ.

ފުރަތަމަ ފްލައިޓް ތަކުގައި ޕައިލެޓެއް ހުއްޓަސް ފަހުން ސެލްފް ޕައިލެޓް ވެހިކަލްތައް ރޯލްއައުޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް އެ ކުންފުނީގެ ޕްލޭންތަކުގައި އެބަހުއްޓެވެ.

މި އުޅަނދުތަކަކީ %100 ކަރަންޓުން ދުއްވާ އުޅަނދު ތަކަކަށް ވެގެންދާއިރު، އެ އުޅަނދުތަކުން ގޭސް ބޭރު ނުކޮށް ދަތުރުތައް ކުރެވިގެންދާނެވެ.

ސޫދާނުގެ 2،000 ހައްޖުވެރިންގެ ގްރޫޕަކީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ބަނދަރު މެދުވެރިކޮށް ފުރައިގެން ދިޔަ 6،855 ހައްޖުވެރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު މީހުންނެވެ. 

އިންޓަވިއު ކުރި މީހުން ކިންގްޑަމްގައި ހޭދަކުރި  ދުވަސްވަރު އެމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދިން ހިދުމަތްތަކަށް ތައުރީފު ކުރި ކަމަށް އެސްޕީއޭ އިން އިތުރަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

އެލޮން މާސްކްގެ ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްއާ ވާދަކުރުމުގެ ގޮތުން މި ހަފްތާގައި ތައާރަފްކުރި ދިހަ މިލިއަން ޔޫޒަރުން ހޯދާފައިވާ ޓެކްސްޓް ބެސްޓް އެޕް ތްރެޑްސްއާ ގުޅިގެން ޓްވިޓާއިން ވަނީ މެޓާއާ ދެކޮޅަށް ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދީފައެވެ.

ޓްވިޓާ ތަމްސީލުކުރާ ވަކީލު އެލެކްސް ސްޕައިރޯ ބުދަ ދުވަހު މެޓާގެ ސީއީއޯ މާކް ޒުކަބާގަށް ފޮނުއްވި ސިޓީއެއްގައި ތުހުމަތުކޮށްފައި ވަނީ ޓްވިޓާގެ ކުރީގެ މުވައްޒަފުން ބޭނުން ކޮއްގެން "ކޮޕީކެޓް" އެޕް އެއްހަދައި ޓްވިޓާގެ ވިޔަފާރީގެ ސިއްރުތަކާއި އެހެނިހެން މައުލޫމާތު ގާނޫނާ ހިލާފަށް ތްރެޑްސް އަން ބޭނުންކުރާ ކަމަށެވެ.

މެޓާގެ ތަރުޖަމާނު އެންޑީ ސްޓޯން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ތްރެޑްސްގައި ލިޔެފައިވާ ގޮތުން ތްރެޑްސްގެ އިންޖިނިއަރިން ޓީމުގެ އެއްވެސް މީހަކީ ކުރީގެ ޓްވިޓާ މުވައްޒަފެއް ނޫން ކަމަށެވެ.

މެޓާއާ ދެކޮޅަށް ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށް ބުނެ ކުރި ޓްވީޓަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުން މާސްކް ލިޔުއްވާފައި ވަނީ ވާދަވެރިކަމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ކަމަށާއި މަކަރުހެދުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ.

އިންޓީރިއާ މިނިސްޓަރު ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ "ބައެއް ޓައުން ހޯލްތަކާއި ސްކޫލްތަކާއި ޕޮލިސް ސްޓޭޝަންތަކުގައި އަލިފާން ރޯކޮށްފައި ވާއިރު އަނެއްބައި ތަންތަނައް ވަނީހަމަލާދީފައި" ކަމައްވެއެވެ.

ޕެރިހުގެ ސަބަރބް ނަންޓެރޭގައި އަންގާރަ ދުވަހު ޓްރެފިކް ހުއްޓުމެއްގެ ތެރޭގައި ފުލުހުން ބަޑިޖަހައި މަރާލި ނައިލް ނަމަކަށް ކިޔާ އުމުރުން 17 އަހަރުގެ ކުއްޖާ މަރުވުމާ ގުޅިގެން ފްރާންސްގެ އާމު ރައްޔިތުން ދަނީ ރުޅިވެރިކަން ފާޅުކުރަމުންނެވެ.

