ތައުލީމީ ވަޒީރު ދަރުމެންދުރަ ޕްރަދާންގެ އިސްތިއުފާއަށް ގޮވާލައި އެތައް ހާސް ބަޔަކު ޕާލަމެންޓާ ދިމާލަށް މާރޗް ކުރަމުންދަނިކޮށް، ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތު ހާމަކުރައްވަމުން ސީނިއަރ މިނިސްޓަރަކު "ދަ އިންޑިއަން އެކްސްޕްރެސް" އަށް ވިދާޅުވީ، މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންގެ ޝަކުވާތައް އަޑުއަހާފައިވާ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ހުށަހެޅުންތަކަށް އެއްވެސް އިލްތިޒާމެއް ސަރުކާރުން ވެފައިނުވާނޭ ކަމަށެވެ.

ޕާލަމެންޓް ހައުސްގައި މިނިސްޓަރ ޕްރަދާން އާއި ބީ.ޖޭ.ޕީގެ ރައީސް ނިތިން ނަބީން ހިމެނޭހެން ވަޒީރުންގެ ގްރޫޕަކުން ބޭއްވި ބައްދަލުވުމަކަށްފަހު އޭނާ ވިދާޅުވީ، "މުޒާހަރާ މިހާރު ނިމިއްޖެ" ކަމަށެވެ. އަދި "ނައްޑާޖީ ބައްދަލުކުރެއްވީ ދަރިވަރުންގެ ވާހަކަތައް އަޑުއެހުމަށް... އެކަމަކު އެމީހުންގެ ހުށަހެޅުންތަކާ މެދު ސަރުކާރުން ވިސްނާނެ ކަމުގެ އެއްވެސް ޔަގީންކަމެއް ދީފައެއް ނުވާނެ" ކަމަށްވެސް އެ މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

ބީ.ޖޭ.ޕީގެ މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، މޮންސޫން ސެޝަންގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު މަޝްރަހު ގޯސްވެ، ސަރުކާރުގެ އަގު ވެއްޓިދާނެތީ، މުޒާހަރާކުރާ ކުދިންނާ ބައްދަލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ނިންމީއެވެ. "ބޭރު ފުށުން ފެންނަ ފެނުމުގައި، މުޒާހަރާކުރާ ކުދިންގެ އިހުސާސްތަކަށް ސަރުކާރުން އަޅާނުލާ ކަމަށް ދެއްކުމަކީ ބޭނުންތެރި ކަމެއް ނޫން،" ކަމަށް ބަހަރަތިޔާ ޖަނަތާ ޕާޓީގެ ލީޑަރަކު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިދިޔަ ހަފްތާގައި ނެރުނު ނީޓް-ޔޫޖީ އިމްތިހާނުގެ ނަތީޖާއަށް އިޝާރާތް ކުރައްވަމުން މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ، "އަސްލު ކިޔަވާ ކުދިން" މުޒާހަރާ ނިންމައި ކްލާސްތަކަށް ގޮސްފައިވާ ކަމަށާއި، މިހާރު އިމްތިހާނުގެ ނަތީޖާވެސް ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ. "މިހާރު މުޒާހަރާ ކުރާ ތަނުގައި އެ ތިބީ މި ކަމުގެ ތެރެއިން ސިޔާސީ މަންފާ ހޯދަން އުޅޭ މީހުން. އެއީ ބާރުވެރިކަން ބޭނުންވެގެން އުޅޭ ބައެއް،" މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޔޫނިއަން މިނސްޓަރ ޖޭޕީ. ނައްޑާ، ސީ.ޖޭ.ޕީގެ ތަރުޖަމާނުން ކަމަށްވާ ސައުރަވް ދާސް އަދި އަޝުތޯޝް ރަންކާ އާ ބައްދަލުކުރެއްވިއިރު، ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ދިޔައީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ކަރުނަގޭސް ޖަހައި ބާރުގެ ބޭނުން ކުރަމުންނެވެ. އޭރު ބައެއް މުޒާހަރާވެރިން ވަނީ ޕާލަމެންޓާ ވަރަށް ކައިރިއަށް ގޮސްފައެވެ.

ސީނިއަރ މިނިސްޓަރުން ޕާލަމެންޓް ހައުސްގައި ހުންނަ ހޯމް މިނިސްޓަރ އަމިތް ޝާހްގެ އޮފީހުގައި މަޝްވަރާ ކުރަމުން ދިޔައިރު، ޕާލަމެންޓް ސެކިއުރިޓީން ވަނީ އިމާރާތުގެ ހުރިހާ ދޮރުތަކެއްހެން ބަންދުކޮށްފައެވެ. މިނިސްޓަރ ޕްރަދާން ގިނަ އިރުތަކެއް ވަންދެން ޝާހްގެ ކޮޓަރީގައި ހުންނެވިއިރު، ފަހުން ޖޭޕީ. ނައްޑާ އާއި ކިރެން ރިޖީޖޫ އަދި ޕިޔުޝް ގޯޔަލް ވެސް ވަނީ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ނަބީން ވެސް ޝާހްގެ އޮފީހަށް ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް ފެނިފައިވެއެވެ.

ޔޫނިއަން މިނިސްޓަރ ނައްޑާ ވިދާޅުވީ ސީ.ޖޭ.ޕީގެ މަންދޫބުންނާ ބައްދަލުކުރެއްވީ އެމީހުން އެކަމަށް އެދުމުން ކަމަށެވެ. "މިއަދު ހެނދުނު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންގެ ފަރާތުން ސަރުކާރާއެކު ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ހުށަހެޅުމެއް އައި. އަދި 11:50 އިން ފެށިގެން މަޝްވަރާތައް ދަނީ ކުރިއަށް،" ހަވީރު 4:37 ގައި އޭނާ އެކްސްގައި ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.

"ބައްދަލުވުން ކުރިއަށް ދިޔައީ އެކުވެރި މާހައުލެއްގައި. ވަފުދާއެކު ދިގުކޮށް އަނގަބަހުން މަޝްވަރާ ކުރެވުނު، އަދި ހަވީރު 4 ޖަހާކަންހާއިރު އެމީހުން ވަނީ ލިޔުމުން ޕެޓިޝަނެއް ހުށަހަޅާފައި. މުޒާހަރާ ނިންމާލައި، އާންމު ހާލަތަށް ރުޖޫއަވުމަށް އިދާރާތަކަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަށް އަޅުގަނޑު ހުރިހާ މުޒާހަރާވެރިންނަށް އިލްތިމާސްކުރިން،" ނައްޑާ އިތުރަށް ލިޔުއްވިއެވެ.

ސީ.ޖޭ.ޕީގެ ތަރުޖަމާނު ސައުރަވް ދާސް ކުރި ޓްވީޓެއްގައި ބުނީ، މެންދުރު 12 ޖެހީއްސުރެ އޭނާ އާއި ރަންކާ ތިބީ ނައްޑާގެ ގޭގައި ކަމަށެވެ. "ދަރުމެންދުރަ ޕްރަދާން ވަގުތުން އިސްތިއުފާ ދިނުން ނުވަތަ މަގާމުން ވަކިކުރުން ހިމެނޭހެން އަހަރެމެންގެ ހުށަހެޅުންތައް ވަނީ ހުށަހަޅާފައި. އެކަމާ މެދު އެކަށީގެންވާ ފެންވަރުގައި މަޝްވަރާ ކުރައްވާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން މިނިސްޓަރ ދެއްވި. ނަމަވެސް އަދި މިހާތަނަށް އެއްވެސް އިލްތިޒާމެއް ވެފައެއް ނުވޭ. ޑިމާންޑްތައް ފުރިހަމަ ވަންދެން މުޒާހަރާ ކުރާ ފަރާތްތަކުން ހިމޭނަކުން ނުތިބޭނެ،" ދާސް ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.

ސީ.ޖޭ.ޕީގެ މައިގަނޑު ޑިމާންޑްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

• ސަރުކާރުން ހިންގާ ސަފްދަރުޖަންގް ހޮސްޕިޓަލުގައި ވަންގްޗުކް އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުރި ހުރުމުން މިނިވަންކުރުން،
• ނީޓް-ޔޫޖީ އިމްތިހާނުގެ ކަންކަމުގައި ހިނގި އިހުމާލުތަކާ ގުޅިގެން ތައުލީމީ ވަޒީރު މަގާމުން ވަކިކުރުން،
• އިމްތިހާނުގެ ސުވާލު ކަރުދާސް ލީކުވުމުގެ ސަބަބުން އަމިއްލައަށް މަރުވި ދަރިވަރުންގެ އާއިލާތަކަށް ކޮންމެ އާއިލާއަކަށް 1 ކްރޯޑް ރުޕީސްގެ ބަދަލެއް ދިނުން.

ސަރުކާރުގެ މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ހުށަހެޅުންތަކަށް "ވަގުތުން ފިޔަވަޅެއް" ނޭޅޭނެއެވެ. "ވަޒީރު (ޕްރަދާން) އަވަސް މުސްތަގުބަލެއްގައި އިސްތިއުފާ ދެއްވާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭ. ކޮންމެ ކަމަކީވެސް ވަކި އިޖުރާއަތްތަކެއް އޮންނަ ކަމެއް. އެކަމަކު އަމިއްލައަށް މަރުވި ކުދިންގެ އާއިލާތަކަށް ބަދަލު ދިނުމުގެ މައްސަލާގައި ސަރުކާރުން ގޮތެއް ނިންމަފާނެ. އެއީ އެއްވެސް މީހެއްގެ މަރު ސަރުކާރުން އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ނުދެކޭތީ،" ޕާޓީގެ އިސް ލީޑަރަކު ވިދާޅުވިއެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް، އެހެން މިނިސްޓަރަކު ވިދާޅުވީ "މި ހުށަހެޅުންތައް ފުރިހަމަކުރުމުގައި ސަރުކާރަށް ދެވޭނީ ކިހާ ހިސާބަކަށްތޯ ބެލުމަށް ޕާޓީގެ ތެރޭގައާއި ސަރުކާރާއި އޮފިޝަލުންގެ މެދުގައި އިތުރު މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާނެ" ކަމަށެވެ.

އަމިތު ބަޓްނާގަރާއިއެކު އެތައް ބަޔަކު ހައްޔަރު ކުރުމުން 44605 ކްރޯޑް ރުޕީސްގެ ބޮޑު މަޝްރޫއާ ދެކޮޅަށް ދެ ހަފުތާ ވަންދެން ކުރިއަށްދިޔަ ހަރަކާތްތަކަށް ވަނީ ނިމުމެއް އައިސްފައެވެ.

ބަޓްނާގަރު ހައްޔަރުކުރީ، ކެން-ބެޓްވާ ލިންކް މަޝްރޫއަށް ބިން ނެގުމާއި، މީހުން އަލުން އާބާދުކުރުމުގެ އިތުރުން، ބަދަލު ދިނުމުގައި ހުރި ކަމަށް ބުނާ މައްސަލަތަކާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލައި، ކާބޯތަކެތިން ދުރުވެ 14 ދުވަސް ވަންދެން ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ހަޅުތާލެއްގައި ހުއްޓައެވެ. އޭނާއަކީ މި އިހުތިޖާޖުތަކުގެ އެންމެ ކުރީ ސަފުގައި ހުރި މައިގަނޑު ޝަހުސިއްޔަތެވެ.

ކެން-ބެޓްވާ ލިންކް ޕްރޮޖެކްޓަކީ އިންޑިއާގައި ކޯރުތައް ގުޅުވައިލުމަށް ހިންގާ މިފަދަ ފުރަތަމަ މަޝްރޫއެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން "ކެން" ކޯރުގެ ފެން "ބެޓްވާ" ކޯރާ ގުޅުވައިލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ދައުދާން ޑޭމާއި ކެނަލްތަކުގެ ޒަރީއާއިންނެވެ.

ކެން-ބެޓްވާ ލިންކް ޕްރޮޖެކްޓްގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ މަދްޔަޕްރަދޭޝްއާއި އުއްތަރުޕްރަދޭޝްގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ދަނޑުވެރިކަމަށާއި، ބޯފެނުގެ އިތުރުން ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ ފެން ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. ނަމަވެސް، މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ބައެއް އަވަށްތައް ފެނުގެ އަޑިއަށް ދާތީ، ގާތްގަނޑަކަށް 2000 އާއިލާ އެ ސަރަހައްދުތަކުން ބަދަލުކުރަން ޖެހުމަކީ މި އިހުތިޖާޖުތައް އުފެދެން މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.

ފުލުހުންގެ ހާއްސަ ފައުޖުތަކުން ހަމަނުޖެހުންތައް ކޮންޓްރޯލްކުރާ ހެދުމުގައި އިހުތިޖާޖު ކުރަމުންދިޔަ ސަރަހައްދަށް ދިޔައިރު، ބަޓްނާގަރާއި އެހެނިހެން މީހުން ވަނީ ފުލުހުންނާ ދުރަށް ޖެހުމަށްޓަކައި ކޯރުގެ ތެރެއަށް ފައިބާފައެވެ. ފުލުހުން އެ މީހުންނަށް ނަސޭހަތްތެރިވެ، އިހުތިޖާޖު ހުއްޓައިލުމަށް އެދިފައިވެއެވެ.

ހާދިސާގައި މަރުވެފައިވަނީ އުމުރުން 50 އަހަރުގެ ސާޖިދު އަލީ (ސައްޖު) އާއި، އޭނާގެ އަންހެނުން ރާބިއާ ބާނޯ (45 އަހަރު) އާއި، 20 އަހަރުގެ ދަރިފުޅު އިރުޝާދު އަލީގެ އިތުރުން ކުޑަ ދެ އަންހެން ދަރިންނެވެ. ފުލުހުން ބުނާ ގޮތުގައި، ސާޖިދު އޭނާގެ އަންހެނުންނާއި ދަރިންނަށް ޒަހަރު ދީ މަރާލުމަށްފަހު، އަމިއްލައަށް ދަންޖެހިގެން މަރުވީ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ރައިޕޫރުގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދެއްގައި ހުރި މި ގެއިން މަރުވެފައިވާ މީހުން ފެނުނީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ރޭގެ ވަގުތެއްގައެވެ. އެ އާއިލާގެ މީހުންނަށް ފޯނުން ގުޅައިގެން ހަބަރެއް ނުވުމާއި، ބަންދުކޮށްފައި ހުރި އެ ގެއިން ނުބައި ވަހެއް ދުވާތީ އަވަށްޓެރިންނާއި ގޭގެ ވެރިފަރާތުން ފުލުހުންނަށް މައުލޫމާތު ދިނެވެ. ފުލުހުން ގޮސް ދޮރު ވައްޓާލައިގެން އެތެރެއަށް ވަންއިރު، ސާޖިދު ފެނުނީ ސީލިންގުގައި ދަންޖެހިފައި ހުއްޓައެވެ. އަދި އޭނާގެ އަންހެނުންނާއި ތިން ދަރިންގެ ހަށިގަނޑު ފެނުނީ ގޭގެ ތަޅުންގަނޑުމަތީގައި އޮއްވައެވެ.

ތަހުގީގުގެ ފުރަތަމަ ހޯދުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، މި އާއިލާއަކީ އެ ގޭގައި ދިރިއުޅޭތާ އަށް މަސްވެފައިވާ ބައެކެވެ. އެމީހުން އެންމެ ފަހުން ފެނިފައިވަނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ހަވީރުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. ހުކުރު ދުވަސް އެއްކޮށް އެ ގެ ބަންދުކޮށްފައި ހުރުމުން، އެ ގޭގައި ދިރިއުޅޭ އެހެން ކުއްޔަށް އުޅޭ މީހަކު ގޭގެ ވެރިފަރާތަށް އެކަން އެންގިއެވެ.

ފުލުހުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި، އާއިލާގެ މެންބަރުންނަށް ކާންދިން އެއްޗަކަށް ޒަހަރު އެއްކޮށްފައި ހުރެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މަރުވި ސީދާ ސަބަބު ކަށަވަރުވާނީ ޕޯސްޓްމޯޓަމް ރިޕޯޓާއި ފޮރެންސިކް ތަހުލީލުތަކަށް ފަހު ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެއެވެ. ސީނިއާ ފުލުހުންނާއި ފޮރެންސިކް ޓީމަކުން މިހާރު ދަނީ އެ ސަރަހައްދު ބަލައި ފާސްކޮށް، އިތުރު ތަހުގީގުތައް ކުރިއަށް ގެންދަމުންނެވެ.

 ފުލުހުން ބުނާގޮތުގައި ސަކޫޓޯ ޔަމަޝިތާ ނަމަކަށް ކިޔާ މި ކުއްޖާ ފެނުނީ ބުދަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު ކާރުގެ ފަހަތު ސީޓުގައި ހަރުކޮށްފައި ހުރި ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރި ގޮނޑީގައި އޮއްވައެވެ. ކުއްޖާގެ މަންމަ ފުލުހުންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި، ކާރުގައި ގެއަށް އައުމަށްފަހު ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތަކާއި އޮފީސް މަސައްކަތްތަކަށް އިސްކަންދެވުމުގެ ސަބަބުން، ގާތްގަނޑަކަށް 30 މިނެޓާއި ގަޑިއިރެއްހާއިރު ވަންދެން ކުއްޖާ ކާރުން ނުބާލައި ބޭއްވުނީއެވެ.

މެންދުރުފަހު 2:15 އެހާކަންހާއިރު މަންމަ އެނބުރި ކާރު ކައިރިއަށް ދިޔައިރު، ސަކޫޓޯ އޮތީ އެއްވެސް ހަރަކާތެއް ނެތް ހާލަތެއްގައެވެ. ވަގުތުން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ގުޅައިގެން ކުއްޖާ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިޔައިރުވެސް ހިތް ހުއްޓިފައިވާ ކަމަށާއި، އޭގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއް ފަހުން ކުއްޖާ މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.

ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑު ޕޯސްޓްމޯޓަމް ހެދުމުން އެނގުނު ގޮތުގައި، ކުއްޖާ މަރުވާން މެދުވެރިވީ ކާރުގެ ތެރޭގައި އިންތިހާއަށް ހޫނުގަދަވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވި "ހީޓްސްޓްރޯކް" އެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.

ކުމަމޯޓޯގެ މޫސުމާބެހޭ އިދާރާއިން މައުލޫމާތުދޭ ގޮތުގައި، އެ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު އެ ސަރަހައްދުގެ ފިނިހޫނުމިން ހުރީ 32.5 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްގައެވެ. އަދި އެ ދުވަހަކީ ހޫނުގަދަވުމުގެ ސަބަބުން ސިއްހީ ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުވެސް އެ ސަރަހައްދަށް ނެރެފައިވާ ދުވަހެކެވެ.

އުމުރުން 59 އަހަރުގެ ވަންގްޗުކް ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ހަޅުތާލުގައި ހުންނަތާ މިއަދަށް 20 ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، އޭނާ ކެއުމުގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރަނީ ހަމައެކަނި ލޮނާއި ފެނެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ބަރުދަނުން 9 ކިލޯއަށްވުރެ ބޮޑަށް ވަނީ ލުއިވެފައެވެ.

"ބޭރުފުށުން އަހަރެން ވަނީ ބަލިކަށިވެފައި، އެކަމަކު އެތެރެހަށިން އަހަރެން މިއީ ވަރަށް ވަރުގަދަ މީހެއް،" ދިއްލީގެ ޖަންތަރް މަންތަރްގައި އެއްވެފައި ތިބި މީހުންނާ މުހާތަބު ކުރަމުން ވަންގްޗުކް ބުންޏެވެ. އޭނާގެ މި ވާހަކަތަކާއެކު އެތަނަށް އެއްވެ ތިބި މީހުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަތްޖަހައި ހިތްވަރު ދީފައެވެ.

ވަންގްޗުކް މި ހަޅުތާލު ކުރިއަށްގެންދަނީ ތައުލީމީ ދާއިރާއަށް އިސްލާހީ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް ގޮވާލައި އުފައްދާފައިވާ "ކޮކްރޯޗް ޖަންތާ ޕާޓީ" (ސީ.ޖޭ.ޕީ) އަށް ތާއީދުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.

ހުކުރު ދުވަހު ސީ.ޖޭ.ޕީގެ ރަސްމީ އެކްސް އެކައުންޓުން ވަނީ ވަންގްޗުކް މީހުންނާ ވާހަކަދައްކާ ވީޑިއޯއެއް ހިއްސާކޮށްފައެވެ. އެ ވީޑިއޯއިން ފެންނަ ގޮތުގައި އޭނާ ހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިކަށިވެފައެވެ. އަދި މައިކުން ވާހަކަދެއްކި ނަމަވެސް އޭނާގެ އަޑު ހުރީ ވަރަށް ބަލިކޮށެވެ.

އަންނަ ހޯމަ ދުވަހު ސީ.ޖޭ.ޕީން ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އިހުތިޖާޖުގެ ހިނގާލުމުގައި ބައިވެރިވުމަށް އޭނާ ވަނީ ރައްޔިތުންނަށް ގޮވާލާފައެވެ.

"އަހަރެމެން އެންމެން އެކުގައި ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ޕާލަމެންޓާ ހަމައަށް ހިނގާފައި ގޮސް، ޑިމޮކްރަސީގެ ނަމުގައި އަހަރެމެންގެ ޝަކުވާތައް ހުށަހަޅާނަން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.

މީގެ އިތުރުން ވަންގްޗުކް ސަމާސާ ރާގަކަށް ބުނީ، އެ ހިނގާލުން ބޭއްވުމުގެ ކުރިން އޭނާ މަރުވި ނަމަވެސް، އޭނާގެ "ފުރާނަ" އެ ހިނގާލުމުގައި ބައިވެރިވާނެ ކަމަށެވެ.

މި މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން އެދެމުންދަނީ އިންޑިއާގެ ތައުލީމީ ވަޒީރު ދަރުމެންދުރަ ޕްރަދާން އިސްތިޢުފާ ދެއްވުމަށެވެ. އެއީ މެޑިކަލް ދާއިރާއިން ކުރިއަށްދާން ބޭނުންވާ ދަރިވަރުންނަށް ބޭއްވި މުހިންމު އިމްތިޙާނެއްގެ ކަރުދާސްތައް ލީކުވުމާ ގުޅިގެން، މެއި މަހުގެ ކުރީކޮޅު އެ އިމްތިޙާން ކެންސަލްކުރަން ޖެހުމުންނެވެ. މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި މިކަމުގެ އަހުލާގީ ޒިންމާ ވަޒީރު އުފުއްލަވައި މަގާމުން ވަކިވާންޖެހެއެވެ.

ނަމަވެސް ވަޒީރު ޕްރަދާން ވަނީ ސީ.ޖޭ.ޕީ އާއި އެ ޕާޓީއަށް ތާއީދުކުރާ މީހުންނަކީ ގައުމު ހަލަބޮލިކުރަން އުޅޭ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވާފައެވެ. އަދި ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީގެ ސަރުކާރުން މިހާތަނަށް މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނާ އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތަކާއި މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ދަނީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނާ ވާހަކަދެއްކުމަށް ސަރުކާރަށް ބާރުއަޅަމުންނެވެ.

ބުރާސްފަތި ދުވަހު ދިއްލީގެ ކުރީގެ މުދީރު އަދި އާމް އާދްމީ ޕާޓީ (އޭ.އޭ.ޕީ) ގެ ލީޑަރު އަރުވިންދު ކެޖްރިވާލް ވަނީ ވަންގްޗުކްގެ ގާތަށް ޒިޔާރަތްކުރައްވާފައެވެ. ކެޖްރިވާލް ވަނީ ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް އިމްތިޙާން ކަރުދާސްތައް ލީކުވާ މައްސަލައިގައި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް، ދަރިވަރުންނާއި ވަންގްޗުކްގެ އަޑު އެހުމަށް ސަރުކާރަށް ގޮވާލާފައެވެ. އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ޕްރަދާން މަގާމުން ވަކިކޮށް، އެ މަގާމަށް ވަންގްޗުކް އައްޔަންކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.

ޖައްމޫ އެންޑް ކަޝްމީރުގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު އުމަރު އަބްދުއްލާ ވިދާޅުވީ، ސިޔާސީ ކަންކަމުގެ އިތުރުން އިންސާނިއްޔަތުކަމަށްވެސް ޖާގަ އޮންނަންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި ވަންގްޗުކްގެ ހުށަހެޅުންތަކަކީ "ސައްހަ" ހުށަހެޅުންތަކެއް ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ދިއްލީގެ ހައިކޯޓުން ވަނީ މި މައްސަލައިގައި ސަރުކާރުން އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް އަންގާފައެވެ. އަދި ވަންގްޗުކްގެ ސިއްހީ ހާލަތު ގަވާއިދުން ބަލައި، ބޭނުންވާ ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދިނުމަށްވެސް ކޯޓުން ވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ. ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި މިހާރު ސަރުކާރުގެ ތިން ހޮސްޕިޓަލަކުން ދަނީ ދުވާލަކު ދެ ފަހަރު އޭނާގެ ސިއްހީ ހާލަތު ބަލަމުންނެވެ.

އިންޑިއާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފް.ޑީ.އޭ) އިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، މި އަމަލު ހިންގާފައިވަނީ ދާރާޝިވް ޑިސްޓްރިކްޓުގައެވެ. ތަހުގީގުން އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި މިދިޔަ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކޮންމެ 100 ލީޓަރުގެ ސާފު ކިރަށް 10 ލީޓަރުގެ މަސްނޫއީ ކިރު އެއްކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި މިކަމަށްޓަކައި 230,000 ކިލޯއަށްވުރެ ގިނަ ދަށް ފެންވަރުގެ ހިކި ކިރު ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.

ސިއްހީ މާހިރުން އިންޒާރު ދެއްވާ ގޮތުގައި، މިފަދަ ގޮތްގޮތަށް އުފައްދާ ކިރު ބޭނުންކުރުމަކީ ފުރަމޭ، ކިޑްނީ އަދި ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުދިންނާއި، މާބަނޑު މީހުން އަދި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ވަކިން ބޮޑުކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

އެފް.ޑީ.އޭގެ ޑިރެކްޓަރު ތުކާރާމް މުންދޭ ވިދާޅުވީ، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ގަވާއިދުތަކާ ހިލާފުވާ ފަރާތްތަކާ މެދު ހަރުކަށި ފިޔަވަޅު އަޅަމުންދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ބޮޑެތި މުނާސަބަތުތަކާ ދިމާކޮށް ކިރުގެ ބާވަތްތަކަށް އޮންނަ ޑިމާންޑް އިތުރުވާތީ، މިފަދަ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ މަސައްކަތް އިތުރަށް ވަރުގަދަ ކުރާނެ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

މިއީ އިންޑިއާގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ފެންމަތިވަމުންދާ މިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން އެއް މައްސަލައެވެ. މިއަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ގުޖުރާތުން ވެސް މިފަދަ ގަވާއިދާ ހިލާފަށް މަސްނޫއީ ކިރު އުފައްދާ ތަނެއް ވަނީ އަތުލައިގަނެފައެވެ.

"މިއީ ލަދުވެތި ނަތީޖާއެއް. ފްރާންސް ޓީމުގައި މިހާރު ތިބި ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިންނަށް ބަލާއިރު، މިގޮތަށް މުބާރާތުން ވަކިވާންޖެހޭ އެއްވެސް އުޒުރެއް ނެތް." ކަމަށް ޒިދާނު ގަބޫލުކުރެއެވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް މޮޅުވާން ބޭނުންވެފައި ތިބި ތަން ސްޕެއިނުން ފެނުކަމަށާއި އެމީހުން މާ ހިތްވަރާއެކު މަސައްކަތްކޮށް، މާ ބޮޑަށް ބުއްދީގެ ބޭނުން ހިފައިގެން ކުޅުނު ކަމަށް ޒިދާނު ބުންޏެވެ. ޒިދާން ބުނީ "ފްރާންސްގެ ކުޅުން އެއްގޮތަކަށްވެސް ރަނގަޅެއް ނޫން" ކަމަށެވެ.

ފްރާންސްގެ ސްކޮޑުގައި ހުރި ފެންވަރާ ބެހޭގޮތުން މީހުން ދައްކާ ވާހަކަ އަޑުއަހާ އަހާ މިހާރު ފޫހިވެއްޖެ ކަމަށް ބުނަމުން ޒިދާން ބުނީ އެންމެ މުހިންމު ވަގުތުގައި ކުޅުންތެރިންގެ ކިބައިން ހިތްވަރާއި ފަންވަރު ނުފެންނަނަމަ، އެ ފެންވަރުގެ އެއްވެސް ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށެވެ.

ވޯލްޑް ކަޕެއްގެ ސެމީ ފައިނަލަކީ މޮޅެތި ކުޅުންތެރިން އެމީހުންގެ ހަގީގީ ފެންވަރު ސާބިތު ކޮށްދޭން ޖެހޭ ވަގުތު ކަމަށާއި ފިލަންވީ ވަގުތެއް ނޫން ކަމަށް ޒިދާނު ބުންޏެވެ.

ސްޕެއިން މެޗުގެ ކޮންޓްރޯލް އަތުލީ ފްރާންސުން އެ ފުރުސަތު އެ މީހުންނަށް ދިނުމުން ކަމަށާއި މެޗުގެ ކުރިމަތިލުންތަކުގައި ފްރާންސް މާ ބޮޑަށް ބަލިކަން ޒިދާނު ފާހަގަކުރިއެވެ. މާ ފަސޭހައިން ބޯޅަ ގެއްލުވާލިކަމަށް ބުނަމުން ޒިދާން ބުނީ މުޅި ޓީމު އޮތީ އެންމެ ކުޅުންތެރިއަކު އެމީހުން ސަލާމަތްކުރާނެ ކަމުގެ އިންތިޒާރުގައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ކަމަށެވެ. އެއީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ބަލައިގަނެވޭނެ ފަދަ ވިސްނުމެއް ނޫން ކަމަށް ޒިދާނު ބުނެއެވެ.

"ފްރާންސްގެ ގައުމީ ޖާޒީގައި ކުޅޭއިރު، ތަމްސީލުކުރަނީ މުޅި ގައުމު. މިރޭ ވަރަށް ގިނަ ކުޅުންތެރިން އެ ޒިންމާ އަދާކުރުމުގައި ފެއިލްވެއްޖެ. ކުޅުމުގައި އެއްވެސް އަވަސްކަމެއް ނެތް، އެކަށީގެންވާ ވަރުގަދަ ސަހުސިއްޔަތެއް ނުފެނުނު، އަދި ބޭނުންވާ މިންވަރާ ގާތަށްވެސް ހިތްވަރެއް ނުދެއްކި" ޒިދާނު އަސަރާއެކު ބުންޏެވެ.

ނަސީބު ދެރައީއޭ ކިޔައިގެން ޝަކުވާ ނުކުރުމަށާއި ރެފްރީއަކަށް ނުވަތަ ޓެކްޓިކްސްއަކަށްވެސް ބަދުނާމު ނާޅުވާ، ކޮންމެ ކުޅުންތެރިއަކު އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޒިންމާ ނަގަން ޖެހޭކަމަށް ޒިދާނު ބުނެއެވެ. ސްޕެއިން ފައިނަލަށް ދާން ހައްގުވީ އެމީހުން މާ މޮޅަށް ކުޅުނީތީ ކަމަށް ޒިދާނު ގަބޫލުކުރެއެވެ.

ޒިދާނު ބުނިގޮތުގައި މި ބަލިވުމުގެ އިހުސާސް ކޮންމެ ކުޅުންތެރިއަކަށްވެސް ކުރެވެންޖެހޭނެއެވެ. ސަބަބަކީ އެމީހުން އެ ބޭކާރުކޮށްލީ ލިބުނު ވަރަށް ރަނގަޅު ފުރުސަތެކެވެ. މި ފެންވަރުގައި ހަމައެކަނި ހުނަރުން ވޯލްޑް ކަޕެއް ކާމިޔާބެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ކާމިޔާބު ލިބޭނީ ސާބިތުކަމާއި ވަރުގަދަ އަޒުމެއް އޮވެގެންނެވެ. ޒިދާނު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މި ފަހަރު ސްޕެއިން އެކަން ދައްކައިފިއެވެ. އެކަމަކު ފްރާންސަކަށް އެކަމެއް ނުވިއެވެ. 

މެޑިކަލް ރިޕޯޓްތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، އުމުރުން 59 އަހަރުގެ ވަންގްޗުކްގެ ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި ހަކުރުގެ މިންވަރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ޑޮކްޓަރުންނާއި އޭނާގެ ސަޕޯޓަރުން ވަނީ ހަޅުތާލު ހުއްޓާލުމަށް އޭނާއަށް އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް، ވަންގްޗުކް ހުންނެވީ އޭނާގެ ނިންމެވުމުގައި ސާބިތުކަމާއެކުގައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ، އިންޑިއާގެ ތައުލީމީ ނިޒާމު އިސްލާހުކޮށް، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތައް ޒިންމާދާރުކުރުވުމަށް އޭނާ ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމަށް އެދެވޭ ހައްލެއް ނުލިބެނީސް ހަޅުތާލު ހުއްޓާނުލައްވާނެ ކަމަށެވެ.

ޖަންތަރު މަންތަރުގައި ކުރިއަށްދާ މި އިހުތިޖާޖަކީ 'ކޮކްރޯޗް ޖަންތާ ޕާޓީ' (ސީ.ޖޭ.ޕީ) އިން އިސްނަގައިގެން ކުރިއަށްގެންދާ ހަރަކާތެކެވެ. މި ހަރަކާތުގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ 'ނީޓް-ޔޫޖީ' އިމްތިހާނުގެ ކަރުދާސްތައް ލީކުވި މައްސަލައިގައި، ތައުލީމީ ވަޒީރު ދަރުމެންދުރަ ޕްރަދާން މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށް ގޮވާލުމެވެ.

ވަންގްޗުކްގެ ހާލަތު ގޯސްވަމުންދާތީ އެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރުމަށް، ދަރިވަރުންނާއި، އެކްޓިވިސްޓުންނާއި އަދި އާންމު ފަރާތްތަކުން ހިމެނޭހެން އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ދަނީ އިހުތިޖާޖު ކުރާ ސަރަހައްދަށް އެއްވަމުންނެވެ. އިހުތިޖާޖު އިންތިޒާމުކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވަނީ، ސަރުކާރުން މިކަމުގައި މަޝްވަރާ ނުފަށައިފިނަމަ، ޖުލައި 20 ވަނަ ދުވަހު ޕާލަމެންޓަށް މާޗް ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.

ސޯނަމް ވަންގްޗުކް އަކީ ފެން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަޝްރޫއެއް ކަމަށްވާ "އައިސް ސްޓޫޕާ" އުފެއްދެވުމުގެ އިތުރުން، ބޮލީވުޑްގެ މަޝްހޫރު ފިލްމު "3 އީޑިއަޓްސް" ގެ 'ފުންސުކް ވަންގްދޫ' ގެ ކެރެކްޓަރަށް އިންސްޕިރޭޝަން ލިބުނު ފަރާތުގެ ގޮތުގައި މުޅި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރު ބޭފުޅެކެވެ.

ކެތަން އަގަރްވާލް އާއި ރާޖާ ރަގުވަންޝީގެ މަރުގެ ހާދިސާގައި އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން ފުލުހުންނަށް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މި ދެ ހާދިސާގައިވެސް މަރުވި މީހުން ވައްޓާލާފައި ވަނީ ފަރުބަދަމަތީގެ އުސް ހިސާބަކުން ތިރިއަށެވެ. ނަމަވެސް، ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، ސިޔާ ގޯޔަލް އާއި އޭނާއަށް އެހީތެރިވި ޗޭތަން ޗައުދަރީ ވަނީ ސޯނަމް ރަގުވަންޝީގެ މައްސަލައިގައި ހެދުނު ގޯސްތަކުން އިބުރަތް ހާސިލްކޮށްފައެވެ. މި ދެމީހުން ވަނީ ކުށުން ބަރީއަވުމަށް ވަރުގަދަ އުޒުރުތަކެއް ދައްކައި، ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު މި ޖަރީމާ ހިންގާފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ތަހުގީގަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ.

ތަހުގީގުގައި ބައިވެރިވި އޮފިސަރަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި މަރު ހިންގާފައިވަނީ ސިޔާ ރޭވި ގޮތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނައިސް ސީދާ އެގޮތަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރޭވިގެން ހިންގި ކުށެއްތޯ ސުވާލުކުރުމުން އޮފިސަރު ވިދާޅުވީ، މިއީ އަމިއްލަ ގުޅުންތަކާއި އޭނާގެ ވިސްނުން ހުރިގޮތުން، މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގަކީ މިއީ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވިގެން ކުރި ކަމެއް ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން އާއިލާތަކުގެ މެދުގައި އޮތް މުއާމަލާތްތަކާއި އިޖުތިމާއީ ގަބޫލުކުރުންތަކަކީވެސް މިކަމަށް މަގުފަހިވި ސަބަބުތަކެއް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ފުލުހުން ބުނާ ގޮތުގައި، ސިޔާ އާއި ޗޭތަންއާ ސުވާލުކުރެވުނު އިރު، ކެތަންގެ މަރާމެދު އެއްވެސް ވަރެއްގެ ދެރަވުމެއް ނުވަތަ ހިތާމައެއް އެމީހުން ފާޅެއް ނުކުރެއެވެ. ތަހުގީގުން ހާމަވާ ގޮތުގައި، ކެތަން ފަރުބަދަމަތިން ތިރިއަށް ވައްޓާލާފައިވަނީ ދެމީހުން އެކުވެގެންނެވެ. އެއީ އެކަނި އެކަން ކުރަން އުޅެފިނަމަ ކެތަން ތިރިއަށް ނުވެއްޓިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމުންނެވެ.

މައްސަލައިގައި ޑިޖިޓަލް ހެކިތަކަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ސިޔާގެ ފޯނުގެ ބްރައުޒިން ހިސްޓްރީން ފެނުނު ގޮތުގައި، އޭނާ ވަނީ މޭގަލަޔާގައި ހިނގި ރާޖާ ރަގުވަންޝީގެ މަރުގެ މައުލޫމާތު ހޯދާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފުލުހުންގެ ބަންދުގައި ތިބޭއިރު އަންހެނުންނަށް އަނިޔާ ކުރޭތޯއާއި، އަންހެން ކުށްވެރިންނަށް ލިބިދޭ ގާނޫނީ ހައްގުތަކަކީ ކޮބައިތޯވެސް އޭނާ އިންޓަނެޓުން ހޯދާފައިވެއެވެ. ސިޔާގެ ގެއިން ފެނުނު އިތުރު ފޯނެއް މިހާރު ވަނީ ފޮރެންސިކް ތަހުގީގަށް ފޮނުވާފައެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ރާޖާ ރަގުވަންޝީގެ މަންމަ، އުމާ ރަގުވަންޝީ ބުނީ، ކެތަންގެ މަރުގެ ހާދިސާއިން އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ މަރު ހަނދާންވެގެން ދިޔަ ކަމަށެވެ.

23 މޭ 2025 ގައި، އިންޑޯރަށް ނިސްބަތްވާ އަލަތު ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅުނު ރާޖާ އާއި ސޯނަމް މޭގަލަޔާއަށް ހަނީމޫނަށް ގޮސް އުޅެނިކޮށް ގެއްލުނެވެ. ރާޖާގެ ހަށިގަނޑު ފެނުނީ ޖޫން މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު ފުން އަޑިގަނޑަކުންނެވެ. މޭގަލަޔާ ފުލުހުން މިހާރު ދަނީ ހާއްސަ ތަހުގީގު ޓީމެއް އެކުލަވާލައިގެން އެ މައްސަލަ ބަލަމުންނެވެ.

މީގެ ކުރިން "ފިއުރިއޯސާ" އަދި ކުރިއަށް އޮތް "ޑޫން: ޕާޓް ތްރީ" އިން އޭނާ ފެނިގެންދިޔައީ މިފަދަ މާހައުލަކުންނެވެ. މިހާރު އޭނާ ފެންނަނީ އެޕަލް ޓީވީގެ ކްރައިމް ތުރިއްލާ "ލަކީ" އިންނެވެ. ކެލިފޯނިއާގެ ގަދަ އަވީގައި ކުޅެފައިވާ މި ސިލްސިލާގައި، އޭނާގެ ހިތްގައިމު ސޫރަ ލެއިން ތަތްތެޅިގެންދާއިރު، ނުލަފާ މީހުންނާ ކުރިމަތިލައި ހަނގުރާމަކުރާ މަންޒަރުތައް ފެނިގެންދެއެވެ.

