ހުސްވި ހަފްތާގައި ލާއޯސްއަށް ކުރި ބޯ ވިއްސާރައިގައި ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ސަބަބުން ފެންބޮޑުވި ހޮހަޅައެއްގެ ތެރޭގައި ތާށިވި ފަސް މީހަކު، އެތައް ދުވަހަކު ބަންދުވެފައި ތިއްބާ ސަލާމަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ހޯދައިފިއެވެ. މި ހާދިސާގައި އެ މީހުންނާއެކު ތިބި އިތުރު ދެ މީހަކު އަދިވެސް ނުފެންނަ ކަމަށް، މި މަސައްކަތުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ލާއޯސް އާއި ތައިލެންޑުގެ ރެސްކިއު ޓީމުތަކުން މައުލޫމާތުދެއެވެ.

މި ހަތް މީހުންނަކީ ލާއޯސްގެ މެދުތެރޭގެ ޒައިސޮމްބޫން ޕްރޮވިންސަށް ނިސްބަތްވާ ބަޔެކެވެ. އެ މީހުން މިދިޔަ ހަފުތާގެ ބުދަ ދުވަހު ހޮހަޅައަށް ވަނީ ރަނާއި ޖަނަވާރު ހޯދުމަށެވެ. ނަމަވެސް، ހޮހަޅައިގެ ދޮރު ބަންދުވުމުގެ ސަބަބުން އެ މީހުންނަށް ބޭރަށް ނިކުމެވޭގޮތް ވަނީ ނުވެފައެވެ.

ސަލާމަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން އާންމުކޮށްފައިވާ ވީޑިއޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، އެ ފަރާތްތަކުން ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔައީ ފެންބޮޑުވެ، ކިސަޑުން ފުރިފައިވާ ހަނި މަގުތަކެއްގެ ތެރޭގައެވެ. "ރެސްކިއު ވޮލަންޓިއާ ފޯ ޕީޕަލް" ގެ ފަރާތުން ވާހަކަދެއްކި ބޫންހަމް ލުއަންގްލާތު ބުނި ގޮތުގައި، ގެއްލިފައިވާ އަނެއް ދެ މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އަދިވެސް ދަނީ ކުރިއަށެވެ. "އަދިވެސް އަހަރެން މިހުރީ ބިރުން ގަނޑުވެފައި. މިއީ އަހަރެމެންގެ ޓީމުން ކުރި ވަރަށް ބޮޑު މަސައްކަތެއް،" އޭނާ ފޮނުވި އަޑުގެ މެސެޖެއްގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

ސަލާމަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ބިމުގެ އަޑިއަށް ވަރަށް ފުންކޮށް ދެމިގެން ގޮސްފައިވާ މި ހޮހަޅަ ނިޒާމަކީ އިންތިހާއަށް ހަނި ތަނެކެވެ. މީގެ ބައެއް ދިމާދިމާލުގައި ހުންނަނީ އެންމެ 50 ސެންޓިމީޓަރު (20 އިންޗި) އެވެ.

"އަހަރެމެންނަށް ފަސް މީހަކު ސަލާމަތުން ފެނިއްޖެ. އެންމެންގެ ހާލުވެސް ރަނގަޅު،" ރެސްކިއު ވޮލަންޓިއާ ފޯ ޕީޕަލް އިން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހާމަކޮށްފައިވެއެވެ.

ތައިލެންޑުގެ ރެސްކިއު މަސައްކަތްތެރިއެއް ކަމަށްވާ ކެންގްކަޗް ބަންގްކަވޮންގް ފޭސްބުކްގައި ބުނި ގޮތުގައި، މި މީހުން ފެނިފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ ގަޑިން ހަވީރު 16:30 ހާއިރުއެވެ. ފިންލޭންޑުގެ މާހިރު ޑައިވަރެއް ކަމަށްވާ މިކޯ ޕާސީ ބުނި ގޮތުގައި، މި މަސައްކަތަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި މަސައްކަތެކެވެ. ސަބަބަކީ ހޮހަޅައިގެ ތެރޭގައި ފެންބޮޑުވެފައި އޮތުމާއި، ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ބިރު އޮތުމާއި، އަދި ވައި ނުސާފުވުމުގެ ނުރައްކާ އޮތުމުންނެވެ. އޭނާ ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މި ހަތް މީހުން ތާށިވެފައި ތިބީ ހޮހަޅައިގެ ދޮރުން ފެށިގެން ގާތްގަނޑަކަށް 300 މީޓަރު (984 ފޫޓު) އަޑީގައެވެ.

މި މީހުން ހޮހަޅައަށް ވަނީ ވެރިރަށް ވިއެންޓިއާންއާ 120 ކިލޯމީޓަރު އުތުރުގައި އޮންނަ ސަރަހައްދަކުންނެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ ރެސްކިއު މަސައްކަތްތެރިއެއް ކަމަށްވާ ބައެންގް ބުނި ގޮތުގައި، އެއީ ވަކި މީހެއްގެ މިލްކިއްޔާތުގައި އޮންނަ ތަނެއް ނޫން ކަމުން، އާންމުން އެތަނަށް ގޮސް ކާނާ ހޯދުމަށާއި އެކި ބޭނުންތަކަށް ވަޅު ކޮނެ ހަދައެވެ.

މި އޮޕަރޭޝަނުގައި ބައިވެރިވި ކެންގްކަޗް އަކީ، 2018 ވަނަ އަހަރު ތައިލެންޑުގެ ޗިއަންގް ރާއީ ޕްރޮވިންސުގެ ހޮހަޅައެއްގައި ތާށިވި 12 ކުޑަކުދިންނާއި އެ ކުދިންގެ ފުޓްބޯޅަ ކޯޗު ސަލާމަތްކުރުމުގެ ބޮޑު އޮޕަރޭޝަނުގައިވެސް ބައިވެރިވި މީހެކެވެ. މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނު އެ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން "ތާރޓީން ލައިވްސް" އަދި "ދަ ރެސްކިއު" ފަދަ ފިލްމުތަކާއި ޑޮކިއުމެންޓްރީތައް ވެސް ވަނީ އުފައްދާފައެވެ.

ނަތީޖާ ނެރެވޭ މީހުންނާ ހަވާލުކޮށްގެން ނޫނީ ރާއްޖޭން ކޮރަޕްޝަން ނައްތާ ނުލެވޭނެކަމަށް ކުރީގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޝަމީމު ވިދާޅުވެއެވެ. އޭސީސީގެ މިހާރުގެ ރައީސަކީ ނަތީޖާ ނެރެވޭނެ ފަދަ ބޭފުޅެއް ނޫން ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ.   

ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ލިބުމަކީ، ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީ ހެޔޮ މިސްރާބަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު ކަމަށް ވިދާޅުވެ އުސްތާޒު ޝަމީމް އޭނާގެ ބްލޮގްގައި ހައްލުތަކެއް ވަނީ ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. ޝަމީމް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތައް ބެލުމަށް އުފައްދާފައިވާ އޭސީސީ ޖެހެނީ އުވާލާށެވެ. 

އޭސީސީގެ ވެބްސައިޓުގައި 2024 ގައި އާންމުކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރައްވާ ޝަމީމް ވިދާޅުވަނީ އޭސީސީ ފޭލިވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭސީސީން ގޮތް ނުނިންމި 3501 މައްސަލަ އޮތްއިރު ހުސްވި އަހަރަކު ކޮމިޝަނަށް ނިންމުނީ 297 މައްސަލައަށް ވީމާ މިހާރު ހުރި މައްސަލަތައް ނިންމަންވެސް އެރޭޓުން 11 އަހަރު ނަގާނެކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ. ނިންމުނު މައްސަލައިގެ ތެރެއިން ޝަރީއަތަށް ފޮނުވޭވަރުވީ އެންމެ 8 މައްސަލަކަންވެސް އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

އިތުރު މައްސަލަ ހުށަހެލޭނަމަ އެއަށްވުރެވެސް މުއްދަތު ދެމިގެންދާނެކަމަށް ޝަމީމު އަންދާޒާކުރައްވައެވެ. އެހެން ކަމުން އޭސީސީ ފޭލިވެފައިވާ ވަރު އޭސީސީގެ ވެބްސައިޓުން  އެއޮތީ ފެންނާށެވެ. އެހެން ކަމުން ޝަމީމު ވިދާޅުވަނީ އޭސީސީ މިހާރު އޮތް ގޮތް އެއްކޮށް ބަދަލުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. ވޭތުވެދިޔަ 20 އަހަރުގެ ތަޖުރިބާއިން އެނގުނު އެއްޗަކީ އޭސީސީ ވަކި މިނިވަން މުއައްސަސާއެއްގެ ގޮތުގައި އޮވެގެން ނެރެވުނު ނަތީޖާއެއް ނެތް ކަމެވެ. 

ޝަމީމު ވިދާޅުވަނީ އޭސީސީގައި މިހާރު ހުރީ ސަރުކާރުގެ ރައީސެއް ކަމަށެވެ. ކޮންމެ ސަރުކާރެއްގައި ވެސް އެކަން އޮންނަނީ އެހެން ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ޝަމީމު ވިދާޅުވަނީ އޭސީސީގެ 5 މެމްބަރުންގެ ބަދަލުގައި މަޖިލީހުން ހޮވާ އެންމެ ކޮމިޝަނަރެއް ބެހެއްޓުމަށެވެ. އެކަން ކުރަން ފެނި ވަޑައިގަންނަވާ ގޮތް ވެސް ޝަމީމު އޭނާގެ ބްލޮގްގައި ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.

އެ ގައުމުގެ ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޮންނަ މާޗިސަން ފޯލްސް ނޭޝަނަލް ޕާކުގައި އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ހަވީރު ހިނގި މި ހާދިސާގައި އިތުރު ހަތަރު މީހަކަށް އެކިވަރުގެ އަނިޔާތައް ލިބިފައިވާ ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެފައިވެއެވެ.

ފުލުހުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، މި އުޅަނދުގައި ދަތުރުކުރީ ޔުގެންޑާ ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (ޔޫ.އާރު.އޭ) ގެ ހަތް އޮފިޝަލުންނެވެ.

ޔުގެންޑާއަކީ މަގުމަތީގެ އެކްސިޑެންޓްތައް އާންމު ގައުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންސާނުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތައް ފުޅާވެ، ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ޖަންގަލިތަކާ ކައިރިވަމުންދާތީ، ވަލު ޖަނަވާރުންނާއި އިންސާނުންނާ ދެމެދު ހިނގާ މިފަދަ ހާދިސާތައް ވެސް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

ޔުގެންޑާ ޕޮލިސް ފޯސްއިން ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމް 'އެކްސް' ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، މި އެކްސިޑެންޓް ހިނގާފައިވަނީ އަރުއާ ސިޓީން ފުރައިގެން ވެރިރަށް ކަމްޕާލާއަށް އެ އުޅަނދު ދަތުރުކުރަނިކޮށެވެ.

އަނިޔާވި މީހުންނަށް ފުރަތަމަ ފަރުވާ ދީފައިވަނީ އެ ސަރަހައްދުގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން އިތުރު ފަރުވާއަށް އެމީހުން ވަނީ ކަމްޕާލާއަށް ބަދަލުކުރެވިފައެވެ. މި ހާދިސާގައި އެތަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ އެއްވެސް ތަފްސީލެއް އޮފިޝަލުން ހާމައެއް ނުކުރެއެވެ.

ޔުގެންޑާ ވައިލްޑްލައިފް އޮތޯރިޓީން ވަނީ މަގު ހުރަސްކުރާ ޖަނަވާރުތަކަށް ސަމާލުވުމަށް ޑްރައިވަރުންނަށް އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.

އެ އިދާރާއިން ބުނެފައިވަނީ، "ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގެ ތެރެއިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތައް ދުއްވާއިރު، ވަލު ޖަނަވާރުތައް ގިނަގިނައިން މަގު ހުރަސްކުރާނެތީ، ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވެގެން ދުއްވުމަށް ހަރުކަށިކޮށް އިރުޝާދު ދެން،" ކަމަށެވެ.

މަގުމަތީގައި އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަން އޮތް މިންވަރު ވަޒަންކުރުމަށްޓަކައި ހިންގި މި ސިއްރު އޮޕަރޭޝަނުގައި، އައި.ޕީ.އެސް އޮފިސަރު ސުމަތީ ވަނީ ދަންވަރު 12:30 އިން ފެށިގެން 3:30 އާ ހަމައަށް އާންމު ދަތުރުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ބަސް ހުއްޓީގައި މަޑުކޮށްފައެވެ. ފުލުހުންގެ މަސްދަރުތަކުން މައުލޫމާތުދޭ ގޮތުގައި، ދަންވަރުގެ ވަގުތުތަކުގައި އަންހެނުންނަށް ކުރިމަތިވާ ހަގީގީ ހާލަތު ބެލުމަށްޓަކައި އޭނާ އެ ސަރަހައްދުގައި ހުރީ އެކަނިމާއެކަންޏެވެ.

އޭނާ އެތާ ހޭދަކުރި ތިން ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ފެނިގެންދިޔައީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ފަދަ މަންޒަރުތަކެކެވެ. އޮޕަރޭޝަން ކުރިއަށްދިޔަ ވަގުތު ގާތްގަނޑަކަށް 40 ފިރިހެނުން އޭނާއާ މައްލައުކޮށް ގޯނާކުރަން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މީގެ ތެރޭގައި މަސްތުވާތަކެއްޗާއި ރަލުގެ ނުފޫޒުގައި ތިބި މީހުން ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޒުވާނުންނާއި، ދަރިވަރުން އަދި އަމިއްލަ ވަޒީފާތަކުގައި އުޅޭ މީހުންވެސް ހިމެނޭ ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ.

މި އޮޕަރޭޝަނުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އާންމު ހެދުމުގައި ކައިރީގައި ތިބި ފުލުހުންގެ ޓީމުތަކުން ވަނީ ވަގުތުން ހަރަކާތްތެރިވެ، ޝައްކު ކުރެވޭ ގޮތަކަށް އުޅުނު މީހުންނާއި ބަސް ހުއްޓީގައި ތިބެ އުނދަގޫ ކުރި މީހުން ހިފަހައްޓާފައެވެ. ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި، އަންހެނުންނަށް ގޯނާކުރުމާއި އާންމު މަސްލަހަތު ގެއްލޭ ފަދަ އަމަލުތައް ހިންގި މީހުންނާ މެދު ވަނީ ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އަޅާފައެވެ.

މި ހަރަކާތުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ ރޭގަނޑު ޕެޓްރޯލް ކުރުން ހަރުދަނާކުރުމާއި، އާންމު ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ނުރައްކާ އޮތް ތަންތަން ދެނެގަތުމެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި އޮޕަރޭޝަނުގެ ތެރެއިން ހިފެހެއްޓުނު މީހުންނަށް ކައުންސެލިންގް ދިނުމާއި، އަންހެނުންގެ ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ.

ހިފެހެއްޓުނު މީހުންގެ ވަނަވަރާއި އެމީހުންނާ މެދު އެޅޭ ގާނޫނީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރު ތަފްސީލު ފުލުހުންގެ އިދާރާއިން ހާމަކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.      

ރޯމްގެ ޕްރޮސެކިއުޓާސް އޮފީހުން އިސްވެ ކުރިއަށްގެންދާ މި ތަހުގީގުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަލާނީ ވ. އަތޮޅުގެ ކޭވް ސިސްޓަމެއްގައި ކުރި މި ޑައިވިންގް ދަތުރުގައި ކަން ހިނގައިދިޔަ ގޮތާއި އެކަމާ ގުޅުންހުރި އެންމެހާ ކަންކަމެވެ.

ހަބަރުތައް ބުނާގޮތުން، މަރުވި މީހުންގެ ހަށިގަނޑުތައް އަނބުރާ އިޓަލީއަށް ގެންދިއުމާއެކު، މަރުވި ސަބަބު ދެނެގަތުމަށާއި ހާދިސާ ހިނގި ގޮތް ތަފްސީލީ ގޮތެއްގައި ބެލުމަށްޓަކައި ޕޯސްޓްމޯޓަމް ހެދުމަށް ޕްރޮސެކިއުޓަރުން އަމުރުކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މި ޑައިވިންގް ދަތުރުގައި ބޭނުންކުރި "ޑޫކް އޮފް ޔޯކް" ނަމަކަށް ކިޔާ ސަފާރީގައި ތިބި އިޓަލީގެ ރައްޔިތުންނާ ސުވާލުކޮށް، މި ހާދިސާއާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ވެސް ތަހުގީގީ އިދާރާތަކުން ވަނީ ނިންމާފައެވެ.