ސާޗް ޓީމުތަކަށް ވަނީ ޓައިޓަން ސަބްމަރސިބަލްގެ އެތިއެތިކޮޅުތައް އުތުރު އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 13،000 ފޫޓު ފުންމިނުން ފެނި ބޯޓުގައި ތިބި މީހުން މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މި ހާދިސާ މެދުވެރިވާން ދިމާވި ސަބަބަކަށް ބެލެ ވެނީ "ކެޓަސްޓްރޯފިކް އިމްޕްލޯޝަން" ނުވަތަ ކުދިކުދި އެތިއެތި ކޮތަޅުތަކަށް ބޯޓު ފަޅައިގެން ދިއުމުންނެވެ.

މި ބޯޓުގައި ތިބި ފަސް މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުގެ ސީއީއޯ އާއި އިނގިރޭސި ވިޔަފާރިވެރިއަކާއި ފްރާންސްގެ މަޝްހޫރު ޑައިވަރެއްގެ އިތުރުން ޕަކިސާތާނީ ބިލިއަނަރަކާއި އޭނާގެ ދަރިފުޅުއެވެ.

ބީޖޭ އަހްޔޮންގްގެ ހަށިގަނޑު ކެމްބޯޑިއާގެ ވެރިރަށް ފްނޮމްޕެންގެ ބޭރުގައި އެއްލާލާފައި އޮއްވާ ފެނިފައިވަނީ މިދިޔަ ހަފްތާގައެވެ. 

މަރާލިކަމަށް ތުހުމަތުކުރާ ދެމަފިރިން ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ދޫކޮށްލީ ސިޓީގައި ހުންނަ އެމީހުންގެ ބިއުޓީ ކްލިނިކުން ފަރުވާ ހޯދަމުން ދަނިކޮށް ކުއްލި ޝޮކަކަށް ގޮސް މަރުވުވުމުންނެވެ.

އެކަމަކު ޕީޖީން ވަނީ އެމީހުންގެ ވާހަކަ ދޮގުކޮށްފައެވެ.

ޕީޖީ އިން ބުނާގޮތުގައި ލައި ވެންޝާއޯ އާއި ކައި ހުއިޖުއާންގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވަނީ "އަނިޔާކުރުމާއެކު މީހަކު މަރާލުމުގެ" ދައުވާ ކަމަށެވެ.

ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވަނީ ރަތް ފޮތިގަނޑެއްގައި އޮޅާލައިވަނިކޮށެވެ.

ބީޖޭ އަހިއޮންގް އަކީ ދެކުނު ކޮރެއާގެ ވީޑިއޯ ސްޓްރީމިން ސާވިސްއެއް ކަމަށްވާ އަފްރީކާޓީވީގެ އިންފްލޫއެންސަރެކެވެ. އަދި އޭނާގެ އިންސްޓަގްރާމްގައި 260،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ފޮލޯވަރުން ތިބެއެވެ.

އެ ދެމަފިރިންގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެއްޖެ ނަމަ އުމުރަށް ޖަލަށްލުމުގެ ހުކުމެއް އަންނާނެއެވެ.

ސެކިއުރިޓީ ޓްރެކަރ އަކުން ބުނިގޮތުގައި މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ހޯމަ ދުވަހު ހަތިޔާރުއެޅި ގްރޫޕް " ކޯޑެކޯ" އިން ދިން ހަމަލާއަކާއި ގުޅިގެން ޖުގޫ ސަރަހައްދުގައި ކަމަށެވެ.

ކިވޫ ސެކިއުރިޓީން ބުނިގޮތުގައި މި ހަމަލާއަކީ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ހަމަލައެއް ނުދޭތާ އަހަރަކަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވަނިކޮށް އެ ސަރަހައްދުގައި ދިން އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހަމަލާއެވެ. މި ޤަތުލުއާންމަކީ ހަތިޔާރު އެޅި އެހެން ޖަމާއަތްތަކުން ހިންގި އެކިއެކި އަނިޔާވެރި އަމަލުތަކުގެ ބަދަލު ހިފުމެއް ކަމަށް ވެދާނެކަމަށްވެއެވެ.