"ބަލާބަލަ، މިހާރު އަހަރެން ސަހަރާގައި އުޅެވުނު އަދަދެއް ވެސް ނޭނގެ. އަހަރެންގެ ސިފަ ސަހަރާއެއްގައި އުޅޭ މަހްލޫގަކާ ނުގުޅުނަސް، އަބަދުވެސް މި ހުންނަނީ އެކަހަލަ ތަންތަނުގައި. އެކަމަކު އަހަރެން އެކަމާ ވަރަށް ގަޔާވޭ،" ޓޭލާ-ޖޯއި ބުންޏެވެ. "މީހުން ބޭނުންވަނީ އަހަރެން ތަހައްމަލުކުރާ މަންޒަރު ބަލަން، އަދި އެކަމުން ސަލާމަތްވާތަން ދެކެން. ނަސީބަކުން އަހަރެން ވެސް އެކަންކަން ކުރަން ބޭނުންވޭ."

މަރީސާ ސްޓޭޕްލީގެ ނޮވެލްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އުފައްދާފައިވާ މި ސިލްސިލާގައި އޭނާ ކުޅެނީ މަކަރާއި ހީލަތުން ކަންކަން ކުރާ އަންހެނެއްގެ ރޯލެވެ. ހޮޓަލެއްގެ ކޮޓަރިއެއްގައި ހޭލެވޭއިރު، އޭނާއަށް އެންމެ އިތުބާރުކުރެވޭ މީހާ އޭނާއަށް ދޯކާދީފައިވާކަން އެނގުމުން، ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި ދުވަން މަޖުބޫރުވެއެވެ.

ގެއްލިފައިވާ 10 މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ މައްސަލައިގައި އެފްބީއައި އާއި ނުލަފާ ގޭންގް ލީޑަރެއް ވެސް ދަނީ އޭނާ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އޭނާގެ ބައްޕައަކީ އޭނާއަށް ކުށްކުރަން ދަސްކޮށްދިން މީހާ ނަމަވެސް، މިހާރު ޖަލުގައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން އެހީތެރިވެވެނީ ހަމައެކަނި ފޯނުން ދޭ އިރުޝާދުތަކުންނެވެ.

އެގްޒެކެޓިވް ޕްރޮޑިއުސަރު ލޯރެން ނިއުސްޓެޑްޓާ ބުނި ގޮތުގައި، މި ސިލްސިލާ ފެށޭއިރު "ލަކީ" ހުރީ އޭނާގެ ހަޔާތުގެ މުހިންމު ނިންމުމެއް ނިންމަން ޖެހިފައިވާ ހިސާބެއްގައެވެ. އަމިއްލަ މުސްތަގުބަލު ބައްޓަންކޮށް، ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ގެންދާނެ ގޮތް އޭނާ އަމިއްލައަށް ނިންމަން ޖެހެއެވެ.

ހަތް އެޕިސޯޑުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މި ސިލްސިލާ ބުދަ ދުވަހު ދައްކަން ފަށާފައިވާއިރު، ފުރަތަމަ އެޕިސޯޑުގައި ވެސް ކާރެއްގެ ޑިިކީ ތެރެއިން ސަލާމަތްވާން އޭނާ ކުރާ މަސައްކަތާއި، ނުލަފާ މީހެއްގެ ކަރަށް އިސްކުރު އަނބުރާ ކަށި (ސްކްރޫޑްރައިވަރު) ހަރާލައި، ސަހަރާގެ ތެރޭގައި އެކަނިވާ މަންޒަރު ފެނެއެވެ. "މިހާ ކުޑަކުޑަ އަންހެން ކުއްޖަކު މިހާ ބޮޑު މުސީބާތަކަށް ވީ ކިހިނެއް؟" އެކަކު ސުވާލުކުރާ އަޑު އިވެއެވެ.

ނިއުސްޓެޑްޓާ އިތުރަށް ބުނި ގޮތުގައި، މި ސިލްސިލާގައި ލަކީގެ ޝަހުސިއްޔަތު ބަދަލުވަމުންދާ ގޮތް ފެނިގެންދާނެއެވެ. މަކަރު ހެދުމުން ފެށިގެން، އޭނާގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުވެގެންދާ ގޮތަކީ މި ސިލްސިލާގެ އެންމެ ހާއްސަ އެއް ސިފައެވެ.

މި ސިލްސިލާގައި އާންޔާގެ އިތުރުން އެނެޓް ބެނިންގް، ޑްރޫ ސްޓާކީ އަދި ޓިމޮތީ އޮލިފަންޓް ފެނިގެންދެއެވެ. މި ސިލްސިލާގެ މިއުޒިކަކީ ވެސް އަންހެން ފަންނާނުންގެ ހުށަހެޅުންތަކުން ފުރިގެންވާ ހިތްގައިމު މަސައްކަތެކެވެ.

ބެނިންގް ކުޅެނީ ވަރުގަދަ ގޭންގް ލީޑަރެއްގެ ރޯލެވެ. އޭނާގެ ރޯލަކީ އަމިއްލަ ދަރިފުޅު ސަލާމަތްކުރުމާއި، ކުރީގެ ލޯބިވެރިޔާ އަދި ނުލަފާ ބޮސްއާ ދެމެދު ތާށިވެފައިވާ މީހެއްގެ ރޯލެވެ. އޭނާގެ ކެރެކްޓަރަކީ އަނިޔާ ލިބިފައިވާ، އަދި ހަމައެހެންމެ އަނިޔާވެރި މީހެއްގެ ސިފަތައް އެކުލެވޭ ރޯލެކެވެ.

ރީސް ވިދަރސްޕޫންގެ "ހެލޯ ސަންޝައިން" ކުންފުނިން އާންޔާއަށް މި ފުރުސަތު ހުށަހެޅީ ހަމައެކަނި ބަތަލާއެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ ފުރަތަމަ "އެގްޒެކެޓިވް ޕްރޮޑިއުސަރު" ގެ މަގާމު ވެސް މި ސިލްސިލާއިން ވަނީ އޭނާއަށް ދީފައެވެ. އާންޔާ ބުނި ގޮތުގައި، މި ވާހަކައަށް އޭނާގެ ހިތް ލެނބި، މި މަޝްރޫއުގައި ޕްރޮޑިއުސަރެއްގެ ގޮތުން ހިއްސާވުމަކީ އޭނާ ވަރަށް ބޭނުންވި ކަމެކެވެ.

ޖޮނަތަން ޓްރޮޕާ އާއި ކެސީ ޕެޕަސް އުފައްދާފައިވާ މި ސިލްސިލާއަކީ ކްރައިމް ތުރިލާއެއް ނަމަވެސް، މީގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ އާއިލީ ގުޅުމެވެ. އާއިލީ ތަރުބިއްޔަތުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ މުސްތަގުބަލަށް ކުރާ އަސަރާއި، އެ މަގު ބަދަލުކޮށް އާ ހަޔާތެއް ފެށުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް މީގައި ދައްކުވައިދެއެވެ.

ލަކީ ބޮޑުވީ އޭނާގެ ބައްޕައާ އެކު މީހުންނަށް އޮޅުވާލައިގެން ފައިސާ ހޯދުމުގައެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު އޭނާ ބޭނުންވަނީ އެ ހުނަރުތަކުގެ ބޭނުންކޮށްގެން އަމިއްލަ ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށް، ރަނގަޅު ދިރިއުޅުމެއް ހޯދުމަށެވެ.

ޓޭލާ-ޖޯއި ބުނި ގޮތުގައި، ކެމެރާގެ ކުރިމަތީގައި ނުރައްކާތަކާ ކުރިމަތިލުމުގެ އިތުރުން، ކެމެރާގެ ފުރަގަހުގައި ކާސްޓުން ހޮވުމާއި ސިލްސިލާގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ އޭނާއަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެކެވެ. "އަހަރެމެން މި މަސައްކަތް ކުރީ ވަރަށް އުފަލާއެކު. އެކަން ސިލްސިލާ ބަލާއިރު އިހުސާސް ކުރެވޭނެ،" ހިނިތުންވުމާއެކު އޭނާ ބުންޏެވެ.

ޖޫން މަހުގެ 21 ވަނަ ދުވަހު ޔޫއެސްއޭގެ މޮންރޯ ކައުންޓީގެ ޝެރިފް އޮފީހުގެ ފަރާތުން އެ ގެއަށް ދިޔައީ، ނަން ހާމަކޮށްފައިނުވާ ފުރާވަރުގެ އަންހެން ކުއްޖަކު އޭނާ ރަހީނުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ފޯނުން ގުޅުމުންނެވެ. ފުލުހުން އެތަނަށް ދިޔައިރު، އެ ކުއްޖާ ފެނިފައިވަނީ ހެދުން ހިއްކާ މެޝިނެއްގެ ތެރޭގައި އޮއްވައެވެ. އެ ކުއްޖާއަށް ލިބިފައިވާ އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްޓަކައި ވަނީ ހޮސްޕިޓަލަށްވެސް ގެންގޮސްފައެވެ.

ތަހުގީގަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި، ކްރިސްޓޮފަރ މައިކަލް ވައިޓް ވަނީ އެ ކުއްޖާއާ އެކު ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގާފައެވެ. އަދި އެ ކުއްޖާ އެތަނުން ދާން ބޭނުންވުމުން، އޭނާ ވަނީ އެ ކުއްޖާ ހިފަހައްޓައި، ފޯނު އަތުލުމަށްފަހު ހިއްކާ މެޝިނަށް ލާފައި ކަމަށް ފުލުހުންނާ ހަވާލާދީ ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އެ މައްސަލައިގެ ހެކި ހޯދުމަށް ފުލުހުން އެ ގެ ބަލައި ފާސްކުރިއިރު، އެތަނުން ސައްހަ ނޫން ފައިސާ (ވަގު ނޫޓު) ފެނިފައިވާތީ، އެމެރިކާގެ ސީކްރެޓް ސާވިސްއަށް ވެސް އެކަން ވަނީ އަންގާފައެވެ.

ރިޕޯޓް ލިބޭގޮތުގައި އެ ކުއްޖާއަކީ އެހެން ސްޓޭޓަކަށް ނިސްބަތްވާ ކުއްޖެކެވެ. އަދި އެ ކުއްޖާއާ އެ މީހާއާ ދިމާވީ ކިހިނެއްކަން އަދި ސާފެއް ނުވެއެވެ.

ވައިޓް ހައްޔަރުކޮށްފައި ވަނީ ހަމަ އެ ދުވަހުއެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ކުޑަކުއްޖަކު ރަހީނުކުރުމާއި، ކުޑަކުއްޖެއްގެ ބެލެނިވެރިކަމަށް ހުރަސްއެޅުމާއި، އަދި ކުޑަކުއްޖަކާ އެކު ގައިރު ގާނޫނީ ޖިންސީ އަމަލު ހިންގުމުގެ ދައުވާ ވަނީ އުފުލާފައެވެ. މި މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު ކުރިއަށްދާ ވަރަކަށް އިތުރު ދައުވާތައް ކުރެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ކުއްލި ހާލަތުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ޓީމުތަކުން މީހުން އެ ސަރަހައްދަށް ގޮސްފައިވެއެވެ. އަލިފާން ނިއްވާ މީހުންނާއި ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތަކުން އަލިފާންގަނޑު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔައިރު، އެމްބިއުލާންސްތައް ވެސް ވަނީ ތައްޔާރީ ހާލަތަކަށް ގެނެވިފައެވެ.

ހާދިސާގެ ކުރީކޮޅު ލިބުނު މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ގިނަ ބަޔަކު އިމާރާތުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެފައި ނުވަތަ ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލިފައިވާ ކަމަށްވެއެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވަމުންދިޔަ ވީޑިއޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، އިމާރާތުގައި ބޯކޮށް ދުން ފެތުރި އަލިފާންގަނޑު ބޮޑުވަމުން ދިޔަ ވަގުތު ބައެއް މަސައްކަތްތެރިން ތިބީ ސަލާމަތް ނުވެވި އިމާރާތުގެ ފުރާޅުމަތީގައެވެ. ހާދިސާގެ ނުރައްކާތެރިކަން ހުރި ގޮތުން، ފުރަތަމަ ކޮޅު ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތަކަށް ފެކްޓްރީގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް ވަނުމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ.

ޗައިނާގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިމަޖެންސީ މެނޭޖްމަންޓާއި ނޭޝަނަލް ފަޔަރ އެންޑް ރެސްކިއު އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނުން ވަނީ، މީހުން ސަލާމަތް ކުރުމާއި ހާދިސާ ތަހުގީގު ކުރުމުގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ހާއްސަ ޓީމެއް އެ ސަރަހައްދަށް ފޮނުވާފައެވެ.

މި އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު ދެނެގަތުމުގެ ތަހުގީގު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.

ޓެނެސީގެ ވިލިއަމްސަން ކައުންޓީގައި ހިނގި މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން، އުމުރުން 57 އަހަރުގެ ޑަގްލަސް "ކާކް" ރޯލްގެ މައްޗަށް ވަނީ ގަސްތުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ދައުވާ އުފުލާފައެވެ.

ޖުލައި މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު ޑަގްލަސް 911 އަށް ގުޅައި، އޭނާގެ އުމުރުން 52 އަހަރުގެ އަނބިމީހާ އެލިސަން "ޗޭ ޗޭ" ރޯލް މަރާލި ކަމަށް ބުނެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.

"ލޯ އެންޑް ކްރައިމް" އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އަނބިމީހާގެ ގަޔަށް ބަޑިޖެހީ ކީއްވެގެންތޯ ސުވާލުކުރުމުން، އޭނާ ބުނީ "އަސްލުވެސް އަހަންނަށް ހީވީ އެއީ ޝައިތާނެއް ކަމަށް، އަދި އަހަންނަކީ ކަލާނގެ ދަރިއެއް ނުވަތަ އީސާގެފާނު ކަމަށް" ހީވީ ކަމަށެވެ.

އަނބިމީހާ އަދިވެސް ނޭވާލާތޯ ޑިސްޕެޗަރު ސުވާލުކުރުމުން ޑަގްލަސް ބުނެފައިވަނީ، "ނޫން، އޭނާ އޮތީ ތެލުލި ކުކުޅެއްހެން މަރުވެފައި" ކަމަށެވެ.

ފުލުހުން އެ ސަރަހައްދަށް ދިޔައިރު، ޑަގްލަސް ހުރީ ގޭގެ ބޭރުގައި އޭނާގެ އަންނައުނު ބާލާށެވެ. ފުލުހުންގެ އަމުރަށް ކިޔަމަންނުވުމުން، "ޓޭޒާ" ބޭނުންކޮށްގެން އޭނާ ވަނީ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންގޮސްފައެވެ.

ހަބަރުތައް ބުނާގޮތުގައި އެލިސަން ފެނުނުއިރު އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް ބަޑީގެ ހަމަލާތަކެއް ވަނީ އަރާފައެވެ. އަދި އޭނާ ވަނީ ހާދިސާ ހިނގި ތަނުގައި މަރުވެފައެވެ.

ވިލިއަމްސަން ކައުންޓީގެ ޝެރިފް އޮފީހުން ޑަގްލަސް ހައްޔަރުކުރިކަން އިއުލާންކުރީ ޖުލައި 2 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އޭނާ ހައްޔަރުކުރި ވަގުތު ނިތްކުރިއަށް ލިބުނު އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާދީފައިވާ ކަމަށްވެސް ފުލުހުން ބުނެއެވެ.

މައްސަލައިގެ ތަހުގީގަށް ޑަގްލަސް ދީފައިވާ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، އޭނާ ސޯފާގައި ނިދާފައި އޮއްވައި އަނބިމީހާ އައިސް ހޭލެއްވުމުން ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި ޒުވާބެއް ހިނގި ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާ އަނބިމީހާގެ ގައިމައްޗަށް އަރައި އޭނާގެ ބޯ ހަށިގަނޑާ ވަކިކުރަން މަސައްކަތްކުރި ކަމަށާއި، އެކަން ކާމިޔާބު ނުވުމުން މޭގެ އެކި ތަންތަނަށް ބަޑިޖެހީ ކަމަށްވެސް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ.

އޭގެއިތުރުން، އެއީ ހަގީގަތުގައި ހިނގި ކަމެއްކަން ޔަގީން ނުވާތީ، އަދިވެސް އެއީ ޝައިތާނެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭތީ، އަނބިމީހާގެ ހަށިގަނޑުން ބައެއް ކާން މަސައްކަތްކުރި ކަމަށްވެސް އޭނާ އިއުތިރާފުވެފައިވެއެވެ.

ޑަގްލަސްއަކީ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ފާމަސިސްޓެކެވެ. އެމީހުންގެ އަވަށްޓެރިއެއް ކަމަށްވާ އެނާ ބޯލްޑްވިން ބުނި ގޮތުގައި، އެލިސަން މަރުވުމުގެ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ކުރިން އޭނާއާ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. އަދި އެ ގޭތެރޭގައި ގެވެށި އަނިޔާގެ ކަންތައްތަކެއް ހިނގަމުންދާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ކަމަށްވެސް ބޯލްޑްވިން ބުންޏެވެ.

ބޯލްޑްވިން އިތުރަށް ބުނިގޮތުގައި އެ ގޭތެރޭގައި ކޮންމެވެސް އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކެއް ހިނގާކަން އެނގެއެވެ. އެލިސަން އޭނާގެ މަންމައާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް ބާއްވައި، އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއް ސިއްރުތައް ހިއްސާކުރި ކަމަށްވެސް ބޯލްޑްވިން ބުންޏެވެ.

ކޯޓުން މިހާރު ވަނީ ޑަގްލަސްގެ ޕެރޯލަށް 2.5 މިލިއަން ޑޮލަރު ކަނޑައަޅާ ބަންދުކޮށްފައެވެ. މި މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު އަދިވެސް ދަނީ ކުރިއަށެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަނދި މަހުޖަނުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަދާނީގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވާ ދައުވާތައް ދޫކޮށްލަން ސަރުކާރުން ނިންމީ، އޭނާ އެމެރިކާގައި ބިލިއަނުން އިންވެސްޓް ކުރާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވާތީ އެކަމަށް ބަލައިގެން ނޫން ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ.

ޕްރިންސިޕަލް އެސޯސިއޭޓް އެޓާނީ ޖެނެރަލް ޓްރެންޓް މެކޯޓާ ފޮނުއްވި ސިޓީއެއްގައި ވިދާޅުވީ، އިންވެސްޓްމަންޓުގެ ވާހަކަ ދެކެވުމުގެ ކުރިންވެސް އެ މައްސަލަ ކުރިއަށް ނުގެންދިއުމަށް ސަރުކާރުން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އެ މައްސަލައަކީ "ދިފާއު ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ހުރި" މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"އިންވެސްޓްމަންޓުގެ ވާހަކައެއް ދެކެވުނަސް ނުވަތަ ނުދެކެވުނަސް، އަދި މަދަނީ މައްސަލައެއް ނިމުމަކަށް އައި ކަމުގައި ވިޔަސް، އަޅުގަނޑު މި މައްސަލަ ދޫކޮށްލުމަށް އެދޭނަން،" އޭނާ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.

އަދާނީ އާއި އެހެން ބައެއް ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް 2024 ވަނަ އަހަރު ނިއުޔޯކްގެ ބްރޫކްލިންގައި ދައުވާ އުފުލީ ބޮޑެތި މަކަރާއި ހީލަތުގެ އިތުރުން ރިޝްވަތުގެ މުއާމަލާތްތަކެއް ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ފެޑަރަލް ޕްރޮސެކިއުޓަރުންނެވެ. ޕްރޮސެކިއުޓަރުން ބުނާ ގޮތުގައި، އިންޑިއާގެ އެންމެ ބޮޑު ސޯލާ ޕަވަރ ޕްލާންޓް ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ބިޑް ކާމިޔާބު ކުރުމަށްޓަކައި އިންޑިއާ ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލުންނަށް ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި 250 މިލިއަން ޑޮލަރު އަދާނީ ދީފައިވެއެވެ.

އަންދާޒާ ކުރެވޭ ގޮތުގައި އެ ކޮންޓްރެކްޓްތަކުން 20 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 2 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ފައިދާ ލިބޭނެއެވެ. ޕްރޮސެކިއުޓަރުން ތުހުމަތު ކުރި ގޮތުގައި، އިންޑިއާގެ  އޮފިޝަލުންނަށް ފައިސާ ދިންކަން ސިއްރުކޮށް، އަދާނީ ވަނީ އެމެރިކާގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް އޮޅުވާލާފައެވެ.

އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދްރަ މޯދީއާ ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ އަދާނީ، މި ދައުވާތަކާ ގުޅިގެން ދުވަހަކުވެސް ހައްޔަރުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ޝަރީއަތަށް އެމެރިކާއަށް ހާޒިރުކޮށްފައެއްވެސް ނުވެއެވެ.

އަދާނީގެ ވަކީލު ރޮބަޓް ޖޭ. ޖިއުފްރާ ޖޫނިއާ މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނަން އިންކާރު ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، ޖަސްޓިސް ޑިޕާޓްމަންޓާއެކު މަސްތަކެއް ވަންދެން ކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކާއި، ހުށަހެޅުނު ލިޔެކިޔުންތަކާއި، ތަޖުރިބާކާރުންގެ ހެކިބަހަށްފަހު މައްސަލަ ދޫކޮށްލަން ސަރުކާރުން ނިންމީ ކަމަށް އޭނާ ކުރިން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ޔޫ.އެސް ޑިސްޓްރިކްޓް ޖަޖް ނިކޮލަސް ގަރައުފިސްއަށް ފޮނުއްވި ސިޓީގައި މެކޯޓާ ވިދާޅުވީ، މިއީ ބޭރު ގައުމެއްގެ މައްސަލައެއް ކަމަށާއި، މި މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ކަންކަމަކީ އިންޑިއާ ބަޔަކު އެ ގައުމުގެ އެހެން ބަޔަކަށް ރިޝްވަތު ދޭން އުޅުމުގެ މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ. އަދި މައްސަލައިގެ ލިޔެކިޔުންތަކުގައި 200 އަށްވުރެ ގިނަ ފަހަރު "އިންޑިއާ" މި ނަން އައިސްފައިވާކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

"ދުނިޔޭގެ ފުލުހުންގެ ދައުރު އެމެރިކާއިން އަދާކުރަން އުޅުމަކީ ހާރިޖީ ގުޅުންތަކަށް ބުރޫއަރާނެ ކަމެއް. އަދި އެއީ ގައުމުގެ އެތެރޭގެ ކަންކަމަށް ހޭދަކުރަން ހުރި ވަސީލަތްތައް ބޭކާރު ކުރުމެއް،" މެކޯޓާ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. "ބްރޫކްލިން ނުވަތަ ވޮޝިންގޓަންގެ ޕްރޮސެކިއުޓަރުންނަށްވުރެ ރަނގަޅަށް އިންޑިއާގެ ދާހިލީ ކަންކަން އެ ގައުމަށް ބެލެހެއްޓޭނެ." ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ޕްރޮސެކިއުޓަރުން މި ދައުވާ އުފުލަން ބޭނުންކުރި މުއާމަލާތްތަކުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ އެއްވެސް އިންވެސްޓަރަކަށް "ލޯލާރިއެއްގެ" ގެއްލުންވެސް ވެފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.

މެއި މަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ވަނީ މި ދައުވާތައް ދާއިމީކޮށް ބާތިލުކޮށްދިނުމަށް އެދިފައެވެ. އެ އިދާރާއިން ބުނީ، މައްސަލަ ދިރާސާކުރުމަށްފަހު، ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ މައްޗަށް ކުރާ މި ޖިނާއީ ދައުވާތަކަށް އިތުރު ވަގުތާއި ވަސީލަތްތައް ހޭދަނުކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. ހުށަހެޅުމުގައި މެކޯޓާގެ އިތުރުން ބްރޫކްލިންގެ ޔޫ.އެސް އެޓާނީ ޖޯސެފް ނޮސެލާ ސޮއިކުރައްވާފައިވީ ނަމަވެސް، މި މައްސަލާގައި އަމަލީގޮތުން އުޅުއްވި ޕްރޮސެކިއުޓަރުން ސޮއިކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.

މަސް ދުވަސް ފަހުން، ޑިމޮކްރެޓިކް ސެނެޓަރުން ކަމަށްވާ އެލިޒަބަތު ވޮރެން އާއި ރިޗަޑް ބްލޫމެންތަލް ވަނީ އެކްޓިން އެޓާނީ ޖެނެރަލް ޓޮޑް ބްލާންޗަށް ސިޓީއެއް ފޮނުއްވާފައެވެ. އެ ސިޓީގައި އެ ބޭފުޅުން ވަނީ މި މައްސަލަ ދޫކޮށްލުމުގައި "މުއާމަލާތީ ސިފައެއް" އެކުލެވޭ ކަމަށް ބުނެ ސުވާލު އުފައްދަވާފައެވެ.

ސެނެޓަރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އިންވެސްޓްމަންޓް ކުރާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން، ރައީސް ޓްރަމްޕްގެ ދައުރުގައި ކޮރަޕްޝަންގެ އަމަލުތައް ހިނގާފައިވާ މިންވަރާއި، ޖަސްޓިސް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ ނިންމުމަށް އަދާނީގެ ހުށަހެޅުމުގެ ނުފޫޒު ފޯރާފައިވާ މިންވަރާ މެދު ސީރިއަސް ސުވާލުތަކެއް އުފެދެއެވެ.

ޖަސްޓިސް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ މި ހުށަހެޅުމަށް ފަނޑިޔާރު ގަރައުފިސް އަދި ވަކި ގޮތެއް ނިންމަވާފައެއް ނުވެއެވެ.   

އިންޑިއާގެ ޓެލަންގާނާއަށް ނިސްބަތްވާ ސޮފްޓްވެއަރ އިންޖިނިއަރު އަވިނާޝް ނާރްނޭގެ އަންހެނުން، އުމުރުން 27 އަހަރުގެ ރާޖިތާ ސައްބިނޭނީ މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނުނީ 2023 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ފުލުހުން ކުރި ފުޅާ ދިރާސާތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި، އަވިނާޝް މި މަރު ހިންގާފައިވަނީ ދުރާލައި ރާވައިގެންނެވެ. އަދި އޭނާ އިންޑިއާގެ އެހެން އަންހެނަކާ ސިއްރު ލޯބީގެ ގުޅުމެއް ބާއްވަމުންދިޔަ ކަމުގެ ހެކިވެސް ވަނީ ފެނިފައެވެ.

ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ރާޖިތާ މަރުވިތާ އެއްދުވަސް ފަހުން، އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ފޮޓޯއެއް އަވިނާޝް އޭނާގެ ލޯބިވެރިޔާއަށް ފޮނުވި ކަމަށް އަމިއްލައަށް ވަނީ އިއުތިރާފުވެފައެވެ. މިހާރު އޭނާ ހުރީ 5 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ކަފާލާތެއްގެ ދަށުން ބަންދުގައެވެ. ކުށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ވޮޝިންގްޓަންގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާއަށް އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އަންނާނެއެވެ.

ފާހާނާ ތެރެއިން ފެނުނު ހަށިގަނޑު

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ރޭގަނޑެއްގައި ބެލްވިއު ފުލުހުންނަށް ރިޕޯޓް ލިބުނީ، އަންހެނަކު ފާހާނާގައި ތަޅުލައިގެން އުޅޭ ކަމަށާއި އެއްވެސް ޖަވާބެއް ނުދޭ ކަމަށެވެ. ފުލުހުން ގޮސް ފާހާނާގެ ދޮރު ހަލާކުކޮށްލައިގެން ވަންއިރު، ރާޖިތާ އޮތީ ބިމަށް ވެއްޓިފައެވެ. އޭނާ މަރުވެފައިވާކަން އެތަނުން ކަށަވަރުވިއިރު، އެމީހުން ކައިވެނި ކުރިތާ އޭރު ވީ އެންމެ ހަ މަސް ދުވަހެވެ.

ނަމަވެސް، ޕޯސްޓްމޯޓަމް ރިޕޯޓުން ދެއްކި ގޮތުގައި ރާޖިތާ މަރުވީ ކަރުގައި ހިފުމުގެ ސަބަބުން ނޭވާ ހާސްވެގެންނެވެ. އެއާއެކު މި މައްސަލައަކީ ގަސްތުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ފުލުހުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ތަހުގީގުގެ ތެރޭގައި އަވިނާޝް ބުނެފައިވަނީ، އަންހެނުން މަރުވި ދުވަހު އޭނާ ބޭރަށް ދިޔައީ ބައެއް ކަންކަން ނިންމާލުމަށް ކަމަށާއި، އެނބުރި އައިއިރު ފާހާނާ ހުރީ ތަޅުލާފައި ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެޕާޓްމަންޓްގެ ސެކިއުރިޓީ ސިސްޓަމާއި ސްމާޓް ލޮކްގެ ރެކޯޑްތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި، އަވިނާޝް ބޭރުގައި އުޅުނު ވަގުތު އެއްވެސް އިތުރު މީހަކު އެ ގެއަށް ވަދެފައެއް ނުވެއެވެ.

ފަޅާއެރި ސިއްރު ގުޅުން

ފުލުހުން އަވިނާޝްގެ ފޯނާއި މުއާމަލާތްތައް ތަހުގީގު ކުރިއިރު، އޭނާ އިންޑިއާގައި ހުރި އަންހެނަކާ ސިއްރުން ގުޅުން ބާއްވަމުންދިޔަ ކަން ފަޅާއެރިއެވެ. މި ގުޅުމަކީ ރާޖިތާއާ ކައިވެނި ކުރުމުގެ ކުރިން ފެށިގެން އޮތް ގުޅުމެއް ކަމަށާއި، އެ އަންހެން މީހާ އެދެމީހުންގެ ކައިވެނީގެ ހަފުލާގައި ބައިވެރިވި ކަމަށްވެސް ފުލުހުން ބުނެއެވެ.

ރާޖިތާ މަރުވި ދުވަހުވެސް އަވިނާޝް އެ އަންހެން މީހާއަށް ހަތަރު ފަހަރެއްގެ މަތިން ގުޅާފައިވެއެވެ. ތަހުގީގަށް މައުލޫމާތު ދެމުން އޭނާ ފާހާނާގެ ދޮރު ހުޅުވަން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ވަގުތުކަމަށް ބުނި ވަގުތަކީވެސް ސިއްރު ލޯބިވެރިޔާ އާއި ގުޅައިގެން ހުރި ވަގުތެއްކަންވެސް ތަހުގީގަށް ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.  

ހިތި ބުއިންތައް

ތަހުގީގަށް ލިބުނު މެސެޖުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، މަރުވުމުގެ ހަފުތާތަކެއް ކުރިން ފެށިގެން ރާޖިތާ ދިޔައީ ފިރިމީހާ ތައްޔާރުކޮށްދޭ ބުއިންތަކުގައި މާބޮޑަށް ހިތި ރަހައެއް ހުންނަ ކަމަށް ބުނެ ޝަކުވާ ކުރަމުންނެވެ. މަރުވި ދުވަހުވެސް، އަވިނާޝް ތައްޔާރުކޮށްދިން "ސްމޫތީ" އެއްގައި ބޭސް ރަހަ ނުވަތަ ކޮފް ސިރަޕް ރަހަ ހުރި ކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ.

ފުލުހުން އެ ގެއަށް ދިޔަ ވަގުތު، އަވިނާޝް ވަނީ އޭނާގެ އަންހެނުން ބަލިވެ އުޅޭ ކަމަށާއި، ކޮފް ސިރަޕް ބުއިމުގެ ސަބަބުން ހޭނެތުނީ ކަމަށް ބުނެ ފުލުހުންނަށް އޮޅުވާލަން މަސައްކަތް ކޮށްފައެވެ.

އަށް މަސް ދުވަހުގެ ދިގު ތަހުގީގަކަށްފަހު، އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބުމުން ބެލްވިއު ފުލުހުން މިހާރު ވަނީ އަވިނާޝް ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ. ޖުލައި 1 ވަނަ ދުވަހު ކޯޓުން ވަނީ އޭނާގެ މައްޗަށް ފުރަތަމަ ދަރަޖައިގެ ގަސްތުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ދައުވާ ރަސްމީކޮށް އުފުލާފައެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ އެއާޕޯޓްސް އޮތޯރިޓީން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، ޔުނައިޓެޑް އެރަބް އެމިރޭޓްސްގެ ޝާރިޖާ އިން ފުރައިގެން ކަރާޗީއަށް ދަތުރުކުރި އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއްގެ މި ބޯޓު ރޭޑާ އިން ގެއްލުމުގެ ކުރިން، ބޯޓުގެ ނެވިގޭޝަން ސިސްޓަމަށް މައްސަލައެއް ދިމާވެފައިވާ ކަމަށް ވަނީ ރިޕޯޓްކޮށްފައެވެ. އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތު މި ބޯޓު ވަރަށް ބާރަށް ތިރިއަށް ފައިބަމުން ދިޔަކަން ރޭޑާ އިން ދެއްކި ކަމަށް ވެސް އެ އިދާރާއިން ބުނެފައިވެއެވެ.

ހިތާމަވެރި މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ބޮޑުވަޒީރު ޝަރީފް ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި، ބޯޓުން ދަތުރުކުރި ފަސް ފަޅުވެރިންގެ އާއިލާތަކަށް ތައުޒިޔާ ފޮނުއްވައި، މި ދަނޑިވަޅުގައި އާއިލާތަކަށް ކެތްތެރިކަން ދެއްވުން އެދިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. އަދި ސިވިލް އޭވިއޭޝަނާއި، ކަނޑުގެ ސިފައިންނާއި ވައިގެ ސިފައިން ގުޅިގެން، ލިބެން ހުރި ހުރިހާ ވަސީލަތްތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން ބޯޓު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އިތުރަށް ވަރުގަދަކުރުމަށް ވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ.

ގެއްލުނު ބޯޓާއި އޭގެ ފަޅުވެރިން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރުވެސް މެދުކެނޑުމެއް ނެތި ދަނީ ކުރިއަށެވެ.

މި ދައުވާތަކަކީ އެމެރިކާ، ކެނެޑާ އަދި ޔޫރަޕްގެ ތަންފީޒީ އިދާރާތައް ގުޅިގެން ހިންގި ބޮޑު އޮޕަރޭޝަނެއްގެ ބައެކެވެ. މި އޮޕަރޭޝަނުގައި އިންޑިއާގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖިނާއީ ތިން ނެޓްވޯކަކަށް ނިސްބަތްވާ 37 މީހަކަށް ތުހުމަތުތައް ކޮށްފައިވެއެވެ. މި ގްރޫޕްތަކަކީ މީހުން ރަހީނުކުރުމާއި، ފޭރުމާއި، ބިރުދެއްކުމާއި، ހަތިޔާރުގެ ވަގުވިޔަފާރިއާއި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ އިތުރުން މީހުން މެރުމުގެ އަމަލުތައް ހިންގާ ބައެއް ކަމަށް އެމެރިކާގެ އެޓާނީ ބިލް އެސައިލީ ވިދާޅުވިއެވެ.

އެމެރިކާގެ އެޓާނީ ބިލް އެސައިލީ އެ ވާހަކަދެއްކެވީ އޮޕަރޭޝަނާ ގުޅޭ މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރެއްވުމަށް ލޮސް އެންޖެލިސް ފުލުހުންނާއި، އެފް.ބީ.އައި އަދި ކެނެޑާގެ ފުލުހުންގެ އިސް އޮފިޝަލުންނާ އެކު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައެވެ.

މައްސަލާގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ ތެރެއިން އެމެރިކާގައި އުޅޭ 7 މީހަކާއި، އިންޑިއާގައި އުޅޭ 2 މީހަކާއި، ޔޫރަޕްގައި އުޅޭ އެކަކު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އަދިވެސް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.

އެފް.ބީ.އައިގެ ލޮސް އެންޖެލިސް އޮފީހުގެ އެސިސްޓަންޓް ޑައިރެކްޓަރ ޕެޓްރިކް ގްރޭންޑީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ގްރޫޕްތަކުގެ ސަބަބުން ކެލިފޯނިއާ އާއި އެހެނިހެން ގައުމުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ އިންޑިއާ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންގެ މެދުގައި ބިރުވެރިކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން ވަނީ އުފެދިފައެވެ.

2023 ވަނަ އަހަރު ކެނެޑާގެ ފައްޅިއެއްގެ ބޭރުގައި ސިކުންގެ މިނިވަންކަމަށް މަސައްކަތްކުރާ ހަރުދީޕް ސިންގް ނިޖާރް އަވަހާރަކޮށްލުމުގެ މާސްޓަރ މައިންޑުންނަކީ އުމުރުން 33 އަހަރުގެ ލޯރެންސް ބިޝްނޯއީ އާއި އޭނާގެ ރަހުމަތްތެރިޔާ ސަޓިންދަރުޖީތު ސިންގް ކަމަށް ވަނީ ތުހުމަތުކޮށްފައެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ކެނެޑާގެ ބޮޑުވަޒީރު ޖަސްޓިން ޓްރޫޑޯ ވަނީ ނިޖާރްގެ މަރާ އިންޑިއާ ސަރުކާރާ ގުޅުމެއް އޮތް ކަމުގެ "އިތުބާރު ހުރި ހެކި" ލިބިފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވިއެވެ. ބިޝްނޯއީ މިހާރު ހުރީ ބަންދުގައެވެ. ނަމަވެސް ސިންގް އަދި އަތުލައިގަނެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ބިޝްނޯއީގެ ޖަމާއަތަކީ ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ފައިސާ ހޯދުމަށްޓަކައި ދީނީ، އިޖުތިމާއީ އަދި ސިޔާސީ އިސް ފަރާތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދޭ ބައެއް ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

އުމުރުން 45 އަހަރުގައި އަވަހާރަވި ނިޖާރަކީ "ހާލިސްތާން" ގެ ނަމުގައި ސިކުންގެ ވަކި ދައުލަތެއް އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ހަރަކާތުގެ އިސް މެންބަރެކެވެ. އޭނާ ދިޔައީ "ސިކްސް ފޯ ޖަސްޓިސް" ޖަމާއަތާ ގުޅިގެން އެކަމާ ގުޅޭ ރެފަރެންޑަމެއް ބޭއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އިންޑިއާގައި އުފަންވި ނަމަވެސް ކެނެޑާގެ ރައްޔިތެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ނިޖާރަކީ އިންޑިއާގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ހޯދަމުންދިޔަ މީހެކެވެ.

ކެނެޑާއަކީ އިންޑިއާއިން ބޭރުގައި އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް ސިކުން ދިރިއުޅޭ ގައުމެވެ. ސިކުންގެ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން އިންޑިއާ އާއި ކެނެޑާގެ ގުޅުން ގޯސްވެފައި އޮންނާތާ އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެއެވެ. "ޓެރަރިސްޓުންނާއި ހަރުކަށި ފިކުރުގެ މީހުންނަށް" ކެނެޑާއިން ފުރުސަތުދޭ ކަމަށް އިންޑިއާއިން ތަކުރާރުކޮށް ތުހުމަތުކުރެއެވެ. މި މައްސަލައިގެ ތެރޭގައި ދެ ގައުމުން ވެސް ވަނީ އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް ކަނޑައަޅާފައި ތިބި ޑިޕްލޮމެޓުން ބޭރުކޮށްލާފައެވެ.

ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތަހުގީގަށްފަހު، މިފަދަ ޖިނާއީ އަމަލުތައް ހިންގާ އިތުރު ދެ ޖަމާއަތެއްގެ ނަން ވެސް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. މި ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖަމާއަތްތަކުގެ މެންބަރުން އެމެރިކާ، ނިއުޒީލަންޑް، އޮސްޓްރޭލިއާ، ޕޯޗުގަލް އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުގައި އުޅެމުންދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެހެން ޖިނާއީ ގްރޫޕްތަކުން ގިނަ އަދަދެއްގެ މަސްތުވާތަކެތި ވަގަށް ނަގައި، އެތަކެތި އެމެރިކާ އާއި ކެނެޑާގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ވިއްކާ ކަމުގެ ތުހުމަތު ވެސް މި މީހުންގެ މައްޗަށް ކުރެވެއެވެ.