މި ހާދިސާއަކީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ހިނގި އެންމެ ނުރައްކާތެރި އަދި ކޭވް ޑައިވިންގް އެންމެ ބޮޑު ހާދިސާއަށް ވާއިރު، ރާއްޖެއާއި އިޓަލީގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ދަނީ މިކަން ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ. ވ. އަތޮޅުގެ ކޭވް ސިސްޓަމުން މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ރާއްޖޭގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން ބައިނަލްއަގުވާމީ ކޭވް ޑައިވިންގް މާހިރުން ވަނީ ފެންއަޑީގެ ނުރައްކާތެރި ހާލަތްތަކުގައި މަސައްކަތް ކޮށްފައެވެ.

މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސްއިން ދަނީ އެ ސަރަހައްދުން ފެނުނު ގޯޕްރޯ ކެމެރާތަކާއި ޑައިވިންގް ސާމާނުތައް ވަކިން ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ. މި ތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން، ޑައިވަރުންގެ އެންމެ ފަހުގެ ހަރަކާތްތަކާއި، ފެންއަޑީގެ ފެންނަ މިންވަރާއި، ދިމާވި ފަންނީ މައްސަލަތައް ދެނެގަނެވޭނެ ކަމަށް ތަހުގީގީ އިދާރާތަކުން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ހަމަލާ ދިން އެކަކުގެ މަންމަ ވަނީ އެ ހާދިސާ ހިނގުމުގެ ދެ ގަޑިއިރު ކުރިން ފުލުހުންނަށް ގުޅައި، އޭނާގެ ދަރިފުޅު ހަތިޔާރާއެކު ގެއިން ނުކުމެފައިވާ ކަމަށާއި އަމިއްލައަށް މަރުވާން އުޅޭ ކަމަށް ފެންނަ ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ. ފުލުހުން އެ ޒުވާނުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދަނިކޮށް، އެ ސަރަހައްދުގެ ގަޑިން ހެނދުނު 11:43 ހާއިރު މި ބަޑީގެ ހަމަލާ ވަނީ ދީފައެވެ.

މި ހާދިސާގައި މަރުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި އެ މިސްކިތުގެ ސެކިއުރިޓީ ގާޑަކު ހިމެނެއެވެ. ފުލުހުން ވަނީ އޭނާއަކީ އިތުރު ބަޔަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުންތަކަކުން ސަލާމަތްކުރި ބަތަލެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ހާދިސާގައި މަރުވި އެއްވެސް މީހެއްގެ ވަނަވަރެއް މިހާތަނަށް ރަސްމީކޮށް ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.

މިސްކިތުގައި ބަޑީގެ ހަމަލާ ދިނުމަށްފަހު، އެ ދެމީހުން ކާރުގައި ދަމުން ކައިރީގައި މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔަ މީހަކަށްވެސް ބަޑިން ހަމަލާދިން ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ މީހާ ވަނީ ސަލާމަތްވެފައެވެ. ފަހުން ފުލުހުންނަށް އެ ދެ ޒުވާނުން ފެނުނުއިރު، އެމީހުން ތިބީ ކާރު ތެރޭގައި އަމިއްލައަށް ބަޑިޖަހައި މަރުވެފައެވެ.

ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ނަފުރަތުގެ ސަބަބުން ދިން ހަމަލާއެކެވެ. އެގޮތުން، އެކަކު ދޫކޮށްލާފައިވާ ލިޔުންތަކުގައި ނަފުރަތު އުފެދޭ ފަދަ ވާހަކަތަކެއް ހުރި ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ ކުރިން އެ މިސްކިތަށް އެއްވެސް ކަހަލަ އިންޒާރެއް ލިބިފައިވާކަން އެނގިފައެއް ނުވެއެވެ.

ހަމަލާ ދިން ވަގުތު މިސްކިތުގެ އަލް ރަޝީދު ސްކޫލުގައި ކިޔަވަމުންދިޔަ ކުދިން ވަނީ ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެތަނުން ބޭރުކޮށްފައެވެ. އަދި ފުލުހުން އެ ސަރަހައްދު ބަލައި ފާސްކުރަމުން ދިޔައިރު، ކައިރީގައި ހުރި އެހެން ސްކޫލުތައްވެސް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.

އިމާމް ތާހާ ހަސަން ވަނީ މި ހަމަލާ ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކުރައްވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިސްކިތަކީ އަޅުކަންކުރާ ތަނެކެވެ. އެއީ ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނެއް ނޫނެވެ. މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާ ހިނގާފައި މިވަނީ މުޅި ދުނިޔޭގެ މުސްލިމުން އީދު ފާހަގަކުރުމަށް ތައްޔާރުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންޓީރިއަރ އިން ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ވިސާގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު އެ ގައުމުގައި ގަވާއިދާ ހިލާފަށް މަޑުކުރާ ބިދޭސީން 50,000 ސައުދީ ރިޔާލައިން ޖޫރިމަނާކުރުމާއެކު، ހަ މަސް ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވައި، އެ ގައުމުން ޑިޕޯޓްކޮށްލެވޭނެއެވެ.

ހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަމަށް ވަޑައިގަންނަވާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ހައްޖު މޫސުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށް ފުރިހަމައަށް ބޯލަނބައި، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުން ދިނުމަށް އެ މިނިސްޓްރީން ވަނީ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކަށް އިލްތިމާސްކުރައްވާފައެވެ. އަދި މި ގަވާއިދުތަކާ ހިލާފުވާ ފަރާތްތަކަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ދެވެން އޮންނަ ހަރުކަށި އަދަބުތައް ދެވޭނެކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.

މީގެއިތުރުން، އެއްވެސް ފަރާތަކުން މިފަދަ ގަވާއިދާ ހިލާފު އަމަލެއް ހިންގާކަން ފާހަގަކުރެވިއްޖެނަމަ، މައްކާ، މަދީނާ، ރިޔާދު އަދި އިރުމަތީ ސަރަހައްދުތަކުން 911 އަށް، އަދި އެ ގައުމުގެ އެހެނިހެން ސަރަހައްދުތަކުން 999 އަށް ގުޅައި އެކަން ރިޕޯޓްކުރުމަށްވެސް އާންމުންގެ ކިބައިން ވަނީ އެދިފައެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ މުށުތެރޭގައި ކޮންޓްރޯލް އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން އުވާލާފައި އޮތުމުން އަތޮޅުތައް ހިންގުމަށް ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީގެ އިދާރާއެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި އަތޮޅުއޮފީސް މިހާރު ވަނީ އުފައްދާފައެވެ. 

އެހެންނަމަވެސް އެއީ އެހެން ކުރެވޭން އޮތްކަމެއް ނޫންކަން އަންގާދެއްވުމުގެ ގޮތުން އަލްއުސްތާޒު ހުސްނުއްސުއޫދު ވިދާޅުވީ "ގާނޫނުއަސާސީގައި އޮތް ގޮތުން އިދާރީ ދާއިރާއެއް ހިންގަންޖެހޭނީ އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުން އިންތިހާބު ކުރާ މެންބަރުން" ކަމަށެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީގައި ރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ވަރަށް ސާފުކޮށް ކަނޑައަލާފައިވެއެވެ، އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގަންޖެހޭނީ އެކަމަށް ރައްޔިތުން އިންތިހާބުކުރާ ބަޔަކު ކަމަށްވެސް ގާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮވެއެވެ.

މިހާރު އެވަނީ ގަސްދުގައި ގާނޫނ އަސާސީއާއި ހިލާފުވެފައެވެ. ޖިނާއީ ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ ކަމާއި ރާއްޖޭގެ ބަންޑާރަ ނައިބުކަމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްޕްރީމްކޯޓްގެ ފަނޑިޔާރުކަން ކުރައްވާ އަދި ރާއްޖޭގެ ގާނޫނީ ދާއިރާގައި އިލްމީ އެންމެ ގިނަ ފޮތް ލިޔުއްވާފައިވާ ކުޅަދާނަ ގާނޫނީ މާހިރު އުސްތާޒު ހުސްނުއްސުއޫދު ވިދާޅުވަނީ "ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފުވީ މީހުންގެ މައްޗަށް ދައުވާކުރަންޖެހޭ" ކަމަށެވެ.

އަދަދު ނޫހުން ޝާއިއުކުރި އައިޝާ ޑޮކިއުމެންޓްރީއާއި ގުޅިގެން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު ބާތިލުކުރަން އެދި މޯލްޑިވްސް ޖާނަލިސްޓް އެސޯސިއޭޝަން (އެމްޖޭއޭ) އިން ހުށަހެޅި މައްސަލަ ބަލައިނުގަންނަން ހައި ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާ ނިންމި ނިންމުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އަސާސީ ގަވާއިދުތަކާއި އުސުލުތަކާއި އިޖްރާއާތުތަކާ ހިލާފަށް ނިންމާފައިވާ އަރބިޓްރަރީ ނިންމުމެއްކަމަށް ކުރީގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ޑރ. އަހުމަދު ޢަބްދުއްލާ ދީދީ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. 

މައްސަލާގައި ހައި ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާ ނިންމި ނިންމުމުގައި ވަނީ އެމްޖޭއޭއަކީ އެ އަމުރު ނިސްބަތްވާ މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތަކަށް ނުވާތީ އެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ހައްގު އެ ޖަމިއްޔާ އަށް ނެތް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޑރ. އަހުމަދު އަބްދުއްލާ ދީދީ ވިދާޅުވަނީ އަދުލުވެރިކަމާއި އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ޝަރީއަތް ހިންގުން ކަަވަރުކޮށްދޭ އެންމެ އަސާސީ އެއް މަބްދައަކީ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހައްގުކަން އެނގެން އޮންނައިރު، ކޯޓުތަކުން އިއްވާ ހުކުމްތަކާއި ނެރޭ އަމުރުތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހައްގަކީ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ލިބިގެންވާ ހައްގެއްކަމަށް ގާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާގައި ކަނޑައަޅައި ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމަށެވެ.

ހަވާލާދެވޭ ކޯޓު އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ނޫސްވެރިންވެސް ޝާމިލުވެގެންވާކަން އެނގެން އޮންނަ ހިނދު، ނޫސްވެރިންގެ ހައްގުތަކާއި މަސްލަހަތު ހިމާޔަތް ކުރުމަށް އުފައްދާފައިވާ ޕްރޮފެޝަނަލް އޮރގަނައިޒޭޝަން ކަމުގައިވާ އެމްޖޭއޭ އަކަށް ބުނެވުނު އަމުރު އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެހައްގު ލިބިގެންނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އަސާސީ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި އިޖްރާއާތުތަކާ ހިލާފަށް ނިންމާފައިވާ އަރބިޓްރަރީ ނިންމުމެއްކަމާ މެދު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތް ކަމަށް ކުރީގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ނޫސްވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެ ދެ ނޫސްވެރިން ބުނެލަން އޮތް އެއްޗެއްކަމަށް ބުނެފައިވަނީ ގަދަބާރުން ހުރުމަތާއި އިއްޒަތެއް ނުހޯދޭނެކަން ދަތުމަށެވެ. ކިތަންމެ ވަރުގަދައަށް ޗޭނުޖަހާ ބަންދުކޮށް ކުޑަގޮޅިއަކަށް ލިޔަސް، ސިންގާއެއް ވާނީ ހަމަ ސިންގާއަކަށް ކަމަށްވެސް ލީވާނާއި ޝަހުޒާނު ބުނެފައިވެއެވެ. 

ޝަހުޒާނާއި ލީވާނު މިވަގުތު ޖަލުގައި އެތިބީ އެއްވެސް ކުށެއް ކޮށްގެން ނޫންކަމަށާއި އަނިޔާވެރިކަމުގެ ކުރިމަތީގައި އަބަދުވެސް ކެތްތެރިކަން އިސްކުރަންވާނެ ކަމަށާއި އަނިޔާވެރިންގެ ކުރިމަތީގައި އިސްޖަހައި، އެ މީހުން އުފާވާނެ ފަދަ އެއްވެސް މާޔޫސްކަމެއް ނުދެއްކުމަށް އެ ދެ ނޫސްވެރިންގެ މައިންބަފައިންނާއި އަނބިދަރިންގެ ކިބައިން އެދިފައިވެއެވެ. އާއިލީ ލޯތަކުން އޮހޭ ކަރުނައަކީ އަނިޔާވެރިންނަށް ލިބޭނެ އުފަލަކަށް ވިޔަނުދިނުމަށް ހިތްވަރުގަދަ ދެ ނޫސްވެރިން އެދިފައިވެއެވެ. 

ނޫސްވެރިކަން ހަނިކޮށް، ނޫސްވެރިކަށް މަރާލުމަށްފަހު ވަޅުލުމަށް، ސަރުކާރާއި ރައީސް މުއިއުޒް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކާ ދެކޮޅަށް އެންމެހާ ނޫސްވެރިން އެކަތިގަނޑަކަށްވެ ނޫސްވެރިކަމުގެ ހައްގުގައިވާ ގުރުބާނީ ބޭކާރުވިޔަ ނުދިނުމަށް ނުސްވެރިންގެ ކިބައިން ލީވާނާއި ޝަހުޒާނު އެދެއެވެ. 

ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށްޓަކައި އަޑުއުފުލައި ވަކާލާތުކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް އިހުލާސްތެރި ޝުކުރު އަދާކުރަމުން، ކުރާ ހިތްވަރުގަދަ މަސައްކަތުގައި ސާބިތުވެ ތިބުމަށް އެދެމުން ޝަހުޒާނާއި ލީވާން ބުނަނީ އެ ދެނޫސްވެރިންގެ ހިތްވަރަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނަކަމަށާއި ނުވެސް ގެނެވޭނެ ކަމަށެވެ. 

މަޖިލީހުގެ މިހާރުގެ ނައިބުރައީސް ޕީއެންސީގެ މެންބަރ ކަމުން ވަކިކޮށް ދިއްގަރު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގޮނޑި ހުސްކޮށްލުމަށް ދަނީ ރޭވެމުންކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން މަޖިލީހުގެ ނައިބުރައީސް އަހުމަދު ނާޒިމް މެލޭސިޔާއަށް ފުރާވަޑައިގަތުމަށް ތައްޔާރު ވަމުންދާ ކަމަށްވެސް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.

މައުލޫމާތު ލިބޭގޮތުގައި މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަބްދުއްރަހީމް އަބުދުއްލާ ވެސް މަގާމުން ވަރަށް އަވަހަށް ވަކިކުރުމުގެ ވިސްނުމެއް ޕީއެންސީން ގެންގުޅޭ ކަމަށްވެސް މައުލޫމަތު ލިބިފައިވެއެވެ.

ދާދި ދެންމެއަކު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ  މި އަނިޔާވެރިކަން ހިތިގޮތަކަށް ނިމިގެންދާނީ ގައުމުގެ ހައްޤުގައި ބަޔަކު ނިކުމެ ގުރުބާނީތަކެއް ވެގެން ކަމަށެވެ.

ހައްގުބަސް ބުނުމާއި ހައްގަށް ވަކާލާތުކުރުމުގައި އެކަކުވެސް ބިރުން ފަހަތަށް ޖެހިގެން ނުވާނެ ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. 

މެންބަރު އައްބާސްއަކީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި ސަރުކާރުގެ ދޯހަޅި ސިޔާސަތުތަކާ ދެކޮޅަށް ހައްގުބަސް ވިދާޅުވުމުގައި ދެމިހުންނަވާ މެންބަރެއްކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ މިއީ އިދިކޮޅު ލީޑަރުން އަދި ވަކިން ހާއްސަކޮށް ރައީސް ނަޝީދާއި ރައީސް ސޯލިހާއި ރައީސް ޔާމީނު އެކުގައި ނުކުމެ ގައުމު ސަލާމަތް ކުރަންވީ ވަގުތު ކަމަށެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެން މި ތިބީ ތިން ރައީސުންނާއެކު މި މަސައްކަތް ފަސްޖެހުމެއް ނެތި ކުރުމަށް ތައްޔާރަށް." ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.