މޮނޫސްކޯއިން ވަނީ ތަހުގީގް އަވަސްކޮށް، ކުށްވެރިން އިންސާފުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނައުމަށް ކޮންގޯގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.

ކޮންގޯ ސަރުކާރުން ވެސް ވަނީ އެ ހަމަލާ ކުށްވެރިކޮށް، އެ ގައުމުގެ ހަތިޔާރު އެޅި ސިފައިން އިޓޫރީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން އަލުން ގާއިމް ކުރުމަށް ވައުދުވެފައި ވާ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދީފައެވެ.

މައުލޫމާތު ލިބޭގޮތުގައި ގޮތުގައި މޮންޓޯޔާއަށް ޖެހުނު ބައްޔަކީ ކާޑިއޯ ރެސްޕިރޭޓަރީ އެރެސްޓްއެވެ. މީގެސަބަބުން ހަށިގަޑުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާއި ނޭވާލުން ލަސްކޮލައެވެ. އެހެންކަމުން ހޮސްޕިޓަލުގެ މުވައްޒަފުންނަށް އޭނާ ވަނީ މަރުވެފަކަން ގަބޫލު ކުރެވުނެވެ.

މޮންޓޯޔާއަށް މިހާރު އަންނަނީ އޭނާ މަރުވެފައިވާ ކަމަށް އިއުލާންކުރި ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާދެމުންނެވެ. އޭނާގެ ދަރިފުޅު ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ހާލު މިހާރު ރަނގަޅެވެ.

ކުއްޖާ ހޭނެތުމުން ފުލައިޓް ވަނީ ބުޑަޕެސްޓްގައި ކުއްލި ގޮތަކަށް ޖައްސާފައެވެ. ބޯޓު ޖެއްސުމާއި އެކު އެއާރޕޯޓްގެ މެޑިކަލް ސާވިސް ސްކްރެމްބްލްކޮށް އެ ތަނަށް ގެންގޮސް އަވަސް ފަރުވާ ދިން ނަމަވެސް ކުއްޖާ ސަލާމަތެއް ނުކުރެވުނެވެ.

މިއާސާރީ އިމާރާތަށް ގާތްގަނޑަކަށް 100 އަހަރު ވެފައިވެއެވެ.

އަލިފާންގަނޑު ފުރަތަމަ ރޯވެފައި ވަނީ ނިއޯ ކްލާސިކަލް، ފަސް ބުރީގެ އިމާރާތުގެ ބިންގަރާހުގައިއެވެ. އަލިފާންގަނޑު ނިއްވައިލެވިފައި ވަނީ ހެނދުނުއެވެ.

އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބާއި ގެއްލުންވީ ކޮން އެއްޗެއްކަން ދެނެގަތުމަށް މިހާރުވަނީ ތަހުގީގު ކުރަން ކަމާބެހޭފަރާތްތަނުން ފަށާފައިއެވެ.

މިހާރު ގައުމީ އާސާރީ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ މި އިމާރާތަކީ 1926 ވަނަ އަހަރު ސަގާފީ ނިއޯ ކްލާސިކަލް ސްޓައިލުގައި އުސް ތަނބުތަކެއް ޖަހައިގެން ބިނާކޮށްފައިވާ އިމާރާތެކެވެ.

މި ތުއްތު ފިރިހެން ކުއްޖާ އޮތީ މިސިސިޕީ ކޯރުގެ އައްސޭރީގައި ފޫޅުދަނޑި ހަށިގަނޑުގެ މެދުގައި އޮޅާލައިގެންނެވެ. ތުއްތު ކުއްޖާ މަރުވީ މީހަކު މަރާލުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި ނަމަވެސް އޭނާ މަރާލި ގޮތެއް ނޭގޭކަމަށް ދައުވާގައިވެއެވެ. މެޓަރ ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ 2022 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހު ގައެވެ. އޭނާގެ ދަރިފުޅު މަރާލި މައްސަލައިގައި ދެވަނަ ދަރަޖައިގެ މަރުގެ ދެ ދައުވާއެއް އުފުލާފައިވާ ކަމަށް ވެއެވެ.