ދައުވާގެ ލިޔުންތަކުގައިވާ ގޮތުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ބައެއް މީހުން އިންޑިއާގެ ކޮރަޕްޓް އޮފިޝަލުންގެ ބޭނުންކޮށްގެން އެމީހުންގެ ވާދަވެރިންނަށް އަދަބުދީ، ބިރުދައްކާފައިވެއެވެ. އަދި އެކަކު އިމިގްރޭޝަން ބަންދުގައި ހުރެގެން ވެސް ޖިނާއީ އަމަލުތައް ރާވައި ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

ބިޝްނޯއީގެ ވަކީލެއްގެ މައުލޫމާތު އަދި ހާމަވެފައެއް ނުވެއެވެ.

ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނި ގޮތުގައި މި އޮޕަރޭޝަނަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ގައުމުތަކުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމުގެ ރީތި ނަމޫނާއެކެވެ.

"އެމެރިކާ، ކެނެޑާ، ޔޫރަޕް އަދި އޭޝިއާގެ ތަންފީޒީ އިދާރާތައް ގުޅިގެން، މިފަދަ ޖިނާއީ ޖަމާއަތްތައް ހިންގާ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ވެސް އެބައިމީހުން ހޯދައި، އެ ނެޓްވޯކްތައް ނައްތާލުމަށް އަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ ސާބިތުކަމާއެކު،" އެސައިލީ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޗައިނާގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، ޒިންހުއާ ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، "ޑަމީ ވޯހެޑް" އެއް ނުވަތަ އަސްލު ގޮވާތަކެތި ނެތް ބޯލްއެއް ހަރުކޮށްފައިވާ މި މިސައިލް ފޮނުވާލާފައިވަނީ މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހުއެވެ. މި މިސައިލް ވެއްޓިފައިވަނީ ކަނޑުގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ސަރަހައްދަކަށެވެ.

ޗައިނާގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިއީ އެގައުމުގެ އަހަރީ އަސްކަރީ ތަމްރީނުތަކުގެ ތެރެއިން ކުރިއަށްގެންދިޔަ ހަރަކާތެކެވެ. އަދި މިއީ ވަކި ގައުމަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހިންގި އަމަލެއް ނޫން ކަމަށްވެސް އެ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއާގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޕެނީ ވޮންގް ވިދާޅުވީ، މި ޓެސްޓާ ގުޅޭ މައުލޫމާތު ކުރިއާލައި ޗައިނާއިން އެގައުމަށް ދީފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ޗައިނާގެ އަސްކަރީ ބާރުވެރިކަން ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވަމުންދިއުމާއި، އެކަމުގައި ހާމަކަން ބޮޑު ސިޔާސަތެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން މިފަދަ ހަރަކާތްތަކަކީ ސަރަހައްދުގެ ހަމަޖެހުމަށް ބުރޫއަރާފާނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ސިފަކުރެއްވިއެވެ.

ޖަޕާނުން ވެސް ވަނީ މި ޓެސްޓުގެ މައުލޫމާތު ކުރިއާލައި ލިބިފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޗައިނާގެ އަސްކަރީ ހަރަކާތްތައް ފުޅާވަމުންދާތީ އެގައުމުން ވަނީ "ހިތާމަވެރި ކަންބޮޑުވުން" ފާޅުކޮށްފައެވެ. ރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުގައި މި މިސައިލް ވެއްޓިފައިވަނީ ޖަޕާނުގެ އިގްތިސާދީ ހާއްސަ ސަރަހައްދުން "އީއީޒީ " ބޭރަށެވެ.

ނިއުޒީލަންޑުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ވިންސްޓަން ޕީޓާސް މިކަން ސިފަކުރެއްވީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ނުތަނަވަސްކަން އުފެދޭނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުން ބޭނުންވަނީ އެ ސަރަހައްދަކީ މިސައިލް ޓެސްޓުކުރާ ތަނަކަށް ނުވުމަށް ކަމަށެވެ.

މި ޓެސްޓަކީ 2024 ވަނަ އަހަރު ޗައިނާއިން ކުރިއަށްގެންދިޔަ އާދަޔާ ހިލާފު އިންޓަރކޮންޓިނެންޓަލް ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ޓެސްޓަށްފަހު، އެގައުމުގެ އަސްކަރީ ގާބިލުކަން އިތުރުވަމުންދާކަން ދައްކުވައިދޭ މުހިންމު ހަރަކާތެކެވެ.

ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، އުމުރުން 42 އަހަރުގެ ތޮޝިނޯރީ އިނޯއޭގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވެނީ، އާދީއްތަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހުގެ ވަގުތެއްގައި އޭނާގެ 6 އަހަރުގެ އަންހެން ދަރިފުޅު އަކާރީ އާއި 3 އަހަރުގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅު ޝޫރީ އެމީހުން ދިރިއުޅޭ ގޭގައި މަރާލި ކަމަށެވެ.

ހިތާމަވެރި މި ހާދިސާ ފަޅާއެރީ، ކުދިންގެ މަންމަ ވަޒީފާ ނިންމާލުމަށްފަހު ގެއަށް އައިއިރު، ދެ ކުދިން އެނދުމަތީގައި ހަބަރު ހުސްވެފައި އޮއްވާ ފެނުމުންނެވެ. އެމަޖެންސީ ޓީމުތަކުން ވަގުތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިން ނަމަވެސް، އެ ދެ ކުދިން ސަލާމަތެއް ނުކުރެވުނެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގިތާ ގާތްގަނޑަކަށް 30 މިނެޓު ފަހުން، އިނޯއޭ ވަނީ އަމިއްލައަށް ފުލުހުންގެ މަރުކަޒަކަށް ގޮސް އެ ކުދިން މަރާލިކަމަށް އިއުތިރާފުވެފައެވެ. ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި، އޭނާ ކުދިން މަރާލުމަށް ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ ނެކްޓައިއެއް ކަމަށް ތަހުގީގަށް ވަނީ ކިޔައިދީފައެވެ.

މި ޖަރީމާ ހިންގަން މެދުވެރިވި ސަބަބެއް މިހާތަނަށް ހާމަކޮށްފައި ނުވާއިރު، މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި އަސްލު ސަބަބު ހޯދުމަށް ފުލުހުން ދަނީ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.

މުމްބާއީގެ މަންކޫރުޑް ސަރަހައްދުގައި ދެ ތިން ބުރީގެ ގެތަކެއް ވެއްޓި، މަރުވެފައިވަނީ ފަސް ކުޑަކުދިންނާއި އެއް އަންހެނަކު ކަމަށް މަދަނީ އިދާރާތަކުން ހާމަކޮށްފައިވެއެވެ.

ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން މުމްބާއީ އާއި ޕޫނޭ ގުޅައިދޭ އެކްސްޕްރެސް މަގުގައި ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ހާދިސާތައް ހިނގައި، ދެ ސިޓީ ދެމެދު ދަތުރުފަތުރު ކުރިއަށް ގެންދިއުން ވަނީ ހުއްޓިފައެވެ. އެ ސަރަހައްދުން ނަގާފައިވާ ވީޑިއޯ ފުޓޭޖްތަކުން ފެނިގެން ދިޔައީ މަގުމަތީގައި ވެއްޓިފައިވާ ކޮންކްރީޓް ބިތްތަކާއި، ޓަނަލްގެ ތެރެއިން ފެން ފައިބަމުންދާ މަންޒަރު ތަކެވެ.

ބޯވާރޭގެ ސަބަބުން އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރަށް ބުރޫ އެރުމުގެ އިތުރުން، ވައިގެ ދަތުރުތައް ވެސް ހުއްޓި، މުމްބާއީ-ޕޫނޭ ދަތުރުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ދުރު ހިސާބުތަކަށް ދަތުރުކުރާ ރޭލު ހިދުމަތްތައް ވެސް ވަނީ ކެންސަލްކޮށްފަ އެވެ.

ލޯކަލް މީޑިއާ ތަކުން ދައްކާ ވީޑިއޯ ތަކުން ފެންނަމުން ދަނީ ފެންބޮޑުވެފައިވާ ގޯޅިތަކުން ރައްޔިތުން ފައިމަގުގާ ހިނގާފައި އުޅޭ މަންޒަރެވެ.

ހޯމަ ދުވަހަށް ސްކޫލްތަކާއި ކޮލެޖްތައް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.

ލޯކަލް މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި، ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން ރުއްގަސްތައް ވެއްޓި، ފާއިތުވި މަހުގެ ފަހު ކޮޅުން ފެށިގެން ތިން މީހަކު ވަނީ ދުނިޔެ ދޫކޮށްފަ އެވެ.

އިންޑިއާގެ މާލީ ވެރިރަށް ކަމަށްވާ މުމްބާއީ އަށް 100 މިލިމީޓަރ (3.9 އިންޗި) ގެ ވާރޭ ވެހިފައިވާ އިރު، ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް 161 މިލިމީޓަރ (6.3 އިންޗި) ވާރޭ ވެހިފައިވެއެވެ.

އިންޑިއާގެ މޫސުމާ ބެހޭ އިދާރާ އިން ލަފާ ކުރާ ގޮތުގައި، ހޯމަ ދުވަހު ގައުމީ ވެރިރަށް ދިއްލީގެ ސަރަހައްދުގެ ގިނަ ތަންތަނަށް ވިއްސާރައާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެއެވެ.

މޮނާކޯގެ ރަސްގެފާނު، އަލްބަރޓް ދެވަނަ ވަނީ މިއީ "ނުރައްކާތެރި ފިނޑި އަމަލެއް" ކަމަށް ސިފަކުރައްވައި އެކަން ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކުރައްވާފައެވެ. އަދި ރޭވުންތެރިކަމާއެކު މީހަކު މަރާލަން އުޅުމުގެ މައްސަލަ ތަހުގީގުކުރަން ފަށާފައިވާއިރު، ގައުމުގެ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް ވަރުގަދަކޮށް ފުލުހުން ފޯރިމަރާ މިންވަރު އިތުރުކުރުމަށް ރަސްގެފާނު ވަނީ އަމުރުކުރައްވާފައެވެ.

ސެކިއުރިޓީ ކެމެރާތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، މި ހަމަލާ ދިން ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ އެ ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވުމަށްފަހު ފިލައިގެން ގޮސްފައިވަނީ އަވަށްޓެރި ފްރާންސަށެވެ. އެމީހާ ހޯދުމަށްޓަކައި ފްރާންސާއި މޮނާކޯގެ ފުލުހުން ގުޅިގެން މިހާރު ދަނީ ހާއްސަ އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގަމުންނެވެ.

މޮނާކޯއަކީ ސަލާމަތީ ގޮތުން ނަމޫނާ ގައުމެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 39000 މީހުންގެ އާބާދީއެއް އޮންނަ މި ކުޑަ ގައުމުގައި 556 ފުލުހުން ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ 70 މީހަކަށް ފުލުހަކު ހުންނަ ނިސްބަތެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެ ގައުމުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި 1300 އަށްވުރެ ގިނަ ސީސީޓީވީ ކެމެރާ ހަރުކޮށް، މީހުންގެ ވަނަވަރު ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ވަރުގަދަ ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށްފައިވެއެވެ.

ނިމިދިޔަ އަހަރު މޮނާކޯގައި މީހަކު މެރުމުގެ އެއްވެސް ހާދިސާއެއް ހިނގާފައި ނުވާއިރު، މި ބޮމުގެ ހަމަލާއަކީ އެ ގައުމުގެ ތާރީހުގައިވެސް ހިނގި މިފަދަ ފުރަތަމަ ހާދިސާއެވެ. މޮނާކޯގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނެފައިވަނީ މި ހަމަލާގެ ފަހަތުގައި ތިބި މީހުން އިންސާފުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެންނާނެ ކަމަށާއި، ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސް އަމާޒު ކަމަށެވެ.

މޮނާކޯއަކީ ކުށްކުރުން މަދު ގައުމެކެވެ. ސަލާމަތީ ކަންކަން ވަރުގަދަ ގައުމެކެވެ. އާމްދަނީއާއި މުދަލުން ޓެކްސް ނަގާ ގައުމެއްވެސް ނޫނެވެ. ދުނިޔޭގެ މަހުޖަނުންނާއި މަޝްހޫރު ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި މޮނާކޯއަކީ ދިރިއުޅުމަށް ވަރަށް ބޮޑު މަގުބޫލުކަމެއް ލިބިފައިވާ ތަނެކެވެ.

ސިއްހީ އޮފިޝަލުން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި، ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 1000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޑެންގީ ޖެހިގެން ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި އެޑްމިޓްކުރަން ޖެހެއެވެ. މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް ގާތްގަނޑަކަށް 50000 މީހުންނަށް ބަލިޖެހި، 29 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. މިއީ 2017 ވަނަ އަހަރު ކުރިމަތިވި ނުރައްކާތެރި ހާލަތާ އަޅާބަލާއިރު މަދު އަދަދެއް ނަމަވެސް، ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރަށް މަތިވެދާނެތީ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ.

ސްރީލަންކާގެ ނޭޝަނަލް ޑެންގީ ކޮންޓްރޯލް ޔުނިޓުން އިންޒާރު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކޮލަމްބޯގައި ހުންނަ ހެލްތު މިނިސްޓްރީ އާއި ނޭޝަނަލް ހޮސްޕިޓަލް ކައިރީގައި ކުނި ގިނަވެފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން، އެއީ މަދިރި އާލާވުމަށް ފަހި މާހައުލަކަށް ވެފައިވާތީ ޑޮކްޓަރުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.

ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ މުޅި ގައުމުގައި ސާފުކުރުމުގެ ކެމްޕޭނެއް ފަށާނެކަން އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. އަދި އަމިއްލަ ގޯތިގެދޮރުގައި މަދިރި އާލާވާ ގޮތަށް ތަންތަން ބަހައްޓާ ފަރާތްތަކާ މެދު ގާނޫނީ ގޮތުން ހަރުކަށި ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔައިން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި، ބޯކޮށް ވާރޭވެހުމާއި، ފެންބޮޑުވުމުގެ އިތުރުން ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގައި ހުރި ދަތިތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ޑެންގީ ފެތުރުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. 'އެއިޑީޒް' މަދިރީގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރޭ މި ބަލީގެ ސަބަބުން ގަދައަށް ހުން އައުމާއި، ބޮލުގައި ރިއްސުމާއި، މަސްތަކުގައި ރިއްސުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ފެނެއެވެ. އަދި ބަލި ބޮޑުވާ ހާލަތްތަކުގައި ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރިވެއެވެ.

މިއަހަރުގެ ޖޫން މަހަކީ ޔޫރަޕްގެ ތާރީހުގައި ވެސް ރެކޯޑް މިންވަރަކަށް ހޫނުމިން މަތިވި މަހެކެވެ. ގިނަ ގައުމުތަކެއްގެ ފިނިހޫނުމިން އިންތިހާއަށް މައްޗަށް ގޮސް، ހޫނުގެ ސަބަބުން މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާގެ ޔޫރަޕް ސަރަހައްދުގެ ޑައިރެކްޓަރ ޑރ. ހޭންސް ހެންރީ ކްލޫގާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިހާރު ފެންނަމުންދާ ހޫނުގަދަ ރާޅުތަކަކީ ހަމައެކަނި ފެށުމެކެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުތަކުގެ ހޫނު މޫސުންތައް މިއަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް ވެސް ދަތިވާނެ ކަމަށް އޭނާ އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ.

ޔޫރަޕްގެ ހޫނުމިން މަތިވަމުންދަނީ ދުނިޔޭގެ އެހެން ސަރަހައްދުތަކުގެ އެވްރެޖް މިންވަރަށް ވުރެ ދެގުނަ އަވަސް މިނެއްގައެވެ. ޑރ. ކްލޫގާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މިފަދަ ހޫނުގަދަ ދުވަސްތަކަކީ މިހާރު މަދުން ދިމާވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިއީ ތަކުރާރުވަމުންދާ، ދިގުލައިގެންދާ، އަދި ނުރައްކާތެރިކަން އިތުރުވަމުންދާ ކާރިސާއެކެވެ.

މިދިޔަ ޖޫން މަހުގެ 24 އިން ފެށިގެން އެކަނިވެސް ފްރާންސް އިން ވަނީ ހޫނުގެ ސަބަބުން 1000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގިނައީ އުމުރުން 65 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނެވެ. އަދި ބައެއް ސިޓީތަކުގައި ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި އެހީއަށް އެދި ކުރާ ކޯލްތަކުގެ އަދަދު ވަނީ 50 އިންސައްތައަށް އިތުރުވެފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ސްޕެއިންގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖޫން މަހު އެކަނިވެސް ހޫނުގެ ސަބަބުން 892 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

ކްލޫގާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ހޫނު މޫސުމުގެ މިފަދަ ކާރިސާތަކަށް ތައްޔާރުނުވެ ހޭދަކުރާ ކޮންމެ އަހަރަކީ، އޭގެ އަގު އިންސާނުންގެ ފުރާނައިން ދައްކަންޖެހޭނެ އަހަރެއް ކަމަށެވެ.

ދަށުކޯޓުން ނެރެފައިވާ ސޯނަމްގެ ކަފާލާތު ބާތިލުކުރުމަށް އެ ފްރޮވިންސްގެ ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި މައްސަލަ ހައިކޯޓުން ބޭރުކޮށްލަމުން ކޯޓުން ބުނީ، ހައްޔަރުކުރުމުގެ ސަބަބު ބަޔާންކުރާ ލިޔުމަކީ އެއްވެސް ފިކުރެއް ނެތި، ވަރަށް ޒިންމާދާރުކަން ކުޑަގޮތަކަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ "ހެއްވާ" ލިޔުމެއް ކަމަށެވެ.

ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ބޭރުކޮށްލައްވަމުން ފަނޑިޔާރު ޑަބްލިއު. ދިއެންގްޑޯ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، 2025 ޖޫން 9 ވަނަ ދުވަހު ގަޒީޕޫރުގެ ވަން ސްޓޮޕް ސެންޓަރުން ސޯނަމްއަށް ދޫކުރި އޭނާ ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު، އެއީ މައްސަލައިގެ ހަގީގަތަށް އެއްވެސް ބެލުމެއް ނެތި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. އަދި އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ހަގީގީ ތުހުމަތަކީ ކޮބައިކަން އެ ލިޔުމުން އެނގެން ނެތް ކަމަށް ކޯޓުން ފާހަގަކުރިއެވެ.

ކޯޓުގެ ހުކުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ލިޔުމުގައި ސޯނަމްއަކީ "އިއްތިހާދުގެ ހަތިޔާރު އެޅި ފައުޖަކުން ފިލައިގެން އުޅޭ މީހެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ" ކަމަށާއި، "އިންޑިއާއިން ބޭރުގައި ކުށެއްގައި ބައިވެރިވި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ" ކަމަށް ލިޔެފައި ހުރުމަކީ ބުއްދި ގަބޫލުކުރެވޭ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭނާއަކީ މީގެ ކުރިން ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ކަމަށާއި، މިނިވަންވުމަށްފަހު އުޅޭނޫޅޭ ތަނުގެ މައުލޫމާތު ދީފައިނުވާ ކަމަށްވެސް އެ ލިޔުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

ކޯޓުން އިތުރަށް ބުނީ، މީހަކު ހައްޔަރުކުރާއިރު އެކަން ކުރާ އިދާރާއަކުން މިފަދަ އިހުމާލުތައް ވުމަކީ ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާގެ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުން ކަމަށެވެ. އަދި ހައްޔަރުކުރި ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައިވެސް އޭނާ ހައްޔަރުކުރި ހަގީގީ ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދެވިފައި ނުވާކަން މިކަމުން ސާފުވާ ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ފުލުހުންގެ ލިޔެކިޔުންތަކުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ބަޔާންކުރާ ގާނޫނީ މާއްދާގެ ބަދަލުގައި، އުފެދުމުގައިވެސް ނެތް މާއްދާއެއް (ސެކްޝަން 403(1)) ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ "ލިޔުމުގައި އެރި ކުށަކުން" ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނި ނަމަވެސް، ކޯޓުން އެކަން ބަލައެއް ނުގަތެވެ. ކޯޓުން ބުނީ މިއީ ތަކުރާރުކޮށް ހިނގާފައިވާ އުނިކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ޒިންމާދާރުކަމެއް ނެތި ކަންކަން ކުރާކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށެވެ. މައްސަލައިގެ ބިންގާ އެޅުނުއިރުވެސް މިފަދަ ބޮޑެތި ގޯސްތަކެއް ހުރުމުން، އޭގެ ފަހުން ކުރާ އެއްވެސް ކަމަކުން އެކަން އިސްލާހު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށްވެސް ހުކުމުގައިވެއެވެ.

ހައިކޯޓުން ސާފުކޮށްދިން ގޮތުގައި ހައިކޯޓްގެ އެ ނިންމުމަކީ ހަމައެކަނި ހައްޔަރުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތްތަކާ ގުޅޭ ނިންމުމެކެވެ. މައްސަލައިގެ ތަހުގީގަށާއި، ދައުވާ އުފުލުމަށް ނުވަތަ މިހާރު ކުރިއަށްދާ ޝަރީއަތަށް މިކަމުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތް ކަމަށް ކޯޓުން ބުންޏެވެ.

މައްސަލައިގެ ފަހަތުގައިވަނީ، އިންޑޯރަށް ނިސްބަތްވާ ވިޔަފާރިވެރިއެއް ކަމަށްވާ ރާޖާ އާއި ސޯނަމް 2025 މޭ 11 ގައި ކައިވެނިކޮށް، ހަނީމޫނަށް މޭގަލާޔާއަށް ދިޔަ ހާދިސާއެވެ. އެ ދެމަފިރިން ގެއްލިގެން ހޯދަނިކޮށް، ރާޖާގެ ހަށިގަނޑު ފެނުނީ ފުން އަޑިގަޑެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. މި މަރުގެ ތުހުމަތުގައި ސޯނަމްގެ އިތުރުން އޭނާގެ ރަހުމަތްތެރިއެއް ކަމަށްވާ ރާޖް ކުޝްވާހާ އާއި އިތުރު ތިން މީހަކު ވަނީ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.

ދިހަ މަސް ދުވަހު ބަންދުގައި ހުރުމަށްފަހު، ސޯނަމްއަށް ކަފާލާތު ލިބުނީ ފުލުހުންގެ އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ހައްޔަރުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތްތައް ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށް ބުނެ ދަށު ކޯޓުންނެވެ. ހައިކޯޓުން މިހާރު މިވަނީ ދަށު ކޯޓުގެ އެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކޮށް، ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި މައްސަލަ ބޭރުކޮށްލާފައެވެ.

ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ލައިވްސްޓޮކް ސާވިސަސްގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އުމޭޝް ދަހާލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ނޭޕާލުގެ 11 ޑިސްޓްރިކްޓަކުން ދޫނި ރޯގާ ވަނީ ފެނިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކަތަމަންޑޫގެ ތިން ސަރަހައްދެއް ވެސް ހިމެނެއެވެ. އެންމެ ބޮޑަށް ބަލި ފެތުރިފައިވަނީ ވެސް މި ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ.

ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ބަލި ފެތުރެނީ ކާޅުގެ ޒަރީއާއިންނެވެ. މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދަހާލް ވިދާޅުވީ، ބަލި ޖެހިގެން ކާޅުތައް މަރުވަމުންދާތީ އެކަމާ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވާ ކަމަށެވެ. އަދި ކާޅަކީ ވަލު ދޫންޏަކަށް ވާތީ، އެ އެއްޗެހީގެ ހަރަކާތްތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަކީ އިންތިހާއަށް އުނދަގޫ ކަމެއްކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ނޭޕާލުން އެންމެ ފުރަތަމަ ދޫނި ރޯގާ ފެނިފައިވަނީ 2009 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުއެވެ.

"އެޗް5" ވައްތަރުގެ މި ރޯގާއަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ދޫނި ސޫފާސޫފީގެ މެދުގައި ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ދޫނި މަރުވާ ބައްޔެކެވެ. ދޫނި ރޯގާޖެހިގެން އިންސާނުން ވެސް މަރުވެއެވެ. ނަމަވެސް، ނޭޕާލުގައި މިހާތަނަށް މި ބަލީގައި އިންސާނަކު މަރުވިކަމުގެ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.

ކޯވިޑް-19 ގެ ބަލިމަޑުކަމަށްފަހު، ވެރިރަށް ކަތަމަންޑޫގައި ހުންނަ ޒޫ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބަންދުކުރީ މިދިޔަ ޖޫން މަހުގެ ކުރީކޮޅުގައެވެ. ޒުލުގެ ތަރުޖަމާނު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޒުލުގައި ތިބި ބައެއް ދޫނިތަކާއި ޖަނަވާރުތަކަށް ދޫނި ރޯގާވަނީ ޖެހިފައެވެ. ދޫނި ރޯގާޖެހިގެން ޒުލުން ބާޒާއި، ކޮތަރާއި އަދި ބައެއް ވައްތަރުގެ ބަކަމޫނު މަރުވެފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ވައިރަސް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވެންދެން މި ޒޫ އޮންނާނީ މުއްދަތެއް ނެތް ގޮތަށް ބަންދުކޮށްފައެވެ.

މި މަހުގެ ކުރީކޮޅުން ފެށިގެން އަރުނާޗަލް ޕްރަދޭޝްއަށް ކުރަމުންދާ ބޯ ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން ފެންބޮޑުވުންތަކާއި ކުއްލި ކުއްލިއަށް ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ހާދިސާތައް ހިނގައި، މަގުތަކުގެ ގުޅުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މެދުކެނޑިފައެވެ.

އާދިއްތަ ދުވަހުވެސް އިންޑިއާގެ އިރުއުތުރުގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހެފައިވާއިރު، އާސާމްގެ ދޭމާޖީ ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ފެންބޮޑުވުމުގެ ހާލަތު ވަނީ އިތުރަށް ގޯސްވެފައެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ ކޯރުތަކުގެ އައްސޭރިފަށް ގިރުމުގެ ސަބަބުން ރޭލު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ވަނީ މެދުކެނޑިފައެވެ. 

ރޭލު ބްރިޖަކަށް ގެއްލުންވުން:

ދޭމާޖީ ޑިސްޓްރިކްޓްގެ އަރްޗިޕަތާރް އާއި ސިމެން ޗަޕާރީ ސްޓޭޝަނާ ދެމެދު އޮންނަ ރޭލު ބްރިޖެއްގެ ބައެއް، ކޯރުގެ ފެންގަނޑު ބޮޑުވެ އައްސޭރިފަށް ގިރުމުގެ ސަބަބުން ވަނީ ކައްސާލާފައެވެ. ނޯތުއީސްޓް ފްރޮންޓިއާ ރޭލްވޭ (އެން.އެފް.އާރް) އިން ބުނި ގޮތުގައި ބޯކޮށް ވާރޭވެހުމުގެ ސަބަބުން ބްރިޖްގެ ތަނބެއް ވަނީ ނުރައްކާތެރި ހާލަތެއްގައެވެ. ފެންބޮޑުވުމާ ގުޅިގެން ރޭލު ދަތުރުތައް ކުރިން މެދުކެނޑާލާފައި އޮތުމުން، އެއްވެސް ރޭލަކަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބެއެވެ. އަދި މީހަކަށް އަނިޔާއެއްވެސް ނުވެއެވެ.

ބަހުގެ ހިދުމަތް ހަމަޖެއްސުން:

އެން.އެފް.އާރް އިން ވަނީ މުރްކޮންގްސެލެކް އާއި ސިލަޕަތާރް ސެކްޝަނާ ދެމެދު ކުރާ ރޭލު ދަތުރުތައް ވަގުތީ ގޮތުން ހުއްޓާލާފައެވެ. މި މަގުން ދަތުރުކުރާ ރޭލުތައް މިހާރު ދަތުރު ނިންމާނީ އަދި ފަށާނީ ސިލަޕަތާރް އިންނެވެ. ދަތުރުވެރިންނަށް ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ރޭލްވޭ އިން ވަނީ ބަހުގެ ހިދުމަތް ހަމަޖައްސާފައެވެ. އަދި ދޭމާޖީ، ސިލަޕަތާރް އަދި މުރްކޮންގްސެލެކް ސްޓޭޝަންތަކުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ޑެސްކުތައް ވަނީ ގާއިމުކޮށްފައެވެ.

ދޭމާޖީގެ 16,000 އެއްހާ މީހުންނަށް އަސަރުކުރުން:

އާސާމް ސްޓޭޓް ޑިޒާސްޓާ މެނޭޖްމަންޓް އޮތޯރިޓީ (އޭ.އެސް.ޑީ.އެމް.އޭ) އިން ބުނި ގޮތުގައި ދޭމާޖީ ޑިސްޓްރިކްޓްގެ 69 އަވަށެއްގެ ގާތްގަނޑަކަށް 16,000 މީހުންނަށް ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ވަނީ އަސަރުކޮށްފައެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރުވެސް ދަނީ ކުރިއަށެވެ.

އެހީގެ މަސައްކަތްތައް ޗީފް މިނިސްޓަރު ބެއްލެވުން:

އާސާމްގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު ހިމަންތާ ބިސްވާ ސަރްމާ ވިދާޅުވީ، ފެންބޮޑުވުމުގެ ހާލަތު ގާތުން ބައްލަވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށާއި، ވަގުތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ސަރުކާރުގެ ހުރިހާ ވަސީލަތްތަކެއް ބޭނުންކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. އަދި ވަޒީރުން ކަމަށްވާ ސުޝަންތާ ބޯގޮހައިން އާއި ކޭޝަބް މަހަންތާ، ދޭމާޖީގައި މަޑުކުރައްވައިގެން ރެސްކިއު އޮޕަރޭޝަންތައް ބެއްލެވުމަށް އޭނާ ވަނީ އަންގަވާފައެވެ.

މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ އެހީތެރިކަން:

އިންޑިއާގެ ހޯމް މިނިސްޓަރު އަމިތް ޝާ ވަނީ އާސާމް، އަރުނާޗަލް ޕްރަދޭޝް، މަނިޕޫރު އަދި ސިއްކިމްގެ ޗީފް މިނިސްޓަރުންނާ ވާހަކަދައްކަވައި، ފެންބޮޑުވުމާއި ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ހާދިސާތަކުގައި މަރުކަޒީ ސަރުކާރުން ފުރިހަމަ އެހީތެރިކަން ދޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެއްވާފައެވެ.

ސަލާމަތީ އިދާރާތައް ތައްޔާރީ ހާލަތުގައި:

އެން.ޑީ.އާރް.އެފް އާއި އެސް.ޑީ.އާރް.އެފް އަދި ފަޔާ ސާވިސަސް ފަދަ އިދާރާތަކުން ދަނީ ނުރައްކާ އޮތް ސަރަހައްދުތައް މޮނިޓާކޮށް، ހަލާކުވެފައިވާ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ މަރާމާތުކޮށް، ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ.

އަރުނާޗަލް ޕްރަދޭޝްގެ ހާލަތު:

މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު ކުރި ވާރޭގައި އަރުނާޗަލް ޕްރަދޭޝްގެ މަގުތައް ބަންދުވެ، ދަތުރުފަތުރަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ. ހާލުގައި ޖެހިފައި ތިބި ފަތުރުވެރިންނާއި ބަލިމީހުން ހިމެނޭހެން މަދުވެގެން 30 މީހަކު ވަނީ ވައިގެ މަގުން ސަލާމަތްކޮށްފައެވެ. އަދި ކޭއީ ޕަންޔޯރް ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުނު 4 މީހަކު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އަދިވެސް ދަނީ ކުރިއަށެވެ.

ރެސްކިއު އޮޕަރޭޝަންތައް:

އަރުނާޗަލްގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު ޕޭމާ ކާންޑޫ ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުން ހާލަތު ބަލަމުންދާ ކަމަށެވެ. ހާލުގައި ޖެހުނު 14 ފަތުރުވެރިއަކު ނަހަރްލަގޫން އަށް ވަނީ ގެންގޮސްފައެވެ. އަދި އިތުރު 11 ފަތުރުވެރިންނާއި ބަލިމީހަކު ދަޕޯރިޖޯ އިން ވަނީ ސަލާމަތްކޮށްފައެވެ. އިންޑިއަން އެއަރ ފޯސް އާއި ސިވިލް އޭވިއޭޝަނުން ވަނީ ހެލިކޮޕްޓަރުގެ ފަސް ދަތުރުކޮށް، ބަންދުވެފައިވާ މުހިންމު މަގުތައް ހުޅުވާފައެވެ.

ރެޑް އެލާޓް ނެރުން:

އިންޑިއާ މީޓިއޮރޮލޮޖިކަލް ޑިޕާޓްމަންޓް (އައި.އެމް.ޑީ) އިން ވަނީ އަރުނާޗަލް ޕްރަދޭޝްގެ ފަސް ޑިސްޓްރިކްޓަކަށް ރެޑް އެލާޓް ނެރެފައެވެ. އެއީ 24 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި 200 މިލިމީޓަރަށްވުރެ ގިނައިން ވާރޭވެހޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭތީއެވެ. ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ދަތުރެއް ފިޔަވައި އެހެން ދަތުރުތައް ނުކުރުމަށް އާންމުންނަށް ވަނީ އިރުޝާދު ދީފައެވެ.

ބޯކޮށް ވާރޭވެހޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރުން:

އައި.އެމް.ޑީ އިން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި އިރުއުތުރުގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް އަދިވެސް ބޯކޮށް ވާރޭވެހޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އިތުރަށް ފެންބޮޑުވުމާއި، ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމާއި، ޒަރޫރީ ހިދުމަތްތަކަށް ބުރޫއެރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމުން ސަމާލުވެ ތިބުމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ އަންގާފައެވެ.

ހޮނިހިރު ދުވަހު ޖަޕާނަށް ކުރިމަތިވި ބާރުގަދަ ދެ ތޫފާނުގެ ސަބަބުން، ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމާއި ފެންބޮޑުވުމުގެ ހާދިސާތައް ހިނގައި، އެކަކު މަރުވެ އިތުރު ބަޔަކު ޒަހަމްވެއްޖެ ކަމަށް ޖަޕާންގެ މީޑިއާތަކާއި އޮފިޝަލުން ހާމަކޮށްފައި ވެއެވެ.

"މެކަލާ" އަދި "ހީގޯސް" ގެ ނަން ދެވިފައިވާ މި ދެ ތޫފާނުގެ ސަބަބުން ބޯކޮށް ވާރޭވެހި މަގުތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ. ޖަޕާނަށް މިދުވަސްވަރަކީ އަހަރީ ވިއްސާރަ މޫސުމެވެ.

ކިޔޯޓޯގެ އޮކާމާ ކޯރުގެ ފެން ބޮޑުވެ، އައްސޭރިފަށުން ފެންގަނޑު ބޭރުވުމުގެ ސަބަބުން ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާތެރި ހާދިސާތައް ވަނީ ހިނގާފައެވެ.

ޖަޕާނުގެ ކިޔޯޓޯ ނިއުސް އޭޖެންސީން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ހުކުރު ދުވަހު ޔަމަގޫޗީ ޕްރިފެކްޗަރގައި ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ގޮސް ގެއެއް ބިންދައިގެން ދިއުމުގެ ސަބަބުން، އުމުރުން 70 އަހަރުގެ ފިރިހެނަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި މި ހާދިސާގައި އިތުރު ތިން މީހަކަށް އެކިވަރުގެ އަނިޔާ ލިބިފައިވެއެވެ.

ކިޔޯޓޯގެ ޓީވީ މަންޒަރުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، އެ ސިޓީގައި އޮންނަ ކާމޯ ކޯރުގައި ވަނީ އާދަޔާ ހިލާފަށް ބޮޑުވެފައެވެ. ވެހުނު ބޯވާރޭގެ ސަބަބުން ކޯރުގެ ފެންގަނޑުވަނީ މަޑު ކަޅުކުލައިގެ ފެންގަނޑަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ކިޔޯޓޯ، އޮސާކާ އަދި ޖަޕާނުގެ ހުޅަނގުގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް މިހާރުވަނީ ފެންބޮޑުވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ނެރެފައެވެ.

ފަޔަރ އެންޑް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް އެޖެންސީން ބުނި ގޮތުގައި، ހުކުރު ދުވަހު ނާރާ އަދި ހީރޯޝީމާގެ 30 އަށްވުރެ ގިނަ ގެއަށް ވަނީ ފެންވަދެފައެވެ. ތޫފާންތަކުގެ ސަބަބުން ބޯކޮށް ވާރޭވެހި، ފެންބޮޑުވުމުގެ ބިރު ބޮޑުވެފައިވާތީ، ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް މިންވަރު ދެނެގަނެ، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ދެވަނައަށް އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ އިންޒާރު ނެރެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޯކޮށް ވާރޭވެހުމުގެ ސަބަބުން އެ ސަރަހައްދުތަކުގެ ރޭލު ދަތުރުފަތުރަށާއި ވައިގެ ދަތުރުފަތުރަށް ވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ބުރޫތަކެއް އަރާފައެވެ.

ތޫފާނުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން، ޖަޕާން އެއާރލައިންސް އާއި އޯލް ނިޕޮން އެއާރވޭސް ފަދަ ބޮޑެތި އެއާރލައިންތަކުން ވަނީ އޮކިނާވާ އާއި ކަގޯޝިމާ ފަދަ ދެކުނުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާ 120 އަށްވުރެ ގިނަ ފްލައިޓް ކެންސަލްކޮށްފައެވެ.

ދާދި ފަހުން އެ ސަރަހައްދަށް ކުރިމަތިވި ބިންހެލުންތަކާ ދެ ތޫފާނުގެ ބާރާއި ގުޅިގެން މޫސުން ވަނީ އިންތިހާއަށް ގޯސްވެފައެވެ. 

.

ޖަރުމަނުވިލާތުގެ ތާރީހުގައި މިހާތަނަށް ރެކޯޑުކުރެވުނު އެންމެ މަތީ ހޫނުމިން ކަމަށްވާ 41.3 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް ރެކޯޑުކުރެވިފައިވަނީ ފަރަންސޭސި ބޯޑަރު ކައިރީގައި އޮންނަ ސާބްރޫކަން ސިޓީގައެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގައި ވެސް މި ހަފުތާގައި ވަނީ ވިދިވިދިގެން ތިން ދުވަހު އާދަޔާހިލާފަށް ހޫނުމިން މަތިވެފައެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ހޫނުމިން މިހާރު ކުޑަކޮށް ދަށްވާން ފެށި ނަމަވެސް، އެ ގައުމުގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު ސްޓެފަނީ ރިސްޓް ވިދާޅުވީ، ގޭގޭގައި މީހުން މަރުވާ މިންވަރު އިތުރުވުމަކީ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް ކަމަށެވެ.

ދުނިޔޭގެ މޫސުމާ ބެހޭ ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއު.އެމް.އޯ) ގެ ތަރުޖަމާނު ކްލެއާ ނުލިސް އިންޒާރު ދެއްވި ގޮތުގައި، މީގެ ސަބަބުން ސިއްހަތަށާއި، ތިމާވެއްޓަށާއި، ދަނޑުވެރިކަމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭނެއެވެ. އަދި ހިތާމައާއެކުވެސް މިފަދަ ހާލަތްތަކަށް އާދަވާން ޖެހިފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޔޫރަޕްގެ ދެކުނުން ފެށުނު މި ހޫނުގަދަވުން މިހާރު ދަނީ މަޑުމަޑުން އުތުރަށާއި އިރުމައްޗަށް ފެތުރެމުންނެވެ. ބެލްޖިއަމްގެ ކްލައިން ބްރޯގަލްގައި 40 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއަށް ހޫނުމިން މަތިވެފައިވާއިރު، ނެދަލޭންޑްސްގެ ލިމްބާގް ޕްރޮވިންސްގައި 39.4 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް ވަނީ ރެކޯޑުކުރެވިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސަފޯކް ސަރަހައްދުގައި ޖޫން މަހުގެ ރެކޯޑު ހޫނުމިނެއް ކަމަށްވާ 37.1 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް ވަނީ ރެކޯޑުކުރެވިފައެވެ. އޭއެފްޕީ ނިއުސް އެޖެންސީގެ ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޔޫރަޕް ބައްރުގެ 150 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ދަނީ 35 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއަށްވުރެ މަތީ ހޫނުމިނެއް ތަހައްމަލު ކުރަމުންނެވެ.