"މިހާރުން މިހާރަށް ނޫސްވެރިން މިނިވަން ކުރުމަށް އިންސާފުވެރި ފަނޑިޔާރުންނާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތައް މަސައްކަތްކޮށްދެއްވުމަށް އިލްތިމާސްކުރަން" އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒު ދެންމެ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ގޮވާލެއްވިއެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު އިއްޔެ ބޭއްވި ނޫސް ކޮންފަރެންސެއްގައި އަދަދު ނޫހުގެ ހިތްވަރުގަދަ ނޫސްވެރިޔާ މުހައްމަދު ޝަހުޒާން ރައީސް މުއިއްޒާ ކުރެއްވި ސުވާލަކާ ގުޅިގެން 15 ދުވަހަށް މޫސްވެރިޔާ ޝަހުޒާން ވަނީ ޖަލަށް ިއަދު ޖަލަށް ލާފައެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު އަރިހުން ނޫސްވެރިޔާ ޝަހުޒާން އެއްސެވީ ރައީސް އޮފީހުގެ އާދައިގެ އަންހެން މުއައްޒަފާ ސިގްނަލް އެޕް މެދުވެރިކޮށް ރޭގަނޑުގެ ނު ގަޑިގަޑީގައި އެކި ރޭ މަތިން އެކި ގަޑީގައި 58 ކޯލް ކުރެއްވީ ކީއްވެތޯއެވެ. އެކޯލް ތަކުގައި ރައީސް އޮފީހުގެ އާދައިގެ އަންހެން މުއައްޒަފަކާ ދައްކަވަން އޮތީ ކޮން ވާހަކައެއްތޯއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒަށް ޖަވާބު ނުދެއްވުނު އެ ހޫނު ސުވާލަށް ލިބުނު ޖަވާބަކީ ނޫސްވެރިޔާ އެ މާލަމުން ނެރެލުމާއި 15 ދުވަހަށް ޖަލަށްލުމެވެ. ނޫސްވެރިޔާ ޝަހުޒާނު ޖަލަށް ލުމާއި ގުޅިގެން އޭނާގެ ބައްޕަ އަހުމަދު ޝާޒް ވިދާޅުވީ މުއިއްޒާ އާއި ނިއުސް ކޮންފަރެންސް އެއްގައި ސުވާލު ކޮއްލި ހިތްވަރުގަދަ ނޫސްވެރިޔާ އަށް ކޯޓަށް ހާޒިރުކޮށް ލޯޔަރަކު ހޯދަން ދިނީ އެންމެ 2 ގަޑިއިރު ކަމަށެވެ.

ލޯޔަރު އެއީ ފިހާރައިގައި ވިއްކަން ހުންނަ އެއްޗެއްތޯ ސުވާލުކރައްވަމުން ޝާޒު ވިދާޅުވީ "ހައްގަށް ނަސްރު އަންނާނެ. ސާބަސް ދަރިފުޅު" މިހެންނެވެ. 

އަހުމަދު ޝާޒަކީ ސިފައިންގެ ހިދުމަތުން ރިޓަޔަރ ވެގެން ހުންނެވި ރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ކޮމޭޑިއަނެއް ކަމުގައިވާ "ތަޖޫ" އެވެ. 

ސޯޝަލް މީޑިއާ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ޝާހިދު އެކަމަށް ގޮވާލެއްވީ މިއަދަކީ ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގައި އަނދިރި ދުވަހެއް ކަމަށާއި ވަޒީފާގެ ޒިންމާ އަދާކޮށްގެން ނޫސްވެރިން ޖަލަށް ލައިގެން ނުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުންނެވެ. 

ދެނޫސްވެރިން ޖަލަށްލުމަކީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަށް ލިބުނު ބޮޑު ދެރައެއް ކަމަށާއި ބާރުވެރި ފަރާތްތައް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާ އެންމެންނަށް ދިން ބޮޑު އިންޒާރެއްކަމަށް ކުރީގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރ އަދި އދ އާއްމު މަޖިލީހުގެ 76 ވަނަ ރައީސް  ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ކްރިމިނަލް ކޯޓުން މިއަދު ޝަހްޒާން 15 ދުވަހަށް ޖަލަށް ހުކުމްކުރީ ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒުއާ ކުރި ސުވާލަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އަދި ލީވާން 10 ދުވަހަށް ޖަލަށް ހުކުމްކުރީ ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރެއްގެ ވާހަކަ ނޫހުގައި ލިޔުމުންނެވެ. 

ޝަހުޒާން އާއި ލީވާންގެ މައްސަލަ ވެސް ގުޅުވާފައި ވަނީ އަދަދުން ނެރުނު "އައިޝާ" ޑޮކިޔުމެންޓްރީގައި ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒަށް ކުރާ ސީރިއަސް ތުހުމަތުތަކާއެވެ. އެ ތުހުމަތުތަކުގެ ވާހަކަ ހުއްޓުވުމަށް ކޯޓުން ވަނީ މުޅި ރާއްޖެއަށް "ގޭގް އޯޑަރެއް" ނެރިފައެވެ.

އައިޝާ ޑޮކިއުމެންޓްރީ އާއި ގުޅުވައިގެން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު ކޯޓުއަމުރަކީ ފަނޑިޔާރުންނަށް ބިރުދައްކާ މަޖުބޫރު ކުރުވައިގެން ނެރުވި އަމުރެއް ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރައްވަމުން ބޮންޑަ ވިދާޅުވީ އެ ފަދަ އަމުރެއް ތަމްފީޒު ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެ ދިނުމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ކޯޓަށް ހާޒިރުވާން ނުޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ މެނަްބަރު ބޮންޑަ މިމޭރުމުން އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް ކުރެއްވީ އަދަދުގެ އިސްވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ދައުލަތުން ދައުވާކުރާ ގަޒުފްގެ މައްސަލައިގައި ގާނޫނުއަސާސީގެ 27 ވަނަ މާއްދާއާއި ހިލާފަށް ކްރިރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު ކޯޓު އަމުރުގެ ހަބަރު އަދަދު ނޫހުގައި ޝާއިއުކުރި ނޫސްވެރިޔާ ލީވާން އަލީ ނަސީރު ކޯޓު ހުރުމަތް ކެނޑުމުގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހާޒިރު ކުރުން ކުށްވެރިކުރެއްވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. 

ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އެ ކޯޓް އަމުރަކީ ގާނޫނު އަސާސީ އޮތްގޮތުން އެ އަމުރަކީ ތަންފީޒު ކުރެވޭނެ އަމުރެއް ނޫންކަމަށް ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ކުރީގެ ފަނޑިޔާރު ޖަސްޓިސް ހުސްނުއްސުއޫދު ވެސް ވިދާޅުވެއެވެ. ހުސްނުއްސުއޫދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އަމުރުގެ ސްކޯޕް ފުޅާކަމުން އެއަމުރަކީ ރައްޔިތުންނަށް ކިޔަމަންވެވޭ ގޮތަށް އޮތް އަމުރެއް ނޫނެވެ.  

" އެންމެ މޮޅު ގޮތަކީ އޭނަގެ ( ރައީސް މުއިއްޒު) މައްޗަށް ނޯ ކޮންފިޑެންސް ވޯޓެެއް ނަގާ އޭނަ ޝަރީޢަތުގެ ކުރި މައްޗަށް ހާޒިރުކުރުން" ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވީ ދައުރުގެ ބާކީ ބައިގައި ނައިބު ރައީސް އާ ވެރިކަން ކުރަން ހަވާލުކުރުމަކީ ޕީއެންސިއަށް އޮތް އެންމެ މޮޅުގޮތް ކަމަށެވެ. 

ވެލިދޫ ދާއިރާގެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރ ވިދާޅުވަނީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ނޯކޮންފިޑެންސް ވޯޓުނަގާ ޝަރީއަތަށް ހާޒިރުކޮށް ނައިބު ރައީސް ހުސައިން މުހައްމަދު ލަތީފާ ވެރިކަން ހަވާލު ނުކޮށްފިނަމަ ޕީއެންސީއަށް 2028 ކާމިޔާބު ނުވާނެ ކަމަށެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ނޯ ކޮންފިޑެންސް ނެގުމައްފަހު ގާނޫނާ ހިލާފަށް މުއިއްޒު ކޮށްފައިވާ މުޑުދާރު ކަންކަން ތަހުގީގުކޮށް އޭނާގެ މައްޗަށް މިހާރު ޝަރީއަތް ހިންގީމާ މެޖޯރިޓީ ޕާޓީން ގާނޫނީ ވެރިކަން ދަމަހައްޓާކަން ރައްޔިތުންނަށް ފެންނާނެ ކަމަށް މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. މިއީ މިގޮތުން މެޖޯރިޓީ ޕާޓީއަށް 2028 ކަމިޔާބުކުރަން ލިބޭ ރަނުގެ ފުރުސަތަކަށް ވާނެކަމަށް ވެސް މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ނޮކޮންފިޑެންސް ވޯޓު ނެގުމަށް ގޮވާލާ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި މުހައްމަދު އައްބާސް ވިދާޅުވީ ނިމިދިޔަ ކައުންސިލް އިންތިހާބުން މެޖޯރިޓީ ޕާޓީ ބަލިވީ ރައީސް މުއިއްޒަށް ރައްޔިތުން އިތުބާރު ނުކުރާތީ ކަމަށެވެ. " އޭނަ (ރައީސް މުއިއްޒު) ދޮގުހެދިލެއް ގިނަވުމުގެ ސަބަބުން ރިފަރެންޑަމު ވޯޓުން މެޖޯރިޓީ ޕާޓީ ބަލިވީ" ވެލިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރ ވިދާޅުވިއެވެ. 

މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވީ މިހާރު މުޅި ޕާޓިން އެ އުޅެނީ ރައީސް އޮފީސް ތެރޭގައި އޭނަ އަންހެނަކާ މަންޖޯޅުވި ކަންތަކުން ސަލާމަތް ނުވެވިގެން ކަމަށާއި ރައީސް ކަމުން މުއިއްޒު ބޭރު ކުރުމަކީ ގައުމަށްވެސް އަދި މެޖޯރިޓީ ޕާޓީ (ޕީއެންސީ) އަށް ވެސް އެންމެ މޮޅު ގޮތް ކަމަށެވެ.

މެންބަރު އައްބާސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އައްބާސް އެ ބަޔާން ކުރެއްވި ވާހަކަފުޅު ތަކަކީ "މީ މެޖޯރިޓީ ޕާޓީ (ޕީއެންސީ)ގެ ގިނަ މެންބަރުން މިހާރު ވިސްނަމުންދާ އަދި ގަބޫލު ކުރާ ގޮތް" ކަމަށެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީއަށް ބަދަލެއް ގެނެސްގެން އެކަމާ މެދު ދުސްތޫރީ މައްސަލއެއް ސްޕްރީމް ކޯޓައް ހުށަހެޅީމާ ސްޕްރީމް ކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާ ނިމެނދެންވެސް އާއްމުރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް އަމުރެއް ނުނެރެވޭއިރު ބައެއްގެ މެދުގައި ހިންގާ ޖިނާއީ ޝަރީއަތަކާ ގުޅިގެން އެންމެހާ ރައްޔިތުންނގެ މައްޗަށް ކޯޓަކުން އަމުރެއް ނެރެވިދާނެ ކަމަކަށް ގާނޫނު އަސާސީ އެކުލަވާލި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރެއްވި މޫސާ މަނިކު ދެކިވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީގެ 44 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނަނީ ކުށުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުންގެމައްޗައް ތަހުގީގު ހިންގާ ޝަރީއަތް ކުރެވިދާނެކަމަށާއި އެކަމާ ގުޅގެން އެހެން މީހެއްގެ ހައްގަކަށް ނުވަތަ ގާނޫނީ ވާޖިބަކަށް ހުރަސް ނޭޅޭ ނެކަމަށް ވެސް މޫސާ މަނިކު ވިދާޅުވިއެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީ ގެ 59 މާއްދާގައި ބުނާ ހައްގެއް ކޯޓަކުން ހިފަހައްޓާ އަދަބެއް ނުދެވޭނެ ކަމަށާޢި ކޯޓުތަކަށް ލިބިގެންވާ ބާރުތަށް ގާނޫނު އަސާސީ ގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ކުރާއިރު މައްސަލައކާއި ގުޅިގެން އަޅާ އިދާރީފިޔަޅު އެޅުމުގައި ކަން ކުރަންޖެހޭ ގޮތް ގާނޫނު އަސާސީ ގެ 43 ވަނަ މާއްދާގައި ވަރަށް ތަފްސީލްކޮށް ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ވެސް މޫސާ މަނިކު ވިދާޅުވިއެވެ. އެގޮތުން އަޅާ ފިޔަވަޅެއް ވެސް ގާނޫނު އަސާސީގެ 62 ވަނަ މާއްދާއާއި 63 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިއާއަތް ކުރާއިރު ހައްގުތައް ގެއްލޭކަމަށް ފެންނަ ނަމަ  ގާނޫނަކުން ބާރުލިބިގެން މެނުވީ އެފަދަ އަމުރުތަކަށް ތަބާނުވުމުގެ ހައްގު  ލިބިގެން ވާކަމަށް ގާނޫނު އަސާސީގެ 64 ވަނަ މާއްދާ ބުނާކަން މޫސާ މަނިކު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

އަދަދު ނޫހުން ޝާއިއުކުރި ޑޮކިއުމަންޓްރީ އެއްގައި ރައީސް މުއިއްޒު ޒިނޭކުރިކަމަށް ބުނާކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ޕީޖީން ހުށައެޅި ގަޒްފުކުރުމުގެ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން އެ ޑޮކިއުމެންޓްރީ ދައުރު ނުކުރުމަށާއި ހިއްސާ ނުކުރުމަށާއި އޭގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެއްގެ ވާހަކަ ނުދެއްކުމަށް އަމުރެއް ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރެއް ވަނީ ނެރެފައެވެ.  މިހާރު މިވާގޮތުން ފަރުނީޗަރު ފިހާރައަކުން ސޯފާއެއް ގަނެގެން ޕިކަޕަކަށް އަރުވައގެން ދަނިކޮށް ކޯޓުއަމުރާ ހިލާފުވެގެން ހައްޔަރު ކުރަންވީނޫންތޯ މުސާ މަނިކު އައްސަވައެވެ.

މެންބަރު އައްބާސް ވިދާޅުވަނީ އިދިކޮޅު އެންމެ ބޮޑު ޕާޓީން ފެނިގެންދަނީ ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި އެކަކު އަނެކަކު ނޮޅާ ކަމުންދާ ބޮޑު މަންޒަރު ކަމަށެވެ.

ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރަންޖެހުނު މުހިންމު ވަގުތު އެންމެ ބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ތެރޭގައި އޮތް ބައިބައިވުމުގެ ސަބަބުން ޒިންމާދާރު އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ދައުރު އަދާ ނުކުރެވޭކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ޤާނޫނުއަސާސީން ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވާ އެތަކެއް ހައްގުތަކެއް ގެއްލި ދައުލަތުގެ ތިންބާރު އެކުވެ ގައުމެއްގެ ސިފަ ގެއްލިގެން ރާއްޖޭން ދާކަމަށް މެންބަރު އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި އަމިއްލަ އެދުމުން ފޯވެފައިވާ ސިޔާސީ ވެރިން ވިސްނާ ފިކުރު ކުރާކަށް ނުވޭތޯ އައްބާސް ވަނީ ސުވާލު ކުރައްވާފައެވެ.

އައްބާސް އައްސަވަނީ "މި ގައުމުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނެވި ބޭފުޅަކު ރައީސް އޮފީހިގެ ހުރުމަތް ކަޑާލާ، ޒިނޭގެ ތުހުމަތު ކުރެވުނު ޒަމާނެއް ދިވެހިން ދުށީމުތޯ" އެވެ. 

މެންބަރު އައްބާސް މި މޭރުމުން ވާހަކަ ދައްކަވާފައި ވަނީ ރޭގައި ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓެއްގައެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ޝާހިދު އެ މޭރުމުން އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް ކުރެއްވީ އެމްޑީޕީގެ  ގެ ޒުވާނުންގެ ހިތްވަރުގެ ނައިބު ރައީސް އަނެއްކާވެސް ފުލުހަށް ހާޒިރުކުރަނީ އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތިކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ.  

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބާއި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުން ސަރުކާރަށް ލިބުނު ބޮޑު ނާކާމިޔާބީ އާއެކު ސަރުކާރުގެ މުވައްސަސާތައް މެދުވެރިކޮށް އިދިކޮޅު ހަރަކާތްތެރިންނަށާއި ޕާޓީތަކަށާއި މީޑިއާއަށް ބިރު ދެއްކުން ސަރުކާރުން އާއްމުކަމަކަށް ހަދައިފިއެވެ. 

ޓާބެވިލް ކަރެކްޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޝަންގައި ޑްރޯން މެދުވެރިކޮށް އެތެރެކުރަން އުޅުނު މަސްތުވާތަކެއްޗާއި ފޯނުތަކެއް ވަނީ އަތުލައިގަނެފައެވެ. ޖަލުގެ ކަޅު ބާޒާރުގައި މި ތަކެތީގެ އަގު 165,000 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް މައްޗެވެ.

ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި، ޑްރޯން ބޭނުންކުރުމުން ޖަލުގެ އާންމު ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތަކަށް ފިލައިގެން، ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި ގައިދީން ތިބޭ ސަރަހައްދުތަކަށް ތަކެތި ވައްޓާލުމުގެ ފުރުސަތު ކުށްވެރިންނަށް ލިބިގެންދެއެވެ.

ޖަލުތަކަށް މިގޮތަށް އެތެރެކުރާ ތަކެތީގެ ސަބަބުން ހަމަނުޖެހުންތައް ހިނގުމާއި ކުށްކުރުމަށް މަގުފަހިވުމުގެ އިތުރުން ޖަލުން ފިލުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވާކަމަށް އޮފިޝަލުން އިންޒާރު ދެއެވެ. މީގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ހާދިސާއެއްގައި، ޑްރޯން މެދުވެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދިން އާލާތްތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން ގައިދީއަކު ޖަލުން ފިލާފައިވާކަން ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.