މެޓަރ އިއުތިރާފުގައި އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުން އޭނާ ބަލިވެ އިން ވާހަކަ އެއްވެސް މީހެއްގެ ކައިރީގައި ނުބުނެއެވެ. އަދި އެވާހަކަ ފޮރުވިއެވެ. އަދި ދަރިފުޅު ވިހެއުމަށް ފަހު ކުއްޖާ ވުޖޫދަށް އައި ވާހަކަވެސް އަދި އެކަހެރި ގޮނޑުދޮށަކަށް އެއްލާލި ކަމެއް އެއްވެސް މީހަކަށް ނޭގޭނެ ކަމަށް އެއްބަސް ވެފައިވެއެވެ.

މި ދައުވާގެ ލިޔެކިޔުން ތަކުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ނޮވެމްބަރު 4، 1999 ގައި ރެޑް ވިންގް ކައިރީގައި އޮންނަ މިސިސިޕީ ކޯރުގެ ލޯވަރ ބޯޓް ހާބަރުގައި އަލަށް އުފަން އަންހެން ކުއްޖަކު މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނުނެވެ. ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ޑީއެންއޭ މެދުވެރިކޮށް ޓެސްޓު ކޮށްފައި ކަނޑައެޅީ އެ ތުއްތު އަންހެން ކުއްޖާއަކީ ވެސް މެޓަރގެ ދަރިއެއް ކަމަށެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މި ވަގުތު އެއްވެސް އެހެން ދައުވާއެއް އުފުލާފައެއް ނުވެއެވެ.

ތަހުގީގުން އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި މިހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ މީހުން މަރުވާން ދިމާވީ ބަނޑުހައި ހޫނުކަމުގައި ދުވަސްތަކެއް ހޭދަ ކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ބެލެވޭ ގޮތުގައި މަރުވެފައިވާ މީހުންނަކީ ކަލްޓެއްގެ ބައިވެރިންތަކެކެވެ. ބަނޑުހައި ހޫނުކަމުގެ ކަލްޓުގެ ވެރިޔާ ކަމަށް ޝައްކު ކުރެވޭ، ޗާރޗް ލީޑަރު ޕޯލް މެކެންޒީ މިވަގުތު ހުރީ ފުލުހުންގެ ބަންދުގައިއެވެ. އޭނާ ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ވަނީ ނެރެފައިއެވެ. 

ހަމަސްވުމުން އެބޯޝަން މަނާކުރާ ބިލު ފްލޮރިޑާގެ ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީ އިސްވެ އޮވެ ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްސް އިން މި ދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ފާސްކުރިތާ ކުޑަ އިރުކޮޅެއް ފަހުން ފްލޮރިޑާގެ ގަވަރނަރު ޑިސަންޓިސް ވަނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ އެ ބިލުގައި ސޮއިކުރައްވާފައެވެ. ފްލޮރިޑާ ސްޓޭޓްގެ ރައްޔިތުންގެ ފުރާނައަށާއި އާއިލާއަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ދިނުމަކީ ފަހުރުވެރިވާ ކަމެއް ކަމަށް ގަވަރުނަރު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި އެ ގާނޫނުގެ ސަބަބުން އިންސާނީ ދިރިއުޅުމުގެ ކަރާމާތް ދިފާއުކޮށް ފްލޮރިޑާ އަކީ އާއިލާއަށް ތާއީދު ކުރާ ސްޓޭޓަކަށް ބަދަލުވެގެންދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީ ފަރާތްތަކުން ބުނާގޮތުގައި މާބަނޑުކަން ގިނަ އަންހެނުންނަށް ހަ ހަފުތާ ކުރިން އެނގޭ ކަމަށެވެ. ސްޓޭޓް ސެނެޓުން މި ބިލް ފާސްކޮށްފައި ވަނީ އޭޕްރީލް މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މި ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާނީ މިހާރު އޮތް 15 ހަފުތާގެ ސަސްޕެންޝަނަށް އޮތް ގާނޫނީ ގޮންޖެހުމަކާ މެދު ކޯޓަކުން ހުކުމް ކޮށްގެންނެވެ.