ސްވިޒަލޭންޑްގައި އޮންނަ ބެޒްނޯ ނިއުކްލިއަރ ޕަވަރ ޕްލާންޓުގެ ދެ ރިއެކްޓަރުވެސް ވަނީ ހުކުރު ދުވަހު ހުއްޓާލާފައެވެ. އެއީ ރިއެކްޓަރުތައް ފިނިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާރޭ ކޯރުގެ ފެނުގެ ހޫނުމިން 25 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއަށް އުފުލުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ނެދަލޭންޑްސްގެ ބޮޑު ސަރަހައްދަކަށް ވަނީ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ނެރެފައިނުވާ ފަދަ "ކޯޑް ރެޑް" އެލާޓެއް ނެރެފައެވެ.

ސައިންސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި، ޔޫރަޕްގެ ގިނަ ގައުމުތަކެއްގައި ހޫނުމިން މިހާރު ހުރީ އާންމުކޮށް މި ދުވަސްވަރު ހުންނަ މިންވަރަށްވުރެ 5 އާއި 12 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް މަތީގައެވެ. ދުނިޔެ ހޫނުވުމުގެ އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ކުރަމުންދަނީ ޔޫރަޕަށެވެ. ކޮޕަރނިކަސް ކްލައިމެޓް ސާވިސްއިން ބުނާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގެ އެހެން ބައްރުތަކަށްވުރެ ދެގުނަ ހަލުވިމިނެއްގައި ޔޫރަޕް ދަނީ ހޫނުވަމުންނެވެ.

މި ހޫނުގެ ސަބަބުން ދަތުރުފަތުރަށް ވެސް ވަނީ ބުރޫއަރާފައެވެ. އެގޮތުން، ކޮލޯން އިން ޕެރިހަށް ދަތުރުކުރި ޔޫރޯސްޓާ ރޭލެއް ހުއްޓި، އޭގައި ތިބި 400 އެއްހާ މީހުން ހޫނުގެ ތެރޭގައި ތާށިވިއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ތިން މީހަކަށް ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާދޭން ޖެހުނެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގައި ހޮސްޕިޓަލްތައް ފުރިފައިވުމުގެ ސަބަބުން، ހަފުތާ ބަންދުގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައި އޮތް "ޕެރިސް ޕްރައިޑް" މާޗާއި "ސޮލިޑޭސް" މިއުޒިކް ފެސްޓިވަލް ފަދަ ބޮޑެތި ހަރަކާތްތައް ވަނީ ފަސްކޮށް ނުވަތަ ކެންސަލްކޮށްފައެވެ.

ހޫނުގެ ސަބަބުން ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ވެސް ދަނީ ހިނގަމުންނެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގައި ހޫނު ގަދަވެގެން ކާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެގެން ކުޑަކުދިން މަރުވުމުގެ ހާދިސާތަކެއް ވަނީ ހިނގާފައެވެ. އަދި ހޫނުން ސަލާމަތްވުމަށް މޫދަށް އެރުނު މީހުންގެ ތެރެއިން 55 މީހަކު ގެނބިގެން މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. ސްޕެއިންގައި ވެސް ހޫނާ ގުޅުންހުރި ސަބަބުތަކާ ހުރެ 327 މީހުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ސްވިޒަލޭންޑްގެ ގްލޭޝިއާ (ސްނޯ ފަރުބަދަ) ތައް ދިރާސާކުރާ ޓީމުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، މި ހޫނުގެ ސަބަބުން ފަރުބަދަތަކުގައި ހުރި ގަނޑުފެންތައް އާދަޔާހިލާފު ހަލުވިމިނެއްގައި ދަނީ ވިރެމުންނެވެ. އާންމުކޮށް އޯގަސްޓް މަހު ވިރެން ފަށާ މިންވަރަށް، މިހާރުވެސް ގަނޑުފެންތައް ވިރެން ފަށާފައިވާ ކަމަށާއި، މިއީ ތާރީހުގައި ވެސް ގަނޑުފެން އެންމެ ބޮޑަށް ވިރިގެންދާނެ އެއް އަހަރަށް ވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ލަފާކުރެއެވެ.

ޕަރަގުއޭގެ އަލްމިރޯންއަށް ރަތް ކާޑު ދެއްކީ، ދަނޑުމަތީގައި ހިނގާ ކުރިމަތިލުންތަކުގައި ކުޅުންތެރިން އަނގަ ނިވާކޮށްގެން ތިބުން މަނާކުރާ އައު ގަވާއިދާ ހިލާފުވުމުންނެވެ. މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ދަނޑުން ބޭރުކޮށްލި ފުރަތަމަ ކުޅުންތެރިޔަކީ އަލްމިރޯންއެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ލައިވް ޓީވީގައި ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔަ ހޯހޭ 'ޗިޕީ' ވޭރާގެ ކޮންޓްރޯލް ނެއްޓި، ނުރަނގަޅު ބަސްމަގު ބޭނުންކުރީއެވެ.

އަލްމިރޯން ދަނޑުން ބޭރުކޮށްލީ ފުރަތަމަ ހާފުގެ އިތުރު ވަގުތުގެ ތެރޭގައި، ތުރުކީގެ މާޓް މުލްޑޫރާ ދިމާލަށް އެއްޗެކޭ ބުނިއިރު އަތުން އަނގަ ނިވާކޮށްގެން ހުރުމުންނެވެ.

އެކަމާ ރުޅިއައިސްގެން ކޮމެންޓޭޓަރު ވަނީ ފީފާގެ ރައީސް ޖިއާނީ އިންފަންޓީނޯ އާއި ރެފްރީއަކީ "ވަގުން" ކަމަށް ސިފަކޮށްފައެވެ. ޕަރަގުއޭގެ ކުޅުންތެރިއަކު މަދުވުމާ ގުޅިގެން، އެބޭފުޅުން "ފުޓްބޯޅަ މަރާލަނީ" ކަމަށް ބުނެ ތުހުމަތުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން އޭނާ ވަނީ އެކަމަށް މާފަށް އެދިފައެވެ. އަދި އޭނާގެ އެކްރެޑިޓޭޝަން ބާތިލްކޮށްފައިވާކަން ހޯމަ ދުވަހުގެ ރޭ 'އެކްސް' މެދުވެރިކޮށް ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ.

"ޕަރަގުއޭ އާއި ތުރުކީ ބައްދަލުކުރި މެޗު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓި ބަސްމަގު ގޯސްވި،" މާފަށް އެދުނު ދިގު ބަޔާނުގައި ވޭރާ ބުންޏެވެ. "އަހަރެންގެ ގައުމުގެ ކުޅުންތެރިއަކު ދަނޑުން ބޭރުކޮށްލުމުންނާއި، ގައުމީ ޓީމަށް ބޭއިންސާފުވާ ކަމަށް އިހުސާސް ކުރެވުމުން އައި ރުޅީގައި، ރެފްރީއާއި ފީފާ އަދި އެ އިދާރާގެ އިސްވެރިންނަށް ނިސްބަތްކޮށް ބޭއަދަބީ ބަސްތައް ބޭނުންކުރެވުނީ"އެވެ.

ވޭރާ ބުނި ގޮތުގައި މި ފިޔަވަޅުގެ ސަބަބުން، ދަނޑުގެ އެތެރޭގައި ނުވަތަ ބޭރުގައިވެސް އޭނާ މަސައްކަތްކުރާ މީޑިއާ އައުޓްލެޓްގެ ވޯލްޑް ކަޕް ކަވަރޭޖްގައި އިތުރަށް ބައިވެރިއެއް ނުވެވޭނެއެވެ. މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ފީފާއިން ރަސްމީކޮށް އެއްޗެއް ބުނެފައި ނުވި ނަމަވެސް، އެ އިދާރާގެ ކަންކަން ދަންނަ މަސްދަރަކުން ބުނީ، ވޭރާ ބޭނުންކުރި ބަހުރުވަ ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަމަށާއި، އެއީ ޕްރޮފެޝަނަލް ނޫސްވެރިއެއްގެ ކިބައިން ފެނިގެންވާނެ އަމަލެއް ނޫން ކަމަށް ފީފާއިން ދެކޭ ކަމަށެވެ.

މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ކުޅިވަރުގެ ގަވާއިދުތަކަށް ފާޑުކިޔުމަކީ ފީފާއިން މައްސަލައަކަށް ހަދާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ވޭރާ ތަކުރާރުކޮށް ފީފާގެ އޮފިޝަލުންނަށް ނިސްބަތްކޮށް ސްޕެނިޝް ބަހުން ބޭނުންކުރި ހުތުރު ބަސްތަކަކީ ކުއްލި ސިހުމެއް ލިބުނު ކަމެކެވެ.

ފީފާގެ މުބާރާތްތަކުން ނޫސްވެރިން ސަސްޕެންޑް ކުރުމަކީ ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުވާ ކަމެކެވެ. މީގެ ކުރިން ކުރީގެ ރައީސް ސެޕް ބްލެޓާގެ ދައުރުގައި، ފީފާގެ ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލަތައް ތަހުގީގު ކުރި ނޫސްވެރިޔާ އެންޑްރޫ ޖެނިންގްސް ވަނީ ފީފާގެ ހަރަކާތްތަކުން މަނާކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރި ގިނަ ކަންތައްތަކަކީ ތެދުކަން ފަހުން އެމެރިކާގެ ކޯޓުތަކުން ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.

އޭބީސީ ކާޑިނަލް އަދި އޭބީސީ ޓީވީގައި މަސައްކަތްކުރާ ވޭރާ ވަނީ އެ ޗެނަލްތަކުގެ ސްޕޮންސަރުންގެ ކިބައިން ވެސް މާފަށް އެދިފައެވެ. އަދި ފީފާއަށް މާފަށް އެދި ސިޓީއެއް ފޮނުވާފައިވާނެ ކަމަށާއި، ކުރެވުނު ކަންތަކުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ ނަގާ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.

"ގަވާއިދަކާ މެދު ސުވާލު އުފެއްދުމަކީ ނުވަތަ ރެފްރީގެ ނިންމުމަކާ މެދު އެއްބަސްނުވުމަކީ، އަހަރެންނަށް މިއަދު މިވީ ފަދައިން އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ކޮންޓްރޯލް ގެއްލެންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫން،" އޭނާ އިތުރަށް ބުންޏެވެ. "މި ޕްރޮފެޝަނަށް ބޭނުންވާ ކެތްތެރިކަމާއި އިހުތިރާމް ދެމެހެއްޓުމުގައި އަހަރެން މިވަނީ ނާކާމިޔާބުވެފައި" ވޭރާ ބުންޏެވެ. 

ލާ އަލްޓަގްރާސިއާ ޕްރޮވިންސްގައި ހުންނަ "ވީވާ ޑޮމިނިކަސް ބީޗް" ރިސޯޓުގައި ރޯވި އަލިފާންގަނޑު ނިއްވުމަށް ފަޔަރ ފައިޓަރުންގެ 15 ޔުނިޓަކުން ހަރަކާތްތެރިވި ކަމަށް ޑޮމިނިކަން ރިޕަބްލިކްގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން މައުލޫމާތު ދީފައިވެއެވެ.

ހާދިސާ ހިނގަން ފެށީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ހެނދުނު 11  ޖަހާކަށްހާއިރު ކަމަށާއި، އަލިފާންގަނޑު އެއްކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވުނީ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސް ގަޑިއިރުގެ މަސައްކަތުން ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނެއެވެ.

މި ހާދިސާގައި މަރުވެފައިވަނީ އިޓަލީ ވިލާތަށް ނިސްބަތްވާ އުމުރުން 46 އަހަރުގެ ފްރާންސެސްކާ ވެލެންޓީނޯ ނަމަކަށް ކިޔާ އަންހެނެއް ކަމަށް ހޮނިހިރު ދުވަހު މިނިސްޓްރީން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ތިން މީހަކަށް ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާދެމުންދާއިރު، އެމީހުންގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ސީރިއަސް އަނިޔާތަކެއް ލިބިފައިނުވާ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.

ގާތްގަނޑަކަށް 700 ކޮޓަރި ހިމެނޭ މި ރިސޯޓުގެ މަތިން ބޯ ދުންގަނޑު އަރަމުންދާ މަންޒަރު ފެންނަ އަސަރުގަދަ ވީޑިއޯތަކާއި ފޮޓޯތައް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވަނީ އާންމުވެފައެވެ.

ޑޮމިނިކަން އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ހާދިސާ ހިނގި ވަގުތު ރިސޯޓުގައި ތިބި 1,700 އެއްހާ ފަތުރުވެރިން ވަނީ ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެ ސަރަހައްދުގެ އެހެން ހޮޓާތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި 177 ކުޑަކުދިންނާއި 21 ތުއްތު ކުދިން ހިމެނެއެވެ.

ޕުންޓާ ކަނާ އާއި ސަންޓޯ ޑޮމިންގޯއާ ދެމެދުގައި އޮންނަ މި ރިސޯޓަކީ "ވިންޑްހަމް ހޮޓެލްސް އެންޑް ރިސޯޓްސް" އާ ގުޅިގެން ހިންގަމުންދާ ތަނެކެވެ.

ވިންޑްހަމް އިން ހޮނިހިރު ދުވަހު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ސަރަހައްދީ ފަޔަރ ޑިޕާޓްމަންޓްތަކާއި އެމަޖެންސީ އޮފިޝަލުން ގުޅިގެން ކުރި މަސައްކަތުން އަލިފާންގަނޑު މިހާރު ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ހޮޓެލް މިހާރު ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.

"ހޮޓެލްގެ ޓީމުތަކުން ވަނީ ފަތުރުވެރިންނާއި މުވައްޒަފުން ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެތަނުން ބޭރުކޮށްފައި. އެހެންނަމަވެސް، އެކަކު މަރުވުމާ ގުޅިގެން އަޅުގަނޑުމެން ނުހަނު ހިތާމަކުރަން. އަދި މަރުވި މީހާގެ އާއިލާއަށް އަޅުގަނޑުމެން ތައުޒިޔާ ފޮނުވަން،" ވިންޑްހަމްގެ ބަޔާނުގައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މަރުވި ސަބަބު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ޕޯސްޓްމޯޓަމްގެ ނަތީޖާއަށް އިންތިޒާރު ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، ވަކި ގޮތެއް އަންގަންދެން ރިސޯޓު ބަންދުކޮށްފައި އޮންނާނެ ކަމަށްވެސް އެ ކުންފުނިން ބުނެފައިވެއެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު އަދި މިހާތަނަށް ދެނެގަނެވިފައި ނުވާއިރު، ޑޮމިނިކަން އޮފިޝަލުން ގެންދަވަނީ އެކަން ތަހުގީގު ކުރައްވަމުންނެވެ.

އަނިޔާވެރި ރަހުމުކުޑަ ގޮތަކަށް މަރާލާފައިވާ އަށް އަހަރުގެ އާސިފާ ބާނޯއަކީ އިންޑިއާގެ ޖައްމޫ އެންޑް ކަޝްމީރުގެ ހިމަލަޔަން ފަރުބަދަމަތީ ސަރަހައްދުތަކުގައި ގެރިބަކަރި ހުއިހައްޕައިގެން ދިރިއުޅޭ "ބައްކަރްވާލް" ނަމަކަށް ކިޔާ މުސްލިމް ގަބީލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ކުއްޖެކެވެ. އޭނާ ގެއްލިގެން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވަނީ މިދިޔަ ޖެނުއަރީ މަހު، ޖަންގަލި ތެރެއަށް އަސްތައް ހޯދަން ދިޔަ ގޮތަށް ހަބަރެއް ނުވެ ދެދުވަސް ވުމުންނެވެ. އޭގެ ފަސް ދުވަސް ފަހުން އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ފެނުނެވެ.

އިންޑިއާގެ ނޫސް އޭޖެންސީއެއް ކަމަށްވާ "ފަސްޓްޕޯސްޓް" އިން ފުލުހުންގެ ތަހުގީގާ ހަވާލާދީ ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ކުއްޖާ ވަނީ ވަގަށް ނަގައި، މަސްތުވާ އެއްޗެއް ދީގެން ގުރޫޕް ރޭޕްކޮށްފައެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ކަރުގައި ހިފާ މަރާލާފައިވާ ކަމަށްވެސް އެ ރިޕޯޓުގައިވެއެވެ.

ތަހުގީގީ އިދާރާތަކުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި، ސަރުކާރުގެ ރިޓަޔަރޑް އޮފިސަރެއް ކަމަށްވާ ސަންޖީ ރާމް މި ޖަރީމާ ރޭވީ އެ ސަރަހައްދުގައި އުޅޭ މުސްލިމް ގަބީލާގެ މީހުން ބިރުގަންނަވައި، އެތަނުން ފޮނުވާލުމަށެވެ. މި މައްސަލައިގައި ދެން ތުހުމަތު ކުރެވެނީ ރާމްގެ ދަރިއާއި، އޭނާގެ އާއިލާގެ ކުޑަކުއްޖަކާއި، ރާމްގެ ރަހުމަތްތެރިއެއްގެ އިތުރުން ހަތަރު ފުލުހުންނަށެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންގެ މައްޗަށް ހެކި ނައްތާލި ކަމުގެ ތުހުމަތުވެސް ކުރެވެއެވެ.

އޭޕީ ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި، މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ އަށް މީހުންވެސް ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމުން ވަނީ ކުށަށް އިންކާރުކޮށްފައެވެ. މައްސަލައިގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ހުރިހާ އެންމެންނަކީވެސް ހިންދޫންނެވެ. ފެބްރުއަރީ މަހު، ހިންދޫ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ޖަމާއަތަކުން ވަނީ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހުންގެ ދިފާއުގައި ކަތުއާ ސިޓީގައި މުޒާހަރާކޮށްފައެވެ. މި މުޒާހަރާގައި ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރުންނާއި، ވެރިކަންކުރާ ބީޖޭޕީގެ އިސް ބޭފުޅުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައިވެއެވެ.

މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ބުނަމުންދިޔައީ، މުސްލިމުންގެ އަގުލަބިއްޔަތު އޮންނަ އެ ސްޓޭޓްގެ ފުލުހުންގެ ތަހުގީގަށް އިތުބާރު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން މައްސަލަ ފެޑެރަލް ތަހުގީގީ އިދާރާއަކަށް ބަދަލުކުރުމަށެވެ. މިމަހުގެ ކުރީކޮޅު ފުލުހުން ދައުވާ އުފުލުމަށް ކޯޓަށް ދިޔުމުން، ހިންދޫ ވަކީލުންގެ ގުރޫޕަކުން ވަނީ ފުލުހުންނަށް ހުރަސްއަޅާފައެވެ. މިއީ ދީނީ ތަފާތުކުރުން މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ވައްދާފައިވާ މިންވަރު ހާމަވާ ކަމެކެވެ.

ޖަރީމާގެ ތަފްސީލުތައް ހާމަވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން ދަނީ ބީޖޭޕީން މި މައްސަލައިގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހުންނަށް ތާއީދުކުރާތީ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުކިޔަމުންނެވެ.

އިންޑިއާގެ އެންޑީޓީވީން ބުނި ގޮތުގައި، ފިލްމީ ތަރިންނާއި މަޝްހޫރު ފަރާތްތަކުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މިކަމާ ހިތާމަ ފާޅުކުރަމުން ދާއިރު، މުޅި ގައުމުގައި ދަނީ މުޒާހަރާތައް ބާއްވަމުންނެވެ. އާދިއްތަ ދުވަހު ދިއްލީގައި ބޭއްވި ބޮޑު މުޒާހަރާގައި، ކުށްވެރިންނަށް ސަރުކާރުން ހިމާޔަތް ނުދިނުމަށާއި އިންސާފު ގާއިމުކުރުމަށް ގޮވާލާފައިވެއެވެ.

މައްސަލައިގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހަނު ހުންނެވުމަށްފަހު، ބޮޑުވަޒީރު މޯދީ ވިދާޅުވީ "އެއްވެސް ކުށްވެރިއަކު ސަލާމަތް ނުވާނެ އަދި އަހަރެމެންގެ އަންހެން ދަރިންނަށް އިންސާފު ލިބޭނެ" ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުށްވެރިންގެ ދިފާއުގައި މުޒާހަރާގައި ބައިވެރިވި ބީޖޭޕީގެ ދެ މިނިސްޓަރަކު ވަނީ ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވުމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައެވެ. މައްސަލައިގައި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭކަން ދެއްކުމުގެ ގޮތުން، ސަރުކާރުން ވަނީ މުސްލިމަކަށް ނުވަތަ ހިންދޫއަކަށް ނުވާ ދެ ޕްރޮސިކިއުޓަރުން މި މައްސަލައަށް އައްޔަންކޮށްފައެވެ.

މިދަނޑިވަޅުގައި، ރިޓަޔަރޑް ސިވިލް ސާވަންޓުންގެ ގުރޫޕަކުން މޯދީއަށް ފޮނުވި ސިޓީއެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، އަށް އަހަރުގެ ކުޑަކުއްޖަކަށް މިފަދަ ރަހުމުކުޑަ ގޮތަކަށް އަނިޔާވެރިވުމަކީ އިންސާނިއްޔަތުކަން ކުޑަވެފައިވާ މިންވަރު ހާމަވާ ކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ އިންޑިއާ މިނިވަންވީ ފަހުން ދެކޭ އެންމެ އަނދިރި ވަގުތުކަން ފާހަގަކޮށް، ސަރުކާރާއި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ އިސްވެރިންގެ ފަރާތުން ފެންނަ އިޖާބައަކީ އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ މާ ދެރަ އަދި ބަލިކަށި އިޖާބައެއް ކަމަށްވެސް އެ ސިޓީގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

ފުލުހުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، މި ދެމަފިރިން ޖޫން މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހު ދިއްލީއިން ރިޝިކޭޝްއަށް ދަތުރުކޮށް، "ކިއާނާ ހޯމްސްޓޭ" ގެ "ބްލިސް" ނަމަކަށް ކިޔާ ކޮޓަރިއަކަށް ވަދެފައިވަނީ އެރޭގެ 11:30 ހާއިރުއެވެ.

ފިރިމީހާ ތަހުގީގަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ދެމީހުން އެކުގައި ރާބުއިމަށްފަހު ނިދަން އޮށޯތީ ފަތިހު 3:30 ހާއިރުއެވެ.

ޖެހިގެން އައި ދުވަހުގެ ހެނދުނު، އޭނާގެ އަނބިމީހާ އެއްވެސް ހަރަކާތެއް ނެތި، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި އޮއްވާ ފެނުނުއިރު، އޭނާގެ ނޭފަތުން ލޭ އައިސްފައި ހުރި ކަމަށް ފިރިމީހާ ބުންޏެވެ. ވަގުތުން އެމްބިއުލާންސަށް ގުޅައިގެން އެހީތެރިކަމަށް އެދުނު ނަމަވެސް، އެތަނަށް ދިޔަ ސިއްހީ އެހީތެރިޔާ ވަނީ އޭނާ މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ.

ފުލުހުން މިހާރު ދަނީ މި މަރުގެ ހަގީގަތް ހޯދުމަށް ތަހުގީގު ހިންގަމުންނެވެ. އަދި މަރުވި ސަބަބު ސީދާ ދެނެގަނެވޭނީ ޕޯސްޓްމޯޓަމް އަދި ފޮރެންސިކް ތަހުލީލުތަކުގެ ރިޕޯޓްތައް ލިބުމުން ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެއެވެ.

ޖޮހަނަސްބާގްގެ ފަގީރު އަވަށެއްގައި ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިވެގެން ދިން މި ހަމަލާގައި 12 މީހުން މަރުވެ، މަދުވެގެން 15 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވާ ކަމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މިހާތަނަށް އެއްވެސް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.

އިންތިޒާމުވެގެން ހިންގާ މިފަދަ ބޮޑެތި ކުށްތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި، ދެކުނު އެފްރިކާގެ ރައީސް ވަނީ މި އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ނުރައްކާތެރި ބައެއް ސަރަހައްދަށް ސިފައިން ނެރުއްވާފައެވެ. މިއީ ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނާޅާ ފިޔަވަޅަކަށް ވާއިރު، ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ އެފްރިކާގެ އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުގެ ފުލުހުންނަށް އެ ސަރަހައްދުތަކުގެ އަމާންކަން ގާއިމުނުކުރެވި، ކުށްވެރިންގެ ކުރިމަތީގައި ބަލިވެފައިވާކަން ހާމަވާ ކަމެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ދެކުނު އެފްރިކާގެ ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި ކޮރަޕްޝަން އާންމުވުމާއި، ކުށްވެރި ގްރޫޕުތަކާ ގުޅުން އޮންނަ ކަމުގެ ތުހުމަތުތައް ވަނީ ފެންމަތިވެފައެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ފުލުހުންގެ އިސް ބައެއް އޮފިސަރުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވާއިރު، ފުލުހުންނާ ބެހޭ ވަޒީރާއި ނޭޝަނަލް ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރު ހިމެނޭހެން އިސް ބައެއް ބޭފުޅުން ވަނީ މަގާމުން އެކަހެރިކޮށްފައެވެ.

ފަގީރު ސަރަހައްދުތަކުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ކުށްވެރިން ނެގުން

މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މިދިޔަ ޑިސެމްބަރު މަހު ހިނގި ދެ ހާދިސާއެއްގައި 20އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވި ހާދިސާތަކާއި، ފަހަކަށްއައިސް ހިނގަމުންދާ މިފަދަ ހަމަލާތައް އަމާޒުވަނީ ސިޓީތަކާ ދުރުގައި ހުންނަ ފަގީރު އަވަށްތަކަށެވެ. އެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ސަލާމަތީ ކަންކަން ބަލިކަށިވުމާއި، މަގުބައްތިތައް ނެތުމާއި، އަދި ފުލުހުން އައުމަށް ގިނަ ވަގުތު ނަގާތީ، އިންތިޒާމުވެގެން ހިންގާ ކުށްވެރި ގްރޫޕުތަކުން އެކަމުގެ ފައިދާ ނަގައެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ސައުތު އެފްރިކާގެ ކްރިމިނޮލޮޖީ ޕްރޮފެސަރެއް ކަމަށްވާ ޖޭކަބް މޮފޮކެންގް "ދަ އެސޯސިއޭޓެޑް ޕްރެސް" އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، ހަތިޔާރު ފޮރުވުމަށާއި، ހަމަލާތައް ދިނުމަށްފަހު ފަސޭހައިން ފިލުމަށް ކުށްވެރި ގްރޫޕުތަކުން މިފަދަ ސަރަހައްދުތަކުގެ ހާލަތުގެ ބޭނުން ހިފާ ކަމަށެވެ.

ދެކުނު އެފްރިކާއަކީ އަނިޔާވެރި ކުށްތައް އާދަޔާ ހިލާފަށް ގިނަ ގައުމެކެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެ ގައުމުގައި ދުވާލަކު އެވްރެޖްކޮށް 60 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މަރާލައެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ ގިނަ މަރުތައް ހިނގަނީ ފަގީރު އަވަށްތަކުގައެވެ. މިއީ އެ ގައުމުގައި އޮތް މުއްސަނދިންނާއި ފަގީރުންގެ މެދުގައިވާ ބޮޑު ތަފާތު ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. މުއްސަނދިން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކުގައި މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ކުށްތައް ހިނގާ މިންވަރު ނިސްބަތުން ވަރަށް މަދެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ ހަތަރު އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މެޑިކެއިޑް މަކަރާއި ހީލަތުގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ސާބިތުވެފައި ނުވާކަމަށް ބުނެ، އެމެރިކާގެ ނައިބު ރައީސް ޖޭޑީ ވެންސް ފާޑުވިދާޅުވުމާ ގުޅިގެން، އެޓާނީ ޖެނެރަލް އޭން ލޮޕޭޒް މޭ މަހުގެ މެދުތެރޭގައި ވިދާޅުވީ، އެ ޔުނިޓުން މިހާތަނަށް 14 މިލިއަން ޑޮލަރު އަނބުރާ ހޯދާފައިވާ ކަމަށެވެ.

ވެންސް ވިދާޅުވީ، "ހަވާއީގެ މެޑިކެއިޑް ނިޒާމުގެ ތެރެއިން މަކަރު ހަދާ މީހުންނަށް، މިހާތަނަށް އެ ސްޓޭޓުގެ ސަރުކާރުން އޮތީ ބޭނުން ވަރަކަށް އެކަން ކުރުމުގެ މިނިވަން ފުރުސަތު ދީފައި" ކަމަށެވެ.

ލޮޕޭޒް މިކަމަށް ރައްދު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، ޒިންމާދާރުކުރުވުމަށް މަރުހަބާ ކިޔާ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އެ ޔުނިޓުން އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރާ ކަމަށް ބުނެ ކަން އޮތްގޮތް އޮޅުވާލުމަށް ފުރުސަތު ނުދެއްވާނެ ކަމަށެވެ.

ހަގީގަތުގައި އަނބުރާލިބުނު ކަމަށް އެބުނާ ފައިސާގެ ބޮޑު ބައެއް، ކަމަށްވާ 13 މިލިއަން ޑޮލަރަކީ، މީގެ ދިހަ އަހަރަށްވުރެ ކުރިން ފެށިގެން ކުރިއަށް ގޮސް 2023 ވަނަ އަހަރު ނިމުނު އެންމެ މައްސަލައަކުން ލިބުނު ފައިސާއެވެ.

ސްޓޭޓް ސެނެޓަރު އަދި ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީގެ މައިނޯރިޓީ ލީޑަރު ބްރެންޓަން އަވާ ސުވާލު އުފެއްދެވީ، "14 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ތެރެއިން 13 މިލިއަން ޑޮލަރަކީ 2010 ގެ އަހަރުތަކުގައި ފެށުނު އެންމެ މައްސަލައެއް ކަމަށްވާނަމަ، އެ ޔުނިޓުން ހަގީގަތުގައި ކުރަނީ ކޮން މަސައްކަތެއްތޯ؟" އެވެ. އަދި މިއީ ކުރަންޖެހޭ އިންސާފުވެރި ސުވާލެއް ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ހެލްތް އެންޑް ހިއުމަން ސާވިސަސްގެ އިންސްޕެކްޓަރ ޖެނެރަލް ދެއްވި ޖަވާބަކީ، މެޑިކެއިޑް ފްރޯޑް ކޮންޓްރޯލް ޔުނިޓުގެ މަސައްކަތްތައް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް ވެސް ދަށް ކަމަށެވެ.

ވިނޯދު ކަޝްޔަޕް މަރާލި ހާދިސާ

• ހާދިސާ ހިނގި ގޮތް:

ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވީ، ބައިރާގީވާލާ އަވަށުގައި ފެން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ހޮޅި އެޅުމުގެ މަސައްކަތާ ގުޅޭގޮތުން މިއަދު ހެނދުނު ހިނގި ބޮޑު ހަމަނުޖެހުމަކާ ގުޅިގެންނެވެ.

• ހަމަލާދިނުން:

ހަމަނުޖެހުން ހިނގި ވަގުތު، އިދިކޮޅު ހަތިޔާރު އެޅި ބަޔަކު ކަޝްޔަޕްގެ ގެއަށް ވަދެގަނެ، އޭނާއަށާއި އޭނާގެ އާއިލާގެ މެންބަރުންނަށް ބަރު އެއްޗެއްސާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަނިޔާކޮށްފައެވެ.

• ލިބުނު ގެއްލުންތައް:

ހަމަލާގައި ކަޝްޔަޕްގެ ބޮލަށާއި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ތަންތަނަށް ލިބުނު ސީރިއަސް އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާ ދެމުން ދަނިކޮށް އޭނާ ވަނީ މަރުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭނާގެ އާއިލާގެ ތިން މީހަކަށް (ދެ ކޮއްކޮއާއި ފަހަރިއަކަށް) ވެސް ވަނީ ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ލިބިފައެވެ. އެ މީހުންނަށް މިހާރު ދަނީ ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާ ދެމުންނެވެ.

ފަހުގެ ހާލަތާއި ފުލުހުންގެ ފިޔަވަޅު

• ބަދަލުހިފުން:

ކަޝްޔަޕް މަރުވި ހަބަރާއެކު، އެ ސަރަހައްދުގެ ރުޅިއައިސްފާ ތިބި ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ނުކުމެ ހަމަނުޖެހުން ހިންގައި، މަރުގެ މައްސަލައިގައި އިސްކޮށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ގެއަށް ގާ އުކައި، އެގޭގައި ވަނީ އަލިފާން ރޯކޮށްފައެވެ.

• ފުލުހުންގެ ހަރަކާތްތައް:

ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މަސްލަހަތު ގާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ފުލުހުންގެ ބޮޑު ފައުޖެއް މިހާރު ވަނީ އެ އަވަށުގައި ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށާފައެވެ. ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ މި މަރުގެ މައްސަލައިގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ނަން ހާމަކޮށްފައިވާ ތިން މީހެއްގެ އިތުރުން، ހަމަނުޖެހުމުގައި ބައިވެރިވި ކާކުކަން ނޭނގޭ 25 މީހެއްގެ މައްޗަށް މަރުގެ މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރަން ފަށާފައެވެ.                  

މީގެ އިތުރުން، އޮމާންގެ ޝިނާސް ބަނދަރު ކައިރީގައި ހިނގި އެހެން ހާދިސާއެއްގައި، ގިނީ-ބިސާއޫގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ 'އެމްޓީ ޖަލްވީރު' ނަމަކަށް ކިޔާ އުޅަނދަކަށް ވެސް ވަނީ އަސަރުކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް އެ އުޅަނދުގައި ތިބި އިންޑިއާގެ 20 ފަޅުވެރިން ސަލާމަތުން ތިބި ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.

މިއީ މި ހަފުތާގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާއާ ގުޅުންހުރި ކަނޑުމަތީގެ މިފަދަ ތިންވަނަ ހާދިސާއެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ވަނީ ނިއުދިއްލީގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އިސް ޑިޕްލޮމެޓަކު ހާޒިރުކޮށް، މި ހަމަލާތަކާ މެދު ނުރުހުން ފާޅުކޮށް ވަރުގަދަ އިހުތިޖާޖެއް ހުށަހަޅާފައެވެ. މި ހާދިސާތައް ހިނގާފައި މިވަނީ، ކުރިއަށް އޮތް ޖީ7  ސަމިޓުގެ ހަވާސާގައި އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ އާއި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާ ކުރެއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނިކޮށެވެ.

މެސެޗޫސެޓްސްގެ ޔޫ.އެސް އެޓަރނީ ލީ ފޯލީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އިއްޔެ ހެނދުނު ވަނީ 'ޓްރިނިޓޭރިއޯސް' ގޭންގުގެ 26 މެންބަރެއްގެ މައްޗަށް ފެޑަރަލް 'ރީކޯ' ކޮންސްޕިރަސީގެ ދައުވާތައް ކޮށްފައެވެ. ޑޮމިނިކަން ރިޕަބްލިކަށް ނިސްބަތްވާ އަދި މެސެޗޫސެޓްސްގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކުށްވެރި ރޭވުންތައް ހިންގާ  މި މީހުންގެ މައްޗަށް 5 މީހަކު މެރުމާއި 19 މީހަކު މަރާލަން އުޅުމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވެއެވެ.

ފޯލީ ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ވޭތުވެދިޔަ ދިހަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ގޭންގުން ވަނީ މަދުވެގެން 15 މީހަކު މެރުމާއި، 30 މީހަކު މަރާލަން އުޅުމާއި، ހަތިޔާރާއެކު ފޭރުމާއި، މީހުންނަށް ހަމަލާދިނުމާއި، މީހުން ރަހީނުކުރުމާއި، ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ހަތިޔާރުގެ ވިޔަފާރިކުރުމުގެ އިތުރުން ހެކިންނަށް ބިރުދެއްކުމާއި، ބަދަލުހިފުމުގެ އަމަލުތަކާއި ފޭރުމުގެ އަމަލުތަކުގައި ބައިވެރިވެފައެވެ.

އިއްޔެ ހެނދުނު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ކުރެވުނު ފެޑަރަލް ދައުވާތަކާއި 465 ސަފުހާގެ އެފިޑެވިޓެއްގައި މި 26 މެންބަރުންގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ތުހުމަތުތައް ވަނީ ތަފްސީލުކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ލޯރެންސް ގޮފީގެ ލީޑަރު ޔޯޑާލީ ޔޯރޯ އާއި އެ ގޭންގުގެ އިސް އެހެން މެންބަރުން ވެސް ހިމެނެއެވެ.

މި މީހުންގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވާ ދައުވާތަކުގެ ތެރޭގައި 5 މީހަކު މެރުމާއި، 19 މީހަކު މަރާލަން އުޅުމާއި، މެސެޗޫސެޓްސް އަދި މެއިންގައި ހަތިޔާރާއެކު ގެތަކަށް ވަދެގަނެ ހިންގާފައިވާ ޖަރީމާތަކާއި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ އިތުރުން "ނާމާން އަދި އަނިޔާވެރި އެތައް އަމަލުތަކެއް" ހިމެނޭ ކަމަށް ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާތަކުން ބުނެފައިވެއެވެ.

އަގުތައް އުފުލެން މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބު

ތަކެތީގެ އަގުތައް މިހާ ބޮޑަށް އުފުލުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް އައި ލޮޅުމެވެ. މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން "ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯރްމޫޒް" މެދުވެރިކޮށް މުދާ އުފުލުމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާއިރު، މިއީ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރާ ސަރަހައްދެކެވެ.

ހަކަތައިގެ އަގުތައް އުފުލުން:

މެއި މަހު ތަކެތީގެ އަގުތަކަށް އައި ބަދަލުގެ 60 އިންސައްތައަށް ވުރެ ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރަނީ ހަކަތައިގެ ބާވަތްތަކެވެ. މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު ހަކަތައިގެ ޖުމްލަ އަގުތައް ވަނީ 23.5 އިންސައްތަ އުފުލިފައެވެ.

ތެލުގެ އަގަށް އައި ބަދަލު:

ޕެޓްރޯލްގެ އަގު 40.5 އިންސައްތަ އުފުލިފައިވާއިރު، ހަމައެކަނި މެއި މަހުގެ ތެރޭގައި ވެސް 7 އިންސައްތަ އިތުރުވިއެވެ. މިއާއެކު ޕެޓްރޯލް ގެލަނެއްގެ އެވްރެޖް އަގު ވަނީ 4.48 ޑޮލަރަށް އަރާފައެވެ.

ފިއުލް އޮއިލް:

އަޑީތެޔޮ (ހޫނުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ތެޔޮ) ގެ އަގު ވަނީ މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 58.9 އިންސައްތައިގެ ބޮޑު އިތުރުވުމެއް ފެނިފައެވެ.

އެކި ދާއިރާތަކުން އަގުތަކަށް އައި ބަދަލު

ހަކަތައިގެ އަގު އުފުލުމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ދަތުރުފަތުރާއި ބައެއް ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތަކަށް ވަނީ ފޯރާފައެވެ. އެމެރިކާގެ ބިއުރޯ އޮފް ލޭބަރ ސްޓެޓިސްޓިކްސް (ބީ.އެލް.އެސް) ގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، 2026 މެއި މަހުގެ ނިޔަލަށް އަހަރީ ގޮތުން އަގުތަކަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކަކީ:

އަގަށް އައި ބަދަލު (މެއި 2026)

• ވައިގެ ދަތުރުފަތުރު | +26.7% | ސަބަބު: މަތިންދާބޯޓަށް އަޅާ ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވުން.
• މޭވާއާއި ތަރުކާރީ | +6.1% | ޚާއްޞަކޮށް ޓޮމާޓޯ (+32%) އަދި ލެޓިއުސް (+25%) ގެ އަގު ބޮޑުވުން.
• ކަރަންޓު | +5.9% | ސަބަބު: ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށާއި ހިދުމަތް ދިނުމަށް ހިނގާ ހަރަދު ބޮޑުވުން.
• އަންނައުނު | +4.8% | ސަބަބު: އުފެއްދުމުގެ ހަރަދާއި ސަޕްލައި ޗެއިންގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ހަރަދު އިތުރުވުން.
• ކުއްޔާއި ބޯހިޔާވަހިކަން | +3.4% | ސަބަބު: މޯގޭޖް ރޭޓްތައް މަތީގައި ހުރި ނަމަވެސް ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ޑިމާންޑް އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓިފައިވުން.