މިފަދަ ނުރައްކާތެރި އަމަލުތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، އެ ބާވަތުގެ އުޅަނދުތަކާ ދެކޮޅަށް ހަރުކަށި ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ދިނުމަށާއި، ގާނޫނުތައް ހަރުދަނާކުރުމަށް އެމެރިކާގެ ގިނަ ސްޓޭޓްތަކަކުން ފެޑަރަލް ސަރުކާރުގައި ދަނީ އެދެމުންނެވެ. ކާބޯތަކެތި ޑެލިވަރީކޮށްދޭހާ ފަސޭހައިން ޑްރޯން މެދުވެރިކޮށް މިފަދަ ތަކެތި ފޯރުކޮށްދެމުންދާއިރު، އެފަދަ އުޅަނދުތައް ދެނެގަނެ ހުއްޓުވުމަށް ޖަލުތަކުގެ އިސްވެރިން ދަނީ އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ.

މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަރުތީބުވަމުން އަންނަ ޑިމޮކްރަސީއަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއްކަމުގައި ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސް ސޯލިހު ފާހަގަ ކުރެއްވި ގޮތުގައި އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގައި ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭވަރުގެ މިނިވަންކަމެއް އޮތްކަން ފަހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. 

"އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގައި، ދުނިޔޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ އިންޑެކްސްގައި ރާއްޖެ ވަނީ 120 ވަނައިން 72 ވަނައަށް ކުރިއަށް ޖެހިފަ" ކަމަށް ވިދާޅުވިއެެވެ.

ދުނިޔޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ އިންޑެކްސް 120 އިން 72 ކުރިއަށް ޖެހުނު ޖެހުމަކީ އިހުލާސްތެރި މަސައްކަތުން ނަތީޖާ ނެރެވޭނެކަމުގެ ހެއްކެއްކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމުގެ އިންޑެކްސްގައި ރާއްޖެ މިހާރު އޮތީ 180 ގައުމުގެ ތެރެއިން 108 ވަަނައިގައެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ "މިއަދު، ނޫސް އިދާރާތައް ބަލާ ފާސްކޮށް، އެޑިޓަރުން ދަތުރުކުރުން މަނާކޮށް، އަދި ހަގީގަތް ފޮރުވުމަށް ހަރުކަށި ގާނޫނުތަކުގެ ބޭނުން ހިފަމުންދާއިރު، ނޫސްވެރިން ކެރުމާއި ސާބިތުކަމާއެކު ދެމިތިބެންޖެހޭ" ކަމަށެވެ.

ބިރުދެއްކުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ފުރުސަތު ދީގެން ނުވާނެ ކަމަށްވެސް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިއަދު ބައިނަލްއަގުވާމީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރަމުން އަންނައިރު ޒިންމާދަރުވުމުގެ ބަދަލުގައި މި ސަރުކާރުން އިހުތިޔާރު ކުރީ ނޫސްވެރިިންނަށް ބިރު ދެއްކުން ކަމަށް ވެސް އެމްޑީޕީ ގެ ރައީސް ކަންކުރައްވަމުން ގެންދަވާ އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ނޫސްވެރިންނާއެކު ސާބިތުވެ ހުންނެވި ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ސަރުކާރު އިސްވެ އޮވެ ނޫސްވެރިންނަށް ފުރައްސާރަކުރުމާއި، ޖިނާއީ ދައުވާ ކުރުން ވަގުތުން ހުއްޓާލުމަށް ޝާހިދު ގޮވާލައްވާފައި ވަނީ އެމަނިކުފާނު އެކްސްގައި މިއަދު ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައެވެ. 

ކަންކަން ހާމަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ސަރުކާރުން ވަނީ ބިރު ދައްކަން ފަށާފައިކަމަށާއި ނޫސްވެރިކަން ހަނިކުރާ ގާނޫނުތަކުން ފެށިގެން ނިއުސްރޫމްތަކަށް ފުލުހުން ވަދެ ހިންގި ތަހުގީގުތަކާ ހަމައިން ފެށިގެން މުއިއްޒު ސަރުކާރު ޒިންމާދާރުވުމުގެ ބަދަލުގައި ހިޔާރުކުރީ ބިރު ދެއްކުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ޕްރެސް ފްރީޑަމް އިންޑެކްސްގައި 180 ގައުމުގެ ތެރެއިން ރާއްޖެ 108 ވަނައިގައި އޮތް އޮތުމަކީ ލަދުވެތި ކަމެއްކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ޕްރެސް ފްރީޑަމް އިންޑެކްސްއަކީ ރިޕޯޓާސް ވިތައުޑް ބޯޑާސް (އާރުއެސްއެފް)އިން ގައުމުތަކުގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ދަރަޖަކުރުމުގެ ގޮތުން އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކުރާ ދަރަޖަ ކުރުމެކެވެ. 

ހުރިހާ ހާލަތެއްގައިވެސް މަސައްކަތްތެރިންގެ ހައްގުތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކޮށްދިނުމަށާއި، އެ ފަރާތްތަކުން ކުރާ ބުރަ މަސައްކަތުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމަށް ގޮވާލައްވަމުން މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހީވާގި، މުރާލި، ފަންނުވެރި އަދި ހިދުމަތްތެރި ހުރިހާ މަސައްކަތްތެރިންނަށް ލޯތްބާއެކު ތަހުނިޔާ އަރިސްކުރައްވާ ކަމަށެވެ.

ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ހިދުމަތްތެރި މަސައްކަތްތެރިންނަށް ހުރިހާ ގޮތަކުން ކާމިޔާބީއަށް އެދިވަޑައިގަންނަވަމުން މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވީ ދުނިޔެއާއި ދިވެހިރާއްޖެ މިއަދު މިދެކޭ ތަރައްގީއާއި ކުރިއެރުމުގެ ހަގީގީ މޭސްތިރިންނަކީ މަސައްކަތްތެރިން ކަމަށެވެ. 

"ޝައްކެއްނެތް ދުނިޔެ ވެސް އަދި ދިވެހިރާއްޖެ ވެސް މި ދެކޭ ތަރައްގީއާއި ކުރިއެރުމުގެ މުގުލުގައި ތިއްބެވި މޭސްތިރިންނަކީ، މަސައްކަތްތެރިން. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފަހިވެފައިވާ ހުރިހައި ފަސޭހަތަކެއްގެ އަސްލަކީ، ހިދުމަތްތެރި މަސައްކަތްތެރިން،" މޭޔަރ އާދަމް ޢާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

އާދަމް އާޒިމަކީ އަމަލާ ބަހުން މަސައްކަތްތެރިކަމާއި މަސައްކަތްތެރިންނަށް ލޯބިކުރައްވާ ނަތީޖާ ނެރެދެއްވުމުގައި މަދުންނޫނީ ނުފެންނަވަރުގެ ނަމޫނާ ބޭފުޅެކެވެ. ފަހުގެ ތާރީހުގައި ރާއްޖޭގައި ކުރެވުނު ބޮޑެތި ގިނަ ކަންކަމުގައި އާދަމް އާޒިމުގެ މޭސްތިރިކަމާއި އަމަލީ ބައިވެރިވުމާއި ލީދަރޝީޕް ފެނިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހު އެ މޭރުމުން ވާހަކަ ދެއްކެވީ އަދަދު ނޫހުގެ އޮފީހަށް ފުލުހުން ވަދެ އެ ތަން ބަލާ ފާސްކުރަން ފެށުމާ ގުޅިގެން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއްވާ އެ މަނިކުފާނުގެ ރަސްމީ އެކްސް އެކައުންޓުން ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައެވެ.

ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އަދަދު ނޫހުގެ އޮފީސް ބަލާ ފާސްކުރަން ފުލުހުން ވަދެފައިވަނީ " އައިޝާ " ގެ ނަމުގައި އަދަދު ނޫހުން ގެނެސްދިން ޑޮކިއުމަންޓްރީއަކާ ގުޅޭ ހެކި ހޯދުމަށް ތަހުގީގު ކުރަމުންދާ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ކަމަށް އަދަދު ނޫހުން ރިޕޯޓް ކުރެއެވެ. 

ނޫސްވެރިންނާއި ސަރުކާރާ ވާދަވެރި ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން އެކަން ސިފަކުރަނީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ފާޑުކިޔާ ނޫސްތަކަށް ބިރުދެއްކުމަށް ހިންގާ އަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދަދު ނޫހަކީ ސަރުކާރުގެ އެކި ނިންމުންތަކާއި ކޮރަޕްޝަނުގެ ތުހުމަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ބިނާކުރަނިވި ގޮތެއްގައި ފާޑުކިޔުމުގެ ގިނަ ރިޕޯޓުތަކެއް ޝާއިއުކުރަމުންދާ ނޫހެކެވެ. 

އަދަދު ނޫހުގެ އޮފީހަށް ފުލުހުން ވަނުމަކީ މިނިވަން މީޑިއާތައް ނައްތާލުމަށް ސަރުކާރުން ހިންގާ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަށް ބިރުދެއްކުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މިފަދަ މަސައްކަތްތަކަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށާއި، މައުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމަށް ރައްޔިތުންނަށް އޮތް ހައްގަށް ދެވޭ ސީދާ ހަމަލާއެއް ކަމަށެވެ. 

މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާއި ނޫސްވެރިންނަށް ބިރުދެއްކުމުގެ ސަގާފަތެއް ގާއިމުކުރުމަކީ ގައުމުގެ ޑިމޮކްރަސީ ފަހަތަށް ގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އދ މަޖިލީހުގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގެ ރައީސްކަންވެސް ކުރައްވާފައިވާ އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝަހިދު ވިދާޅުވީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަކީ ޑިމޮކްރަސީގެ އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ތަނބު ކަމަށެވެ.

އަދަދު ނޫހުގެ އޮފީހަށް ފުލުހުން ވަދެ ބަލާ ފާސްކުރަނީ ރައީސް މުއިއްޒު ހިންގެވިކަމަށް ބުނާ ކައިވެނީގެ ބޭރު ޖިންސީ ގުޅުމަކާގުޅޭ ގޮތުން އައިޝާގެ ނަމުގައި ވީޑިއޯ ރިޕޯޓަކާ ގުޅިގެން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުންނެވެ.  

މޭޔަރަށް ދިން ހަމަލާ މިހާ އިރު ވީއިރުވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ކުއްވެރި ނުކުރެއްވުމާއި އެކަމަގުޅިގެން ސަލާމާތާ ރައްކާތެރި ކަމުގެ ފިޔަވަޅެއް ސަރުކާރުން ނާޅާ އޮތް އޮތުމަކީ އެ އަމަލު ހިންގުވީ ސަރުކާރުންކަމަށް މޭޔަރު ކުރައްވާ ތުހުމަތަށް ލިބޭ ބާރެކެވެ. 

މިހާ ހިސާބުން ރޭގައި އޮތް ސުލްހަވެރި އެއްވުމެއްގައި ހުންނަވަނިކޮށް މާލޭ މޭޔަރ އޮނަރަބަލް އާދަމް އާޒިމަށް ދިން ހަމަލާއާއި ގުޅިގެން އެ ހަމަލާ ކުއްވެރިކުރައްވާ އެކި ބޭބޭފުޅުން ގެ ޝުއޫރު ހުރިގޮތް ހާމަކޮށްލާނަމެވެ.

ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު: 

ރޭ މާލޭގައި އެމްޑީޕީން ބޭއްވި ސުލްޙަވެރި ހިނގާލުމުގެ ތެރެއިން މާލޭ ސިޓީގެ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް އަށް ދިން ހަމަލާ އެންމެ ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކުރަމެވެ. މި ހަމަލާ އަވަސް ގޮތެއްގައި ތަހުގީގު ކުރުމަށާއި، މާލޭގެ މޭޔަރަށް ބޭނުންވާ ފުރިހަމަ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ފުލުހުންނަށާއި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ގޮވާލަމެވެ.

އެއްވެ އުޅުމާއި، ޚިޔާލުފާޅުކުރުމާއި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަކީ ޤާނޫނުަސާސީން އެންމެނަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ހައްޤުތަކެވެ. އަދި ސުލްހަވެރި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް އަމާން މާހައުލެއް ގާއިމުކޮށްދިނުމަކީ ކަމާބެހޭ އިދާރާ ތަކުގެ މަސްއޫލިޔަތެކެވެ.

ކުރީގެ ނައިބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް:

މާލޭގެ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި އެއްވުމެއްގައި، އެ ބޭފުޅާއަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ އަމަލެއް ހިންގުމަކީ ކަންބޮޑުވާކަމެއް. ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކަށް ބިރުވެރިކަމެއް ނެތި، ރައްކާތެރި މާހައުލެއް އޮންނަންވާނެ. ޚިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަކީ އެންމެނަށްވެސް ރައްކާތެރިކަމާ، ހަމަހަމަކަމާއެކު ލިބިދޭންޖެހޭ ހައްގެއް.

ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު:

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް ދިން ހަމަލާ ކުށްވެރިކުރަން. ދައުލަތުގެ ކަމާގުޅޭ އެންމެހާ ފަރާތްތަކުން މައްސަލަ ބެލުން ކޮންމެހެން ބޭނުން.

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު:

އެމްޑީޕީއިން މާލޭގައި މިރޭ ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ސުލްޙަވެރި ހިނގާލުމުގެ ތެރެއިން މާލޭ ސިޓީ މޭޔަރ ޢަދަމް އާޒިމްއަށް ދިން ޙަމަލާ ހަރުކަށި ޢިބާރާތުން ކުށްވެރިކުރަން. އަދި މިޙަމަލާ ތަހުގީގުކުރުމަށާއި، ވެރިރަށް މާލޭގެ މޭޔަރަށް ދޭން ޖެހޭ ފުރިހަމަ ރައްކާތެރިކަން ދިނުމަށް އަދި ސުލްޙަވެރި ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތައް ހިންގޭނެ މާޙައުލެއް ޤާއިމްކޮށްދިނުމަށް ފުލުހުންނަށާއި ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ގޮވާލަން

އެމްޑީޕީ ވަގުތީ ޗެއަރޕާސަން އަބްދުލްގަފޫރު މޫސާ: 

މި ޕާޓީގެ ސުލްހަވެރި ސިލްސިލާ މުޒާހަރާ ކުރިއަށްދަނިކޮށް، މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް އަށް މިރޭ ދިން ހަމަލާ ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރި ކުރަން. މި ހަމަލާ މިހާރުން މިހާރަށް ތަހުގީގުކޮށް، މޭޔަރ އާޒިމަށް ދޭންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާރވިސް އަށް ގޮވާލަން

އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ޗެއަޕާސަން ރީކޯ މޫސާމަނިކު:

ސުލްހަވެރި ސިޔާސީ ޙަރަކާތައް ޖާގަ ދޭންޖެހެއެވެ، "މޭޔަރު އާދަމްއާޒިމްއަށް" ރޭ މަގުމަތިން ދިންހަމަލާ ކުއްވެރިކުރަމެވެ . ސިޔާސީ ގޮތުން މީހަކު ކުރިއަރަނީ ރައްޔިތުނގެ ތާއީދާ ލޯބި އެމީހަކަށް ލިބޭތީއެވެ. MDP ގެމެމްބަރުންނަށް ،އަނިޔާދީގެން އަޅުގަނޑުމެނގެ ސިޔާސީ ޙަރަކާތެއް ނުހުއްޓުވޭނެވެ. މިޕާޓީގެ މާޒީ އެކަމައް ހެކިވާނެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް:

މިރޭގެ މުޒާހަރާގެ ތެރެއިން މާލޭގެ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް އަށް މީހަކު ދިން ހަމަލާ އަކީ ވަަރަށް ނާތަހުޒީބު އަމަލެއް. މިފަދަ ފިނޑި އަމަލުތަކަކީ ޑިމޮކްރަޓިކް މުޖުތަމައުއެއްގައި ބަލައިގަނެވޭނެ އަމަލުތަކެއް ނޫން. ސަރުކާރުގެ ނާގާބިލުކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް އެމްޑީޕީން ކުރާ މަސައްކަތް ހުއްޓުވައެއް ނުލެވޭނެ.

އަދާހަމައެޢް: މާލޭ މޭޔަރަށް ދިން ހަމަލާ ރައީސް މުއިއްޒު ކުށްވެރި ނުކުރާކަމަށް ބުނެ މިނޫހުން ރިޕޯޓް ކުރިތާ އެއްގަޑިއިރު ފަހުން އެ އަމަލު ކުށްވެރިކޮށް ރައީސް އޮފީހުން ވަނީ ބަޔާނެއް ނެރެފައެވެ.