ގަވަރނަރ ޑިސަންޓިސް މި ބިލުގައި ސޮއިކުރެއްވިތާ ކުޑަ އިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފްލޮރިޑާ އެލަޔަންސް އޮފް ޕްލޭންޑް ޕޭރެންޓްހޫޑް އެފިލިއޭޓްސް އިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ރޭޕް ނުވަތަ އިންސެސްޓް ކުރުމުން އެބޯޝަން މަނާކުރުމުން "ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ ބަލި މީހުންނަށް އެދެވިގެންވާ ވަސީލަތެއް" ނުލިބޭނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

ހަ ހަފުތާގެ އާ އެބޯޝަން ގާނޫނުގެ ނަސީބު އަދިވެސް ބިނާވެފައި ވަނީ ފްލޮރިޑާގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އެހެން ހުކުމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެބޯޝަން މަނާކުރާ ގާނޫނާ ގުޅިގެން ފްލޮރިޑާގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓުގައި މިހާރު ކުރިއަށް ދަނީ އެބޯޝަން ކްލިނިކްތަކުން އެ ސްޓޭޓުގައި 15 ހަފުތާގެ މުއްދަތައްމަނާކޮށްފައި  އޮތް ގޮންޖެހުމުގެ އަޑުއެހުމެވެ. 

ޔުނިވަރސިޓީއަށް ބަޑީގެ ހަމަލާތައް ދޭން ފަށާފައިވަނީ މިޝިގަން ގަޑިން ހޯމަދުވަހުގެ ރޭ 8 ޖެހިއިރެވެ. އެއީ ރާއްޖޭ ގަޑިން މިއަދު ހެނދުނު 6 ޖެހި އިރެވެ. ހާދިސާގައި ޒަހަމްވީ ފަސް މީހުންނަށް މިހާރު ހޮސްޕިޓަލުގައި ދަނީ ފަރުވާ ދެމުންނެވެ. އޭގެތެރެއިން ބައެއް މީހުންގެ ހާލު ސީރިއަސް ކަމަށްވެއެވެ.

ހަމަލާދިން މީހާ ފިލާފައިވާތީ އެމީހާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފުލުހުން ކުރިއެވެ. ފުލުހުން އެމީހާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު އެ ސަރަހައްދު ގައި ދިރި އުޅޭ މީހުން ބޭރަށް ނުނިކުތުމަށާއި ރައްކާތެރިވެ ތިބުމަށް އިރުޝާދު ދިނެވެ. ފުލުހުން އެމީހާ ހޯދުމަށް ކުރި މަސައްކަތުން އެމީހާ ފެނުއިރު އެމީހާ އޮތީ ޔުނިވާސިޓީ ކެމްޕަސްގެ ބޭރުގައި މަރުވެފައެވެ. ފުލުހުން ބުނާ ގޮތުގައި ހަމަލާދިން މީހާ މަރުވެފައި ވަނީ އަމިއްލައަށް ގަޔަށް ބަޑި ޖަހައިގެންނެވެ. 

ހަމަލާތައް އޭނާ ދީފައިވަނީ ކީއްވެ ކަމެއް އަދި ފުލުހުންގެ ތަހުގީގަކަށް ނޭގެއެވެ. ތަންތަނަށް ބަޑިޖަހާ މީހުން މެރުމާއި ޒަހަމު ކުރުމަކީ އެމެރިކާގައި ވަރަށް ގިނައިން ހިނގާ ކަމެކެވެ. ހުސްވި އަހަރު ވެސް އެމެރިކާގައި މިފަދަ 648 ހަމަލާ ރިޕޯޓް ކޮށްފައިވާ ކަމަށްވެއެވެ.