އަސާސީ އިންފްލޭޝަންގެ މިސްރާބު ދެނެގަތުން: ބީ.އެލް.އެސް ރިޕޯޓުން ފާހަގަވި އެންމެ އުންމީދީ ކަމަކީ، އަގުތަކަށް އަވަސް ބަދަލު އަންނަ ކާބޯތަކެއްޗާއި ހަކަތައިގެ ބައިތައް ނުހިމަނައި ބަލާ "ކޯ ސީ.ޕީ.އައި" ނުވަތަ އަސާސީ މުދަލުގެ އަގުތަކަށް މާބޮޑު ބަދަލެއް ނައުމެވެ.

އަގުތައް އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުން: ވޭތުވެދިޔަ ތިން މަހުވެސް އަސާސީ މުދަލުގެ އަގުތައް ހުރީ 2.9 އިންސައްތައިގައި ހިފެހެއްޓިފައެވެ.

މަހުން މަހަށް އައި ބަދަލު: މަހުން މަހަށް ބަލާއިރު މި އަގުތައް އުފުލިފައިވަނީ އެންމެ 0.2 އިންސައްތައެވެ.

އިގްތިސޯދީ މާނަ: މިއިން ދޭހަވަނީ، ހިދުމަތްތަކާއި، އުޅަނދުފަހަރު ނުވަތަ މުސާރަ ފަދަ ފުޅާ ދާއިރާތަކަށް އިންފްލޭޝަންގެ ނުފޫޒު އަދި އެހާ ބޮޑަށް ފޯރާފައި ނުވާކަމެވެ.

މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ (ފެޑެރަލް ރިޒާވް) ނިންމުންތަކަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ. އާންމު މުދަލުގެ އަގުތައް މަތިވުމާއި، މެއި މަހުގެ ވަޒީފާގެ ބާޒާރު ވަރުގަދަކޮށް ފެނުމުގެ ސަބަބުން (172,000 އާ ވަޒީފާ އިތުރުވުން)، މަރުކަޒީ ބޭންކަށް ވަނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ދަތިތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. ޖޫން 16-17 ގައި ބާއްވާ ބައްދަލުވުމުގައި ނިންމާ ނިންމުން އިންޓްރެސްޓް ރޭޓަށް ބަދަލެއް ނުގެނެސް ހިފަހައްޓާނެކަން ކަށަވަރެވެ.

ރޭޓް ދަށްކުރުން އޮތީ މަޑުޖެހިފައެވެ. ގޯލްޑްމަން ސެކްސް ފަދަ ބޮޑެތި މާލީ އިދާރާތަކުން މިހާރު ލަފާކުރާގޮތުގައި ކުރިއަށް އޮތް ކުރު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އިންޓްރެސްޓް ރޭޓް ދަށްކުރުމުގެ ފުރުސަތެއް ނެތެވެ.

ކުރިމަގުގައި ރޭޓް މަތިކުރުމަށް މާލީ ބާޒާރުތަކުން މިހާރު ލަފާކުރަނީ 2026 ގެ ފަހުކޮޅު ނުވަތަ 2027 ގެ ކުރީކޮޅު، އިޤްތިޞާދު މާބޮޑަށް ހޫނުވިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އިންޓްރެސްޓް ރޭޓް އަނެއްކާވެސް މަތިކުރާނެ ކަމަށެވެ.

މާލީ ހާލަތަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް އިތުރަށް ދެނެގަތުމަށް ގެދޮރު ގަތުމަށް ނަގާ ލޯނުގެ އިންޓްރެސްޓް ރޭޓަށާއި ރިއަލް އެސްޓޭޓް މާކެޓަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް ދެނެގަންނަން ޖެހެއެވެ. ރަނާއި ހިއްސާގެ ބާޒާރު ފަދަ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް މީގެ ސަބަބުން އަންނަ ބަދަލުތައް ބަލަންޖެހެއެވެ. ތެލުގެ އަގާއި ދަތުރުފަތުރުގެ ޚަރަދުތައް ބޮޑުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ބަޖެޓް ރޭވުމަށް އެހާ ބޭނުންތެރިއެވެ.       

ސެންޓްކޮމް އިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، މި އަސްކަރީ ހަރަކާތަކީ އީރާނުން އިންސާފެއް ނެތި ހިންގި އުދުވާނަށް ދިން އެކަށީގެންވާ ރައްދެއް ކަމަށެވެ. މި ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން ޕާޝިއަން ގަލްފާއި ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ އައްސޭރިފަށުގެ ސަރަހައްދުތަކުން ބާރުގަދަ ގޮވުންތަކުގެ އަޑު އިވިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.

ވައްޓާލި އެމެރިކާގެ އަޕާޗޭ ހެލިކޮޕްޓަރުގައި ތިބި ދެ ފަޅުވެރިން ސަލާމަތްކޮށްފައިވަނީ އެމެރިކާގެ ކަނޑުއަޑީގައި ދުއްވާ އުޅަނދެއް (ސީ ޑްރޯން) ބޭނުންކޮށްގެން ކަމަށް ސެންޓްކޮމް އިން މައުލޫމާތު ދެއެވެ. މިއީ މިފަދަ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި މި ބާވަތުގެ އުޅަނދެއް ބޭނުންކުރިކަން އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ރަސްމީކޮށް ކަށަވަރުކޮށްދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

"މީގައި ހިމެނޭ ދެ ޕައިލެޓުންވެސް ތިބީ ސަލާމަތުން، އެއްވެސް އަނިޔާއެއް ނުލިބޭ،" ޓްރަމްޕްގެ 'ޓްރޫތް ސޯޝަލް' ޕްލެޓްފޯމްގައި ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. "އެހެންނަމަވެސް، މި ހަމަލާއަށް އެމެރިކާ އިން ރައްދު ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ."

އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އީރާނުން ހެލިކޮޕްޓަރަށް ހަމަލާދިނީ ޑްރޯނެއް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނުގެ ޑްރޯން އިން ހެލިކޮޕްޓަރަށް ހަމަލާދިނީ ގަސްތުގައި ކަމެއް ނުވަތަ ނޫންކަމެއް އަދި މުޅިން ސާފުނުވާ ކަމަށް އެމެރިކާގެ އިސް އޮފިޝަލަކު މީޑިއާއަށް މައުލޫމާތު ދީފައިވެއެވެ.

އީރާނުގެ މީޑިއާތަކުން މި ހާދިސާ ހިނގިކަން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ގައުމުގެ މެހްރު ނިއުސް އެޖެންސީން ބުނެފައިވަނީ ހެލިކޮޕްޓަރު ވައްޓާލި ކަމުގެ ޒިންމާ އީރާނުން އުފުލާފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

ހެލިކޮޕްޓަރު ވައްޓާލިތާ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި، އެމެރިކާ އިން އީރާނަށް ހަމަލާދީފައިވާކަން ސެންޓްކޮމް އިން ވަނީ އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. މިއީ އީރާނުގެ އުދުވާނާ އެކަށޭނަ މިންވަރަކަށް ދިން ރައްދު ހަމަލާއެއް ކަމަށް އެ އިދާރާއިން ސިފަކުރެއެވެ.

މިމަހުގެ ކުރީކޮޅު އިސްރާއީލާއި ލެބަނަންއާ ދެމެދު ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރި ފަހުން، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އިސްރާއީލުގެ ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓުތަކުން އާދީއްތަ ދުވަހު ލެބަނަންގެ ވެރިރަށް ބައިރޫތުގެ ދެކުނުގެ އަވަށްތަކަށް ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތަކެއް ދީފިއެވެ.

އިސްރާއީލުން މި ހަމަލާތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ ހިޒްބުއްލާގެ ބާރުގަދަ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ ދާހިޔާ އަށެވެ. މި ހަމަލާތަކާއެކު އެ ސަރަހައްދުން ބޯ ދުންތައް އަރަމުންދިޔަ މަންޒަރު ފެނިފައިވެއެވެ. އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނާ ގޮތުގައި، މި ހަމަލާތަކަކީ ހިޒްބުއްލާގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާތަކެކެވެ.

އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ އާއި ދިފާއީ ވަޒީރު އިސްރާއީލް ކާޓްޒް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނަކީ އެދުވަހުގެ ކުރީކޮޅު ލެބަނަންގެ ފަރާތުން އިސްރާއީލުގެ އުތުރުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ފޮނުވާލި ރޮކެޓް ހަމަލާތަކަށް ދިން ރައްދެކެވެ.

މި ވައިގެ ހަމަލާތައް ދީފައިވަނީ އެމެރިކާ މެދުވެރިވެގެން ކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކަށްފަހު، ޖޫން މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހު އިސްރާއީލާއި ލެބަނަންއާ ދެމެދު ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްފައި އޮއްވައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ކުރީކޮޅު އިސްރާއީލުގެ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު ބެޒަލެލް ސްމޮޓްރިޗް ވަނީ ދާހިޔާ ސަރަހައްދަށް އަސްކަރީ ހަމަލާތަކެއް ދިނުމަށް ގޮވާލާފައެވެ.

މާރިޗު މަހުން ފެށިގެން ދެގައުމުގެ ބޯޑަރު ސަރަހައްދުގައި ނުތަނަވަސްކަން ބޮޑުވެފައިވާއިރު، ލެބަނަންގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މާރިޗު މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިސްރާއީލުން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި މިހާތަނަށް 3،550 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެ، 10،800 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައެވެ.

އިސްރާއީލުން ހިފާފައިވާ އިރުމަތީ ގުދުސްގައި ހުންނަ އަލްއަޤްޞާ މިސްކިތުގެ ހުރުމަތް ކަނޑައި، އިސްރާއީލުގެ ވަޒަންވެރިން އެތަނަށް ވަދެގަންނަމުންދާ ދިއުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާއި އިތުރު ހަތް އިސްލާމީ ގައުމަކުން ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކޮށްފިއެވެ. ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، އުރުދުން، ޔޫއޭއީ ،ގަޠަރު، އިންޑޮނޭޝިއާ، ޕާކިސްތާން، މިޞްރު އަދި ތުރުކީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރުން ގުޅިގެން ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި، މި އަމަލުތަކަކީ ފުރައްސާރައެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި، މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި އެތަނުގެ ތާރީހީ ހައިބަތާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ޚާރިޖީ ވަޒީރުން ވަނީ، އިރުމަތީ ގުދުސްގެ ތާރީހީ، ގާނޫނީ އަދި އާބާދީގެ ސިފަ ބަދަލުކުރުމަށާއި، އިސްލާމީ އަދި މަސީހީ ދީނުގެ މުގައްދަސް ބިނާތަކުގެ ހުރުމަތް ކަނޑާލުމަށް އިސްރާއީލުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކުރައްވާފައެވެ. އަދި އަލްއަގުސާ މިސްކިތަކީ ހަމައެކަނި މުސްލިމުން އަޅުކަންކުރުމަށް ހާއްސަ ތަނެއްކަން ބަޔާންކުރައްވައި، އެތަން ބެލެހެއްޓުމުގައި އުރުދުންގެ އިސްލާމީ އިދާރާތަކުން އަދާކުރާ ދައުރުގެ މުހިންމުކަން އެ ބޭފުޅުން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މި ގައުމުތަކުން ވަނީ އިސްރާއީލުގެ ގައިރު ގާނޫނީ އަދި ފުރައްސާރައިގެ އަމަލުތައް ވަގުތުން ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލާފައެވެ. އަދި މިފަދަ އަމަލުތައް ތަކުރާރުވަމުންދާނަމަ، ސަރަޙައްދީ ހަމަނުޖެހުން އިތުރުވެ، ނުތަނަވަސްކަން ބޮޑުވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުވެސް ވަނީ ދީފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަލަސްޠީނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކަށް ތާއީދުކުރާކަން އައުކުރައްވައި، 1967 ގެ ބޯޑަރުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ، އަދި އިރުމަތީ ގުދުސްއަކީ ވެރިރަށް ކަމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މިނިވަން ފަލަސްޠީނުގެ ދައުލަތެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެ ގައުމުތަކުން ތާއީދުކުރާކަން ހާމަކުރެއްވިއެވެ.

މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ބަންގްލަދޭޝްގައި ހިމަބިހި ޖެހިގެން 86 ކުޑަކުދިން މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ސިއްހީ އޮފިޝަލުން ހޮނިހިރު ދުވަހު ވަނީ ހާމަކުރައްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހިމަބިހީގެ އަލާމާތްތައް ހުރި 426 ކުއްޖަކު މަރުވެފައިވާ ކަމަށްވެސް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. މިއީ ފާއިތުވި ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެ ގައުމުގައި މި ބަލި މިހާ ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް ފެތުރުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

ފާއިތުވި މަސްތަކުގައި މި ބަލި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދިއުމުގެ ސަބަބުން ހޮސްޕިޓަލްތައް ފުރި، ސިއްހީ ނިޒާމަށް ވަނީ ބާރު ބޮޑުވެފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ރަށްފުށުގެ ސަރަހައްދުތަކާއި، މީހުން ތޮއްޖެހިފައިވާ މާލީ ތަނަވަސްކަން ކުޑަ ސަރަހައްދުތަކުގައި ސިއްހީ ހިދުމަތް ދިނުމަށް ވަނީ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ.

ޑައިރެކްޓަރޭޓް ޖެނެރަލް އޮފް ހެލްތު ސާވިސަސްގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މާޗް 15 އިން މެއި 23 ގެ ނިޔަލަށް މުޅި ގައުމުން ހިމަބިހި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ 62,507 ކޭސް ފެނިފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 8,494 މީހަކަށް ބަލި ޖެހިފައިވާކަން ލެބޯޓްރީ ތަހުލީލުތަކުން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (WHO) އިން މިދިޔަ މަހު އިންޒާރު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، ގަވާއިދުން ދެވޭ ވެކްސިން ދިނުމުގެ ނިސްބަތް ދަށްވުމަކީ ބަލި ބޮޑަށް ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. މި ހާލަތާ ގުޅިގެން، ބަންގްލަދޭޝް ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ ކުޑަކުދިންނަށް ހިމަބިހި އަދި ރުބެއްލާ ވެކްސިން ދިނުމުގެ ކެމްޕޭން ކުއްލި ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން މުޅި ގައުމުގައި ފުޅާކޮށްފައެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ސަލާމަތްކުރާ އެތައް ސަތޭކަ މީހުންނެއް މިހާރު ދަނީ އެ ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ. ޗައިނާގެ އުތުރުގެ ޝަންޒީ ޕްރޮވިންސްގައި ހުންނަ 'ޓޮންގްޒޯ ގްރޫޕް' އިން ހިންގާ 'ލިއުޝެންޔޫ ކޯލް މައިން' ގައި މި ގޭސް ގޮވުން ހިނގާފައިވަނީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ރޭގަނޑެވެ. ހާދިސާ ހިނގިއިރު އެތަނުގައި 247 މުވައްޒަފުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.

ދައުލަތުގެ މީޑިއާތަކުން ދައްކާފައިވާ މަންޒަރުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، އެ ސަރަހައްދުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ އެމްބިއުލަންސްތައް ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދާއިރު، ސިއްހީ އެހީތެރިން ދަނީ އަނިޔާވި މީހުން ސްޓްރެޗަރުތަކުގައި އުފުލަމުންނެވެ. މިހާރުވެސް އެ ސަރަހައްދުގައި މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް މެދުނުކެނޑި ދަނީ ކުރިއަށެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިން ވަނީ އަނިޔާވި މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައާއި، ގެއްލުނު މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެއްވެސް މަޑުޖެހުމެއް ނެތް ގޮތަށް ހުރިހާ ވަސީލަތްތަކެއްގެ ބޭނުން ހިފުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު ތަހުގީގުކޮށް، މީގައި އިހުމާލުވި ފަރާތްތަކާ މެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްވެސް ރައީސް ވަނީ ސަރުކާރަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.

މިހާދިސާއާ ގުޅިގެން އެ ކޯލް މައިން ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ތިބި އޮފިޝަލުން މިހާރު ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. މި ގޮވުން ހިނގަން މެދުވެރިވި ސީދާ ސަބަބު އަދި ކަށަވަރު ނުވި ނަމަވެސް، މައިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ވިހަ ގޭހެއް ކަމަށްވާ ކާބަން މޮނޮކްސައިޑް ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރަށް ވުރެ އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށް މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.

2000 ގެ ކުރީކޮޅު ޗައިނާގެ ކޯލް މައިންތަކުގައި ނުރައްކާތެރި ހާދިސާތައް ހިނގުމަކީ އާންމު ކަމެއް ނަމަވެސް، ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި އެގައުމުގެ ސަލާމަތީ މިންގަނޑުތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ.

އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައި.އާރު.ޖީ.ސީ) އިން ހޯމަ ދުވަހު ބުނެފައިވަނީ، ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް އީރާނަށް އޮންނަ ބާރުގަދަކުރުމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން، އެ ސަރަހައްދުން އަޅާފައިވާ ފައިބަރ އޮޕްޓިކް ކޭބަލްތަކަކީ އީރާނުގެ ހުއްދަ ހޯދައިގެން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސިދާނެ ކަމަށެވެ.

އައި.އާރު.ޖީ.ސީ އިން މީސްމީޑިއާގައި އާންމުކުރި ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަރަހައްދީ ރަށްވެހިކަމާއި، ކަނޑުގެ އަޑީގެ މިލްކުވެރިކަން އީރާނަށް އޮތްކަން ފާހަގަކޮށް، އެ ކަނޑުއޮޅިން ހުރަސްކުރާ ހުރިހާ ފައިބަރ އޮޕްޓިކް ކޭބަލްތަކަކީ އީރާނު ސަރުކާރުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން މެނުވީ ބޭނުންނުކުރެވޭނެ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތް ކަމަށެވެ.

މި ހަމަލާގައި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި ދަރިފުޅުވެސް ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. އަދި މި އާއިލާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ކަށުނަމާދު ގާޒާ ސިޓީގައި ބާއްވާފައިވާ ކަމަށް މަސްދަރުތަކުން މައުލޫމާތުދެއެވެ.

އަލްހައްދާދުގެ އާއިލާގެ ފަރާތުން އޭނާގެ އަންހެން ކޮއްކޮ ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަދައްކަމުން އޭނާ ޝަހީދުވިކަން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. އިޒްރޭލު ސިފައިން ވެސް ވަނީ ގާޒާ ސިޓީއަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި އިއްޒުއްދީން އަލްހައްދާދު މަރާލާފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.

ކޮމާންޑަރ އިއްޒުއްދީން އަލްހައްދާދު، ޝަހީދުކޮށްލި ހަމަލާ ދީފައިވަނީ، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހު ގާޒާގައި އަމަލުކުރަން ފެށި ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމާ އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ތަކުރާރުކޮށް ހިލާފުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ގާއިމުކުރީ އިޒްރޭލުން ގާޒާއާ ދެކޮޅަށް ދެ އަހަރު ވަންދެން ކުރި ބާރުގަދަ ހަނގުރާމައަށް ފަހުގައެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ހާމަކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، އެ ހަނގުރާމައިގައި 72,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޝަހީދުވެ، 172,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައެވެ.

ފުލުހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، އުމުރުން 38 އަހަރުގެ މި މީހާއަށް މިޔަރު ހަމަލާދީފައިވަނީ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ހުޅަނގު އޮސްޓްރޭލިއާގެ ވެރިރަށް ޕާތުގެ ހުޅަނގުން ގާތްގަނޑަކަށް 31 ކިލޯމީޓަރު (19.2 މޭލު) ދުރުގައި އޮންނަ ރޮޓްނެސްޓް އައިލެންޑް ކައިރީގައިވާ ހޯސްޝޫ ރީފް ސަރަހައްދުގައެވެ. 

މިޔަރު ހަމަލާދިނުމާ ގުޅިގެން އެމީހާ އެއްގަމަށް ގެނެވުނު ނަމަވެސް، އޭނާ ސަލާމަތްކުރުމަށް ކުރި މަސައްކަތް ވަނީ ނާކާމިޔާބުވެފައެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަހުގީގީ ރިޕޯޓް ތައްޔާރުކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް ފުލުހުން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.

ފަތުރުވެރިންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު މަންޒިލެއް ކަމަށްވާ ރޮޓްނެސްޓް އައިލެންޑްގެ މޫދަށް އެރޭ ފަރާތްތަކުން އިތުރަށް ސަމާލުވުމަށް އެ ސަރަހައްދުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން މިހާރު ވަނީ އިރުޝާދު ދީފައެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއަން ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަން (އޭބީސީ) އިން އާންމުކޮށްފައިވާ ވީޑިއޯ މަންޒަރުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، ހާދިސާ ހިނގި ސަރަހައްދުގައި ފުލުހުންގެ އުޅަނދަކާއި، ފުލުހުންގެ އޮފިސަރުންގެ އިތުރުން މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ހެލިކޮޕްޓަރެއް ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔައެވެ.

ހާދިސާ ހިނގާފައި މިވަނީ، އޮސްޓްރޭލިއާގެ އިރުމަތީ އައްސޭރީގައި މިޔަރު ހަމަލާދިނުމުގެ ސިލްސިލާ ހާދިސާތަކެއް ހިނގަމުންދަނިކޮށް، މިދިޔަ ޖެނުއަރީ މަހު ސިޑްނީ ހާބަރ ސަރަހައްދުގައި މިޔަރެއް ހަމަލާދީ ކުޑަކުއްޖަކު މަރުވި ހާދިސާއަށް ފަހުގައެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއާގެ އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ހެލްތު އެންޑް ވެލްފެއަރގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މިޔަރުގެ ގިނަ ހަމަލާތައް ހިނގަނީ އެގައުމުގެ އިރުމަތީ އަދި ދެކުނު އިރުމަތީ އައްސޭރި ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. އަދި އެ ގައުމުގައި އަހަރަކު އެވްރެޖްކޮށް މިފަދަ 20 ހާދިސާ ހިނގާކަމަށްވެސް އެ އިދާރާއިން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ރޯމްގައި ހުންނަ އިޓަލީގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި، މި ޑައިވަރުން މަރުވީ ކަނޑުގެ 50 މީޓަރު (164 ފޫޓު) އަޑީގައި ހުރި ހޮހަޅުތަކެއް ބަލަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ވ. އަތޮޅުގައެވެ.

މަރުވި މީހުންގެ ތެރެއިން ހަތަރު މީހުންނަކީ އިޓަލީގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޖެނޯއާގެ ޓީމަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެކޮލޮޖީ ޕްރޮފެސަރެއް ކަމަށްވާ މޮނިކާ މޮންޓެފަލްކޯން އާއި، އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ އިތުރުން ދެ ރިސާޗަރުން ހިމެނެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ ދިފާއީ ބާރުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ކަނޑުގެ 60 މީޓަރު އަޑީގައި އޮތް ހޮހަޅެއްގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް އެކެއްގެ ހަށިގަނޑު ވަނީ ފެނިފައެވެ. އަދި ބާކީ ތިބި ހަތަރު ޑައިވަރުންގެ ހަށިގަނޑުވެސް އެ ތަނުގައި ވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ސިފައިން ސިފަކުރި ގޮތުގައި މި ހަށިގަނޑުތައް ހޯދުމަށް ހިންގާ އޮޕަރޭޝަނަކީ ނުރައްކާތެރި އޮޕަރޭޝަނެކެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ހާއްސަ އިކުއިޕްމަންޓްތަކާއެކު ޑައިވަރުން އަންނަނީ ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ.

އިޓަލީގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ހުކުރު ދުވަހު ބުނި ގޮތުގައި، މަރުވި މީހުންގެ ހަށިގަނޑުތައް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެ ގައުމުގެ އޮފިޝަލުން ދިވެހި އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އަދި މި ފަސް މީހުން ދަތުރުކުރި 'ޑިއުކް އޮފް ޔޯކް' ސަފާރީގައި ތިބި އިޓަލީގެ އެހެން 20 މީހަކަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށާއި، ސްްރީލަންކާގެ ކޮލަމްބޯގައި ހުންނަ އިޓަލީ އެމްބަސީން އެ މީހުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންދާ ކަމަށްވެސް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ. މޫސުން ރަނގަޅުވިހާ އަވަހަކަށް އެ އުޅަނދު މާލެ އައުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.

މިއީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައިވެސް އެއްފަހަރާ މިހާ ގިނަ ޑައިވަރުން މަރުވި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހާދިސާ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ރާއްޖޭގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ފަސް މީހުން މޫދަށް ފޭބީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ހެނދުނުއެވެ. އެ މީހުން އަނބުރާ މައްޗަށް ނޭރުމުން އުޅަނދުގެ ފަޅުވެރިން ވަނީ އެ މީހުން ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައެވެ.

ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ މޫސުން އޭރު ގޯހެވެ. އަދި މާލެއާ 100 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮތް އެ ސަރަހައްދުގެ ދަތުރުވެރިންނާއި މަސްވެރިންނަށް ސަމާލުވުމަށް ރީނދޫ ސަމާލުވެސް އޮތީ ނެރެފައެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޖެނޯއާއިން ފަހުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާގައި މަރުވެފައިވަނީ ޕްރޮފެސަރ މޮންޓެފަލްކޯން އާއި، އޭނާގެ ދަރިފުޅު އަދި އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ދަރިވަރެއް ކަމަށްވާ ޖިއޯޖިއާ ސޮމަކާލް އާއި، ރިސާޗް ފެލޯ މުރިއެލް އޮޑެނީނޯ އަދި މެރިން ބަޔޮލޮޖީން ގްރެޖުއޭޓްވެފައިވާ ފެޑެރީކޯ ގުއަލްޓިއޭރީއެވެ. ފަސްވަނަ މީހަކީ ބޯޓު އޮޕަރޭޝަންސް މެނޭޖަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ޑައިވިން އިންސްޓްރަކްޓަރެއް ކަމަށްވާ ޖިއަންލޫކާ ބެނެޑެޓީއެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޖެނޯއާއިން އެކްސް މެދުވެރިކޮށް ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި، މަރުވި މީހުންގެ އާއިލާތަކަށް ވަނީ ވަރަށް ފުން ހިތާމައަކާއެކު ތައުޒިޔާ ފޮނުވާފައެވެ.

ސްްރީލަންކާއަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ އިޓަލީގެ ސަފީރު ދަމިއާނޯ ފްރެންކޮވިޗް "ސްކައި ޓީޖީ24" އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، މިހާތަނަށް އެކެއްގެ ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވީ ނަމަވެސް، ބާކީ ތިބި ހަތަރު މީހުން އަދި ފެނިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

އިޓަލީގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި، މި ފަސް ޑައިވަރުން ވަދެފައިވާ ހޮހަޅަކީ ހަނި މަގުތަކަކުން ގުޅިފައިވާ ބޮޑު ތިން ކޮޓަރި ފަދަ ހުސް ސަރަހައްދުތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ތަނެކެވެ. ކޯސްޓްގާޑުގެ ޑައިވަރުން ހުކުރު ދުވަހު ކުރި ޑައިވްގައި މި ތަނުން ދެ ސަރަހައްދެއް ވަނީ ބަލާފައެވެ. އަދި ތިންވަނަ ސަރަހައްދު ބެލުމަށްޓަކައި ހޮނިހިރު ދުވަހު އިތުރު ޑައިވްއެއް ކުރުމަށް ވަނީ ރޭވިފައެވެ.

މަރުވި މޮންޓެފަލްކޯންގެ ފިރިމީހާ ކާލޯ ސޮމަކާލް އިޓަލީގެ ނޫހެއް ކަމަށްވާ "ލާ ރިޕަބްލިކާ" އަށް ބުނި ގޮތުގައި، އޭނާގެ އަންހެނުންނަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ އެންމެ މޮޅު ޑައިވަރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހެކެވެ. އޭނާއަކީ ކަންކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރުވާ އަދި ފަރުވާތެރި މީހެއް ކަމަށާއި، އަންހެނުންނަކީ އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ ނުވަތަ އެހެން މީހެއްގެ ފުރާނަވެސް ނުރައްކަލަށް ހުށަހަޅާނެ މީހެއް ނޫން ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. "ފަހަރެއްގައި އޮކްސިޖަން ޓޭންކަށް މައްސަލައެއް ދިމާވީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެ، އަދި ސީދާ ވީގޮތެއް ނޭނގެ،" އޭނާ އިތުރަށް ބުންޏެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު އަދި ކަށަވަރު ނުވި ނަމަވެސް، ޑައިވް މާސްޓަރ މައުރީޒިއޯ އުރާސް ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މިއީ "އޮކްސިޖަން ޓޮކްސިސިޓީ" ނުވަތަ އޮކްސިޖަން ޒަހަރަކަށްވުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވި ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. އޭނާ އިޓަލީގެ "އަގީ" ނިއުސް އެޖެންސީއަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ވަރަށް ފުނަށް އަޑިއަށް ޑައިވް ކުރާއިރު، އޮކްސިޖަން މިކްސްޗަރ ރަނގަޅު ނޫންނަމަ، ވަކި ހިސާބަކުން އޮކްސިޖަންއަކީ ހަށިގަނޑަށް ވިހަ އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން މޫސުމީ ހާލަތަކީވެސް މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށާއި، މެދުތެރޭ ކަނޑާ (މެޑިޓެރޭނިއަން ސީ) އާ ހިލާފަށް އިންޑިއާ ކަނޑަކީ ވަރަށް އޮއިގަދަ އަދި ނުރައްކާތެރި ކަނޑެއްކަން އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.

ރާއްޖޭގައި ޑައިވިން އަދި ސްނޯކްލިން ހާދިސާތައް ހިނގުމަކީ ނިސްބަތުން މަދު ކަމެއް ނަމަވެސް، ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ބައެއް ނުރައްކާތެރި ހާދިސާތައް ވަނީ ހިނގާފައެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު އެއްލައިދޫ ރިސޯޓު ކައިރީގައި ޑައިވް ކުރަން އުޅުނު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ތަޖުރިބާކާރު ޑައިވަރަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ޅ. އަތޮޅުގައި ސްނޯކްލިންއަށް ގޮސް އުޅުނު ޖަޕާނުގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކުވެސް ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ އެ އަންހެންމީހާ ވަޒީފާ ނިންމާފައި ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި، ސަރަސްވަތީ ވިހާރުގެ ބަސް ހުއްޓިއެއްގައި އޮތް ބިހާރުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ބަހަކަށް ގަޑި އަހާލުމަށް ކައިރިވި ވަގުތުގައެވެ. ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި، ފިރިހެނަކު އެ އަންހެންމީހާ ގަދަކަމުން ބަހަށް އެރުވުމަށްފަހު، ބަސް ދިއްލީގެ މަގުތަކުގައި ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ ވަގުތު ދެ ފިރިހެނަކު ވަނީ އޭނާއަށް ޖިންސީ ގޯނާކޮށްފައެވެ.

މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ 2012 ވަނަ އަހަރު ހިނގި ނިރުބަޔާ ހާދިސާ ހަނދާން އާކޮށްފައެވެ. އެ ހާދިސާގައި ޒުވާން އަންހެނަކު ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ ބަހެއްގެ ތެރޭގައި ރޭޕްކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ބޮޑެތި އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާ ދެމުންދަނިކޮށް ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

ދިއްލީގައި އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަން އޮތް މިންވަރާ މެދު އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ލީޑަރުން ފާޑުވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާއިރު، މި ހާދިސާއަކީ "ނިރުބަޔާ ހާދިސާ ތަކުރާރުވުން" ކަމަށް އެ ބޭފުޅުން ސިފަކުރައްވައެވެ.

ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ބަހުގެ ކުޑަދޮރުތަކުގައި ފޮތިގަނޑު ދަމާފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން ބޭރުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް ބަހުގެ އެތެރޭގައި ހިނގަމުންދިޔަ ކަންކަން ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

ހާދިސާއަށްފަހު އެ އަންހެންމީހާ ނަންގްލޯއީ މެޓްރޯ ސްޓޭޝަން ކައިރިއަށް އެއްލާލާފައި ވަނިކޮށް، އޭނާ ފުލުހުންނަށް ގުޅުމުން ވަނީ މެޑިކަލް ޗެކަޕް ހެދުމަށް ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސްފައެވެ.

ފުލުހުން މިހާރު ވަނީ އިންޑިއާގެ އާ ގާނޫނުލްއުގޫބާތު ކަމަށްވާ "ބާރަތިޔާ ނިޔާޔާ ސަންހިތާ" 2023 ގެ ދަށުން ގްރޫޕް ރޭޕްގެ މައްސަލައެއް ރަޖިސްޓްރީކޮށް، ބަހުގެ ޑްރައިވަރު އުމޭޝް އާއި ކޮންޑަކްޓަރު ރާމެންދުރާ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.

އަޅުގަނޑަކީ ފަގީރުކަމާއި ބަނޑުހައިހޫނުކަން އިހުސާސްކުރެވިފައިވާ މީހަކީމެވެ. އަޅުގަނޑު އުފަންވީ ރަސްކަލެއްގެ އާއިލާއަކަށް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑަކީ ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިންވާ މީހަކީމެވެ. އަޅުގަނޑު އުފަން ވީ ފިލްމީ ދާއިރާއިން ކުރިއަށްދިއުމަށްޓަކައި އެސިސްޓަންޓް ޑައިރެކްޓަރެއްގެ ދަރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަޅުގަނޑު ތިޔަބޭފުޅުންގެ ކުރިމައްޗަށް މި އައީ ޝުކުރުވެރިކަމާއެކުގައެވެ. އަޅުގަނޑަކީ ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ "ތަމްބީ" (ކޮއްކޮ) އެވެ.

އަޅުގަނޑަކީ މަލާއިކަތެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އާދައިގެ އިންސާނަކީމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނުކުރެވޭނެ ކަންކަމުގެ ވައުދެއް އަޅުގަނޑު ނުވާނަމެވެ. އެކަމަކު ތިޔަބޭފުޅުންނާއެކު ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމުގެ އިތުބާރު މިއަދު އަޅުގަނޑަށް އެބައޮތެވެ. އަޅުގަނޑު އެދެނީ ތިޔަ އެންމެ ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ދެއްވުމަށެވެ. އަޅުގަނޑު ވެފައިވާ ވައުދުތައް ފިޔަވަޅަކަށްފަހު ފިޔަވަޅެއް ފުއްދަމުން ގެންދާނަމެވެ. އަދި އެކަންކަން ތަންފީޒުކުރުމަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތް ކުރާނަމެވެ.

ހުރިހާ ކަމެއް މުރާޖައާ ކުރުމަށްފަހު، ރައްޔިތުންނަށް 'ވައިޓް ޕޭޕަރެއް' (ތަފްސީލީ ރިޕޯޓެއް) ނެރުމަކީ އަޅުގަނޑުގެ ގަސްދެވެ. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ އަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރަކީ ދެފުށް ފެންނަ ސަރުކާރަކަށް ވުމަށެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑު އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރަން ބޭނުންވާ ކަމެވެ.

ތަމަޅަ ނާޑޫއާ ގުޅޭގޮތުން ދަންނަވާނަމަ، އަޅުގަނޑު މީހަކާ ބައްދަލުކުރަން ޖެހުނަސް، އެކަން ސިއްރިއްޔާތުގައި ނުވަތަ ބަންދު ދޮރުތަކެއްގެ ފުރަގަހަކު ނުކުރާނަމެވެ. އަޅުގަނޑު ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރާނީ ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައެވެ.

މިއަދުން ފެށިގެން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށާނަމެވެ. އެ ވަބާއިން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒުވާނުން ސަލާމަތް ކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާޖިބެކެވެ. ހަމައެފަދައިން، ގާނޫނާއި ގަވާއިދު ނަގަހައްޓައި، އެންމެންގެ ރައްކާތެރިކަން އަޅުގަނޑު ކަށަވަރުކޮށްދޭނަމެވެ. އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަން ފުރިހަމައަށް ކަށަވަރުކޮށްދޭނަމެވެ.

ބައެއް މީހުން އަޅުގަނޑަށް މަލާމާތްކޮށް އިހާނެތިކޮށް ކަންތައް ކުރި ނަމަވެސް، އެއީ ރަހުމަތްތެރިން ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ދުޝްމަނުން ކަމުގައި ވިޔަސް، މި އަށް ކްރޯޑް (80 މިލިއަން) ރައްޔިތުންނަކީ ހަމަ އަޅުގަނޑުގެ ރައްޔިތުންނެވެ. 

އަޅުގަނޑު އެއްވެސް ގޯސް ކަމެއް ނުކުރާނަމެވެ. އަދި އަޅުގަނޑާއެކު ތިބި މީހުން ލައްވައިވެސް ގޯސް ކަމެއް ނުކުރުވާނަމެވެ. އެއްވެސް މީހެއްގެ ހިތުގައި ގޯސް ހިޔާލެއް އޮތް ނަމަ، އެކަން މިހާރުން މިހާރަށް ދޫކޮށްލާށެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފައިސާގެ އެންމެ ޕައިސާއެއްގައިވެސް އަޅުގަނޑު އަތެއް ނުލާނަމެވެ.

ސަރުކާރުގައި އޮންނާނީ ބާރުވެރި އެންމެ މަރުކަޒެކެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރަކަށް ވާނެއެވެ. އެހެން އެއްވެސް ނުފޫޒުގަދަ ބާރުތަކެއް މި ސަރުކާރަކު ނޯންނާނެއެވެ. 

އަޅުގަނޑުމެން އުފުލަންޖެހިފައިވަނީ ބޮޑު ބުރައެކެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެން މި މަސްއޫލިއްޔަތާ މި ހަވާލުވަނީ އެކަން ދަނެގެންނެވެ.                    

އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ވިންދާއެއް ގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށް ނިކުންނެވި މަޝްހޫރު އެކްޓަރު ވިޖޭގެ އާ ސަރުކާރާ ގުޅޭ މުހިންމު ބައެއް މައުލޫމާތު ހިއްސާކޮށްލާ ދޭނަމެވެ.

ސިޔާސީ ޕާޓީ: އޭނާ އިސްކޮށް ހުންނަވަނީ "ތަމަޅަގަ ވެއްޓްރި ކަޅަގަމް" (ޓީ.ވީ.ކޭ) ޕާޓީގައެވެ.

މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ތާރީޚު: 10 މޭ 2026.

މުހިންމުކަން: ވޭތުވެދިޔަ 60 އަހަރު ތެރޭގައި ތަމަޅަ ނާޑޫގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުން އައި ޑީ.އެމް.ކޭ އަދި އޭ.އައި.އޭ.ޑީ.އެމް.ކޭ ގެ ބާރު ކަނޑުވާލައި، އެ ދެ ޕާޓީ ނޫން އެހެން ފިކުރެއްގެ ވެރިކަމެއް ގާއިމުކުރެއްވި ފުރަތަމަ ލީޑަރަކީ ވިޖޭއެވެ.

އެންމެ ފުރަތަމަ ނިންމެވި ނިންމެވުން: ޗީފް މިނިސްޓަރު ކަމުގެ މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެއްވި ކަމަކީ ގޭބިސީތަކުން ބޭނުންކުރާ ކަރަންޓުން 200 ޔުނިޓް ހިލޭ ދިނުމުގެ ގަރާރުގައި ސޮއިކުރެއްވުމެވެ.

ފަސްމަންޒަރު: 4 މޭ 2026 ގައި ބޭއްވުނު ތަމަޅަ ނާޑޫގެ އެސެމްބްލީ އިންތިހާބުގައި އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް ފުރިހަމަ އަގުލަބިއްޔަތެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، 108 ގޮނޑިއާއެކު އެންމެ ގިނަ ގޮނޑި ކާމިޔާބުކުރި ޕާޓީއަކަށް ޓީ.ވީ.ކޭ ވުމުން، އެހެން ބައެއް ޕާޓީތަކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އެ ޕާޓީން ވަނީ އަގުލަބިއްޔަތު ހޯދައި ސަރުކާރު އެކުލަވާލާފައެވެ.

2026 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބީ ކެމްޕޭނުގައި، ޗީފް މިނިސްޓަރު ސީ. ޖޯސެފް ވިޖޭ (ޓީ.ވީ.ކޭ) ވަނީ އަންހެނުންނާއި، ޒުވާނުން އަދި ދަނޑުވެރިންގެ ލާބަޔާއި މަންފާއަށް އަމާޒުކޮށް އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ގިނަ ވައުދުތަކެއް ވެވަޑައިގެންފައެވެ. މިއަދު، 10 މޭ 2026 ގައި މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އޭނާ ވަނީ ވަގުތުން އެ ވަޢުދުތައް ފުއްދަވަން ފަށްޓަވާފައެވެ.