އެކްސްގައި ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ ރޭ މާލޭގައި އެމްޑީޕީން ބޭއްވި ސުލްޙަވެރި ހިނގާލުމުގެ ތެރެއިން މާލޭ ސިޓީގެ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް އަށް ދިން ހަމަލާ އެންމެ ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރިކުރައްވާ ކަމަށެވެ.

މި ހަމަލާ އަވަސް ގޮތެއްގައި ތަހުގީގު ކުރުމަށާއި، މާލޭގެ މޭޔަރަށް ބޭނުންވާ ފުރިހަމަ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ފުލުހުންނަށާއި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ރައީސް ސޯލިހު ގޮވާލެއްވިއެވެ.

އެއްވެއުޅުމާއި، ހިޔާލުފާޅުކުރުމާއި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަކީ ގާނޫނުަސާސީން އެންމެނަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ހައްގުތަކެއް ކަމަުގައި ވިދާޅުވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ސުލްހަވެރި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް އަމާން މާހައުލެއް ގާއިމުކޮށްދިނުމަކީ ކަމާބެހޭ އިދާރާ ތަކުގެ މަސްއޫލިޔަތެއް ކަމަށެވެ. 

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް ހަމަލާ ދިނީ އެމްޑީޕީން ސިލްސިލާކޮށް ބާއްވަމުންދާ ސުލްހަވެރި މުޒާހަރާތަކުގެ ތެރެއިން ރޭގައި އޮތް މުޒާހަރާގައި މޭޔަރު ހުންނަވަނިކޮށް މަޖީދީ މަގުގައެވެ. 

މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމަށް މާލޭގެ މަގެއްގެ މަތިން ދިންހަމަލާ ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުއްވެރިކުރައްވާ ކަމަށް މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރކަމަށް ވާދަކުރެއްވި އިސްމާއީލް ޒަރިޔަންދު ވެސް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.

ހަމަލާގައި އާޒިމްއަށް އަނިޔާއެއް ވެފައިވާނަމަ، އަވަސް ސިފާޢަކަށް އެދި ވަޑައިގަންނަވަމުން ޒަރިޔަންދު ވިދާޅުވީ މުޒާހަރާތަކުގެ ބައިވެރިންނަށް ހަމަލާދިނުމަކީ ރޭވިގެން ހިންގާ ކަމެއްކަމަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމުން، ފުލުހުންގެ ތަހުގީގުގައި މިކަމަށް ވިސްނެވުން މުހިންމުކަމަށެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ދާއިރާތަކުގެ އިންތިހާބަކީ ޕާޓީގެ މެމްބަރުން އެކަތިގަނޑަކަށްވެ، 2028 ކާމިޔާބުކުރުމަށް އެމްޑީޕީން ކުރާ މަސައްކަތުގެ ފެށުމަކަށް ވާނެކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޕާޓީގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ އިންތިހާބުތަކުގައި ވަކިކޮޅެއް ނެންގެވުމަކީ ގަބޫލުކުރައްވާ އުސޫލެއް ނޫން ކަމަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

"އަޅުގަނޑުގެ އެދުމަކީ ޕާޓީގެ ވީހާވެސް ގިނަ މެމްބަރުން އެތެރޭގެ އިންތިހާބުގައި ބައިވެރިވެ، ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ވޯޓު ދެއްވުން" ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އެމްޑީޕީއަކީ ވޯޓުން އުފާވެރިކަން ހޯދާ ޕާޓީކަމަށް ވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ދާއިރާތަކުގެ ހިންގާ ކޮމެޓީއާއިއެކު އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން ހޮވުންވެސް ކުރިއަށް އޮތް އެތެރޭގެ އިންތިހާބުގައި އޮންނާނެއެވެ. ޗެއަރޕާސަން ކަމަށް ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވާދަކުރައްވާނެކަމަށް މިހާރުވަނީ އިއުލާނު ކުރައްވާފައެވެ. ގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާގެ މަޖިލިސް މެންބަރު މީކާއީލް އަހުމަދު ނަސީމް ވެސް ޗެއަރޕާސަން ކަމަށް ވާދަކުރައްވައެވެ. 

ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވީ "ސަރުކާރުން ސުކޫކް އަނބުރާ ދެއްކުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރީ ރިޒާވް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާއިން ހަމަޖައްސައިދިން 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީ ހެއްޔެވެ؟". ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީއަކީ އިންޑިއާގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުން ދީފައިވާ ވަގުތީ އެހީއެކެވެ. ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީއަކީ ސަރުކާރުގެ ދަރަނިތައް ހަލާސްކުރުމަށް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ހުޅުމާލެ ދެކުނު ދާއިރާގެ މެންބަރ ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކަރަންސީ ސްވޮޕް ދެއްކުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ދޭން ރާއްޖެއިން އެދިގެން އުޅޭކަމަށް ބުނާ މީޑިއާ ރިޕޯޓަކާ ހަވާލާދެއްވާ އެކްސްގައި ޑރ. ޝަމްހީދު ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، މިފަދަ ފެސިލިޓީއެއް އެގޮތަށް ބޭނުންކުރުމުގެ ގާނޫނީ ބާރެއް އެމް.އެމް.އޭގެ ގަވަރުނަރަށް ލިބިވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ.

އިންޑިއާއިން މި ސްވޮޕްގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ނުދީފި ނަމަ، މި މަސް ނިމޭއިރު ރާއްޖެއަށް ދަރަނި ނުދެއްކޭ ހާލަތަކަށް (ޑިފޯލްޓަކަށް) ދާން ޖެހިދާނެތޯ ޝަމްހީދު ސުވާލުކުރައްވައެވެ. ސަރުކާރާއި އެމް.އެމް.އޭ އިން މި މައުލޫމާތުތައް ސިއްރުކުރަނީ ކީއްވެގެންތޯ ޝަމްހީދު އައްސަވައެވެ.

ޝަމްހީދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ރިޒާވްގެ ހަގީގީ ހާލަތު ރައްޔިތުންނަށް ސާފުކޮށް ހާމަކޮށްނުދެވެންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ކުޑަ ކަމެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ޝަމްހީދު ވިދާޅުވިއެވެ. ކަމަކީ ކާބޯތަކެއްޗާއި، ބޭހާއި، ތެޔޮ ފަދަ ޒަރޫރީ ތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ގާބިލުކަމާ ގުޅިފައިވާ، ގައުމީ ފެންވަރުގެ ނާޒުކު މައްސަލައެއްކަމަށް ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

އިންޑިއާގެ ނޫހަކާއި ހަވާލާދެއްވާ ރާއްޖޭގެ ނޫހަކުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި ކަރަންސީ ސްވޮޕް ދެއްކުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ދޭން ރާއްޖެއިން އެދިގެން އެކަމުގެ މަޝްވަރާތައް މިހާރު ކުރަމުން ދިޔަސް މިފަހަރު ފައިސާދެއްކުމުގެ މުއްދަތު އިތުރު ކޮށްދިނުމުގައި އިންޑިއާއަށް ގޮންޖެހުންތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ.

ދެ ފަހަރަށް މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދީފައިވާ ކަރަންސީ ސްވޮޕްއަކީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި 7 އޮކްޓޯބަރު 2024ގައި އެއްބަސްވެ ސޮއިކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް ފެސިލިޓީ އެކެވެ.          

އެއްޔަކީ އިސްލާމިކްގެ ފަހަތަށް އެންޑޯމަންޓް އިތުރުކޮށްލައިގެން ހަމަ ޖައްސާލެވެން އޮތްކަމެއް ވެސް ނޫނެވެ. ޒަކާތު ފަންޑު ހަދައިގެން ޒަކާތަށް ދައްކާ ފައިސާ ޑރ. ޝަހީމު ހޭދަކުރަނީ ރައްޔިތުން ވިންދާއެއް ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. 

އާޔަތާއި ހަދީސް ކިޔަމުން ދީން ކުރިއެރުވުމުގެ ނަމުގައި އިސްލާމު ދީނުގެ ރުކުންތަކާއި އަޅުކަން ވިއްކައިގެން ފައިސާ ހޯދަން ދިމާކޮށްފައި އޮތްއޮތުން މިހާރުން މިހާރަށް ބަދަލުކުރަން ޖެހެއެވެ. އުމުރާ ގުރޫޕްތަކުން ކުރާ ފާޑަށް ޝަހީމު އިސްވެހުރެ ހައްޖާއި އުމުރާގެ އަޅުކަންވެސް ނަފާ ހޯދަންކުރާ ޓޫރިޒަމް ވިޔަފާރީގެ ބާވަތަކަށް ބަދަލުކޮށްފިއެވެ. 

ޒަކާތު ހައުސް ހަދައިގެން ޒަކާތަކީވެސް ބޮޑު ބިޔަ ވިޔަފާރިއަކަށް ހަދައިފިއެވެ.  ވަގުފާއި ހަދިޔާއާއި ހިލޭ އެހީއާއި މި ހުރިހާ ކަމަކީ ޝަހީމު ދޭގޮތަކަށް ދީ، އަނބުރާނެ ގޮތަކަށް އަނބުރަން އޮތް ބޮޑު ނަފާލިބޭ ވިޔަފާރިއަކަށް ހަދައިފިއެވެ. އިސްލާމީ ނަންބޯޑު އަޅުވައިގެން ދީނުގެ ނިވަލުގައި ޓެކެމުންދާ ދިޔުމުގެ ވާހަކަ ދައްކަން ގިނަބަޔަކު ބިރުގަނެއެވެ. ދީނީ ތާކިހާ އަޅައިގެން ތިބެ ދައުލަތުގެ ފައިސާއަށް ހީލަތްތެރި ގޮތްގޮތަށް ރޭވިގެން ހިތުހުރި ގޮތެއް ހަދާއިރު އެއްޗެއް ބުނަން ކެރޭ މީހަކު ނެތެވެ.

ހައްޖު އުމްރާގެ ކަންތަަކުގެ އިތުރަށް ޒަކާތާއި ވަގުފާއި ފައިދާއަކާ ނުލާ އާންމު ހިދުމަތުގެ ގޮތުގައި  ދެވޭ  ހިދުމަތްތަކަށް  ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ހުތިހާ އެއްޗެއް ދެން އަރާނީ ޝަހީމު އަތް މައްޗަށެވެ. މިސްކިތްތަކާއި ޒިޔާރަތްތަކާއި ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ހުންނަ ފަންޑު ފޮށިތަކުގެ ތަޅުދަނޑި އެ ލިބުނީ ޝަހީމް އަތަށެވެ. 

ބަޔަކަށް ދެން ފެންނާނީ ޝަހީމު ދިން އެއްޗެއް ދިން ވަރަކަށެވެ. ޑރ. ޝަހީމަކީ ރާއްޖޭގެ އިސްލާމި އައުގާފު ވަޒީރު ވިއްޔާއެވެ. އެއްޗެއް ބުނާކަށް ނުވާނެއެވެ. ބުނެފިއްޔާ މުރުތައްދުވެސް ވެދާނެއެވެ.

ޗާޕްހާނާއާއި ތަރިކަ ކޮލެޖް އާއި އިސްދާރުންތަކާއި ޅެންފަރުވާ ވެގެން ދިޔައީ ތޮއްޑޫން ގެނެސް ފެޅި ކަރައެއްގެ އޮށް ބުރުވުމަށެވެ.  ވަޒަނާއި ކާފިޔާ ހަމަކޮށް ޅެމެއް ހަދަން އެގުމަކީ ވަޒީރުކަމަށް ކުފޫ ހަމަވުން ނޫންކަން މިހާރު އެނގުނީތާއެވެ. ޅެންފަރުވާ ދިނުމަށް ހެދިހާ ދިރާސާއިން ފެނުނީ ޅެންފަރުވާ ދިނުމަށް އެންމެ މޮޅީ އެންސްޕާ ކަމަނަ ކަމެވެ. އެހާ ހިސާބުން ކަރާފަޅަން ނޫޅެ ޅެމުން ފަރުވާ  ދިނުމަށް އެންސްޕާ ކަމަނައާ ހަވާލުކުރީތާއެވެ. 

އެންސްޕާ ކަމަނައަކީ މާ މޮޅަކަށް ޓީވީ ސްޓޭޝަން ހަދާދިނުމަށް ފަންޑް ހޯދާން އެނގޭ ކަމަނަ އެކޯލައެވެ. އެންސްޕާ ކަމަނަ މޮޅީ ވަކިއެއް ކަމަކަށް ނޫނެވެ. ޕޯޑިއަމު ތަކުގައި އަގަށް ރޮއެދޭން ވެސް އެންސްޕާ ކަމަނަ ވަރެއް ހަމަ ނެތެވެ. އެލްސޯފާ މައްޗަށް ތިރިކުރާ ދޫނީގެ ވާހަކަ އޮއްބާލަންވެސް އެންސްޕާ ކަމަނަ ހަމަ މޮޅީއެވެ. އެހެން ވީމާ ހަދިޔާއަކަށް ވަޒީރުކަން ނުދޭންވީ ކަމެއް ނެތްތާއެވެ. 

ދާރުލްއާސާރުގައި ބިއްލޫރި ކޮއްޓެއްގައި އާސާރެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ބައިންދަން ވެސް ތޮއްޑޫން ގެނައި ފީ ކަރައަކަށްވުރެ އެންސްޕާ ކަމަނަ މާ ހިތްގައިމު ވާނެތާއެވެ. ބަލަން ޒިޔާރަތް ކުރާ މީހުންވެސް މާ ގިނަވާނެއެވެ. ޅެމުން ފަރުވާދެމުން ތަރިކަ ރައްކާކުރަން އެންސްޕާ ކަމަނަ މާ ބޮޑަށްވެސް މޮޅުވާނެއެވެ. އޮށް ބުރުވާ ސްޕީޗް ލިޔަން ކަރާ މޮޅަސް އެންސްޕާ ކަމަނަ ދިޔަ މަގެއްގެ އަރި މަތިންވެސް ތޮއްޑޫ ކަރައަކަށް ނުފޮރޮޅެވޭނެއެވެ. 

ވެދާނެ ގޮތެއް ހަދާނެ ގޮތެއް ނޭގިފައި ތިބި އާދައިގެ ސިޔާސީ މުއައްޒަފުން ނިވައި ފަތްގަނޑަކަށް ހިއްލާލީ ރައީސާއެކު ގަދަކޮށް ތިބިކަމުގެ ބޯޑެވެ. ވަޒީރުން ތިބީ ވާނުވާގައެވެ. އެ މީހަކު ނިސްބަތްވާ ދާއިރާއިން ލިބުނު ބޮޑު ދެރައިން މުއިއްޒުގެ ކުރިމަތީގައި އެތައް ވަޒީރަކާއި ސިޔާސީ މީހުން ބޮޑުފޭއްޔަކުން ފޭލިވެއްޖެއެވެ. ވީ ފޭލީގައި ނެގުނީ ރައީސްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓެއް ނޫނޭ ބުނެ ބަޔަކު އަދިވެސް ދަނީ ގަދަބަސް ބުނަމުންނެވެ.

ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓާއި ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު ކާމިޔާބުކުރުމަށް އެ މީހަކު ބުނި ކަމެއް، ބުނި ގޮތަކަށް މުއިއްޒު ކޮށްދިނެވެ. ގައުމުގެ އިގުތިސޯދީ ހާލަތަށް ނުބަލާ އެތައް ސަތޭކަ މިލިޔަނެއް ހޭދަކުރިއެވެ. އެކަމަކު ނަތީޖާ ދިޔައީ ސުމަކުންނެވެ. 

މުއިއްޒު ރުޅި މަޑެވެ. މުއިއްޒު ލޮލުގައި އަނދުން މަތިމައްޗަށް އަޅުވައިގެން ކާކުކުރީ ކީއްކަން މުއިއްޒަށް އެނގިއްޖެއެވެ. މުއިއްޒާ މެދު ރައްޔިތުން ދެކޭ ގޮތުގެ ހަގީގީ މަންޒަރު ފެނިއްޖެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ޕީއެންސީ ގިނަ މީހުންވެސް ދިނީ ދޯކާކަން ސާފުވެއްޖެއެވެ. 

ހަމަތެދެކެވެ. 4 އެޕްރީލްގައި މުއިއްޒުގެ ވަރަ ރައްޔިތުން ނިކުމެ ކޮށާލައިފިއެވެ. ވެރިކަމެއްގެ ހާލަތު ބަނޑު ބިންމަތީގައިޖެހޭ ވަރަށް ދަށަށް ވެއްޓުނީމާ ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ވެސް އަރާނީ ގަދަކޮޅަށެވެ. ވެރިއަކަށްޓަކާ ގުރުބާން ވާނީ މަދު ބައެކެވެ، ކޯޓުތަކާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތައް ވެސް އޭރުން ހަށިފޮޅާލާނެއެވެ. ހިންޏަށް ހަކުރު އޮޅުވާލި މަޖިލިސް މެންބަރުންވެސް ކައިފުރާފައި ތިބުމުން ހޭހަން ކުރާކަށް ގަދަކޮށް ކައިރިއަކު ނުތިބޭނެއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ބާރުގެ ކުޑަ މިންވަރަކުން މުއިއްޒު ސަރުކާރު ހަމަ ރަނގަޅަށްވެސް ކޮށިއަރުވާލައިފިއެވެ. ސަލާމަތް ބޭނުމިއްޔާ މަޝްވަރާގެ މޭޒު ދޮށަށް ދިޔުން ނޫން މޮޅު އެއްވެސް ގޮތެއް މުއިއްޒަކަށް ދެންނެތެވެ.