އެގޮތުން 200 ޔުނިޓާ ހަމައަށް ހިލޭ ކަރަންޓު ދިނުމަށާއި، އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ހާއްސަ "ސިންގަޕެން ފޯސް" އުފެއްދުމުގެ އިތުރުން، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ހާއްސަ ފައުޖެއް އެކުލަވާލުމުގެ ގަރާރުގައި މިއަދު ވަނީ ސޮއިކުރައްވާފައެވެ.

އޭނާގެ މައިގަނޑު "ކާމިޔާބު" ވައުދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

އަންހެނުންގެ މަންފާއަށް: ގޭބިސީތަކުގެ އިސްވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިބޭ، އުމުރުން 60 އަހަރުން ދަށުގެ އަންހެނުންނަށް މަހަކު 2,500 ރުޕީސްގެ މާލީ އެހީ ދިނުމާއި، އަހަރަކު 6 ގޭސް ފުޅި ހިލޭ ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. އަދި ތަނަވަސްކަން ކުޑަ އާއިލާތަކުގެ ކައިވެނިކުރާ އަންހެން ކުދިންނަށް 8 ގްރާމްގެ ރަނާއި ފަށުވި ސާޅީއެއް ހަދިޔާކުރުން ހިމެނެއެވެ.

ޒުވާނުންނާއި ތައުލީމު: ޔުނިވަރސިޓީ ދަސްވެނިންނަށް މަހަކު 4,000 ރުޕީސް އާއި ޑިޕްލޮމާ ހާސިލުކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށް 2,500 ރުޕީސްގެ "އަންއެމްޕްލޯއިމަންޓް އެލަވަންސް" އެއް ދިނުން ހިމެނެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން، އެއްވެސް ރަހުނަކާ ނުލައި 20 ލައްކަ ރުޕީސްއާ ހަމައަށް ތަޢުލީމީ ލޯނު ދޫކުރުމާއި، ވަޒީފާ ދިނުމުގެ ކަންކަން ލަސްވިޔަނުދީ ތަރުތީބުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހާއްސަ ކަލަންޑަރެއް އެކުލަވާލުން ހިމެނެއެވެ.

ދަނޑުވެރިން: 5 އޭކަރަށް ވުރެ ކުޑަ ބިންތަކުގައި ދަނޑުވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ލޯނުތައް އެއްކޮށް މާފުކޮށްދިނުމާއި، އެހެން ދަނޑުވެރިންގެ ލޯނުތަކުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މާފުކޮށްދިނުމަށް ނިންމިއެވެ. ހަނޑުލާއި ހަކުރު ގަންނާނެ އެންމެ ދަށް އަގުތަކެއް ސަރުކާރުން ކަނޑައެޅުމަޚިވެސް ވައުދެކެވެ.

ވެރިކަން ހިންގުމާއި ޓެކްނޮލޮޖީ: އިންޑިއާގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް "މިނިސްޓްރީ އޮފް އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް" އުފެއްދުމާއި، 2036 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ޓެމިލްނާޑޫގެ އިގްތިސާދު 1.5 ޓްރިލިއަން ޑޮލަރަށް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ޗީފް މިނިސްޓަރ ވަނީ އަމާޒު ހިފާފައެވެ.

ސިއްހަތާއި ރައްކާތެރިކަން: ކޮންމެ އާއިލާއަކަށް 25 ލައްކަ ރުޕީސްގެ ހެލްތު އިންޝުއަރެންސް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، އިސްރަށްވެހިންނާއި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކަށް މަހަކު 3,000 ރުޕީސްގެ ޕެންޝަނެއް ދިނުމާއި ހުރިހާ ގެއަކަށް އިސްކުރުބަރިން ސާފު ބޯފެން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަކީ ވިޖޭ ސަރުކާރުގެ މައިގަޑު އެއް އަމާޒެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ) އިން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، މި އުޅަނދާ ގުޅުންހުރި ހެންޓާވައިރަސްގެ އަށް ކޭސްއެއް މިހާތަނަށް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ބަލި ޖެހިފައިވާކަން ޔަގީންކުރެވިފައިވާ ތިން މީހުންނާއި، ބަލި ޖެހިފައިވާކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ފަސް މީހުން ހިމެނެއެވެ. އޭޕްރިލް މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު އުޝުއާއިއާއިން މި އުޅަނދު ފުރި ފަހުން، މިހާތަނަށް ތިން މީހަކު ވަނީ މި ބަލީގައި މަރުވެފައެވެ.

ދެ ބަލިމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ހެންޓާވައިރަސްގެ "އެންޑީސް ސްޓްރެއިން" ފެނިފައިވާކަން ސިއްހީ މާހިރުން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މިއީ އިންސާނުންގެ މެދުގައި ފެތުރުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާ، ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ވައިރަހެކެވެ. މާހިރުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މި ބަލި ފެތުރުމަށް މެދުވެރިވީ ފަސިންޖަރުންގެ މެދުގައި އޮތް ގާތް ގުޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ހާލު ސީރިއަސްވި ތިން ފަސިންޖަރުންނަކީ އިނގިރޭސިވިލާތް، ނެދަލޭންޑްސް އަދި ޖަރުމަނުވިލާތަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. ފަރުވާއަށްޓަކައި ެ 3 މީހުން ނެދަލޭންޑްސްއަށް ގެންގޮސްފައިވާއިރު، އެމެރިކާ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތް ހިމެނޭހެން ބައެއް ގައުމުތަކުން ދަނީ މީގެ ކުރިން އެ އުޅަނދުން ފޭބި ފަސިންޖަރުންގެ ހާލަތު ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުންނެވެ.

23 ގައުމަކަށް ނިސްބަތްވާ 146 މީހުންނާއެކު ދަތުރުކުރަމުންދާ މި އުޅަނދުގައި ބަލި ފެތުރެމުންދާތީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އުފެދިފައެވެ. މިހާރު އުޅަނދުގައި ރައްކާތެރިކަމުގެ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައިވާއިރު، ސްޕެއިންގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ޓެނެރީފްއަށް އުޅަނދު ބަނދަރުކުރުމާއެކު ހުރިހާ ފަސިންޖަރުންގެ ސިއްހީ ސްކްރީނިންގްއެއް ކުރިއަށް ގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އާންމުންގެ މެދުގައި މި ބަލި ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކަމަށް އޮފިޝަލުން ފާހަގަކުރައްވައެވެ.

ސިއްހީ މައުލޫމާތުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ހޯމަ ދުވަހު އެ ސިޓީގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ސިޒޭރިއަން ހަދައިގެން މި ކުއްޖާ ވިއްސާފައިވާއިރު، މަންމަ އާއި ދަރިފުޅުގެ ހާލުވެސް އަންނަނީ ރަނގަޅުވަމުންނެވެ.

އާއިލާއިން މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، މި ކުއްޖާއަށް "ޔަމަން" ގެ ނަމުން ނަން ދީފައިވަނީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ އެދުމުގެ މަތިންނެވެ. ނާއިފް ސަމާރޫ ޝަހީދުވުމުގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއް ކުރިންވެސް އޭނާ ހުރީ އޭނާގެ ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު ދުނިޔެއަށް އަންނާނެ ވަގުތަކަށް އިންތިޒާރު ކޮށްގެނެވެ.

އިސްރާއީލުގެ އަނިޔާވެރި ހަމަލާތަކުގައި ނާއިފް ޝަހީދުވި ދުވަހު، އޭނާގެ ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު ދުނިޔެއަށް މި އައީ ބައްޕަގެ ލޯތްބާއި އަޅާލުމުން މަހުރޫމްވެފައިވާ ހާލުގައެވެ.

މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި، މި އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވީ ފަތިހު 4 ޖަހާކަންހާއިރު އެ އިމާރާތުގެ ދެވަނަ ބުރީގައެވެ. އަދި ވަރަށް ކުޑަވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މުޅި އިމާރާތުގެ މަތީ ބައިތަކަށް އަލިފާންގަނޑު ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. އަލިފާން ނިއްވުމަށްޓަކައި ފަޔަރ ފައިޓަރުންގެ 14 ވެހިކަލް ހަރަކާތްތެރިވިއިރު، ގާތްގަނޑަކަށް ދެ ގަޑިއިރުގެ މަސައްކަތުން އަލިފާންގަނޑު ވަނީ ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިފައެވެ. މި ހާދިސާގައި އެ އިމާރާތުގައި ތިބި 12 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ސަލާމަތްކުރެވިފައެވެ.

ހާދިސާގައި މަރުވި ގިނަ މީހުންނަކީ އެއް އާއިލާއެއްގެ (ޖައިން އާއިލާގެ) މެންބަރުންނެވެ. އަދި އަނިޔާވި މީހުންނަށް މިހާރު ދަނީ ގުރޫ ތެގް ބަހާދުރް ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާ ދެމުންނެވެ.

ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން މިހާރު ވަނީ މަރުވި އެންމެންގެ ހަށިގަނޑު ނެރެ، މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބު ހޯދުމަށް ތަހުގީގު ފަށާފައެވެ. އަލިފާން ރޯވާން ދިމާވި ސީދާ ސަބަބު އަދި ކަށަވަރު ނުވި ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ މީހަކު މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި މި ހާދިސާ ހިނގީ އޭސީއެއް ގޮވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ދިއްލީގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު ރޭކާ ގުޕްތާ ވަނީ މިއީ ވަރަށް ހިތާމަވެރި ހާދިސާއެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި، ހާލުގައި ޖެހުނު އާއިލާތަކަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެއްވާފައެވެ.

ވޮޝިންޓަން ޑީސީގެ މަޝްހޫރު "ރިފްލެކްޓިންގ ޕޫލް" އަށް ގެންނަން ނިންމާފައިވާ ބަދަލުތަކުގެ މަންޒަރުތައް ހިމެނޭހެން، ދަންވަރުގެ ވަގުތެއްގައި ޓްރަމްޕް ކުރެއްވި ސިލްސިލާ ޕޯސްޓްތަކަކާ ގުޅިގެން، އޭނާގެ ސިއްހީ ހާލަތު ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށް ބުނެ ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ފާޑުކިޔަމުންނެވެ.

އެމެރިކާގެ ގަޑިން  ރޭގެ 11:03 އެހާކަންހާއިރު ޓްރަމްޕް ވަނީ އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ފޮޓޯއެއް ވެސް ހިއްސާ ކުރައްވާފައެވެ. އެ ފޮޓޯއިން ފެންނަނީ ލިންކަން މެމޯރިއަލްގެ ރިފްލެކްޓިންގ ޕޫލްގައި ޓްރަމްޕާއި، ޖޭޑީ ވެންސް އަދި މާކް ރޫބިއޯ ގަމީސް ނުލައި ތިބޭ މަންޒަރެވެ. މި ފޮޓޯއިން ދައްކުވައިދެނީ އެ ފެންގަނޑުގެ އަޑީގައިވާ ގްރެނައިޓް ތަޅުންގަނޑު މަރާމާތު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، "އިންޑަސްޓްރިއަލް ގްރޭޑް" ގެ ކުލައެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެމެރިކާގެ ދިދައިގައި ހުންނަ ފަދަ ނޫކުލައަކަށް އެތަން ބަދަލުކޮށްފައިވާ މަންޒަރެވެ.

"ޓްރުތް ސޯޝަލް" ގައި އޭނާ ހިއްސާކުރެއްވި އިތުރު ފޮޓޯތަކުގެ ތެރޭގައި، ބަރަކް އޮބާމާގެ ރިޔާސަތުގައި އެ ފެންގަނޑު އަޅާނުލެވި އޮތް ކަމަށް ދައްކުވައިދޭ ފޮޓޯއަކާއި، މިހާރު ކުރިއަށްދާ މަރާމާތުތައް ނިމުމުން އެތަން ފެންނާނެ ގޮތުގެ ފޮޓޯއެއް ހިމެނެއެވެ.

މިކަމާ ގުޅިގެން ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިންޓީރިއާ އިން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެތަނުގެ މަސައްކަތްތައް ތާވަލާ އެއްގޮތަށް ކުރިއަށްދާ ކަމަށާއި، މޭ މަހުގެ ނިޔަލަށް މަސައްކަތް ނިމޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެ ފެންގަނޑުގެ ބޮޑު މަރާމާތެއް އެންމެ ފަހުން ކުރެވުނީ 2012 ވަނަ އަހަރު ކަމަށް ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިންޓީރިއާ އިން ބުނެފައިވެއެވެ.

މިދިޔަ ހަފުތާ ބަންދުގައި ވައިޓް ހައުސްގެ ކޮރެސްޕޮންޑެންޓުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއަށްފަހު ވަކި އެއް މައުލޫއަކަށް މަޑުކޮށްލުމެއް ނެތި ފުލުފުލުގައި ރޭގައި ޓްރަމްޕް ކުރެއްވި ޕޯސްޓްތަކުގައި ޓްރަމްޕް ވަނީ މެލަނިއާ ޓްރަމްޕް ހިނިތުންވެފައި ހުރި ފޮޓޯއެއްވެސް ހިއްސާކުރައްވާފައެވެ. މިދިޔަ ހަފުތާ ބަންދުގައި ވައިޓް ހައުސްގެ ކޮރެސްޕޮންޑެންޓުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއަކީ ތަހުގީގީ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ރައީސް އަވަހާރަކޮށްލުމަށް ދިން ހަމަލާއެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން ކުރެއްވި އެހެން ޕޯސްޓެއްގައި އެމެރިކާގެ ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓެޓިވްސްގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ލީޑަރު ހަކީމް ޖެފްރީސްއަށް ނިސްބަތްކޮށް، އޭނާއަކީ "އައިކިއު ދަށް" އަދި "ނުލަފާ މީހެއް" ކަމަށް ޓްރަމްޕް ސިފަކުރެއްވިއެވެ. އަދި "މައުންޓް ރަޝްމޯރ" ނޭޝަނަލް މެމޯރިއަލްގައިވާ މަޝްހޫރު ރައީސުންގެ މޫނުތަކާ އެކު ޓްރަމްޕްގެ މޫނު ހިމަނާފައިވާ ފޮޓޯއެއްވެސް އޭނާ ހިއްސާކުރެއްވިއެވެ. ޖޯޖް ވޮޝިންޓަން، ތޯމަސް ޖެފަރސަން، ތިއޮޑޯ ރޫޒަވެލްޓް އަދި އަބްރަހަމް ލިންކަންގެ ސޫރައާ އެކު އޭނާގެ ސޫރަ އެ ފަރުބަދައިގައި ކަނޑާނެގުމަކީ "ރަނގަޅު ހިޔާލެއް" ކަމަށް ޓްރަމްޕް މީގެ ކުރިންވެސް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރު ފްލޮރިޑާގެ މަންދޫބު އަނާ ޕައުލީނާ ލޫނާ ވަނީ މައުންޓް ރަޝްމޯރގައި ޓްރަމްޕްގެ ސޫރަ ކަނޑާނެގުމަށް ބިލެއް ހުށަހަޅާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ބިލު ކޮމިޓީ މަރުހަލާއިން ކުރިއަށް ގޮސްފައެއް ނުވެއެވެ.

ފެންގަނޑުގެ މަރާމާތާ ގުޅޭގޮތުން ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ، ހަފުތާ ބަންދުގައި ފެނުނު މަޑު ނޫކުލައަކީ ގިނަ ފަށަލަތަކަކުން ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ލެވޭ "ބޭސް ކޯޓް" ނުވަތަ ފެށުމެއް ކަމަށެވެ.

ޓްރަމްޕް ހިއްސާކުރެއްވި އެހެން އޭއައި ފޮޓޯއަކުން ފެންނަނީ "ވައިލްޑް" ޖަހާފައިވާ އޫނޯ ކާޑުތަކެއް އޭނާ ހިފަހައްޓައިގެން ހުންނަ މަންޒަރެވެ. އެ ފޮޓޯގެ ކެޕްޝަނެއްގެ ގޮތުގައި "ހުރިހާ ކާޑެއް އޮތީ މަގޭ އަތުގައި" ކަމަށް ލިޔެފައިވެއެވެ.

ޓްރަމްޕްގެ މި ޕޯސްޓްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ސިޔާސީ މުހައްލިލު ހެރީ ސިސަން ވިދާޅުވީ، މި ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގާފައިވަނީ ގަޑިއެއްހާ އިރަށްވުރެ ކުރު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކަމަށާއި، މި މީހާގެ (ޓްރަމްޕްގެ) ސިއްހީ ހާލަތު ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ޓްރަމްޕް ދެވަނަ ފަހަރަށް ވައިޓް ހައުސްއަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު، އޭނާއަކީ އެމެރިކާގެ ތާރީހުގައި މަގާމާ ހަވާލުވި އެންމެ ދޮށީ އުމުރުގެ ރައީސަށް ވުމުން، އޭނާގެ ސިއްހީ ހާލަތާ މެދު އޮތް ސުވާލުތައް ވަނީ ކުރިއަށްވުރެ އިތުރުވެފައެވެ.

މޭގަލަޔާގެ ކޯޓަކުން ސޯނަމް ރަގޫވަންޝީ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލަން ނިންމީ، އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމުގައި ފުލުހުން ތައްޔާރުކުރި ލިޔެކިޔުންތަކުގައި ބޮޑެތި ގޯސްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވެނީ މިދިޔަ އަހަރު ހަނީމޫނަށް ގޮސް އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ފިރިމީހާ މަރާލާފައިވާ ކަމަށެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރު ހިނގި މި ހާދިސާގައި ފުލުހުންނަށް ހެދުނު އެންމެ ބޮޑު ގޯހަކީ، އިންޑިއާގެ ޖިނާއީ ގާނޫނުގައި ނެތް މާއްދާއަކާ ހަވާލާދީ އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމެވެ. ފުލުހުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ "ކްލެރިކަލް" ނުވަތަ އިދާރީ އޮޅުމެކެވެ. ނަމަވެސް، ހައްޔަރުކުރި ފޯމުގައި 'ބާރަތިޔާ ނިޔާޔާ ސަންހިތާ' ގައި ނެތް މާއްދާއެއް ކަމަށްވާ 403(1) ލިޔެފައި އޮތުމުން، ކޯޓުން އެކަން ބަލައެއް ނުގަތެވެ. އަސްލު މަރުގެ މައްސަލަތަކުގައި ބޭނުންކުރަންޖެހޭ މާއްދާއަކީ 103(1) އެވެ. އިނގިރޭސި އިސްތިއުމާރީ ދުވަސްވަރުގެ "އިންޑިއަން ޕީނަލް ކޯޑު" އުވާލައި، އަމަލުކުރަން ފެށި އާ ގާނޫނުގައި 403(1) ކިޔާ މާއްދާއެއް ނުހިމެނެއެވެ.

ކޯޓު އަމުރުގައިވާ ގޮތުން، ސޯނަމް ހައްޔަރުކުރި ފޯމާއި، ތަހުގީގީ ރިޕޯޓުތަކާއި، އަދި ކޭސް ޑައިރީގައި ވެސް ބޭނުންކޮށްފައި ވަނީ ގާނޫނުގައި ނެތް މާއްދާއެކެވެ. މިއީ އިދާރީ ކުށެއް ކަމަށް ބުނެ ފުލުހުން ދެއްކި އުޒުރު ކޯޓުން ބޭރުކޮށްލީ، ހައްޔަރުކުރި ސަބަބު ގާނޫނީ ގޮތުން ސައްހަ ގޮތެއްގައި ބުނެދީފައި ނުވާތީ އެ ހައްޔަރަކީ ގާނޫނީ ގޮތުން ސައްހަ ހައްޔަރެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ.

ގާނޫނީ އެހީތެރިކަން ލިބުމުގައި ހުރި ހުރަސްތައް

މީގެ އިތުރުން، ސޯނަމް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގާޒީޕޫރު ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރިއިރު، އޭނާއަށް ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ލިބިފައިވާކަން ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގެން ނެތްކަން ވެސް ފަނޑިޔާރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ހައްޔަރުކުރުމުގައި ހުރި މައްސަލަތައް ކުރީ މަރުހަލާގައި ފާހަގަކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޭނާއަށް ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ.

ޝަރުތުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުން

ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް، ކޯޓުން ވަނީ ޝަރުތުތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާފައެވެ. އެގޮތުން ކޯޓުގެ ހުއްދަ ނެތި ޝިލޯންގް ސަރަހައްދުން ބޭރަށް ދިއުން ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ. ސޯނަމްގެ ބޭބެ، ގޯވިންދު ރަގޫވަންޝީ ބުނި ގޮތުގައި އޭނާ ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް އާއިލާއިން އޭނާ ގެއަށް ގެންދިއުމާ މެދު އަދި ގޮތެއް ނުނިންމައެވެ. "ސޯނަމަށް ކަފާލާތު ލިބުނުކަން އެނގިއްޖެ، އެކަމަކު އޭނާ ދޫކޮށްލާނެ ވަގުތެއް ނޭނގެ. އޭނާ ގެއަށް ގެނެސްފިނަމަ، އަހަރެން އެގޭގައި ނުހުންނާނަން،" ގޯވިންދު ބުންޏެވެ.

މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތް

މި މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތަށް ބަލާއިރު، ސޯނަމް އާއި ރާޖާ ރަގޫވަންޝީ ކައިވެނިކުރީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހުއެވެ. އިންޑޯރުން ޝިލޯންގަށް ކުރި ހަނީމޫން ދަތުރުގެ ތެރެއިން ރާޖާ ގެއްލިގެން ހޯދަނިކޮށް، އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ފެނުނީ ޖޫން މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު ފުން ވަޅުގަނޑެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. ފުލުހުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ސޯނަމް އިތުރު ބަޔަކާ ގުޅިގެން ރާވައިގެން ހިންގި މަރެކެވެ. މި މައްސަލައިގައި މިހާތަނަށް އަށް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައިވާއިރު، މީގެ ކުރިން ތިން މީހަކު ވަނީ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލާފައެވެ.

ހައްޔަރުކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި ހުރި މި ބޮޑެތި ގޯސްތަކުގެ ސަބަބުން، ތަހުގީގު ކުރިއަށް ދިޔަ ނަމަވެސް، މުޅި މައްސަލައިގެ ކުރިމަގަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ.

މިހާރު އުމުރުން 53 އަހަރުގެ ގައްޔޫމް، އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދައުވާތަކަށް އިންކާރު ކުރި ނަމަވެސް، ބްރެޑްފޯޑް ކްރައުން ކޯޓުން ވަނީ އޭނާ ކުށްވެރިވާ ކަމަށް ނިންމައި 14 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭނާގެ ނަން ވަނީ އުމުރަށް ޖިންސީ ކުށްވެރިންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމަނާފައެވެ.

ކޯޓުގައި ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ގައްޔޫމް އެ ކުއްޖާއާ ދިމާވީ އޭނާގެ ރަހުމަތްތެރިއަކު ދުއްވި ކާރެއްގެ ފަސިންޖަރެއްގެ ގޮތުގައި އިންދައެވެ. އެމީހުންނާއެކު ދިއުމަށް އެ ކުއްޖާއަށް ބާރުއަޅައި، އެންމެ ފަހުން ކާރަށް އެރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ. އެއަށްފަހު، ގައްޔޫމްގެ އެޕާޓްމަންޓަށް ގެންގޮސް އެ ކުއްޖާއަށް މަސްތުވާތަކެތި ދީ، ރާ ބޯންދިނުމަށްފަހު ވަނީ ޖިންސީ ގޯނާކޮށްފައެވެ. އެ ކުއްޖާ އެތަނުން ދިޔަ ނުދިނުމަށް އޭނާ މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް، އެ ކުއްޖާ ވަނީ ފުލުހުންނަށް ގުޅައި އެތަނުން ސަލާމަތްވެފައެވެ.

އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތުން ކޯޓުގައި ދިން ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، އޭނާއަށް ލިބުނު ނަފްސާނީ އަދި ޖިސްމާނީ އަނިޔާތަކާ އަޅާބަލާއިރު، ގައްޔޫމަށް ކިތަންމެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ހުކުމެއް އިއްވި ކަމުގައިވިޔަސް އެއީ ފުދޭވަރެއް ނޫން ކަމަށެވެ. "އަހަރެންނަކީ އޭރު އެންމެ 14 އަހަރުގެ ކުޑަކުއްޖެއް. އާދައިގެ އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމުގެ ހައްގު ކަލޭ އަހަރެންގެ ކިބައިން ނިގުޅައިގަތީ. 22 އަހަރު ވަންދެން ކަލޭ އާދައިގެ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުނުއިރު، އަހަރެން މިއުޅުނީ ކަލޭގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ޖަލެއްގައި އުޅޭ ފަދަ އިހުސާސެއްގައެވެ،" އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، އެތައް ދުވަހަކަށްފަހު އިންސާފު ލިބުމުން ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.

ވެސްޓް ޔޯކްޝަޔަރ ފުލުހުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، 2004 ވަނަ އަހަރުވެސް ގައްޔޫމް ހައްޔަރުކޮށް ސުވާލުކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް އޭރު ލިބިފައި ހުރި ހެކިތަކަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ދައުވާ ކުރެވޭ ފަދަ ވަރުގަދަ ހެކިތަކަކަށް ނުވާތީ އޭނާ ދޫކޮށްލީއެވެ. މި މައްސަލަ އަލުން ބަލަން ފެށީ ފުލުހުންގެ "އޮޕަރޭޝަން ރީކޯލް" ގެ ދަށުންނެވެ. މި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، އޭރު ނަގާފައިވާ ސާމްޕަލްތަކުން ފެނުނު ޑީއެންއޭ އާއި ގައްޔޫމްގެ ޑީއެންއޭ ދިމާވުމުން، އޭނާ މިހާރު އެވަނީ އަތުލައިގަނެވިފައެވެ.

މުމްބާއީގެ އެ އާއިލާގެ މީހުން ބަލިވީ ރޭގަނޑުގެ ކެއުމުގައި ބިރިޔާންޏާއި ކަރާ ކެއުމަށް ފަހުގައެވެ. ބިރިޔާންޏާއި ކަރާ ކެއުމުގެ ފަހުން ހޮޑުލުމާއި ބޭރަށް ހިންގުން ފަދަ އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވެގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސް ފަރުވާ ދެމުންދަނިކޮށް، ހަތަރު މީހުންވެސް ވަނީ މަރުވެފައެވެ.

މައްސަލަ ފުލުހުން މިހާރު ތަހުގީގު ކުރަމުންދާއިރު، މަރުވި ސީދާ ސަބަބު ކަށަވަރުވާނީ މެޑިކަލް ރިޕޯޓްތައް ލިބުމުން ކަމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންޑިއާގެ ޖާރްކަންޑްގައިވެސް މަގުމަތިން ވިއްކާ ކާނާ ކައިގެން ކުޑަކުއްޖަކު މަރުވެ، އިތުރު ބަޔަކު ހޮސްޕިޓަލުގައި އެޑްމިޓްކޮށް ފަރުވާދޭން ޖެހިފައިވާ ހާދިސާއެއް ވަނީ ހިނގާފައެވެ.

މި ހާދިސާތަކާ ގުޅިގެން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ކާނާގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދިނުމަށް އާންމުންނަށް އިލްތިމާސް ކުރަމުންނެވެ.

މި ނުތަނަވަސްކަން ބޮޑަށް އަމާޒުވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ ތެލާއި ގޭހުގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި އުފުލާ މުހިންމު މަގެއް ކަމަށްވާ "ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯރްމޫޒް" އަށެވެ. އީރާނުން އެ ސަރަހައްދު އަލުން ހުޅުވާލުމަށް ހުށަހެޅި ނަމަވެސް، އެމެރިކާ ސަރުކާރުން ވަނީ އީރާނުގެ ނިޔަތާ މެދު ޝައްކު އުފައްދާފައެވެ. އަދި ބްލޮކޭޑް ނުވަތަ ބަންދުކުރުން ދިގުދަންމާލުމަށް ތައްޔާރުވަމުންދާ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ ދެއްވާފައެވެ.

ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި ޓްރަމްޕް ގެންދަވަނީ އަސްކަރީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމާ މެދު ވެސް ވިސްނަވަމުންނެވެ. މިގޮތުން އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑުން މިކަމާ ގުޅޭ މައުލޫމާތުތައް ދިނުމަށް ވަނީ ރޭވިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި މަޝްވަރާތައް ހުއްޓިފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ވަނީ ބޮޑު ނުތަނަވަސްކަމެއް އުފެދިފައެވެ.

ތެލުގެ އަގު މައްޗަށް ދިއުމުގެ ސަބަބުން އޭޝިއާ އާއި ޔޫރަޕްގެ ހިއްސާގެ ބާޒާރުތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރި ނަމަވެސް، ރައްކާތެރި ރައުސްމާލެއްގެ ގޮތުގައި އިންވެސްޓަރުން ބަލާ އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ކުރިއެރުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ސެމްސަންގް އިލެކްޓްރޯނިކްސް ފަދަ ބޮޑެތި ޓެކްނޮލޮޖީ ކުންފުނިތަކަށް ލިބުނު ބޮޑު ފައިދާއާއެކު، އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) އާ ގުޅުންހުރި މާކެޓްތަކަށް ވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ދިރުމެއް ލިބިފައެވެ.

ޖުމްލަގޮތެއްގައި އިންވެސްޓަރުން ކަންބޮޑުވަނީ މި މައްސަލަ ހީކުރި ވަރަށް ވުރެ ދިގުލައިގެން ހިނގައިދާނެތީއެވެ. މީގެ ސަބަބުން މާކެޓްގައި އޮތް އުންމީދީ ރޫހު މިހާރު ވަނީ ސަމާލުވުމުގެ ރޫހަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.

ގައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ އޮފިޝަލުންނާއެކު ބޭއްވެވި ބައްދަލުވުމެއްގައި، މި މައްސަލައާއި އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމާ ގުޅޭ ކަންކަން ވަކިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމާ މެދު ޓްރަމްޕް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއްވި ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ. އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން މިކަމުގައި ގެންގުޅުއްވަނީ ވަރަށް ފަރުވާތެރި ސިޔާސަތެކެވެ. އެ ބޭފުޅުން ބާރުއަޅުއްވަނީ، ކޮންމެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ވެސް ނިއުކްލިއަރ ހަރަކާތްތައް ހިފެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ކަންކަން ހިމެނެން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އެއީ މި މައްސަލައިގެ މައިގަނޑު އަސާސް ކަމުގައި އެ ބޭފުޅުން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.

ވައިޓް ހައުސްއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، މިކަމުގައި އަދި ވަކި ފަހުގެ ނިންމުމެއް ނިންމާފައެއް ނުވެއެވެ. ޕްރެސް ސެކްރެޓަރީ ކެރޮލިން ލީވިޓް ވިދާޅުވީ، ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވާ ކަންކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް ހާމަކޮށްފައިވާނެ ކަމަށާއި، އެ ކަންކަމަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.

ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުމުގެ މައްސަލައަކީ ނިއުކްލިއަރ މަޝްވަރާތަކާ ގުޅުވަންޖެހޭ ކަމެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ މެދުގައި އުފެދިފައިވާ ހިޔާލު ތަފާތުވުންތަކާއެކު، މަޝްވަރާތައް އަދިވެސް ކުރިއަށްދަނީ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ.

އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑުން ބުނެފައިވަނީ، ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ހިންގާ ކޮންމެ ދެކޮޅުވެރި އަމަލަކަށް ނުރައްކާތެރި ނަތީޖާތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށާއި، އެ ސަރަހައްދުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮތީ އެ ގައުމުގެ އަތްދަށުގައި ކަމަށެވެ.

އީރާނުގެ ފައުޖީން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، ދުޝްމަނުންގެ ފަރާތުން ނުބައި ފިޔަވަޅެއް އެޅިއްޖެނަމަ، އެ ފަރާތްތަކަށް "މަރުގެ އެނބުރުމެއްގެ" ތެރެއަށް ވަދެވިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށެވެ. މި އިންޒާރު ދީފައިވަނީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް، އެ ސަރަހައްދުގައި އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

އީރާނުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް އެގައުމުގެ އަތްދަށުގައި އޮތް ނަމަވެސް، ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި އުސޫލުތަކެއްގެ ދަށުން އާންމު އުޅަނދުފަހަރަށް އަމާންކަމާއެކު ދަތުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދަށް ގާތްވާ އަސްކަރީ މަނަވަރުތަކާ މެދު އަމަލުކުރާނީ ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ހިލާފު އަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާ އަދި އިސްރާއީލާ އެކު ކުރިމަތިވި ހަމަނުޖެހުންތަކަށްފަހު، އީރާނުން ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ހަކަތައިގެ އަގު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލިފައެވެ.

ދާދި ފަހުން ދެ ހަފުތާގެ މުއްދަތަށް ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އެއްބަސްވި ނަމަވެސް، ޕާކިސްތާނުގެ އިސްލާމްއާބާދުގައި އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ކުރެވުނު މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވުމާ ގުޅިގެން މަސްރަހު އަދިވެސް އޮތީ ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައެވެ.

ޓްރޫތް ސޯޝަލްގައި ކުރެއްވި ދިގު ޕޯސްޓެއްގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުންތައް ދިޔައީ ރަނގަޅަށް ކަމަށާއި، ގިނަ ކަންތައްތަކަކަށް އެއްބަސްވެވުނު ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ މުހިންމު ކަންތައް ކަމުގައިވާ ނިއުކްލިއާ މައްސަލައިގައި އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވޭ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މިނިވަންކަމާއެކު ކަނޑު ދަތުރުފަތުރު ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން އެކަމަށް ހުރަސްއަޅަމުން ދަނީ، އެ ގައުމަށް ނޫނީ ނޭނގޭ "މައިންތަކެއް" ކަނޑުގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި ހުރެދާނެ ކަމަށް ބުނެ ބިރުދައްކައިގެން ކަމަށް ޓްރަމްޕް ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ.

ހަމަ އެ ޕޯސްޓުގައި ޓްރަމްޕް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުތަކުން ދަތުރުކުރާއިރު އީރާނަށް ފައިސާ (ޓޯލް) ދައްކާ ކޮންމެ އުޅަނދެއް ހޯދައި ހުއްޓުވުމަށް އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންނަށް މިހާރު އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އީރާނުން ކަނޑުއޮޅިތަކުގައި އަޅާފައިވާ މައިންތައް ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތްވެސް އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ފަށާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"ގައިރު ގާނޫނީ ގޮތެއްގައި އީރާނަށް ފައިސާ ދައްކާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ކަނޑުމަތީގެ ރައްކާތެރިކަމެއް ނޯންނާނެ،" ޓްރަމްޕް އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާގެ ސިފައިންނަށް ނުވަތަ އަމާންކަމާއެކު ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކަށް އީރާނުން ހަމަލާދީފިނަމަ، އެ ފަރާތްތައް އެއްކޮށް ސުންނާފަތިކޮށްލާނެ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޓްރަމްޕްގެ ވާހަކަފުޅު ނިންމަވާލައްވަމުން ވިދާޅުވީ، މި ބްލޮކޭޑް ނުވަތަ ހުރަސްއެޅުމުގެ މަސައްކަތް ވަރަށް އަވަހަށް ފެށޭނެ ކަމަށެވެ.

ސައުދީ ޕްރެސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ އުމްރާ މޫސުން ނިމުމަކަށް އަންނައިރު، އެކި ބަނދަރުތަކާއި އެއަރޕޯޓްތަކުގައި މީހުން ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ތޮއްޖެހުން ކުޑަކޮށް، އޮމާންކަމާއެކު ދަތުރުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެޅި ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.

އެއަރޕޯޓްތަކާއި އެއަރލައިންތަކުން ނެރޭ އެންމެ ފަހުގެ މައުލޫމާތުތަކަށް ސަމާލުވުމަށާއި، އެއަރޕޯޓަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ފްލައިޓްގެ ހާލަތު ޔަގީންކުރުމަށް ދަތުރުވެރިންނަށް އެ މިނިސްޓްރީން ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.

ފުރުމުގެ ކަންކަން ވީހާވެސް އަވަހަށް ނިންމުމަށްޓަކައި، އެއަރލައިންތަކާއި އުމްރާ ގްރޫޕްތަކާ ގުޅިގެން ފުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރަސްމީ ގަޑިތައް ކަށަވަރުކުރުމަށް ވެސް މިނިސްޓްރީން ބާރުއަޅާފައިވެއެވެ.

މިނިސްޓްރީން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ދަތުރަށް ކުރިއާލާ ތައްޔާރުވުމާއި، ފޮށިތަންމަތި ކުރިން ތަރުތީބުކުރުމާއި، އަދި އެއަރލައިންތަކުން ފޮށިތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގަވާއިދުތައް ބެލުމަކީ، ފުރުމުގެ ކަންކަން ލަސްވުމެއްނެތި ފަސޭހަކަމާއެކު ނިންމާލުމަށް ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު އެހީތެރިކަމެކެވެ.

އަދި އުމްރާވެރިން އެނބުރި ދާއިރު ޒަމްޒަމް ފެން ގެންދެވޭނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ، އެއަރޕޯޓުގައި ޒަމްޒަމް ފެން ވިއްކުމަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ ތަންތަނުން ފެންފުޅި ގަތުމާއި، ފުޅިތައް ރަނގަޅަށް ބަންދުކޮށްފައި ހުރުމާއި، އަދި ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ގެންދެވޭނީ ގިނަވެގެން ފަސް ލީޓަރުގެ ފުޅިއެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅުން ހިމެނެއެވެ.

މި ހަމަލާ ދީފައިވަނީ ކަމާލް އަދުވާން ހޮސްޕިޓަލް ކައިރިން އާންމުން ތަކެއް ދަރު ހޮވަން އުޅެނިކޮށެވެ. އާންމުންނަށް މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަކަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވަނީ ތެލުގެ ދަތިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ، ފިނި މޫސުމުގެ ގަދަ ފިނީގައި ހޫނުކަން ހޯދާނެ އެހެން ގޮތެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ވަގުތީ ފޭލިގެތަކުގައި ދިރިއުޅެމުންދާ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން މޫސުމީ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލަމުންދާއިރު، އިސްރާއީލުން ދަނީ އިންސާނީ އެހީގެ ސާމާނާއި، ފޭލިގެ އަދި އިމާރާތްތައް މަރާމާތުކުރަން ބޭނުންވާ ތަކެތި އެތެރެކުރުމަށް ހުރަސްއަޅަމުންނެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހު ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން އަމަލީގޮތުން ފެށުނު ފަހުން، އިސްރާއީލުން އެތައް ސަތޭކަ ފަހަރަކު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. ޣައްޒާގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އޮކްޓޯބަރު 11 އިން ފެށިގެން މިހާތަނަށް ފަލަސްތީނުގެ 481 މީހުން ޝަހީދުވެ، 1,206 މީހުން ވަނީ ޒަޚަމްވެފައެވެ.

އަދި 2023 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު 7 އިން ފެށިގެން ޖުމްލަ 71,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ފިނި މޫސުމުގައި ގަދަ ފިނީގެ ސަބަބުން މަރުވި ކުޑަކުދިންގެ އަދަދު މިހާރު ވަނީ 10 އަށް އަރާފައެވެ.

ހަމަ އެއާއެކު، އެމެރިކާގެ މަންދޫބުން ވަނީ އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫއާ ބައްދަލުކޮށް ޣައްޒާގެ މަސްލަހަތާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކޮށްފައެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި އެމެރިކާއިން ވަނީ ޣައްޒާ އަލުން އާބާދުކުރުމަށް "ނިއު ޣައްޒާ" ގެ ނަމުގައި މަޝްރޫއެއް ހުށަހަޅާފައެވެ.

މިއީ އިސްރާއީލުން އެއްބަސްވުންތަކާ ޚިލާފުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައިވެސް، ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ.

އ.ދ.އަށް ބޮޑެތި އިސްލާހީ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް ކުރިންވެސް ގޮވާލާފައިވާ ގޮވާލުން ދޯހާފޯރަމްގައި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު އަލުން ތަކުރާރުކުރެއްވިއެވެ. ކުރިއަށް އޮތް އ.ދ.ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ހޮވުމުގައި، ހާމަކަންބޮޑު، ޑިމޮކްރެޓިކް އަދި އެންމެން ބައިވެރިވާނެ ގޮތެއް ބޭނުންވާކަންވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދުމެން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މަޝްވަރާތަކާއި އެއްބާރުލުން އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ އަޒުމާއެކު، ލީޑަރުންނާއި، ތަޖުރިބާކާރުންނާއި، މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނޭނގޭ ހާލަތެއްގައި، ދޯހާ ފޯރަމްގެ ބައިވެރިންނާ ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން މެންބަރު ގައުމުތަކާއި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައިވާ ސިވިލް ސޮސައިޓީގެ އުންމީދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން މިކަން ކުރިއަށް ގެންދަން ޖެހޭނެކަމަށްވެސް ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ.

ދޯހާ ފޯރަމްގައި މަޝްވަރާތައް ކުރެވުނީ މައިގަނޑު މައުލޫއަކަށް "އަމަލީގޮތުން އަދުލުވެރިކަން: ވައުދުތަކުން ކުރިއެރުމަށް" އަމާޒު ހިފައިގެންނެވެ. ދޯހާފޯރަމްގެ މަޝްވަރާތަކުން، އުސޫލުތަކަށް ބިނާވެފައިވާ ސިޔާސީ ގުޅުންތަކުގެ މުހިންމުކަމާއި، ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް ހިމެނޭ ބައިނަލްއަގްވާމީ އަސަރުގަދަ ގުޅުންތައް ބޭނުންވާކަން އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ.

ދޯހާފޯރަމްގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނުމުގައި ގަތަރު ސަރުކާރުން ދެއްވި ހޫނު މެހެމާންދާރީއާއި، ދުނިޔޭގެ މުޖުތަމައަށް ދެމުންގެންދާ ބޮޑު އެއްބާރުލުމަށް އޮނަރަބަލަް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ޝުކުރު ދެންނެވިއެވެ.

ރެފިއުޖީސް އިންޓަނޭޝަނަލްގެ ރައީސް އަދި ހުޅަނގު އެފްރިކާގައި އީބޯލާ ފެތުރުނު ދުވަސްވަރު ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އަށް ލަފާދިން ޖެރެމީ ކޮނިންޑިކް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެމެރިކާއިން ފައިސާ ނުލިބުމުން ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތްތަކަށް އިޖާބަދިނުމުގެ ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯގެ ގާބިލުކަން ނެތިގެން ދާނެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ނަން މަޝްހޫރު ޕްރޮފެސަރުންނާއި އާންމު ސިއްހަތުގެ މާހިރުންގެ ގްރޫޕަކުން ބްރިޓިޝް މެޑިކަލް ޖާނަލްގައި ލިޔުއްވާފައިވަނީ ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އިން އެމެރިކާ ވަކިވުމަކީ "އުފެދެމުންދާ ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ހަލަބޮލިކަމެއް" ކަމަށެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އިގުތިސޯދާއި ދުނިޔޭގެ އެންމެ އިސް އާންމު ސިއްހަތުގެ މުއައްސަސާއާ ދެމެދު ގުޅުން ކެނޑުމަކީ ސިއްހީ ޑިޕްލޮމަސީއާއި ސައިންޓިފިކް އެއްބާރުލުމާއި އަދި ފަންޑުކުރުމަށް ކުރިމަތިވާ ބޮޑު ފަހަތަށް ޖެހުމެއް ކަމަށް ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވިއެވެ. "މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ގައުމުތަކުގެ ސަރަހައްދުތައް ހުރަސްކޮށް ފެތުރިގެންދާނެ ކަމަށާއި ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ގޮންޖެހުންތަކަށް އެއްބައިވަންތަކަން ބޭނުންވާ ވަގުތެއްގައި ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ ބަލިކަށިވެ އެމެރިކާ އެކަހެރި ވެގެންދާނެކަމަށް އެ ޕްރޮފިސަރުން ވިދާޅުވެއެވެ.

ޕްރޮފެސަރުން ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އަށް ވަނީ ބަލިމަޑުކަން ފެތުރުމުގެ އިޖާބާތައް ވިލަރެސްކުރުމަށާއި ޓެކްނިކަލް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ގައުމުތައް އެއްތަނަކަށް ގެނައުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައެވެ. ޑަބްލިޔުއެޗްއޯގެ މެންބަރަކަށްވުމުގެ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި ބަލިތައް ދެނެގަތުމާއި، ސިއްހީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރުމާއި އަދި ސިއްހީ ޑިޕްލޮމަސީ ހިމެނޭ ކަމަށް ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވިއެވެ.

ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން، އެމެރިކާއިން ވަނީ އެއިޑްސް، ޓީބީ އަދި މެލޭރިއާއާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކަށާއި، ބަލިމަޑުކަމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ޕްލޭންތައް އެކުލަވާލުމަށާއި، އަދި މައިންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް އެހީތެރިވެފައެވެ.

އެމެރިކާ ޑަބްލިޔުއެޗްއީ އިން ވަކިވުމުން އަސަރުކުރަނީ ހަމައެކަނި ޑަބްލިޔު.އެޗް.އޯގެ މާލީ ކަންކަމާއި ޕްރޮގްރާމްތަކަށް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެމެރިކާގެ ނުފޫޒާއި ދުނިޔޭގައި އޮތް މަގާމަށްވެސް އަސަރުކުރާނެކަމަށް ވިދާޅުވާ ތަޖުރިބާ ކާރުން މަދެއް ނޫނެވެ. 

ވަރަށް ގިނަ ޕްރޮފެސަރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އާންމު ސިއްހަތާ ގުޅޭ ޖަމްއިއްޔާތަކާއި ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާ ދިފާއުކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި ސައިންސްގެ މައުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމަށް ރަސްމީ ނޫން ގޮތްތައްވެސް ބަލަން ޖެހެއެވެ. އެހެން އެކަން ކުރަންޖެހެނީ ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއިން ކުރާ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް އެހެން އެއްވެސް ޖަމްއިއްޔާއަކުން ނުކުރެވޭތީ ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކެއެވެ.

ރައީސް ޓްރަމްޕް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއިން ނުކުތުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވިއިރު އެކަމުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު މާލީ ދަތިކަން ފޫބެއްދުމަށް ޔޫރަޕްގެ ގިނަ ގައުމުތަކުން އެހީތެރިވިއެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުގެ ސިޔާސީ ހާލަތުގެ ސަބަބުން ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން، ފްރާންސް، ޖަރުމަނު އަދި އިނގިރޭސިވިލާތް ފަދަ އިސް އެހީތެރިންނަށް މިކަން ކުރުމަކީ ގޮންޖެހުމަކަށް ވެފައިވާކަމަށް ތަޖުރިބާ ކާރުން ދެކެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއަށް އިސްލާހުތަކެއް ބޭނުންވާކަމާއި، ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅޭ ބައެއް ކަންކަން އެޖަމްއިއްޔާއިން ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓާފައި ނުވާކަން ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވާ ތަޖުރިބާކާރުން ވެސް ވިދާޅުވަނީ ގޮތުގައި އެޖަމްއިއްޔާއިން އެމެރިކާ ނުކުތުމުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާއަށް އެޖަމްއިއްޔާގައި ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް އޮތް ބާރު ގެއްލިގެންދާނެ ކަމަށެވެ. 

ހުރިހާ އުނިކަމަކާއެކުވެސް ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއަކީ ވަރަށް މުހިންމު ވިލަރެސްކުރުމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ވަސީލަތެއް ކަމަށެވެ. ހާއްސަކޮށް ދަށް އަދި މެދުމިންވަރުގެ އާމްދަނީ ލިބޭ ގައުމުތަކުގައި އެ ޖަމްއިއްޔާއިން ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. އެ ޖަމްއިއްޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ހުދޫދުތައް ރަނގަޅަށް ކަނޑައަޅައިގެން އެ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ވަރަށް ފުރިހަމައަށް މަސައްކަތް އަދިވެސް ކުރެވިދާނެކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއިން އެމެރިކާ ވަކިވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ދަތިތަކާއި، އެކަން ހައްލުކުރެވިދާނެ ގޮތްތަކާއި، އެކި ފަރާތްތަކުން މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދެކޭގޮތަށް ވިސްނާލުމުން ރައީސް ޓްރަމްޕްގެ އެ ނިންމެވުމަކީ ރަނގަޅުނޫން އަނބުރާ އިޔާދަކުރައްވަންޖެހޭ ނިންމެވުމެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ.       

މީގެކުރިން އެމެރިކާއިން ބަލައިގެންފައިވާ އަންހެން ފިރިހެން ހެދުމާ ޖިންސް ބަދަލުކުރުން ހުއްދަވުމުގެ ސިޔާސަތުތަކާއި ގުޅިގެން ރިޔާސީ މި އަމުރުގެ ސަބަބުން ސަރުކާރުގެ މުއާމަލާތްތަކާއި، މަދަނީ ހައްގުތަކުގެ ހިމާޔަތްތަކާއި އަދި ފެޑެރަލް ފަންޑިންގ އާއި ގުޅޭގޮތުން ޓްރާންސްޖެންޑަރުންނާ ގުޅޭ ސިޔާސަތުތަކަށް އަސަރުކުރާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖަލުތަކަށްވެސް އަސަރުކުރާނެއެވެ. މި އަމުރުގެ ސަބަބުން ޕާސްޕޯޓާއި ވީޒާ ފަދަ ރަސްމީ ލިޔެކިޔުންތަކަށްވެސް އަސަރު ކުރާނެއެވެ.

ރިޔާސީ މިއަމުރުގެ ދަށުން ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ ޖިންސީ ތަފާތު ނަޒަރިއްޔާތަކަށް ތާއީދުކުރާ ނުވަތަ ކުރިއަރުވާ ހުރިހާ ސަރުކާރުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި، ސިޔާސަތުތަކާއި، ބަޔާންތަކާއި އަދި މުއާމަލާތްތައް ހުއްޓާލާފައެވެ.

ވަކި އެހެން ރިޔާސީ އަމުރެއްގައި، ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ ފެޑެރަލް ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި ހިންގާ ހުރިހާ ތަފާތުކަމާއި، ހަމަހަމަކަމާއި، ހިމެނުން އެކުލެވޭ ޑީ.އީ.އައި ޕްރޮގްރާމްތައް ހުއްޓާލާފައެވެ. މިބުނާ ރިޔާސީ އަމުރަށް ކިޔަނީ "ހައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ އަދި އިސްރާފުވާ ސަރުކާރުގެ ޑީ.އީ.އައި ޕްރޮގްރާމްތަކާއި އިސްކަންދިނުންތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުން" އެވެ. އެ ރިޔާސީ އަމުރުގައި ހުރިހާ ފެޑެރަލް އޭޖެންސީތަކާއި ފެޑެރަލް ގްރާންޓްތައް ލިބޭ ނުވަތަ ފެޑެރަލް ކޮންޓްރެކްޓްތައް އޮންނަ ފަރާތްތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.   

އެމެރިކާގައި ރިޔާސީ އަމުރުތަކަކީ ގާނޫނުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން އަންނަ ރައީސުންނަށް ނުވަތަ ކޯޓުތަކަށް އެ އަމުރުތައް ބާތިލުކުރެވިދާނެއެވެ.

ޓްރަމްޕް ހުވާކުރެއްވުމަށްފަހު މަދު ގަޑިކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަދަލުކުރެއްވި ގިނަ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްކަމަކީ ޓިކްޓޮކާއި ގުޅިގެން ނެރުއްވި ރިޔާސީ އަމުރެވެ. 

ޗައިނާއަށް ނިސްބަތްވާ ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމް ޓިކްޓޮކް މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުން 75 ދުވަހަށް ފަސްކުރުމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕްވަނީ އަމުރު ކުރައްވާފައެވެ.

ޓްރަމްޕް ހުވާކުރެއްވުމުގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ކުރީން ޓިކްޓޮކްގެ ހިދުމަތް އެމެރިކާގައި ހުއްޓާލިނަމަވެސް އެމެރިކާގައި ޓިކްޓޮކްގެ ހިދުމަޓް ވަނީ އަލުން ފަށާފައެވެ. ޓްރަމްޕްގެ ނިންމެވުމަށް ޓިކްޓޮކްއިން މިހާރުވަނީ މަރުޙަބާވެސް ކިޔާފައިވެއެވެ.

ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ނެރުއްވި ރިޔާސީ އަމުރުގެ ސަބަބުން ޓިކްޓޮކްގެ މައި ކުންފުންޏަށް އެމެރިކާގެ ބައިވެރިވުން ހޯދުމަށް އިތުރު ވަގުތު ލިބޭނެ ކަމަށެވެ. ޓިކްޓޮކާ ގުޅީގެން ޓްރަމްޕް ނެރުއްވި ރިޔާސީ އަމުރުގެ ތަފްޞީލުތައް އަދި އެހާ ސާފެއް ނޫނެވެ.

އަމުރުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެހިދުމަތުން ވިޔަފާރި ވިޔަފާރި ހޯދުން ނުވަތަ ހިދުމަތް ބަންދު ކުރުމުގެ ހައްގު އެމެރިކާއަށް ލިބެދޭނެކަމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ކުރިން ރައީސް ޓްރަމްޕްވެސް ތާއީދު ކުރައްވާފައިވަނީ ޓިކްޓޮކް މަނާކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް، ޓްރަމްޕްގެ ކެމްޕޭން ވީޑިއޯތަކަށް ބިލިއަނުން ގުނާލެވޭ ވަރަށް މީހުން ބަލާފައިވާތީ، ނިންމުން ބަދަލުކުރެއްވި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް އެފަދަ އެހެން ތަނެއް އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އެބައޮތެވެ. އެތާނގެ ގުދުރަތީ ވެށި އޮންނަނީ ބައިނަލް އަގުވާމީ ގޮތުން ރައްކާތެރިކޮށްފައެވެ. އެރަށަކީ މީހުން ގޮސްއުޅުން މަނާކޮށްފައިވާ އޮންނަ ރަށެކެވެ. އެހެން ކަމުން އެތަނަށް ދިއުމަށް ރިސްކު ނަގާކަށް މީހުނެއް ނޫޅެއެވެ. އެރަށަކީ ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑްއެވެ. އެހެން ނޫނަސް ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑަށް ދިއުމަށް އެކަކުވެސް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ.

ޑްރޯން ފޮޓޯ: ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑުގެ ރަށްވެހިން

އަންޑަމާންގެ 572 ޖަޒީރާގެ ތެރެއިން އެއް ޖަޒީރާ ކަމުގައިވާ ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑުގައި ދިރިއުޅޭނީ ވަރަށް މަދުބައެކެވެ. އެރަށުގެ އާބާދީއަކީ ކިހާވަރެއް ކަމެއްވެސް ޔަގީންކަމާއެކު އެނގޭނެ ގޮތެއް ނޯވެއެވެ. އެރަށުގައި އުޅެނީ އެރަށުގެ އަސްލު ރައްވެހިން އެކަންޏެވެ. ސެންޓިނެލީސް ގަބީލާގެ މީހުން ނޫން ބަޔަކަށް ހިދުކޮޅަކަށްވެސް އެރަށުގައި މަޑުކޮށްލުމަކަށް އެމީހުން ފުރުސަތެއް ނުދެއެވެ.

ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑަކީ އިންޑިއާއިން ރައްކާތެރި ކުރެވިފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ މީހުން ދިޔުން މަނާކޮށްފައިވާ ރަށެކެވެ. ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑް އޮންނަނީ ބަންގާޅު ކަނޑުގައެވެ. ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑްއާއި އެންމެ ކައިރީގައިވާ ގައުމުތަކަކީ މިޔަންމާ އާއި ތައިލެންޑެވެ. ރަށް ހިންގަނީ އަމިއްލަ އިހުތިޔާރުގައި އެކަހެރިވެފައިވާ ގަބީލާއަކުންނެވެ. އެމީހުންނަކީ އެމީހުންގެ ސަރަޙައްދަށް ވަންނަ މީހުން އަނިޔާވެރިކަމާއެކު މަރާލުމަށް މަޝްހޫރު ބައެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ރަށުގެ ވަށައިގެން 5 ނޯޓިކަލް މޭލު (9.3 ކިލޯމީޓަރު) ގެ އެތެރެއަކީ މީހުން ވަނުން މަނާ ސަރަހައްދެއް ކަމުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ގަބީލާ ކަމުގެ ލަގަބު ދެވިފައިވާ ސެންޓިނެލީޒުން މިތާނގައި ދިރިއުޅެމުން އަންނަތާ 60 ހާސް އަހަރު ވެއްޖެ ކަމަށް ލަފާ ކުރެވެއެވެ. ހޯދާބަލާ ބައެއް މާހިރުން އެކިދުވަސްވަރު އެތަނަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވެއެވެ. ވަރަށް މަދު ބަޔަކު އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މި މަނާ ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮށްފައި ވެސް ވެއެވެ. ގިނަ ފަހަރު އޭގެ ނަތީޖާއަކަށްވެފައިވަނީ މަރެވެ.

އެންމެ ފަހުން އެ ރަށަށް ގާނޫނާ ހިލާފަށް ދަތުރެއް ކުރި މީހަކީ ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ގޮވާލުމުގައި އުޅުނު އެމެރިކާގެ މީހެއް ކަމުގައިވާ ޖޯން އެލަން ޗައު (26އ.) އެވެ. އެއީ 2018 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މިޝަނަރީއަކުން ފޮނުވި ކްރިސްޓިއަން ވާއިޒު ރާވާފައިވަނީ ސެންޓިނެލީޒުންނާއެކު ދިރިއުޅެ އެމީހުންނަށް ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ގޮވާލުމަށެވެ. އެމީހުންގެ ބަހަކީ ބޭރުގެ އެއްވެސް މީހަކަށް ނޭނގޭ ގަބީލީ އަމިއްލަ ބަހަކަށްވުމާއެކު އެމީހުންނަށް އިނގިރޭސި ބަސް އެނގުމަކީ ވަރަށް ދުރު ކަމެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 26 އަހަރުގެ ޖޯން އެ ރަށަށް އެކި ފަހަރު މަތިން ޒިޔާރަތް ކޮށްފައިވެއެވެ.

ސެންޓިނެލް އަށް ދިޔުމަށް އޭނާ ދަނީ އަންޑަމާންގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ޕޯޓް ބްލެއަރއަށެވެ. ފަތުރުވެރިއެއްގެ ވީޒާގައި ފަތުރުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެގޮތަށް އެރަށަށް ޒިޔާރަތް ކުރުމަށްފަހު އެތާނގެ މަސްވެރިންނަށް 400 ޑޮލަރު (301 ޕައުންޑް) ދީގެން ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ނޯތު ސެންޓިނެލްއަށް ގެންގޮސްދޭން އެދިގެން އެ ރަށަށް ދަނީއެވެ. 

އެކިފަހަރު ޖޯން އެ ރަށަށް އަރާ އެ ގަބީލާގެ މީހުންނަށް ހަދިޔާ ހުށަހަޅައި، އެމީހުންނާ މުއާމަލާތް ކުރަން މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް އަދާވާތްތެރި ރައްދެއް ލިބުމާއި ގުޅިގެން އެނބުރި ދެއެވެ. އޭނާ ލިޔެފައިވާ ޑައިރީއެއްގައިވާ ގޮތުން، އޭނާ އެރަށަށް ދިޔަ ފަހަރެއްގައި ކުޑަކުއްޖަކު ލޮންސިއެއްގެ ތޫނު ކޮޅުން އޭނާ ހިފައިގެން ހުރި ބައިބަލްގައި ޖެހިއެވެ.

އެންމެ ފަހުން ޖޯން އެ ރަށަށް ކުރި ދަތުރުގައި އެރަށަށް އެރުމަށް ދަތުރުކުރި އޮޑިން ފޭބީ ރަށުގެ އައްސޭރިއާ 700 މީޓަރު ދުރަށެވެ. ގޮވައިގެންދިޔަ މަސްވެރިންގެ ބަހާ ދެކޮޅަށް ޖޯން ކަނޑަށް ފޭބީ ފެނަށް ނުފޭދޭ ވައްތަރުގެ ބައިބަލްއެއް ހިފައިގެންނެވެ. ކަނޑަށް ފޭބުމަށްފަހު ގެންދިޔަ ކެނޯއެއްގައި އައްސޭރިއާ ދިމާއަށް ދަތުރު ކުރިއެވެ. އެއީ އޭނާ އަނބުރާ ނައި ދަތުރެވެ.

އަންޑަމަންގެ މަސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ގަބީލާގެ މީހުން އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ދަމަމުން ގެންގޮސް ރަށުގެ އައްސޭރީގައި ވަޅުލިތަން އެ މަސްވެރިންނަށް ފެނުނެވެ. އިންޑިއާގެ އިދާރާތަކުން މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް ޖޯންގެ ހަށިގަނޑު ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ޖޯން ހޯދުމަށް އެ ރަށަށް ދިޔަ ތަހުގީގު ޓީމަށް ވެސް އެ ރަށު މީހުންގެ ފަރާތުން ނުރައްކާތެރި ކަންތައްތަކާއި ކުރިމަތިވެ ތަހުގީގުކުރުން ޖެހުނީ ހުއްޓާލާށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޖޯންއަށް އެ ރަށަށް ދެވޭގޮތް ހަދައިދިން އަންޑަމަންގެ 07 މަސްވެރިން އެ މައްސަލައިގައި ހައްޔަރު ކުރިއެވެ.

ނޯޓް: މި ލިޔުމުގައި ބުނެފައިވާ ނޯތު ސެންޓިނެލް އައިލެންޑްއަކީ އެވެލާ ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިން ކިޔާއުޅޭ އަންޒަމާނުކަރަ (އަންޑަމަން އައިލެންޑްސް)ގެ މިނިކާރާއްޖެ ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. 

"އެއީ ބިރުވެރި ކަމެއް. އެމީހުން (އިސްރާއީލުން) ދިޔައީ ބޭރޫތުގެ ހުރިހާ ތަނަކާއި ހުރިހާ އެއްޗަކަށް ބޮންއަޅާ ގޮއްވަމުން." ވަލީދު އަސަރާއެކު ކިޔާދިނެވެ. ވަލީދު ބުނި ގޮތުގައި އެއީ ހަނގުރާމައެއްކަން އެގެއެވެ. އެކަމަކު ނޭގެނީ އެއީ ކަކާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމައެއް ކަމެވެ. އިޒްރޭލުން ހަނގުރާމަ ކުރަނީ މަގުމަތީގައި ތިބި އާއްމު ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށްތޯ އޭނާ ސުވާލު އުފެއްދިއެވެ. "އެއީ މުސީބާތެއް. އެމީހުން އެއާޕޯޓުގެ ބޭރުގައި ބޮން ގޮއްވަނީ. އެއީ ބިރުވެރި ފިލްމެއް ފަދަ ކަމެއް، ހަގީގަތުގައި ވެސް ބިރުވެރި ފިލްމެއް." ވަލީދު ސިފަކޮށް ދިނެވެ.

ފިރިމީހާގެ ކަރުނަތައް ފޮހެލަމުން ވަލީދުއާ އެކު އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ދިރިއުޅޭ ސޯފިއާ ބުނީ ލުބުނާނުގައި އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ހިންގަނީ "ނަސްލު ނައްތާލުމެއް" ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ކަމަށެވެ. އޭނާ ގޮވާލަނީ ވަގުތުން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށެވެ.

"ނަތަންޔާހޫ އެންމެ ފަހު ވަގުތު އިންޒާރެއް ދިން ނަމަވެސް އެއީ މީހުނަށް އެތަނުން ފައިބައިގެން ދިއުމަށް ފުދޭވަރުގެ ވަގުތު ލިބުނު ކަމެއް ނޫން،" ކަމަށް ސޯފިޔާ ބުންޏެވެ. "ދާންވީ ތަނެއް ވެސް ނުބުނޭ. ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާ މެދު ކަންކުރާ ގޮތަށް ކަންތައް ކޮށްފައި. ތަން ދޫކޮށް ދާން ބުނި އިރު އެތަނުގައި ބޮން ގޮއްވަމުން ގެންދަނީ." ކަމަށް ސޯފިޔާ ކިޔާދިނެވެ. "މިއީ ދެން ކޮންކަމެއް؟ މިއީ ނަސްލު ނައްތާލުމެއް. އޭނާ [ނަތަންޔާހޫ] މަސައްކަތް ކުރަނީ ފަލަސްތީނާ އެއްގޮތަށް ލުބުނާނަށްވެސް ކަން ކުރަން" ކަމަށެވެ.

" ބޭރޫތުގެ މީހުންނަށް ފުދޭވަރަކަށް އަނިޔާ ލިބިއްޖެ. އަހަންނަކީ އިނގިރޭސި އެއް، އަދި އަހަރެންނަށްވެސް ފުދޭވަރު ވެއްޖެ. އެކަން ހުއްޓާލަން ޖެހޭ. ދުނިޔޭގެ ލީޑަރުން އެކަން ހުއްޓުވަން ޖެހޭ" ސޯފިޔާގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރިއެވެ.

ބޭރޫތުން އައި ފްލައިޓްގެ އިންތިޒާރުގައި ހީތުރޯ އެއަރޕޯޓްގައި ރޯލާ ރާޒިކް އާއި އޭނާގެ ފިރިމީހާ ހުސެއިން ވެސް ތިއްބެވެ. އެމީހުން އެތިބީ ބޭރޫތުގައި ދިރިއުޅޭ ކޮއްކޮއަށް ޒިޔާރަތް ކުރި 80 އަހަރުގެ މަންމަ މައުނީރާގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. ހީތުރޯ އެއަރޕޯޓުން މައުނިރާއަށް ދަރިފުޅާ ބައްދަލުވެވުމުން ޝުކުރުވެރި ކަމާއެކު ބުނީ " އަހަރެމެން ތިބީ ސަލާމަތުން" ކަމަށެވެ. ކަންބޮޑުވެ ހާސްވެފައިހުރި ރޯލާ ރާޒިކްއަށް ބުނެވުނީ "މިއީ ސިކުނޑި ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާ، ވަރަށް ޖަޒުބާތީ، ވަރަށް ސްޓްރެސް ބޮޑު ކަމެއް. މުޅި ދިރިއުޅުން އެއް ފޮއްޓެއްގައި ޕެކް ކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟"

އަނެއް އަންހެނަކު ކަމަށްވާ ސޮލަންގޭ ބުނީ އޭނާގެ 13 އަހަރުގެ ދަރިފުޅު އަލީގެ އިންތިޒާރުގައި ހުރި ކަމަށާއި ލުބުނާނުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން "ހަލާކުވެ، ރުޅިގަދަވެ، ހިތާމަކޮށް، މާޔޫސްވެ، އެއްވެސް އެހީތެރިކަމެއް ނެތް" ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވޭ ކަމަށެވެ. "އަހަރެމެން މިކަމާ ހަނގުރާމަ ކުރަމުން އަންނަތާ އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެ، އަދި މިހާރު އަހަރެމެންގެ ދަރިން މިކަމާ ހަނގުރާމަ ކުރަމުންދަނީ. އަހަރެމެން ބިރުގަންނަނީ މާމަދަރިން ވެސް މިކަމާ ކުރިމަތިލާނެތީ" އެވެ.

ލުބުނާނަށް އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން އިގިރޭސި މިކަހަލަ އެތައް އާއިލާއަކަށް ވޭނާ ކެކުޅުން ލިބޭއިރު ބޭރޫތުގެ އާއްމު ރައްޔިތުން ތިބޭނެ ހާލަތު ހިތްމައްޗަށް ގެންނަންވެސް ދައްޗެވެ. ހީތުރޯ އެއަރޕޯޓްގައި ހުރި އިގިރޭސި އެހެން ރައްޔިތަކު ބުނިގޮތުގައި ގައުމަކަށް ވީތީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސަރުކާރުން ވެސް ލުބުނާނުގެ އިންސާނީ ހާލަތަށް ރިއާޔަތްކޮށް އިޒްރޭލްގެ އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށް އެދޭކަމަށެވެ. 

އިސްރާއީލުން ބުނަނީ ހިޒްބުއްލާގެ ކޮމާންޑަރުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން "ސީދާ" ހަމަލާތަކެއްގައި ލުބުނާނުގެ ދެކުނަށް ބޮން އަޅަމުންދާ ކަމަށެވެ. އެއީ 7 އޮކްޓޯބަރުގައި ހަމާސްއިން ދިން ހަމަލާތަކަށް ފަހު ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ދިން ރޮކެޓް ހަމަލާތަކުގެ ރައްދުގެ ގޮތުގައި އެ ޖަމާއަތާ ދެކޮޅަށް ދޭ ހަމަލާތަކެއް ކަމަށެވެ.

އިސްރާއީލުން އެއީ "ސީދާ" ހަމަލާއެއް ކަމަށް ފާހަގަކުރިއިރު، ލުބުނާނުގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ބުނެފައި ވަނީ މަދުވެގެން ހަ މީހަކު މަރުވެ 91 މީހަކު ޒަހަމް ވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ބެއިރޫތަށް އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑްގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމާންޑަރު އައްބާސް ނިލްފުރޫޝާން ވެސް މަރުވެފައިވާ ކަމަށް އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާތަކުން ބުނެއެވެ.

ސޮކޮޓްރާ ނުވަތަ ސަޤަތުރީ އަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އޮންނަ ޔަމަނުގެ ޖަޒީރާއެކެވެ. ގުޑާފޫއީ ޗެނަލާއި އަރަބި ކަނޑާ ދެމެދުގައި އަދި ބޮޑެތި ބޯޓުފަހަރު ދަތުރުކުރާ މަގުތަކާ ކައިރީގައި އޮންނަ ސޮކޮޓްރާ އަކީ ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާގެ ހަ ޖަޒީރާގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު ޖަޒީރާ އެވެ. 

ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާއަކީ މުޅި ސޮކޮޓްރާ އާކިޕިލަޖީ ބިމުގެ ގާތްގަނޑަކަށް %95 ތަމްސީލުކުރާ ޖަޒީރާއެކެވެ. ސޮކޮޓްރާ އޮންނަނީ އަރަބި ބައްރުގެ ދެކުނުން 380 ކިލޯމީޓަރު (205 ނޯޓިކަލް މޭލު) ދުރުގައި ސޯމާލިއާގެ އިރުމަތީގައި 240 ކިލޯމީޓަރު (130 ނޯޓިކަލް މޭލު) ދުރުގައެވެ. ސޮކޮޓްރާއަކީ ޖިއޮގްރަފީގޮތުން އެފްރިކާގެ ބައެކެވެ.

ސޮކްޓްރާ އަކީ އެކަހެރި އަދި ގިނަ އަދަދެއްގެ އެންޑެމިކް ސްޕީޝިސްތައް ދިރިއުޅޭ ޖަޒީރާއެކެވެ. އެތާނގެ ގަސްގަހާގެހީގެ ދިރިމުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔާ ގާތަށް ހުންނަނީ އެންޑެމިކް ގަސްގަހާގެއްސެވެ. ސޮކޮޓްރާއަކީ ދުނިޔޭގެ ބިމުގެ ދިރުމާ އެންމެ ބީރައްޓެހި ގޮތަކަށް ފެންނަ މުޅިދުނިޔޭންވެސް ފެންނަ ތަން ކަމަށް ސިފަވެއެވެ. ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާގެ ދިގުމިނަކީ 132 ކިލޯމީޓަރު (82 މޭލު) އެވެ. އެންމެ ފުޅާމިނުގައި ހުންނަނީ 42 ކިލޯމީޓަރު (26 މޭލު) އެވެ. ސޮކޮޓްރާއަކީ ދުނިޔޭގެ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައި 2008 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ޔުނެސްކޯއިން ހަދާފައިވާ ރަށެކެވެ.  

ސޮކޮޓްރާއަށް ވަނަމެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ "އޭލިއަން އައިލެންޑް" އެވެ. ސޮކޮޓްރާއަށް "އޭލިޔަން އައިލެންޑް"ގެ ނަމުން ނަން ލިބިފައިވަނީ އެތާނގެ  ގަސްގަހާގެހީގެ ދިރުމުގެ އާއދަޔާ ހިލާފުކަމުންނެވެ. ސޮކޮޓްރާގައި 825 ވައްތަރެއްގެ ގަސްގަހާގެހި ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 307 ވައްތަރަކީ ހަމައެކަނި ސްކޮޓްރާއަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތަކެވެ. ސްކޮޓްރާ ނޫން އެހެން އެއްވެސް ތާކުން އެބާވަތުގެ ގަސް ގަހެއް ނުފެނެއެވެ.

އާދަޔާ ހިލާފު އެހުރިހާ ގަހުގެ ތެރެއިންވެސް އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްގަހަކީ "ޑްރެގަންސް ބްލަޑް ޓްރީ" އެވެ. ޑްރެގަންސް ބްލަޑް ޓްރީއަކީ ގަހުގެ އަފިތަކުގެ އެތެރޭގައި ހިނގަހިނގާ ހުންނަ ދިޔަ ލޭ ރަތްކުލައިގައި ހުންނަ ގަތާލެވިފައިވާ ހަތާގަޑެއްހެން ފެތުރިފައި އޮންނަ ހިޔާގަނޑެއް ފަދަ ގަހެކެވެ.

ސޮކޮޓްރާއިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ އާދަޔާ ހިލާފު އަނެއް ބާވަތެއްގެ ގަހަކީ "ބޮޓަލް ޓްރީ"އެވެ. ބޮޓަލް ޓްރީއަކީ ބޮޑު ބޮތްކެއް ނުވަތަ ފުޅިއެއްގެ ބައްޓަމަށް ހެދިފައި ހުންނަ ފިޔާތޮށި ކުލައިގެ މާއަޅާ ގަހެކެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ހަނަފަސް ހާލަތަށް ހޭނިފައިވާ އެންޑަމިކް ކިއުކަންބާއާއި ސްކޮޓްރަން އަނބު ފާހަގަ ވެއެވެ. 

ސޮކޮޓްރާގެ ޖަނަވާރު ތަކަކީވެސް އެތާނގެ ގަސްގަހާގެއްސާއި އެއްގޮތަށް ތަފާތު ޖަނަވާރު ތަކެކެވެ. މި ޖަޒީރާގައި ގިނަ ބާވަތްތަކެއް ޖަނަވާރު އުޅެއެވެ. ދިރުމެއް ހުރި ފިޔަތަކެއް ހުންނަ ސޮކޮޓްރާ ސަންބަރޑް އާއި ސޮކޮޓްރާ ސްޕަރޯ އަކީ މިތަނުން ފެންނަ ދޫނިތަކުގެ ކުޑަ މިސާލެކެވެ. ސޮކޮޓްރަން ޗެމެލިއަން އާއި އެތާނގެ ތަފާތު އިކޯސިސްޓަމަށް ހޭނިފައިވާ ބައެއް ވައްތަރުގެ ބޮނޑު ފަދަ ސޫފިތައް ވެސް އެ ޖަޒީރާގައި އުޅެއެވެ.

ސޮކޮޓްރާގެ ޝައުގުވެރި ކަމަކީ ސޮކޮޓްރާގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ޒާތުގެ ވާ ފިޔަވައި އެއްވެސް އެހެން ބާވަތެއްގެ ވާލެއް ނޫޅެއެވެ. ޝިކާރަކުރާ ބޮޑެތި ޖަނަވާރުތައް ނެތުމުން އެހެން ބާވަތްތަކުގެ ޖަނަވާރުތައް އާދަޔާ ހިލާފު ގޮތްގޮތަށް އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު އެތަނުގައި ވަނީ ލިބިފައެވެ. ސޮކޮޓްރާ ޖަޒީރާގައި ވެލީގެ ގޮނޑުދޮށްތަކާއި ހިރިގަލުގެ ފުނިވަރުތައް ހުންނަ ތަފާތު ގުދުރަތީ މާހައުލު ތަކެއް އެރަށަށް ލިބިފައިވެއެވެ. ސޮކޮޓްރާގައ އެކި ބާވަތްތަކުގެ ޖަނަވާރުތަކަށް ތަފާތު ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ލިބިދެއެވެ. 

ސޮކްޓރާގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ހޮހަޅަ ކަމުގައިވާ ހޮކް ހޮހަޅަ އެތައް މޭލު ދުރަށް ދެމިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. ސްކޮޓްރާގެ ޓޮޕޮގްރަފީ ސިފަވަނީ ވަރުގަދަ ފަރުބަދަތަކާއި ފުޅާ ހޮހަޅަތަކާއި ޓާކިޝް ފެންގަނޑަކަށް ދައުރުވާ ހުދު ވެލިގަނޑުތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ތަނެއް ގޮތަށެވެ. ސޮކޮޓްރާގެ ބިމުގެ މަންޒަރުތައް ފެންނަނީ އޭގެ ގަސް ގަހާ ގެއްސާއި ޖަނަވާރުތަކާ އެއްވަރަށް ދުނިޔެއާއި ބީރައްޓެހިކޮށެވެ. ސޮކޮޓްރާގެ އާދަޔާ ހިލާފުކަމުން އެތަން ސިފަ ވަނީ ހަގީގީ ދުނިޔެއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ފުރިހަމަ ފެންޓަސީ ނޮވެލްއެއް ގޮތަށެވެ. 

ނޯޓް: ސޮކޮޓްރާ އަށް އިހުޒަމާނުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކިޔާ އުޅުނީ ސުއްކަތުރާ އެވެ.

އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ ގާޒާގެ 80 އިންސައްތައަށް ވުރެ ގިނަ ސަރަހައްދު ހުސްކުރުމަށް އަންގާފައެވެ. މި އަމުރާއި އެކު ރަހުމެއްނެތި ފަލަސްތީނުގެ މައުސޫމް ރައްޔިތުން ގަތުލް ކުރަމުންދާއިރު، އިޒްރޭލުން ކަނޑައަޅާފައިވާ "ނޯ ޒޯން" ގެ ދަށުން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ތިބީ ދާނެތަނެއް ނެތިފައެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ފެކްޝަންތަކުން މިހާރުވަނީ ގާއްޒާގެ ކޮންޓްރޯލް ދެމެހެއްޓުމަށް އަމާޒު ހިފާފައެވެ. އިޒްރޭލުން ފަލަސްތީނާއި ދެކޮޅަށް ކުރިއަށް ގެންދާ 9 މަސް ދުވަހުގެ ފަނާކުރަނިވި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި"ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ" އެއްބަސްވުމެއްގަ ސޮއި ކުރުމަށް މިހާރު ވަނީ ނިންމާފައެވެ.

ފަތަހަ ޖަމާއަތާއި ހަމާސް އިސްކޮށް އޮވެ ފަލަސްތީނުގެ 14 ޖަމާއަތަކުން ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައީ 3 ދުވަހުގެ މަޝްވަރާތަކަކަށް ފަހުގައެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ޖަމާއަތްތަކުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުމަކަށް އައީ ޗައިނާގެ ބޭޖިންގައެވެ. މަޝްވަރާތަކުގެ މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާ ކުރަމުން ދަނީ ޗައިނާއިންނެވެ.

އިޒްރޭލުން ގާޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި 39090 މީހުން ޝަހީދުވެ، 90،147 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގިނައީ މައުސޫމް ކުޑަކުދިންނާއި އަންހެނުންނެވެ.

އާބާދީ އިތުރުވުމަށްފަހު ދަށަށް ދާން ފަށާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭއިރު، މި ގަރުނު ނިމޭއިރު މަޑުމަޑުން 10.2 ބިލިއަނަށް ވެއްޓޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.

ޗައިނާ އާއި ޖަޕާން ހިމެނޭހެން 63 ގައުމެއްގައި 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން އާބާދީ ބޮޑުތަން އިތުރުވެގެން ގޮސްފައިވާއިރު، އިންޑިއާ އާއި އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކަކީ ގަރުނުގެ މެދުތެރޭގައި ނުވަތަ 2100 ވަނަ އަހަރު ފަހުން އާބާދީ އިތުރުވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ 126 ގައުމެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަންތަނެވެ.

ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ ކޮންމެ ހަތަރު މީހަކުން އެކަކު ދިރިއުޅެނީ މިހާރުވެސް އާބާދީ އާދަޔާ ހިލާފަށް އިތުރުވެގެން ގޮސްފައިވާ ގައުމެއްގައެވެ.