ޕީޕީއެމްގެ ޒަމާނުގައި 2013ގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބު ވަގަށްނެގީ ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ކަމަށް އެދުވަސްވަރު އެއްވާނަކަށް ރަށުތެރޭގައި ކިޔާއުޅުނެވެ. ދެންއައީ 2018 ގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބެވެ. ފާހަގަ ވެއްޓޭކަމަށް ހަދައިގެން އެފަހަރުވެސް ކޯޓަށް ގޮސްގެން ކޯޓުން ތަހުތު ފޭރިގަންނަން އުޅުނެވެ. 2023 ގައި ޕީއެންސީން ފޭރިގަތީ ޔާމީނުގެ ހުސްގޮނޑިއެވެ. އެންމެ ފަހުން އައްޑޫ ހިތަދޫ މެންބަރ ސިނާނުގެ ގޮޑިވެސް ނަގާ އެ ދެނީ ކޯޓު މެދުވެރިކޮށެވެ.

މިފަހަރު ދިމާވެގެން މި އުޅެނީ މީހުންކިޔާ ރަތްލާޖެހި އެޗްޑީސީ ވަގަކަށް މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ގޮނޑިއެއް ވަގަށް ނަގާދީގެން އުޅޭކަމަށް ބުނެވޭ މައްސަލައެކެވެ. ޕީއެންސީ ޓިކެޓްގައި ވާދަކުރި ސަނީހަށް ހުޅުމާލެ މެދު ދާއިރާގެ ގޮނޑި ވަގަށް ނަގާދީގެން އުޅޭކަމަށް ބުނާ މައްސަލައެކެވެ. 

ކަން ހިނގާފައިވަނީ ކިހިނެތް: 

• ހުޅުމާލޭގައި ހުން ސީއެޗްއެސއީގައި ބަހައްޓާފައިވާ ހުޅުމާލޭ ދާއިރާގެ ފޮށިތަކުން ޕީއެންސީ ކެންޑިޑޭޓް ތަފާތުކުޑަކޮށް ބަލިވުމުން ދުއްވައިގަތީ ރަށްރަށަށް ވޯޓުލެވޭ ހުޅުމާލެ ދާއިރާގެ މީހުން ވޯޓުލީ ފޮށިތަކާ ދިމާލަށެވެ. ވެރިކަމުގެ ނުފޫޒު ފޮރުވާލައިގެން މޮޅުވެވިދާނެ ކަމުގެ އުންމީދު އޮތްލެއްް ބޮޑުކަމުންނެވެ. 
• ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެން ބައެއް ރަށުގެ ނަތީޖާ ޝީޓަށް ބަދަލު ގެނެސްފައިވާކަން ސާބިތުވާން އެބަހުއްޓެވެ. އެގޮތުން ގަލަމުން ކަނޑާ ނަތީޖާ ޝީޓަށް ބަދަލުގެނެސްފައިވެއެވެ.
• ހުޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާއަށް ނިސްބަތްވާ ބަޔަކު ވޯޓުލީ ޅ. ނައިފަރު T138ގެ G2.2 ފޮށީގައި ވޯޓްލީ އަދަދަށް ވުރެ ފޮށީގައި ވޯޓިން ސްލިޕް ތައް ގިނައެވެ.
• ނައިފަރު ފޮށީގައި މައްސަލަތައް ހުރުމާއި އެކު ވޯޓް ފޮށީގެ ވެރިޔާ އިލެކްޝަންސްގެ ކަމަބެހޭ ފަރާތައް އެންގުމުން އެ ފޮށި އެންމެ ފަހުން ގުނަން ބެހެއްޓުމަށް އެންގުމަށް ފަހު 5 އޭޕްރީލް ގެ ހަވީރު 5 ޖެހިއިރު ފޮށި އަނބުރާ ހުރިގޮތައް ބަންދުކުރުމަށް ފަހު މާލެ ފޮނުވުމަށް އެންގިއެވެ. މައްސަލަ ހައްލުކޮށް ގުނާ ނަތީޖާ ނެރޭނީ މާލެ ކޮޅުންކަމަށް އެ ފޮށީގެ އޮފިޝަލުންނާއި ވެރިޔާއަށް އަންގިއެވެ.
• ވޯޓްލި އަދަދަށް ވުރެ ފޮށީގައި ވޯޓިން ސްލިޕް ގިނަވުމުން އެ ފޮށީގެ ނަތީޖާއަކީ ގަބޫލު ކުރެވޭ ނަތީޖާއެއް ނޫނެވެ. އެ ފޮށްޓައް އަޅާފައިވާ ވޯޓްތަކަކީ ސައްހަ ވޯޓް ކަމަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. އެ ފޮއްޓަށް ވަގު ވޯޓު އަޅާފައިވާކަން އެނގޭ ހެކިންވެސް އެބަތިއްބެވެ.
• ޅ. ނައިފަރު T138 G2.2 ގައި އިތުރަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވާ މައްސަލަތަކުގެތެރެއިން ހުޅުމާލެ މެދު ދާއިރާއަށް ވޯޓްލީ ފޮށި 5 އޭޕްރީލް ވީ ދުވަހު ހެދުނުވެސް އެ ފޮށީގެ ވޯޓްކަރުދާސްތައް ޕެކްކޮށް އުރައަށް ލާފައެއް ނުވެއެވެ.
• ޅ. ނައިފަރުގައި ލީވޯޓުގެ އެހެން ހުރިހާ ނަތީޖާ ޝީޓެއް ނެރެފައިވަނި ވީނަމަވެސް އޭޕްރިލް 6 ވަނަ ދުވަހު މެންދުރު ވީ އިރުވެސް ހުޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާގެ ނައިފަރު ވަގުތީ ނަތީޖާ ޝީޓް ނުނެރެވެއެވެ.
• ބަޔާންވެ ދިޔަ ކަންކަމަށް ސަބަބުވެރި ވިސްނުމަކުން ވިސްނާލުމުން ވޯޓް ކަރުދާސްތައް ވަނީ ހިތުހުރިގޮތަކަށް ބަދަލުކޮށް ޅ. ނައިފަރު ފޮށިން ކޮންމެވެސް ނަތީޖާއެއް ނެރެފައި ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ. 

ހުޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާގެ ކައުންސިލް ގޮނޑި ޕީއެންސީން ވަގަށް ނަގާފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ އެހެން ބައެއް ކަންކަންވެސް ފާހަގަ ކޮށްލާނަމެވެ. 

• T16.1 ފުރަތަމަ ގުނިއިރު އައި އަދަދާއި ނަތީޖާ އާއި ދިމާވުން. ތަކުރާރުކޮށް އެދުމުން ވެސް ގުނައި ނުދިނުން
• T16.2 ބާތިލް ވޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ނިންމި ވޯޓެއް ކެންޑިޑޭޓްގެ މަންދޫބު ވެސް އެވޯޓު ބާތިލުކަމަށް ގަބޫލުކޮށް ނިންމާފައި އޮއްވާ އެ ވޯޓަކީ ސައްހަ ވޯޓެއް ގޮތުގައި ގުނުން
• T16.5 މަންދޫބުން ނެއްލާ އަލުން ގުނުމާއި އެ ގުނުން ގުނާފައި ނެރުނު ނަތީޖާގައި 20 ވޯޓް މަދުވުން
• T16.8 ބާތިލް ވޯޓެއް ގޮތުގައި ނިންމި ވޯޓެއް ކެންޑިޑޭޓްގެ މަންދޫބު ވެސް އެވޯޓު ބާތިލުކަމަށް ގަބޫލުކޮށް ނިންމާފައި އޮއްވާ އެ ވޯޓަކީ ސައްހަ ވޯޓެއް ގޮތުގައި ގުނުން

ހުޅުވާލެވިފައިވާ ޑިމޮކްރެޓީކް އިންތިހާބެއްގައި މީހަކަށް ގޮނޑިއެއް ވަގަށް ނަގާދެވޭނީ މިހާކަށް ވަރަށެވެ. ހިޅުމާލޭ މެދު ދާއިރާގެ ކައުންސިލް ގޮނޑި ވަގަށް ނަގާފައިވާކަން ސާބިތުވާވަރުގެ ހެއްކާ ގަރީނާ ހީރަސްއަށް ލިބިފައިވެއެވެ. 

ރާއްޖެއަށް އެންމެ ބޮޑު މަގުބޫލުކަމެއް ލިބިފައިވަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިންނެވެ. ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތެއް އޮތީ ރާއްޖޭގައެވެ. ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ލަގްޒަރީ ރިސޯޓުތަކާއި، "ވަން އައިލެންޑް ވަން ރިސޯޓު" ކޮންސެޕްޓަކީ ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމަށް ލިބިފައިވާ ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އިތުބާރު ލިބިފައިވާ، އަދި އެހެން ގައުމުތަކުން ނަމޫނާ ނަގާ ފުރިހަމަ މޮޑެލްއެކެވެ.

އިގުތިސާދީ ދާއިރާއަށް ބަލާއިރު، ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ބޮލަކަށް ޖެހޭ އާމްދަނީ ނުވަތަ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރ ކެޕިޓާ އެންމެ މަތީ ގައުމަކީ ރާއްޖެއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުން މި ސަރަހައްދުގެ އެހެން ގައުމުތަކަށްވުރެ ހަލުވިވެފައި މައްޗެވެ. މިއާއެކު، އިންސާނީ ތަރައްގީގެ މިންގަނޑު ނުވަތަ ހިއުމަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް އިންޑެކްސް (HDI) ގައި ވެސް ރާއްޖެ ހިމެނެނީ "ހައި" ނުވަތަ މަތީ ދަރަޖައެއްގައެވެ. މި މިންގަނޑުން ރާއްޖެ ކުރި ހޯދާފައިވަނީ ތަޢުލީމާއި، ސިއްހީ ހިދުމަތް އަދި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ކުރެވުނު މުހިންމު މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ސިއްހީ ދާއިރާއިން ރާއްޖެ ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީތަކަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ބަލައިގަނެވިފައިވާ ކަންކަމެވެ. އެގޮތުން ޅަފަތުގައި ކުދިން މަރުވާ ނިސްބަތް މަދުކުރުމާއި، މައިން މަރުވާ ނިސްބަތް ދަށްކުރުމުގައި ރާއްޖެއިން ވަނީ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ހޯދާފައެވެ. އަދި މި ސަރަހައްދުގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި އަދިވެސް އާންމު ބަލިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި މެލޭރިއާ ފަދަ ބަލިތައް ނައްތާލުމުގައި ވެސް ރާއްޖެއަކީ މި ސަރަހައްދުގައި ނަމޫނާ ގައުމެކެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާއަށް ބަލާއިރު، ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ މީހުންގެ ނިސްބަތް ރާއްޖޭގައި ވަނީ 98 އިންސައްތައަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. މިއީ މުޅި ދެކުނު އޭޝިއާގައި ވެސް އެންމެ މަތީ އަދަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދިވެހި ޕާސްޕޯޓުގެ ބާރަކީ ވެސް މި ސަރަހައްދުގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެކެވެ. ހެންލީ ޕާސްޕޯޓް އިންޑެކްސްގައިވާ ގޮތުން، ދެކުނު އޭޝިއާގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބާރުގަދަ ޕާސްޕޯޓަކީ ދިވެހި ޕާސްޕޯޓެވެ. ވިސާއާ ނުލައި އެންމެ ގިނަ ގައުމުތަކަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައިވަނީ ދިވެހިންނަށެވެ.

ހުލާސާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ފަތުރުވެރިކަމާއި، އިޤްތިސާދާއި، ޞިއްޙީ އަދި ތަޢުލީމީ ދާއިރާތަކުން ރާއްޖެ ހޯދާފައިވާ މި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކަކީ މި ސަރަހައްދުގެ އެހެން ގައުމުތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރާއްޖެއަށް ލިބިފައިވާ ބޮޑު ފަހުރެކެވެ. މި ކުރިއެރުންތަކަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްދީ، ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ރާއްޖޭގެ ނަން ވިދާލުމަށް މެދުވެރިވި މުހިންމު ސަބަބުތަކެވެ.

"ޑިމޮކްރެސީ" މި ބަސް އުފެދިފައިވަނީ ގަދީމީ ގްރީކް ބަހުގެ ދެ ބަހެއް ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ "ޑީމޮސް" (ރައްޔިތުން) އަދި "ކްރާޓޯސް" (ބާރު ނުވަތަ ވެރިކަން) އެވެ. އެހެންކަމުން، ޑިމޮކްރެސީގެ ލަފްޒީ މާނައަކީ "ރައްޔިތުންގެ ބާރު" ނުވަތަ "ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަން" އެވެ. މި ނަން ދެވިފައިވަނީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ބާރަކީ ރައްޔިތުން ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ނިޒާމަކަށް ވާތީއެވެ.

މި ނިޒާމު ތައާރަފުކުރަން ޖެހުނު މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އޭރު އޮތް އަނިޔާވެރި ރަސްކަމާއި، މަދު ބައެއްގެ މުށުތެރޭގައި ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އާންމު ރައްޔިތުންގެ ބަހެއް ނެތި ނިންމާ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން ލިބެމުންދިޔަ އަނިޔާތަކުން ސަލާމަތްވުމާއި، އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ހަމަހަމަކަން ގާއިމްކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް ޒިންމާދާރުވާންޖެހޭ ބަޔަކަށް ހެދުމަކީ ވެސް މީގެ މުހިންމު މަގުސަދެކެވެ.

ދުނިޔޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޑިމޮކްރެސީ ތައާރަފުވީ ގަދީމީ ގްރީކްގެ އެތެންސްގައެވެ. އެއީ މީލާދީގެ ކުރިން ގާތްގަނޑަކަށް 508 ނުވަތަ 507 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މި ބަދަލު ގެނައުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް އުޅުއްވީ ކްލައިސްތަނީޒް (Cleisthenes) އެވެ. އޭނާއަކީ އެތެންސްގެ ޑިމޮކްރެސީގެ ބާނީ ނުވަތަ "ބައްޕަ" ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. އޭނާގެ އިތުރުން ސޯލަން ފަދަ ބޭފުޅުންނަކީ ވެސް ޑިމޮކްރެސީގެ ބިންގާ އެޅުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ބޭފުޅުންނެވެ. ޒަމާނީ ޑިމޮކްރެސީއަށް ބަލާއިރު، ޖޯން ލޮކް ފަދަ ފަލްސަފާވެރިންގެ ޚިޔާލުތަކަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަންކަމެވެ.

މިއަދު ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް ޑިމޮކްރެސީ ހިންގާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ނޯވޭ، ނިއުޒީލެންޑް އަދި އައިސްލޭންޑް ހިމެނެއެވެ. ނޯވޭއަކީ އިންތިޚާބީ ނިޒާމުގެ ދެފުށް ފެންނަ މިންވަރު މަތި ގައުމެކެވެ. ނިއުޒީލެންޑުން އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް އިސްކަންދޭއިރު، އައިސްލޭންޑަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ޕާލަމެންޓް އޮތް ގައުމެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ޒަމާނީ މަލްޓި-ޕާޓީ ޑިމޮކްރެސީ ތައާރަފްކުރުމުގައި ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދާއި، މުޙައްމަދު ލަތީފް ފަދަ ބޭފުޅުންނަކީ މުހިންމު އިސްލާހީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި ބާނީންނެވެ. ޖުމްލަގޮތެއްގައި ޑިމޮކްރެސީއަކީ ވަކި މީހެއްގެ މިލްކެއް ނޫން ނަމަވެސް، އެ ނިޒާމުގެ ބިންގާ އެޅި ފަރާތްތަކުގެ ހިތްވަރާއި ފަލްސަފާގެ ސަބަބުން މިއަދު ގިނަ ބަޔަކަށް މިނިވަންކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ.

ހަސަދަވެރި ކަމާއެކު ހަގީގަތާއި ހިލާފު ސާބިތު ނުހިފޭ އެތައް ވާހަކަތަކެއް އެމްޑީޕީ ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުން އެމްޑީޕީއާއި އެމްޑީޕީ ސަރުކާރާ ގުޅުވައިގެން އޭރު ދެއްކިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެމްޑީޕީގައި ލެއްވި ނުހިކޭ ދާއިމީ ފާރުގަނޑަކަށް އެ ވާހަކަތައް ވަނީ ވެފައެވެ.

އެމްޑިޕީއަކީ ވަގުންގެ ނެޓްވޯކެއް ކަމަށް އިމްތިޔާޒް ފަހުމީ އާއި އީވާ އަބްދުއްލާ ސިފަކުރިއެވެ. އެމްޑީޕީން އެންމެ ފަހުން ހުށަހެޅި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓަކީ ވައްކަމުގެ ރަސީދެއް ކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ސިފަކުރިއެވެ. ރައީސް ނަޝީދަށް ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާވެސް އެމީހުން ފޫޅުކަނޑާލީ އޭރުއޮތް ރައީސް ސޯލިހުގެ ސަރުކާރަށެވެ. ޕީއެންސީއާއި އެނޫންވެސް ވާދަވެރިން އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްކޮށް ދައްކާ ހުރިހާ ނޭއްގާނި ވާހަކަތަކަށް ބާރުދެނީ އެމްޑިޕީ ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުން އާއްމުކޮށް ދައްކާފައި ހަޑި ހުތުރު ހަގީގަތެއް ނެތް ވާހަކަ ތަކުންނެވެ. 

ރަޢީސް ސޯލިހުގެ އެމްޑީޕީ ކޯލިޝަން ސަރުކާރަކީ ރައީސް ޔާމިނުގެ ސަރުކާރާއި މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ވުރެވެސް ކޮރަޕްޓް ސަރުކާރެއް ކަމަށް ދައްކާ އެމްޑީޕިއަކީ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ ޕާޓިއެއް ކަމަށް ހަދަން ރައީސް ނަޝީދު އިސްވެހުރެ ނުކުރާކަމެއް ނުދައްކާ ވާހަކައެއް އޭރަކު ނެތެވެ. އެމްޑީޕީގެ މަތިފަޑީގައި ތިބެފައި ނިކުތް ބަޔަކު އެމްޑީޕީއާ ދެކޮޅަށް ދެއްކިހާ ވާހަކަ އެތައް ބަޔަކަށް ވަނީ ގަބޫލު ކުރުވާފައެވެ.

އެމްޑީޕީ އާއި ވަކިން ވެގެން ދިޔަ މީހުން ސިޔާސީ މަސައްކަތް ކުރާނެ ރަނގަޅު ޕްލެޓް ފޯމެއް ހަދަން އުޅެ އެކަން އެމީހުންނަކަށް ނުވިއެވެ.  ހެދި ޕާޓީ ވަޔަކު ނުހިއްޕުނެވެ. އެންމެ ފަހުން މުއިއްޒު ސަރުކާރު ހަމަމަގަށް އެޅުވުމުގެ ނަމުގައި އެނބުރި އައިސް އެމްޑީޕިއަށް ވަދެ ނެގިގާގަނޑަށް ބޮލި އަރައިގެންވެސް އޭގެން މަދު މީހެއްގެ ފުށުން ނޫނީ އެމްޑިޕީއަށް ރަނގަޅެއް ވާތަނެއް ނުފެނެއެވެ.

އޭރު އެމީހުން ދިން ޑެމޭޖު އެނބުރި އަޔަސް ރިކަވަރ ކުރާކަށް ނޫޅެއެވެ. ފެންނަނީ އަަނެއްކާވެސް ބާރުތައް އަތަށް ކަހާލަން އުޅޭތަނެވެ. ލޫޓުވާލައިފި މުޒާހަރާ އާއި ބާއްވަންއުޅެ ނޫބޭއްވި މުޒާހަރާ ފަނިކޮށްލަން އެމްޑީޕީއާއި ދެކޮޅަށް ޕީއެންސީން ވިއްކީ އީވާ އާއި އިންތި އާއި ނަޝީދު އެމްޑީޕީއާއި ދެކޮޅަށް ދެއްކި ހުތުރު ވާހަކަތަކެވެ.

އެންމެ ބޭނުންވީ ދުވަހު ޕާޓީ ދޫކޮށްލާފައި ގޮސް ވެރިކަން ވައްޓާލާ މަޖިލީސް ގެއްލުވާލުމުގެ ޒިންމާ ފިކުރެއްގެ ދިރުމުން ނަގަންޖެހެއެވެ. އެމްޑީޕީއަށް އެހާ ބޮޑުގެއްލުމެއް ގަސްދުގައި ދިން ބަޔަކު އެނބުރިއައިސް އެ ޕާޓީގެ ބާރުތައް ހޯދަން ވާދަކުރާއިރު ވީހާލެއްގައި ވެގެން ޕާޓީގައި ތިބި މެންބަރުންގެ ކިބައިން ކުޑަމިނުން އާއްމު މައާފަކުން މާފަށް އެދެލަން ނުކުރެއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ހާލަތާއި ގުޅޭގޮތުން ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނާ ގޮތުގައި މެކްރޯއިކޮނޮމިކް އަދި ފިސްކަލް ސަސްޓެއިނަބިލިޓީ އަލުން އިއާދަކުރަން ފުރިހަމަ މާލީ އެޖަސްޓުމަންޓެއް ގެނެސް، ބަލައިގަނެވޭ ވަރުގެ ފައިނޭންސިން ސްޓްރެޓަޖީއެއް ބޭނުންވެއެވެ. 

މާލީ ކަންކަން ހަރުދަނާކުރަން ވޯލްޑް ބޭންކުން ގޮވާލަނީ ރާއްޖޭގެ އިގުތިސޯދު ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު މާ ބޮޑު ކަަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދު ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާވެފައި އޮތުމުން ބޭރުން އަންނަ ކުއްލި ޝޮކެއްގެ ނުރައްކަލަށް ރާއްޖެ ވަރަށް ބޮޑަށް ހުށަހެޅިފައި އޮންނަކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

ހުސްވި އަހަރު އިގުތިސޯދު ކުރިއެރި މިންވަރު މަޑުޖެހުނީ ވެސް، ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތުގެ ދުވެލި މަޑުޖެހުމުން ކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ދެކެއެވެ. މިހާރު ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ޓޫރިސްޓުން އަންނަ އަދަދުތައް އިތުރުވީ ނަމަވެސް، ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖޭގައި ހޭދަ ކުރާ މުއްދަތު ކުރުވުން ކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ފާހަގަ ކުރެއެވެ. 

ވޯލްޑް ބޭންކުގެ ކަންބޮޑުވުން މިހާވަރަށް ރާއްޖެއާއި މެދު އޮތް ނަމަވެސް 2026ގެ ބަޖެޓް ހުށަހަޅުއްވަމުން ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު މޫސާ ޒަމީރު ވަނީ ދަރަނި ދެއްކޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އޮތް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިތަކާ ހުރެ އަންނަ އަހަރުގެ އޭޕްރިލްގައި ސުކޫކަށް ދައްކަން ޖެހޭ 500 މިލިއަން ޑޮލަރު ދެއްކުމަށް ބޮޑެތި ދަތިތައް ހުރިކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނެއެވެ. 

ރާއްޖޭގައި ބޭންކްތައް ހިންގަނީ އެތަންތަން ހިންގުމަށް ގާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން ކޮށްގެންނެވެ. ބޭންކިންގ ގާނޫނާއި އެއްގޮތަށެވެ. މަނިޓަރީގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ފައިސާ އެއްވެސް ބަހައްޓައިގެންނެވެ. 

އެމްއެމްއޭއަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ރެގިއުލޭޓް ކުރާ ފަރާތް ކަމަށް ވިޔަސް ބޭންކްތަކަށް ދަނޑިބޭނުމުގެ ބާރެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަކީ ގާނޫނާއި އެއްގޮތަށް ކަންކަން ކުރޭތޯ ބެލުމެވެ. މަސައްކަތް ކުރަން ފަސޭހަ ފަހި މާހައުލެއް ފަހިކޮށް ދިނުމެވެ. ބޭންކިން ނިޒާމުގައި ހުރި މައްސަލަތައް ދެނެގަނެ ހައްލު ހޯދާދިނުމެވެ. ހަރުކަށި ގަވައިދު ހަދައިގެން ކަންކަން މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމެއް ނޫނެވެ. 

މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ހައިސިއްޔަތުން ބޭންކްތަކަށް ކުއްލި ކުއްލިއަށް ކަންކަން މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ އިހުތިޔާރު އޮތަސް ކޮށްގެންވާނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އަމްދުން ސަރުކާރުގެ ވައުދުތައް ފުއްދުމަށް ލޯނު ދޫކުރަން އެމްއެމްއޭގެ ގަވައިދަކުން ހުރިއްޔާ ހުރި ބޭންކަކަށް މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެކެވެ. 

ކޮންމެ ބޭންކަކީވެސް ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ލާޒިމް ކަންކަން ކުރަމުން އެ ބޭންކެއްގައި ހަމަޖެހިފައިވާ އޮންނަ އުސޫލަކުން ހިންގަމުން އަންނަ ބެންކް އެކެވެ. ލޯނު ދޫކުރާނެ ކަންކަމާއި ލޯނު ދޫކުރާނެ މިންވަރާއި ގޮތް ކަނޑައަޅަނީ އެ ބޭންކަކުންނެވެ. މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީން ކުއްލިއަކަށް ހަދާ ގަވައިދަކުން ބޭންކުތަކުން ވަކިބަޔަކަށް ވަކި ވަރަކަށް ވަކި ރޭޓެއްގައި ލޯނު ދޫކުރަން މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގ ނިޒާމަށް ދިން ހަމަލާއެކެވެ. އިތުބާރު ގެއްލިގެން ދާނެކަމެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ބޭންކިންގއަށްވެސް ފަހިވެއްޓެއް މީހާރު ނެތްކަން ކަށަވަރު ވީކަމެކެވެ. 

މުއިއްޒު ދައުލަތަށް ލިބޭހާ ފައިސާ އިސްރާފު ކުރަމުން ގޮސް ސަރުކާރާއި ސަރުކާރު ކުންފުނިތައް ހުދުފުށް ވެއްޖެކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ދަރަންޏަށްވެސް ފައިސާ ދޭނޭ ބަޔަކުވެސް އުޅޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ބީއެމްއެލްވެސް ފޫވެއްޓި ވައުދު ލޯނު ދެވޭނެ ފަދަ ނެތުނީތާއެވެ. އެންމެފަހުން ސަރުކާރުގެ އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއްވެސް ހިއްސާ ނުކުރާ އެހެން ބޭންކުތަކަށް މުއިއްޒުގެ ވައުދުތައް ފުއްދައިދޭން މަޖުބޫރު ކުރުމުން ރާއްޖޭގެ މާލިއްޔަތު ފަތުއަޑު ކިޔާފައި ބަނބުރޫޓް ވާމުން ދާކަން ކަށަވަރުވެއެވެ.

އެމްއޭސީއެލްގެ އަސާސީ މަގުސަދުތަކަށް ބަލާލުމުން އެނގި ހާމަވަނީ މަގްސަދުން ބޭރު ކަންތައްތަކެއް ކުރުވައިގެން ކުންފުނި ލޫޓުވާލަން އުޅޭކަމެވެ. ކުންފުނީގެ އަސާސީ މަގުސަދެއްގެ ގޮތުގައު ގައުމީ ތަރައްގީގައި ހިއްސާވުން އޮތުމުގެ މާނައަކީ އިހުތިސޯސުން ބޭރު ކަންތައް ތަކެއް ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއަރޕޯޓް އެޅުމާއި އެއަރޕޯޓު ހިންގުމާއި ގުޅުންހުރި މަޝްރޫޢުތަކުގައި ބައިވެރިވެގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރިއެރުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި ރަށްރަށުގައި އޮއްވަޅު ގޮނޑި ހަދާދޭ ބަޔަކަށް އެއަރޕޯޓް ކޮމްޕެނީ ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދީގެން އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ އެއަރޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ގައުމުގެ މައި ދޮރާށި ހިންގާ ބެލެހެއްޓުމަށްވުރެ މުހިންމު އެއްވެސް ކަމެއް އެމްއޭސީއެލްއަކަށް ނުއޮންނާނެއެވެ. އެއަަރޕޯޓްގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އެއަރޕޯޓުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ހިންގުމުގައި ރައްކާތެރިކަމާއި ސަލާމަތްތެރިކަމުގެ އެންމެ މަތީ މިންގަނޑުތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތާއި ހޭދަކުރަން އޮތް ކުންފުނި 63 ރަށުގައި ފިޓްނަސް ސެންޓަރ އަޅަން ހަވާލުވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. 

ފުރިހަމަ ކަސްޓަމަރ ތަޖުރިބާއެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ކަސްޓަމަރުންގެ ހިތްހަމަޖެހުމަށް އިސްކަންދީ، ދަތުރުވެރިންނަށް އޮމާން ދަތުރުފަތުރުގެ ތަޖުރިބާއެއް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. އެކަމަށް ވިސްނާ ގޮތްތައް ހޯދަން ތިބި ސިކުނޑިތަކުން ކަމާ ނުބެހޭ އެހެންކަމަކަށް ވިސްނުމާއި ވަގުތާއި މަސައްކަތާއި ފައިސާ ހޭދަކޮށްގެން މުއިއްޒު ލޮއްސަން ހަރަދުކުރުމަކީ އެމްއޭސީއެލުންވާ ހިޔާނާތެކެވެ.

ހިދުމަތުގައި ތިބި އެމްއޭސީއެލްގެ މުއައްޒަފުން ބާރުވެރިކޮށް ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ގޮތުން މުއައްޒަފުންނަށް ތަމްރީނާއި، ތަރައްގީއާއި، އުފާވެރި އަދި ފޯރިގަދަ މަސައްކަތުގެ މާހައުލެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ކުންފުނީގެ އަސާސީ މަގުސަދެކެވެ. އެކަމަކު އެކަންކަމަށް އިންވެސްޓުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ރަށްރަށުގައި ފިޓްނަސް ސެންޓަރ އެޅުމާ ދެކޮޅަށް އެއަރޕޯޓްގެ މުއައްޒަފުން ތެދުވުމުގެ ވަގުތު ޖެހިއްޖެއެވެ. 

ޓަރމިނަލްތަކާއި، ތެޔޮ ފާމުތަކާއި، ކާގޯ ފެސިލިޓީތައް ފަދަ އެއަރޕޯޓުގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ފުޅާކޮށް ތަރައްގީކުރަން ހުންނަ ފައިސާ އެއަރޕޯޓާއި އެއްވެސް ގުޅުމެއްނެތް ބިން ހިއްކުންފަދަ ކަންކަމަށް ހަރަދު ކުރުވުމަކީ މަގާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމެވެ. އަނެއްކޮޅުން މުދަލުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކާ އެއަރޕޯޓުގެ މުދަލާއި، ދަތުރުވެރިންނާއި، މުވައްޒަފުން ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ވަރުގަދަ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޒު ކުރުމަކީ އެމްއޭސީއެލްގެ އަމާޒެކެވެ.

އެމްއޭސީއެލްގެ އަމާޒުތަކަށް ވާސިލުވުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ބޭނުންވާ ހަކަތައާއި ވަސީލަތާއި ފައިސާއިން ބޮޑު ބައެއް ކުންފުންޏާ ގުޅުންނެތް އެތައް ކަމަކަށް ހޭދަކުރަމުން އެކުންފުނި މުއިއްޒު އެދަނީ ރޭޕްކުރަމުންނެވެ. އެމްއޭސީއެލް އުފައްދާ ހިންގާ މަގުސަދުން ބޭރުން މަސައްކަތްތައް ހަވާލުކޮށްގެންނާއި ބިންހިއްކަން އެމްއޭސީއެލުން ކުންފުންޏެއް ހައްދައިގެން އެމްއޭސީއެލް ރޭޕްކުރާ ކުރުން ހުއްޓުވަންޖެހެއެވެ.                   

ކުއްލިއަކަށް ޒަކާތު ގާނުނެއް ވުޖޫދުކޮށްގެން ޒަކާތް ނެރުވާ ޒަކާތާކުޅެން މުއިއްޒު ސަރުކާރުން މިއުޅެނީ ވަރަށްވެސް ނުބައި ނިޔަތެއްގައެވެ. ކިތަންމެ މަތިއޮމާންކޮށްގެން ވާހަކަ ދެއްކިޔަސް ވުޖޫދު ކުރަން އުޅޭ ޒަކާތު ގާނޫނަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ޖަރީމާއެކެވެ. 

ޒަކާތު ހައުސްއާއި ޒަކާތު ކައުންސިލާއި ޒަކާތު ފަންޑްގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ހިޔާނަތާއި ފަސާދައާއި އިސްރާފެވެ. ދީނީ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ ނަންބޯޑު އަޅުވައިގެން ރައްޔިތުންގެ ޖީބުކެނޑުމާއި ހިޔާނާތްތެރިވުމާއި އިސްރާފުކުރުމެވެ. 