މި ހޯދުންތަކުން، ބުރާސްފަތި ދުވަހު އދ އިން ނެރުނު "ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ ކުރިމަގު 2024" ރިޕޯޓުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ގައުމެއްގައި ވެސް އުމުރުގެ މުއްދަތު ނުވަތަ ލައިފް އެކްސްޕެކްޓެންސީ ކޯވިޑްގެ ކުރިން އޮތް ލެވެލް އަށް އަނބުރާ އައިސްފައިވާ ގޮތަށްވެސް އަލިއަޅުވާލައިފައިވެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ އާބާދީ އާދަޔާ ހިލާފަށް މަތިވަމުން ދާއިރު ރާއްޖޭގެ އާބާދީ އޮތީ ދަށަށް ޖަހާފައެވެ. އުފަންވާ އާބާދީ މަދުވުމުން މުސްކުޅިންގެ އާބާދީ އިތުރުވެ މަސައްކަތް ކުރާ އުމުރުގެ އާބާދީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވުމުގެ ބިރު ރާއްޖެއަށް އެބައޮތެވެ. 

ގައްޒާގައި ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު 1.9 މިލިއަނަށް އަރާފައިވާ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭތީ، ދެކުނުގެ ސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ހާން ޔޫނިސްގެ ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތަކުން މީހުން އެ ސަރަހައްދު ދޫކޮށް ދިއުމަށް އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރީޔާއިން އަމުރު ކުރުމުން 250،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އަސަރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އދ. އިން ވަނީ ބުނެފައެވެ.

ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި އޮންނަ ނޫރު ޝަމްސް ރެފިއުޖީ ކޭމްޕަށް ވެސް އިޒްރޭލުން ދިން ވައިގެ ހަމަލާއެއްގައި ހަތަރު މީހަކު ޝަހީދުވި ފަހުން ފާއިތުވި 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެ ސަރަހައްދުގައި ޝަހީދުވި ފަލަސްތީނުގެ މީހުންގެ އަދަދު 6 އަށް ވަނީ އަރައިފިއެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ލާއިންސާނީ ހަނގުރާމައިގައި 37،925 މީހުން ޝަހީދުވެ 87،141 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.

އިޒްރޭލުގެ ސިފައިންގެ ރަހުމުކުޑަ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ރަފާހުން ވެސް ރެފިއުޖީންނަށް ރައްކާތެރިކަން ނުލިބި ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. އެތައް ބަޔަކުވަނީ ރައްކާތެރިތަނެއް ހޯދުމަށް ރާފާހުން ފައިބާފައެވެ.   

އަނެއްކާވެސް އިޒްރޭލުގެ  ޓޭންކްތަކާއި ޑްރޯންތައް ރަފާހުގެ ހުޅަނގު އަވަށްތަކަށް ވަނީ ވަދެގަނެފައެވެ. މިވަދެގަތް ވަދެގަތުމުގައި ހަމަލާތައް އަމާޒުކުރީ ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ މީހުންނަށެވެ. އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި ފަލަސްތީނުގެ 9 މީހަކު ޝަހީދުވެ، 30 މީހަކު ޒަހަމްވެއްޖެއެވެ.

ގައްޒާގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި މިދިޔަ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ދިން ހަމަލާތަކުގައި ފަލަސްތީނުގެ 35 މީހަކު ޝަހީދުވެ، 130 މީހުން ޒަހަމް ވެފައިވެއެވެ.

އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ތަރުޖަމާނަކު ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި "ހަމާސް އަކީ ފިކުރެއް" އަދި އެ "ފިކުރެއް ނައްތާލެވޭކަށް ނެތް" ކަމަށް ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން ހަމާސް ބަލި ކުރެވެންދެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމަ ނިންމާނުލާނެ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ބިމަށް ވެރިވެގަނެ، ނަސްލެއް ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި 37،431 މައުސޫމް ރައްޔިތުން ޝަހީދުވެ، 85،653 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.

ނޫސީރާތުގެ އެއް ފޭލިގެއަކުންވެސް މަދުވެގެން ހަތް މީހަކު މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވެއެވެ. އެހެން ވަކި ހަމަލާއެއްގައި ފަސް މީހަކު މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވެއެވެ.

ނޫސެއިރާތު ރެފިއުޖީ ކޭމްޕްގައި މި މަހުގެ ކުރީކޮޅުވެސް ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ 274 މީހުން ޝަހީދުކޮށްލާފައިވެއެވެ. އެފަހަރު އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން މަރުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގީ އެތަނުގައި ބަންދުކޮށްފައި އިޒްރޭލުގެ ހަތަރު އަސީރުން ތިބިކަމަށް ބުނެ އެ މީހުން މިނިވަން ކުރުމުގެ ނަމުގައެވެ.

އަދުގެ އުސްއަލި:

• ފަލަސްތީނުގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި ގައްޒާގެ މެދުތެރޭގައި އިޒްރޭލުން ވަރުގަދަ ބޮމުގެ ހަމަލާތަކެއްދީ ނޫސީރާތު ރެފިއުޖީ ކޭމްޕަށް ވަކިވަކިން ހަމަލާދީ ރޭގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި ފަލަސްތީނުގެ 17 މީހަކު ޝަހީދުކޮށްލިއެވެ.
• އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ވަނީ ނާބްލޫސް ކައިރީގައި އޮންނަ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ހިފާފައިވާ ރަށެއް ކަމަށްވާ ގުސްރާގައި ފަލަސްތީނުގެ ދިހަވަރަކަށް މީހުން ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުކޮށް ސުވާލުކޮށްފައެވެ.
• ގައްޒާގައި "ޔަގީނުން ވެސް" އިޒްރޭލުގެ އަސީރުންގެ "ދިހަވަރަކަށް" މީހުން އަދިވެސް ދިރިތިބި ކަމަށް އިޒްރޭލުގެ އިސް މީހަކު އޭއެފްޕީގެ ނޫސް އެޖެންސީއަށް މައުލޫމާތުދިނެވެ.
• ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫގެ ގަނޑުވަރު ބޭރުގައި ހޯމަ ދުވަހުގެ ރޭ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށްކުރި މުޒާހަރާތަކުގައި މަދުވެގެން އަށް މީހަކު ހައްޔަރު ކުރިއެވެ.
• އެމެރިކާގެ ކޮންގްރެސްގައި ހިމެނޭ ދެ ޑިމޮކްރެޓަކު އަންނަނީ އިޒްރޭލަށް ބަރު ހަތިޔާރު ވިއްކުން ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެމެރިކާގެ ކޮންގްރެސްގައި ހިމެނޭ މި ދެ ޑިމޮކްރެޓުންގެ ޕްރެޝަރާ ހެދި ބައިޑަން ސަރުކާރުން އިޒްރޭލަށް ބަރު ހަތިޔާރު ވިއްކުން ހުއްޓުވުމަށް ތާއީދު ކުރަން އެއްބަސްވެއްޖެކަމަށް ވޮޝިންޓަން ޕޯސްޓް ބުނެފިއެވެ.

ގުސްރާގައި ހިންގި ރޭޑަކީ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން އިޒްރޭލުގެ ސިފައިންގެ އަތްދަށަށް ގެންދިއުމަށް އާއްމުކޮށް ދަންވަރު ހިންގާ ހަރަކާތުގެ ތެރެއިން ރޭގައި ހިންގާލި ބައެކެވެ. 

އެގޮތުން އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ގެއެއް ވަށާލާ ޖެރިކޯއިން ދެބެން ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ. އުއްމު ސަފާއިން ފަލަސްތީނުގެ ތިން މީހަކު ހައްޔަރުކުރިއެވެ. ކަފްރު ނިޢުމާއިން ވެސް ފަލަސްތީނު މީހަކު ހައްޔަރު ކޮށްފައިވެއެވެ.

ރާމައްލާ އަވަށުގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ސިންޖިލުން ވެސް ފަލަސްތީނުގެ މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފިއެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހު ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ފެށި ފަހުން އިސްރާއީލުން ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި ހިންގާ ހަރަކާތްތައް ވެސް ވަނީ ވަރުގަދަ ކޮށްފައެވެ. މިހާތަނަށް ހުޅަނގު އައްސޭރިން 9،100 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.

ފަލަސްތީން ބަލައިގަންނަ ގައުމުތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އިޒްރޭލުގެ ސަރުކާރުން ދަނީ މަޝްވަރާ ކުރަމުންނެވެ. 

އިޒްރޭލުން ހުއްޓުމެއްނެތި ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި އާންމުން ދިރިއުޅެމުންދިޔަ އިމާރާތަކަށް ބޮން އެޅުމުގެ ތެރޭގައި އިޒްރޭލުގެ ސިފައިންގެ ބަޔަކުވެސް މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ. 

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި 37،337 މީހުން ޝަހީދުވެ 85،299 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެ އެވެ.

• އިޒްރޭލު ސިފައިންގެ ރިޒާވް ޑިވިޝަނެއްގެ ބޭނުން ބޮޑުވެގެން ރިޒާވް ޑިވިޝަނެއް އުފައްދަން އިޒްރޭލުން ނިންމައިފިއެވެ. އުފައްދަން ނިންމީ އިޒްރޭލު ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ތިބި ރިޓަޔަރމަންޓް އުމުރުގެ މީހުންގެ މައްޗަށް އެކުލަވާލެވޭ ރިޒާވް ޑިވިޝަންއެކެވެ.
• ފާއިތުވި 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އިޒްރޭލުން ގައްޒާގެ މެދުތެރެއާއި ދެކުނަށް ދިން ހަމަލާތަކުގައި ފަލަސްތީނުގެ އިތުރު ދިހަ މީހަކު މަރުވެއްޖެއެވެ. މަރުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި ފަސް ކުޑަކުދިން ހިމެނެއެވެ.
• ފަލަސްތީން ބަލައިގަންނަ ގައުމުތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އިޒްރޭލު ސަރުކާރުން ވިސްނަން ފަށައިފިއެވެ.
• އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި ހިޒްބުއްލާ އާއި ދެމެދުގެ ހުރަސް ބޯޑަރުގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އަލިފާން ރޯވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދީފައެވެ.
• ގައްޒާގެ ދެކުނުގައި ހުރި އިމާރާތެއް ގޮއްވާލުމާ ގުޅިގެން އިސްރާއީލުގެ ސިފައިންގެ މީހަކު މަރުވެއްޖެއެވެ.
• އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިސްރާއީލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައިގައި 37،337 މީހުން މަރުވެ 85،299 މީހުން ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.
• ހަމާސް އިސްވެ އޮވެ ދިން ހަމަލާތަކުގައި އިސްރާއީލުގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 1،139 އަށް އަރާއެވެ. 
• ގައްޒާގައި އަޅުވެތިކޮށްފައިވާ ދިހަވަރަކަށް އިޒްރޭލު މީހުން އަދިވެސް އެބަތިއްބެވެ.
• ރަފާގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ހިރްބަތުއަލްއަދާސް ސަރަހައްދުގައި އިސްރާއީލުން ދާދި ދެންމެއަކު ދިން ހަމަލާއެއްގައި އެކަކު މަރުވެ އިތުރު މީހަކު ޒަހަމްވެއްޖެ ކަމަށް ރިޕޯޓް ލިބިއްޖެއެވެ.

ރަފާހުގެ ބޯޑަރު ހިމެނޭ ގޮތަށް ގައްޒާގެ ހުރިހާ ބޯޑަރެއް ހުރަސްކޮށް ގުރުބާންކުރާ ޖަނަވާރުތައް އެތެރެވުން ވަނީ ހުއްޓުވައިފައެވެ. އީދު ދުވަހުގެ ކުރިން ގައްޒާ މީޑިއާ އޮފީހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ އިޒްރޭލުގެ މި މަނާކުރުމަކީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ސާފުކޮށް ހިލާފުވީ ހިލާފުވުމެއް ކަމަށެވެ. ގުރުބާން ކުރާ ސޫފިތައް އެތެރެވުން ހުއްޓުވުމަކީ އިންސާނީ އަދި އިސްލާމީ އަގުތަކަށް އެއްވެސް އަޅާނުލުމެއް ނެތްކަން އަންގާދޭ ކަމެއް ކަމަށް އެބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

ގުރުބާންކުރާ  ޖަނަވާރުތަކަކީ ބޮޑު އީދުގެ މުހިންމު ބައެއް ކަމަށްވާއިރު ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ސީރިއަސްކޮށް ތަދައްހުލުވެ ނަސްލު ނައްތާލުން ހުއްޓުވުމަށާއި މުސްލިމުންގެ ހައްގުތަކާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި އަރައިގަތުން ހުއްޓުވަން ޖެހޭކަމަށް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

އިސްލާމްދީނާއި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ މި ޖަރީމާތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ އިސްރާއީލާއި އެމެރިކާގެ ވެރިކަމުން އުފުލަންޖެހޭ ކަމަށް ގައްޒާގެ މީޑިއާ އޮފީހުން ބުނެއެވެ. 

އިޒްރޭލުން ގައްޒާގައި ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ޖަރީމާ ހިންގަންފެށި ފަހުން ގާތްގަނޑަކަށް 37،300 ފަލަސްތީނު މީހުން ގައްޒާގައި ޝަހީދުވެފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގިނައީ އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނެވެ. އަނެއްކޯލުން 85،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ޒަހަމްވެފައިވާ ކަމަށް ގައްޒާގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ބުނެއެވެ. އިސްރާއީލުގެ ހަނގުރާމައަށް މިވީ އަށް މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޮތީ ގައްޒާގެ ބޮޑު ސަރަހައްދުތަކެއް ފަނާވެ ކާނާއާއި ސާފު ފެނާއި ބޭސް ފަދަ ތަކެތީގެ ނުރައްކާތެރި ހިސޯރެއްގެ ތެރޭގައެވެ.

ގައްޒާގެ އުތުރުގެ ސިޓީތަކުގައި އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގިތާ މާގިނައިރުތަކެއް ނުވެ ޖަބަލިއާ އާއި ބައިތު ހަނޫން "ޑިޒާސްޓާ އޭރިއާ"ގެ ގޮތުގައި ވަނީ އިއުލާން ކޮށްފައެވެ.

ގައްޒާގެ ސަރުކާރުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ރަފާހަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުން ހުއްޓުވުމުގެ މަސައްކަތް އިޒްރޭލުން ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ބަނޑުހައިހޫނު ކަމުގެ ސަބަބުން މަރުވުމުގެ ނުރައްކާ 3،500 އަށް ވުރެ ގިނަ ކުދިނަށް އެބައޮތެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއަށް ދެމުންދާ  ލާއިންސާނީ އަނިޔާތަކުގައި ފަލަސްތީނުގެ 36،479 މީހުން ޝަހީދުވެ، 82،777 މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައިވެއެވެ.

ފަރުބަދަ ގޮވުމުން ދިޔާ އަލިފާން ނުވަތަ ލާވާގެ ރަތް ކޯރުތައް ފެތުރި މަޝްހޫރު ބްލޫ ލެގޫން ޖިއޮތަމަލް ސްޕާ ހުސްކުރަން ޖެހުނެވެ. 

އެންމެ ފަސްވަނަ ގޮވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު ވިލާގަނޑު ގާތްގަނޑަކަށް 3.5 ކިލޯމީޓަރުގެ އުސްމިނަށް އަރައިގެން ދިޔައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން 1 ކިލޯމީޓަރަށް ވުރެ ދިގު ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ފިޝަރެއް އުފެދި ކަމަށް އައިސްލޭންޑުގެ މޫސުމާއި ބެހޭ އިދާރާއިން ބުނެފައިވެއެވެ.

އަލިފާން ފަރުބަދަ ގޮވުމުގެ ސަބަބުން ބުދަ ދުވަހު އެ ސަރަހައްދުގެ ފެސިލިޓީތައް ހުސްކޮށްފައިވާ ކަމަށް އައިސްލޭންޑްގެ އެންމެ ބޮޑު ޓޫރިސްޓް އެޓްރެކްޝަން ކަމަށްވާ ބްލޫ ލެގޫން އިން ބުންޏެވެ.

30،000 މީހުންނަށް ކަރަންޓާއި ފެން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުންނަ އިންޖީނުގެއެއް ހުންނަ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ ސްވަރސެންގީގެ ތިރީގައިވާ އަލިފާނުގެ ކޯރުތައް ގާތްގަނޑަކަށް 20 މިލިއަން ކިއުބިކް މީޓަރު (26 މިލިއަން ކިއުބިކް ޔާޑް) ގެ ސަރަހައްދަކަށް ޖަމާވެ ފެތުރިފައިވާ ކަމަށް ބުންޏެވެ.

ގޮވި އަލިފާން ފަރުބަދައާއި ކައިރި ސަރަހައްދެއްގައި އޮންނަ ގްރިންޑަވިކް ޓައުންގެ 4000 މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުން ވަނީ ނޮވެމްބަރު މަހު ދާއިމަށް އެ ސަރަހައްދު ދޫކޮށް ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.

މީގެ ތެރޭގައި ގިނައީ އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނެވެ. މި ހަމަލާގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދުނިޔޭގައި ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުންތައް އިތުރުވެފައި ވާއިރު، މީހުން ދިރިއުޅޭ އެކި ހިޔާތަކަށް އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ދިން ހަމަލާތަކުގައި މަދުވެގެން 160 މީހުން ޝަހީދު ވެފައިވާ ކަމަށް ފަލަސްތީނުގެ އޮފިޝަލުން ބުނެއެވެ.

އިޒްރޭލުގެ އެންމެ އިސް އަސްކަރީ ޕީޖީ ވަނީ ރަފާހްއަށް ދިން ހަމަލާއަކީ "ވަރަށް ބޮޑު" ހަމަލާއެއް ކަމަށް ސިފަކޮށް، ތަހުގީގެއް ކުރިއަށްދާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. މީގެ ކުރިން އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ ހަމާސްގެ ހަނގުރާމަވެރިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހަމަލާ ދީފައިވާކަން ކަށަވަރު ކޮށްދީފައެވެ.

އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި ފަލަސްތީނުގެ 36،050 މީހުން ޝަހީދުވެ، 81،026 މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައެވެ.

އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ހިމެނޭހެން ދިން މި ހަމަލާގެ ފަހުން އަލްޖަޒީރާގެ މުވައްޒަފަކު ބުނި ގޮތުގައި އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ތޫލްކަރަމްގައި ހުންނަ ނޫރު ޝަމްސް ރެފިއުޖީ ކޭމްޕަށް ވަދެ ފުރާވަރުގެ ކުއްޖަކު ހިމެނޭ ގޮތަށް ފަސް މީހުން ޝަހީދު ކޮށްލާފައިވެއެވެ. 

އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން ވަނީ ރަފާއާ އިންވެގެން އޮތް ސަރަހައްދު ތަކަށް އިތުރު ސިފައިން ފޮނުވައިގެން އިރުމަތީ ސަރަހައްދު ތަކުގައި ހުރި ދަނޑުބިންތައް ހަލާކު ކޮށްފައެވެ.

ނަސްލެއް ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން ގައްޒާއަށް ދެމުން އަންނަ ހަމަލާތަކުގައި 34،049 މީހުން ޝަހީދުވެ، 76،901 މީހުން ޒަހަމް ވެފައިވެއެވެ.

އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑަރީ ކުންފުނި އީވް އިން އުފައްދާ މި މަތިންދާބޯޓު ތަކަކީ ހަ ކަސްޓަމަރުންނަށް ޖާގަ ލިބޭ ކުޑަ ހެލިކޮޕްޓަރެއް ކަހަލަ މަތިންދާބޯޓު ތަކެކެވެ.

އޭގެ ދަތުރެއްގެ އަގަކީ މީހަކަށް 50-100 ޑޮލަރު ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އީވް އިން ބުނާ ގޮތުގައި މިހާރު ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް 3،000 އެއާރ ޓެކްސީގެ އޯޑަރު ވާނެކަމަށެވެ.

އެގޮތުން މިއަހަރު ޕްރޮޓޯޓައިޕްއެއް އެސެމްބްލް ކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ މީހުން އުންމީދު ކުރެއެވެ. އެމެރިކާގެ ރެގިއުލޭޓަރުން ދާދި ފަހުން ވަނީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އެއަރ ޓެކްސީތައް އެ ތަނަށް ދަތުރުކުރާނެ ޓައިމްލައިނެއް ވެސް އާންމުކޮށްފައެވެ.

ކަސްޓަމަރުންނަށް މާ އަގުބޮޑު އެއްޗަކަށް ނުވެ، ތޮއްޖެހިފައިވާ ސިޓީތަކުގައި ޓްރެފިކް ތޮއްޖެހުން ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރި ވެދޭނެ އެއްޗެއްކަމަށް މަތިންދާބޯޓު ވެގެން ދާނޭކަމަށް އެ ކުންފުނިން ވަނީ ބުނެފައިއެވެ. އަދި އެއީ މުދާ އުފުލުމުގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ދެކެވިފައިވެއެވެ.

ފުރަތަމަ ފްލައިޓް ތަކުގައި ޕައިލެޓެއް ހުއްޓަސް ފަހުން ސެލްފް ޕައިލެޓް ވެހިކަލްތައް ރޯލްއައުޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް އެ ކުންފުނީގެ ޕްލޭންތަކުގައި އެބަހުއްޓެވެ.

މި އުޅަނދުތަކަކީ %100 ކަރަންޓުން ދުއްވާ އުޅަނދު ތަކަކަށް ވެގެންދާއިރު، އެ އުޅަނދުތަކުން ގޭސް ބޭރު ނުކޮށް ދަތުރުތައް ކުރެވިގެންދާނެވެ.

ސޫދާނުގެ 2،000 ހައްޖުވެރިންގެ ގްރޫޕަކީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ބަނދަރު މެދުވެރިކޮށް ފުރައިގެން ދިޔަ 6،855 ހައްޖުވެރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު މީހުންނެވެ. 

އިންޓަވިއު ކުރި މީހުން ކިންގްޑަމްގައި ހޭދަކުރި  ދުވަސްވަރު އެމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދިން ހިދުމަތްތަކަށް ތައުރީފު ކުރި ކަމަށް އެސްޕީއޭ އިން އިތުރަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

އެލޮން މާސްކްގެ ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްއާ ވާދަކުރުމުގެ ގޮތުން މި ހަފްތާގައި ތައާރަފްކުރި ދިހަ މިލިއަން ޔޫޒަރުން ހޯދާފައިވާ ޓެކްސްޓް ބެސްޓް އެޕް ތްރެޑްސްއާ ގުޅިގެން ޓްވިޓާއިން ވަނީ މެޓާއާ ދެކޮޅަށް ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދީފައެވެ.

ޓްވިޓާ ތަމްސީލުކުރާ ވަކީލު އެލެކްސް ސްޕައިރޯ ބުދަ ދުވަހު މެޓާގެ ސީއީއޯ މާކް ޒުކަބާގަށް ފޮނުއްވި ސިޓީއެއްގައި ތުހުމަތުކޮށްފައި ވަނީ ޓްވިޓާގެ ކުރީގެ މުވައްޒަފުން ބޭނުން ކޮއްގެން "ކޮޕީކެޓް" އެޕް އެއްހަދައި ޓްވިޓާގެ ވިޔަފާރީގެ ސިއްރުތަކާއި އެހެނިހެން މައުލޫމާތު ގާނޫނާ ހިލާފަށް ތްރެޑްސް އަން ބޭނުންކުރާ ކަމަށެވެ.

މެޓާގެ ތަރުޖަމާނު އެންޑީ ސްޓޯން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ތްރެޑްސްގައި ލިޔެފައިވާ ގޮތުން ތްރެޑްސްގެ އިންޖިނިއަރިން ޓީމުގެ އެއްވެސް މީހަކީ ކުރީގެ ޓްވިޓާ މުވައްޒަފެއް ނޫން ކަމަށެވެ.

މެޓާއާ ދެކޮޅަށް ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށް ބުނެ ކުރި ޓްވީޓަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުން މާސްކް ލިޔުއްވާފައި ވަނީ ވާދަވެރިކަމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ކަމަށާއި މަކަރުހެދުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ.

އިންޓީރިއާ މިނިސްޓަރު ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ "ބައެއް ޓައުން ހޯލްތަކާއި ސްކޫލްތަކާއި ޕޮލިސް ސްޓޭޝަންތަކުގައި އަލިފާން ރޯކޮށްފައި ވާއިރު އަނެއްބައި ތަންތަނައް ވަނީހަމަލާދީފައި" ކަމައްވެއެވެ.

ޕެރިހުގެ ސަބަރބް ނަންޓެރޭގައި އަންގާރަ ދުވަހު ޓްރެފިކް ހުއްޓުމެއްގެ ތެރޭގައި ފުލުހުން ބަޑިޖަހައި މަރާލި ނައިލް ނަމަކަށް ކިޔާ އުމުރުން 17 އަހަރުގެ ކުއްޖާ މަރުވުމާ ގުޅިގެން ފްރާންސްގެ އާމު ރައްޔިތުން ދަނީ ރުޅިވެރިކަން ފާޅުކުރަމުންނެވެ.

ސާޗް ޓީމުތަކަށް ވަނީ ޓައިޓަން ސަބްމަރސިބަލްގެ އެތިއެތިކޮޅުތައް އުތުރު އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 13،000 ފޫޓު ފުންމިނުން ފެނި ބޯޓުގައި ތިބި މީހުން މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މި ހާދިސާ މެދުވެރިވާން ދިމާވި ސަބަބަކަށް ބެލެ ވެނީ "ކެޓަސްޓްރޯފިކް އިމްޕްލޯޝަން" ނުވަތަ ކުދިކުދި އެތިއެތި ކޮތަޅުތަކަށް ބޯޓު ފަޅައިގެން ދިއުމުންނެވެ.

މި ބޯޓުގައި ތިބި ފަސް މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުގެ ސީއީއޯ އާއި އިނގިރޭސި ވިޔަފާރިވެރިއަކާއި ފްރާންސްގެ މަޝްހޫރު ޑައިވަރެއްގެ އިތުރުން ޕަކިސާތާނީ ބިލިއަނަރަކާއި އޭނާގެ ދަރިފުޅުއެވެ.

ބީޖޭ އަހްޔޮންގްގެ ހަށިގަނޑު ކެމްބޯޑިއާގެ ވެރިރަށް ފްނޮމްޕެންގެ ބޭރުގައި އެއްލާލާފައި އޮއްވާ ފެނިފައިވަނީ މިދިޔަ ހަފްތާގައެވެ. 

މަރާލިކަމަށް ތުހުމަތުކުރާ ދެމަފިރިން ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ދޫކޮށްލީ ސިޓީގައި ހުންނަ އެމީހުންގެ ބިއުޓީ ކްލިނިކުން ފަރުވާ ހޯދަމުން ދަނިކޮށް ކުއްލި ޝޮކަކަށް ގޮސް މަރުވުވުމުންނެވެ.

އެކަމަކު ޕީޖީން ވަނީ އެމީހުންގެ ވާހަކަ ދޮގުކޮށްފައެވެ.

ޕީޖީ އިން ބުނާގޮތުގައި ލައި ވެންޝާއޯ އާއި ކައި ހުއިޖުއާންގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވަނީ "އަނިޔާކުރުމާއެކު މީހަކު މަރާލުމުގެ" ދައުވާ ކަމަށެވެ.

ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވަނީ ރަތް ފޮތިގަނޑެއްގައި އޮޅާލައިވަނިކޮށެވެ.

ބީޖޭ އަހިއޮންގް އަކީ ދެކުނު ކޮރެއާގެ ވީޑިއޯ ސްޓްރީމިން ސާވިސްއެއް ކަމަށްވާ އަފްރީކާޓީވީގެ އިންފްލޫއެންސަރެކެވެ. އަދި އޭނާގެ އިންސްޓަގްރާމްގައި 260،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ފޮލޯވަރުން ތިބެއެވެ.

އެ ދެމަފިރިންގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެއްޖެ ނަމަ އުމުރަށް ޖަލަށްލުމުގެ ހުކުމެއް އަންނާނެއެވެ.

ސެކިއުރިޓީ ޓްރެކަރ އަކުން ބުނިގޮތުގައި މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ހޯމަ ދުވަހު ހަތިޔާރުއެޅި ގްރޫޕް " ކޯޑެކޯ" އިން ދިން ހަމަލާއަކާއި ގުޅިގެން ޖުގޫ ސަރަހައްދުގައި ކަމަށެވެ.

ކިވޫ ސެކިއުރިޓީން ބުނިގޮތުގައި މި ހަމަލާއަކީ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ހަމަލައެއް ނުދޭތާ އަހަރަކަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވަނިކޮށް އެ ސަރަހައްދުގައި ދިން އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހަމަލާއެވެ. މި ޤަތުލުއާންމަކީ ހަތިޔާރު އެޅި އެހެން ޖަމާއަތްތަކުން ހިންގި އެކިއެކި އަނިޔާވެރި އަމަލުތަކުގެ ބަދަލު ހިފުމެއް ކަމަށް ވެދާނެކަމަށްވެއެވެ.

މޮނޫސްކޯއިން ވަނީ ތަހުގީގް އަވަސްކޮށް، ކުށްވެރިން އިންސާފުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނައުމަށް ކޮންގޯގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.

ކޮންގޯ ސަރުކާރުން ވެސް ވަނީ އެ ހަމަލާ ކުށްވެރިކޮށް، އެ ގައުމުގެ ހަތިޔާރު އެޅި ސިފައިން އިޓޫރީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން އަލުން ގާއިމް ކުރުމަށް ވައުދުވެފައި ވާ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދީފައެވެ.

މައުލޫމާތު ލިބޭގޮތުގައި ގޮތުގައި މޮންޓޯޔާއަށް ޖެހުނު ބައްޔަކީ ކާޑިއޯ ރެސްޕިރޭޓަރީ އެރެސްޓްއެވެ. މީގެސަބަބުން ހަށިގަޑުގެ މަސައްކަތް ކުރުމާއި ނޭވާލުން ލަސްކޮލައެވެ. އެހެންކަމުން ހޮސްޕިޓަލުގެ މުވައްޒަފުންނަށް އޭނާ ވަނީ މަރުވެފަކަން ގަބޫލު ކުރެވުނެވެ.

މޮންޓޯޔާއަށް މިހާރު އަންނަނީ އޭނާ މަރުވެފައިވާ ކަމަށް އިއުލާންކުރި ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާދެމުންނެވެ. އޭނާގެ ދަރިފުޅު ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ހާލު މިހާރު ރަނގަޅެވެ.

ކުއްޖާ ހޭނެތުމުން ފުލައިޓް ވަނީ ބުޑަޕެސްޓްގައި ކުއްލި ގޮތަކަށް ޖައްސާފައެވެ. ބޯޓު ޖެއްސުމާއި އެކު އެއާރޕޯޓްގެ މެޑިކަލް ސާވިސް ސްކްރެމްބްލްކޮށް އެ ތަނަށް ގެންގޮސް އަވަސް ފަރުވާ ދިން ނަމަވެސް ކުއްޖާ ސަލާމަތެއް ނުކުރެވުނެވެ.

މިއާސާރީ އިމާރާތަށް ގާތްގަނޑަކަށް 100 އަހަރު ވެފައިވެއެވެ.

އަލިފާންގަނޑު ފުރަތަމަ ރޯވެފައި ވަނީ ނިއޯ ކްލާސިކަލް، ފަސް ބުރީގެ އިމާރާތުގެ ބިންގަރާހުގައިއެވެ. އަލިފާންގަނޑު ނިއްވައިލެވިފައި ވަނީ ހެނދުނުއެވެ.

އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވި ސަބަބާއި ގެއްލުންވީ ކޮން އެއްޗެއްކަން ދެނެގަތުމަށް މިހާރުވަނީ ތަހުގީގު ކުރަން ކަމާބެހޭފަރާތްތަނުން ފަށާފައިއެވެ.

މިހާރު ގައުމީ އާސާރީ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ މި އިމާރާތަކީ 1926 ވަނަ އަހަރު ސަގާފީ ނިއޯ ކްލާސިކަލް ސްޓައިލުގައި އުސް ތަނބުތަކެއް ޖަހައިގެން ބިނާކޮށްފައިވާ އިމާރާތެކެވެ.

މި ތުއްތު ފިރިހެން ކުއްޖާ އޮތީ މިސިސިޕީ ކޯރުގެ އައްސޭރީގައި ފޫޅުދަނޑި ހަށިގަނޑުގެ މެދުގައި އޮޅާލައިގެންނެވެ. ތުއްތު ކުއްޖާ މަރުވީ މީހަކު މަރާލުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި ނަމަވެސް އޭނާ މަރާލި ގޮތެއް ނޭގޭކަމަށް ދައުވާގައިވެއެވެ. މެޓަރ ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ 2022 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހު ގައެވެ. އޭނާގެ ދަރިފުޅު މަރާލި މައްސަލައިގައި ދެވަނަ ދަރަޖައިގެ މަރުގެ ދެ ދައުވާއެއް އުފުލާފައިވާ ކަމަށް ވެއެވެ.

މެޓަރ އިއުތިރާފުގައި އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުން އޭނާ ބަލިވެ އިން ވާހަކަ އެއްވެސް މީހެއްގެ ކައިރީގައި ނުބުނެއެވެ. އަދި އެވާހަކަ ފޮރުވިއެވެ. އަދި ދަރިފުޅު ވިހެއުމަށް ފަހު ކުއްޖާ ވުޖޫދަށް އައި ވާހަކަވެސް އަދި އެކަހެރި ގޮނޑުދޮށަކަށް އެއްލާލި ކަމެއް އެއްވެސް މީހަކަށް ނޭގޭނެ ކަމަށް އެއްބަސް ވެފައިވެއެވެ.

މި ދައުވާގެ ލިޔެކިޔުން ތަކުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ނޮވެމްބަރު 4، 1999 ގައި ރެޑް ވިންގް ކައިރީގައި އޮންނަ މިސިސިޕީ ކޯރުގެ ލޯވަރ ބޯޓް ހާބަރުގައި އަލަށް އުފަން އަންހެން ކުއްޖަކު މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނުނެވެ. ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ޑީއެންއޭ މެދުވެރިކޮށް ޓެސްޓު ކޮށްފައި ކަނޑައެޅީ އެ ތުއްތު އަންހެން ކުއްޖާއަކީ ވެސް މެޓަރގެ ދަރިއެއް ކަމަށެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މި ވަގުތު އެއްވެސް އެހެން ދައުވާއެއް އުފުލާފައެއް ނުވެއެވެ.

ތަހުގީގުން އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި މިހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ މީހުން މަރުވާން ދިމާވީ ބަނޑުހައި ހޫނުކަމުގައި ދުވަސްތަކެއް ހޭދަ ކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ބެލެވޭ ގޮތުގައި މަރުވެފައިވާ މީހުންނަކީ ކަލްޓެއްގެ ބައިވެރިންތަކެކެވެ. ބަނޑުހައި ހޫނުކަމުގެ ކަލްޓުގެ ވެރިޔާ ކަމަށް ޝައްކު ކުރެވޭ، ޗާރޗް ލީޑަރު ޕޯލް މެކެންޒީ މިވަގުތު ހުރީ ފުލުހުންގެ ބަންދުގައިއެވެ. އޭނާ ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގެ އަމުރު ވަނީ ނެރެފައިއެވެ. 

ހަމަސްވުމުން އެބޯޝަން މަނާކުރާ ބިލު ފްލޮރިޑާގެ ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީ އިސްވެ އޮވެ ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްސް އިން މި ދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ފާސްކުރިތާ ކުޑަ އިރުކޮޅެއް ފަހުން ފްލޮރިޑާގެ ގަވަރނަރު ޑިސަންޓިސް ވަނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ އެ ބިލުގައި ސޮއިކުރައްވާފައެވެ. ފްލޮރިޑާ ސްޓޭޓްގެ ރައްޔިތުންގެ ފުރާނައަށާއި އާއިލާއަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ދިނުމަކީ ފަހުރުވެރިވާ ކަމެއް ކަމަށް ގަވަރުނަރު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި އެ ގާނޫނުގެ ސަބަބުން އިންސާނީ ދިރިއުޅުމުގެ ކަރާމާތް ދިފާއުކޮށް ފްލޮރިޑާ އަކީ އާއިލާއަށް ތާއީދު ކުރާ ސްޓޭޓަކަށް ބަދަލުވެގެންދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީ ފަރާތްތަކުން ބުނާގޮތުގައި މާބަނޑުކަން ގިނަ އަންހެނުންނަށް ހަ ހަފުތާ ކުރިން އެނގޭ ކަމަށެވެ. ސްޓޭޓް ސެނެޓުން މި ބިލް ފާސްކޮށްފައި ވަނީ އޭޕްރީލް މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މި ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާނީ މިހާރު އޮތް 15 ހަފުތާގެ ސަސްޕެންޝަނަށް އޮތް ގާނޫނީ ގޮންޖެހުމަކާ މެދު ކޯޓަކުން ހުކުމް ކޮށްގެންނެވެ.

ގަވަރނަރ ޑިސަންޓިސް މި ބިލުގައި ސޮއިކުރެއްވިތާ ކުޑަ އިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފްލޮރިޑާ އެލަޔަންސް އޮފް ޕްލޭންޑް ޕޭރެންޓްހޫޑް އެފިލިއޭޓްސް އިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ރޭޕް ނުވަތަ އިންސެސްޓް ކުރުމުން އެބޯޝަން މަނާކުރުމުން "ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ ބަލި މީހުންނަށް އެދެވިގެންވާ ވަސީލަތެއް" ނުލިބޭނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

ހަ ހަފުތާގެ އާ އެބޯޝަން ގާނޫނުގެ ނަސީބު އަދިވެސް ބިނާވެފައި ވަނީ ފްލޮރިޑާގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އެހެން ހުކުމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެބޯޝަން މަނާކުރާ ގާނޫނާ ގުޅިގެން ފްލޮރިޑާގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓުގައި މިހާރު ކުރިއަށް ދަނީ އެބޯޝަން ކްލިނިކްތަކުން އެ ސްޓޭޓުގައި 15 ހަފުތާގެ މުއްދަތައްމަނާކޮށްފައި  އޮތް ގޮންޖެހުމުގެ އަޑުއެހުމެވެ. 

ޔުނިވަރސިޓީއަށް ބަޑީގެ ހަމަލާތައް ދޭން ފަށާފައިވަނީ މިޝިގަން ގަޑިން ހޯމަދުވަހުގެ ރޭ 8 ޖެހިއިރެވެ. އެއީ ރާއްޖޭ ގަޑިން މިއަދު ހެނދުނު 6 ޖެހި އިރެވެ. ހާދިސާގައި ޒަހަމްވީ ފަސް މީހުންނަށް މިހާރު ހޮސްޕިޓަލުގައި ދަނީ ފަރުވާ ދެމުންނެވެ. އޭގެތެރެއިން ބައެއް މީހުންގެ ހާލު ސީރިއަސް ކަމަށްވެއެވެ.

ހަމަލާދިން މީހާ ފިލާފައިވާތީ އެމީހާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފުލުހުން ކުރިއެވެ. ފުލުހުން އެމީހާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު އެ ސަރަހައްދު ގައި ދިރި އުޅޭ މީހުން ބޭރަށް ނުނިކުތުމަށާއި ރައްކާތެރިވެ ތިބުމަށް އިރުޝާދު ދިނެވެ. ފުލުހުން އެމީހާ ހޯދުމަށް ކުރި މަސައްކަތުން އެމީހާ ފެނުއިރު އެމީހާ އޮތީ ޔުނިވާސިޓީ ކެމްޕަސްގެ ބޭރުގައި މަރުވެފައެވެ. ފުލުހުން ބުނާ ގޮތުގައި ހަމަލާދިން މީހާ މަރުވެފައި ވަނީ އަމިއްލައަށް ގަޔަށް ބަޑި ޖަހައިގެންނެވެ. 

ހަމަލާތައް އޭނާ ދީފައިވަނީ ކީއްވެ ކަމެއް އަދި ފުލުހުންގެ ތަހުގީގަކަށް ނޭގެއެވެ. ތަންތަނަށް ބަޑިޖަހާ މީހުން މެރުމާއި ޒަހަމު ކުރުމަކީ އެމެރިކާގައި ވަރަށް ގިނައިން ހިނގާ ކަމެކެވެ. ހުސްވި އަހަރު ވެސް އެމެރިކާގައި މިފަދަ 648 ހަމަލާ ރިޕޯޓް ކޮށްފައިވާ ކަމަށްވެއެވެ.