ޒަކާތު ފައިސާއިން ޒަކާތު ހައުސް ހިންގުމުގެ ނަމުގައި އެތައް ބައެއްގެ ޖީބުތަކަށް ޒަކާތު ފައިސާ އަޅާ ފުރާލުމެވެ. ޒަކާތު ފައިސާއިން ހަރަދުކޮށްގެން ޒަކާތު ކައުނަސިލްގެ މެންބަރުންނާއި މުއައްޒަފުނަށް ބޮޑެތި ހޭދަތައް ކުރުމެވެ. ދައުލަތުން އެތައް ބަޔަކަށް މުސާރއާއި އިނާޔަތް ދޭނެ އޮނިގަނޑެއް ހަދާ ސަހީމުގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަން އިތުރުކޮށް ބޮޑިކުރުމަށް ދައުލަތުން މަހު މުސާރަ އިތުރު ބަޔަކަށް ދިނުމެވެ.

ޒަކާތުގެ ގޮތުގައި އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާއެއް ދަމައިގަނެ ޒަކާތް ހައްގުވާ މީހުނަށް ނުދީ ޒަކާތު ފަންޑު ހަދައިގެން ވިޔަފާރިކޮށް ޝަހީމާ ޝަހީމުގެ އައުވާނުންގެ ޖީބުތައް ފުރާލުމަކީ އެއްބޭނުމެވެ. މުއިއްޒުގެ ވެރިކަން ނަގަހައްޓަން މަނީ ލޯންޑް ކުރާ މެޝިނަކަށް ޒަކާތުފަންޑާއި ޒަކާތު ހައުސް ހެދުމުގެ ލައިސަންސަށް ނޫނީ ޒަކާތު ގާނޫނެއް ނުވާނެއެވެ. 

މިހާވަރުން ދަންޏާ ނަމާދުކުރާ މީހުންނާއި ރޯދަ ހިފާ މީހުންގެ އަތުންވެސް ފީއެއް ނެގުމަކަށް މިސަރުކާރުން ފަހަކަށް ނުދާނެއެވެ. 

ޔާމީނުގެ ނަޒަރުން މުއިއްޒު ވެރިކަމުގައި ހިންގާ ހުރިހާ ވައްކަމަކާއި ހިޔާނާތަކީ މުއިއްޒަށް އެނގިގެން މުއިއްޒު ކުރުވާ ވައްކަމެވެ. އެޗްޑީސީގެ ތެރެއިން ފަޒުލު އިސްވެހުރެ ހިންގިހާ ޖަރީމާއަކީ މުއިއްޒު ބޭނުންވެގެން މުއިއްޒު ހިންގުވި ކަންކަމެވެ. ރަސްމާލެ ސްކޭމާއި ބަންކަރިންގ ސްކޭމާއި ފައިނޭންޝަލް ހަބު ސްކޭމަކީ ޔާމީނު ބުނާގޮތުން މުއިއްޒު ހިންގާ ޖަރީމާއެވެ.

އެހެނެއް ކަމަކު ޔާމިނު ވެރިކަމުގައި އެގޮތް މިގޮތަށް ދައުލަތް ދަވާލި އެއްވެސް ދަވާލުމެއްގައި ޔާމީނުގެ ބައިވެރިވުމެއް އޮތްކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އެމްއެމްޕީއާރުސީ ބޮޑި ހިޔާނާތުގެ ކޮންމެ ޑީލަކާ ގުޅިގެން ޔާމީނު އެކައުންޓަށާއި ގެއަށް ވަދެފައި މިލިޔަނުން ޑޮލަރު ވަދެފައި ހުއްޓަސް އެއިން އެއްވެސް ކަމަކީ ޔާމީނަށް ކަނޑެއް ފަޅެއް އެނގޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. 

ބުރިޖުން ލޭނުތަކެއް މަދުވެ ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލުން ޓަވަރެއް މަދުވެ ނަސަންދުރަ ކޮއްކޮއަށްދީ އެކައުންޓުތައް ފުރިބާރުވެގެން އެސްކްރޯ އެކައުންޓެއް ހުޅުވާ ޒަމީރު އަތުން މިލިޔަން ޑޮލަރު ރައީސް މިހާ ހޯދާ ހިސާބަށް ކުރާ ވައްކަން ތިލަވީއިރުވެސް ޔާމީނުވަރުގެ މައުސޫމަކު ނެތްކަން ދައްކާއިރު ބާރަށު މައިކުމެން ވަކި ވައްކަން ކުރާކަމަށް އެއްބަސްވާނެ ހެއްޔެވެ.

ދައުލަތުގެ ކަމަކަށް އަތްދަރާ ލެވޭ ހިސާބަށް ދެވުމުން ދައުލަތް ދެވުމުގައި ކުޑައެއް ބޮޑެއްނެތެވެ. ދައުލަތް ނޮޅާކެއުމުގައި ޔާމިނެއް މުއިއްޒެއް އަދީބެއް ޒިޔަތެއް ފަޒުލެއް ސައީދެއް ޝުޖާއެއް ތަފާތެއް ނުއޮންނާނެތާއެވެ.

ދައުލަތް ދަވާލައިގެން އުޅޭ މީހަކަށް ލިބޭ އަދަބެއް ނެތެވެ. ދައުލަތަށް ގެއްލޭ ބައިސެންޓްވެސް އަނބުރާ ލިބުމެއްނެތެވެ. ހަރާމެއް ހަލާލެއް ނުބަލާ އަނބިދަރިންނަށް އަލިފާން ކާންދޭން ކެރޭ ބަޔަކު ތިބި ތަނެއްގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ވަގަށް ގޮވުމުގައި ހަޔާތް ހުސްކޮށްލީމާ ނިމުނީތާއެވެ.

ރައްޔިތުން ކަރަންޓް ބިލާއި ފެންބިލު ނުދެއްކިގެން ތެޅެފޮޅެނީއެވެ. ދާއިމީ ބޮޑެތި އެތައް ބައްޔަކަށް ފަރުވާ ކުރެވެން ނެތި މީހުން މަރަށް ތެޅެނީއެވެ. ބޭސް ސިޓިއަށް ބޭސް ނުލިބިގެން ދުވެ ނަގަނީއެވެ.

ކުއްޔަށް އުޅޭ އެތައް ހާސް އާއިލާ ކުލި ނުދެއްކި މަގުމަތިވަނީއެވެ. އަތްފޯރާ ފަށުގައި މުދާލިބެންނެތި އާއްމު ރައްޔިތުން ބަނޑަށް މަރުވަނީއެވެ. ކަންމަތީ ފިހާރަތަކުން މުދާ ހުސްވެ ތަޅުއަޅުވަނީއެވެ.

ސަރުކާރުގެ ހިލޭ އެހީއާއި ލޯނު އެހީގައި ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ކިޔަވާ ކުދިން ގައުމުން ބޭރުގައި ތިބީ މަގުމަތިވެފައެވެ. ބޮޑުގެރި ބޭރަށް ހިންގާހެން ކަރަންޓް ކެނޑުން އޮތީ އާއްމުވެފައެވެ.

ސަރުކާރުން ހޯދާފައިވާ ހިދުމަތަކަށް ފައިސާއެއް ނުދެއްކެއެވެ. އަމިއްލަ މަސައްކަތްތެރިން ބަނގުރޫޓް ވެއްޖެއެވެ. އާއްމު މީހުން އޮންލައިން ސައިޓްތަކުން ކުރާ ވިޔަފާރިތަކުން %30 ނަގަނީއެވެ. ސިނގިރެޓްގެ އަގު ބޮޑުކޮށް މީހުން ހާލުގައި ޖައްސައިފިއެވެ. 

ރައްޔިތުން ކޮންމެ ހާލެއްގައި އުޅުނަސް މުއިއްޒަށް ފަރުވާލެއް ނެތެވެ. އަމިއްލަ ބޮޑާކަމާއި ކަންދެއްކުމަށް ދައުލަތުން މިލިއަނުން ޑޮލަރ ދުމަށް އަރުވާލުން މުއިއްޒަކަށް މައްސަލައަކަށް ނުވެއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އެގޮތް ހަމަ އޯކޭހެއްޔެވެ.

https://heerasnews.com/

ގަލޮޅު ސަހަރާއަށް ގެނައި ބަދަލުން ވެސް ފެނiިގެންދަނީ މާލެ ސިޓީ މޭޔަރ އޮނަރަބަލް އާދަމް އާޒިމުގެ ރޭވުންތެރިކަމެވެ. ދުރުވިސްނުމެވެ. ކެރުމާއި ހިތްވަރެވެ. ގަލޮޅު ސަހަރާގައި އެ އޮތީ ސައިކަލް ޕާކުކުރާނެ ފުރިހަމަ ޕާކިން ޒޯނެކެވެ. ރަނގަޅު ތަރުތީބެއްގައި ރައްކާތެރިކަން ލިބޭނެހެން އިންތިޒާމް ކުރެވިފައިވާ ޕާކިންގ ޒޯނެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހިތަށް ފިނިކަން ގެނެސްދޭ ގޮތަށް ފަރުމާކުރެވި ތަރައްގީ ކުރެވިފައިވާ ފެހި ސަރަޙައްދެކެވެ.

މަގުމަތި އަމާން ކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތާއި އެކުއެކީ މާލެސިޓީ ފެހިކުރުމަށް ވެސް ހާއްސަ އިސްކަމެއް ދެއްވައެވެ. މާލޭ ފަޅަކީ ލަފާފުރުމަށް ފަސޭހަ ސާފު ތާހިރު ތަނަކަށް ހެދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތަކީ ވަކީން ކުޑަކަމެއް ނޫނެވެ.

މާލެ ސިޓީގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު މައްސަލަކަމުގައިވާ ބޯހިޔާހިކަމަށް ހައްލު ހޯދާދިނުމަށް ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާކަމެއް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ބޯހިޔާވަހި ކަމުގެ ހައްގުގައި ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމާއި ވަކާލާތު ކުރުމާއި އަޑުއުފުލުމުގައި އެންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް ފަހަތަކަށް ނުޖެހެއެވެ. 

މިސްކިތްތަކުގެ އައުބާތުރަ ފިލުވާ ސަހަރާތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި ފަރުވާތެރިއެވެ. މާލެ ސިޓީގައި ޕާކްތަކާއި މައިޒާންތައް އެންމެ ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ބިނާކުރަމުން މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމުގައި މިސާލެއް ނެތެވެ. 

މާލޭގެ މަގުތަކާއި ގޯޅިތަކުގެ އަޑިގުޑަންތައް ފިލުވަމުން ދުވާރުތަކުގެ އާބާތުރަ ދަނީ ފިލުވަމުންނެވެ. ކާނުތައް ސާފުކޮށް ގޯޅިގަނޑުތަކުގައި ދަނީ ގައު އަތުރަމުންނެވެ.

ހަލަބޮލި މާލެ ސިޓީއަކީ ހިތްފަސޭހަ އަމާން ރައްކާތިރި ކަމުގެ ނަމޫނާއަކަށް ހެދުމަށް ކުރެވެން ހުރި ކަންކަން ކުރެއްވުމުގައި ފިކުރުގެ ތަފާތަކަށް ނުބައްލަވައެވެ. މަޝްވަރާ ކުރުމާއި ލަފާހޯދުމާއި ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރެއްވުމުގައި އާޒިމް ގެންދަވަނީ މިސާލު ދައްކަވަމުންނެވެ. މިއިން ޔަޤީން ވެގެން މި ދަނީ، ޢާޒިމަށް ވާނެކަން. ޢާޒިމް ކުރާނެކަން.

ހަމަތެދެކެވެ. ކުރީގެ މޭޔަރުންނަށް ނުވިޔަސް އާދަމް އާޒިމަށް ވާނެއެވެ. އާދަމް އާޒިމް ކުރާނެއެވެ. 

އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން، އެއްވެސް ބޭނުމެއް ނުހިފައި އޮތް، މާފަންނު ސަހަރާ ބަދަލު އެކޮށްލައްވަނީ ރައްޔިތުން އުފާވާ ފަދަ ގިނަ ބޭނުންތައް ފުއްދޭ އެކުވެންޏަކަށެވެ. މާފަންނު މައިޒާން ތައްޔާރުވެ ނިމެމުން އެދަނީ އާއިލާތަކާއެކު ހިތް ހަމަޖައްސާލަން މަޑުކޮށްލާނެ ޕާކަކާއި، ކުޅިވަރު ކުޅުމާއި، ހަފުލާތައް ބޭއްވުމާއި، މުނި ފޫހި ފިލުވުމާއި، ޕާކިންއަށް ބޭނުންކުރެވޭ ސަރަޙައްދެއް ވެސް ހިމެނޭގޮތަށެވެ.

މާލެ ސިޓީގެ މަގުތަކަކީ ހިތްފަސޭހަ އަމާން ރައްކާތެރި މަގުތަކަކަށް ހެދުމުގެ ގޮތުން ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް ހުއްޓުމެއް ނާދެއެވެ. ހުސްވި ހަފްތާއައީ ހިނގަމުންދާ ހަފްތާއަށް ބަލާލިޔަސް އެކަން ސާބިތުވެއެވެ. ކަޅުހުރާމަގާއި އަމީނީމަގާއި މޫންލައިޓްހިނގުމުން ފެށިގެން ކަލާފާނުމަގާއި ހަމަޔަށް ކާނުތައް ސާފުކުރުން މިހަފްތާގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސްފިއެވެ. ހަމަ އެއާއިއެކު ފިލިގަސްމަގުގެ ކާނުތައް ސާފުކޮށްފިއެވެ. 

ގަލޮޅުގައި ތަރައްގީ ކުރަމުންދާ މައިޒާން ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށެވެ. ސޯސަންމަގާއި ދޫހިމެރިމަގު ކަންމައްޗާއި މަޖީދީމަގު ހެންވޭރުން ފެށިގެން މައްޗަންގޮޅިއާއި ހަމަޔަށް ޕޭވްމަންޓް މަރާމާތުކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެބަކުރެވެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ބޮނޑުތަކުރުފާނުމަގު ތޮށިގަނޑު ކައިރިން ގަނބައިގެންފައިވާ ސަރަހައްދު މަރާމާތުކުރުން ވެސް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.

މާލެ ސިޓީއަކީ ފެހިފިނިތަނަވަސް ސިޓީއަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން މާފަންނު މައިޒާނުގައި ގަސްއިންދުމުގެ މަސައްކަތް ބާރު ދުވެލީގައި ކުރިއަށް ގެންދަމުން މާލެ ސިޓީގެ ޓްރެފިކް މައްސަލަ ހައްލުކުރުމާއި ގުޅޭގޮތުން ފުލުހުންނާއެކު މަޝްވަރާތައް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. 

ސިޓީ ހިންގުމުގައި ބޭރުގެ ތަޖްރިބާކާރު ފަރާތްތަކާއެކު މަޝްވަރާކުރަމުން ރާއްޖޭގެ ސިޓީތަކާއި ރަށުކައުންސިލްތަކާއެކު މައުލޫމާތާއި ތަޖުރިބާ ބަދަލު ކުރުމުގައި ވަރުބަލިކަމެއްނެތި ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. އެކި ނަންނަން ކިޔާ އެތައްބަޔަކު މާލެ ސިޓީގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިއްމާ އުފުލައިފިއެވެ. އެކަމަކު މޭޔަރ ޢާޒިމް ވަރެއް ހަމަ ނެތެވެ.

ހަމައެއާއެކު،  މި ގެނެެވޭ ބަދަލުގެ ސަބަބުން މެޑިކަލް ސްކޫލުގައި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުމަށާއި ޕްރެކްޓިކަލް ލެބުތަކުންދެވޭ އެއްވެސް ޚިދުމަތަކަށް ބުރޫނާރާނޭގޮތަށް އެ އިންތިޒާމް ޔުނިވަރސިޓީގައި ޤާއިމު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވެމުންދާ ކަމަށްވެސް މި ނޫސްބަޔާނުގައިވާއިރު، ސުވާލަކީ ޖާގައިގެ ދަތިކަމާއި މިހާރުވެސް ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ އެމްއެންޔޫގައި މި ކުދިންގެ ކިޔެވުން އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެތޯއެވެ. 

ގައުމީ ޔުނިވާސިޓީގެ ދަރިވަރުންގެ ޔޫނިއަން އިން މެޑިކަލް ސްކޫލްގެ ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުން އެމްއެންޔޫ އަށް ބަދަލު ކުރުމާއި ބެހޭ ގޮތުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް ނެރުނު ނޫސް ބަޔާނުަގައި މި ބަދަލުގެ ސީދާ އަދި ނުސީދާ އަސަރު 1000 ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުމަށް ކުރާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. 

މި ސަރުކާރު އައީ ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުމަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ގެނެސް ތައުލީމީ ނިޒާމް ހަރުދަނާ ކުރާނެ ކަމުގެ ވައުދުތަކާއި ހުވަފެންތައް ދައްކައިގެންނެވެ. އެހެންވީއިރު، ސަރުކާރުން ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުމަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ގެންނާނެ ކަމަށް ބުނެ ގެންނާނެ ކަމަށް ބުނި ހެޔޮ ބަދަލުތަކަކީ މިއީތޯ؟  ގެންނަން ވައުދުވި ހެޔޮ ބަދަލަކީ 7 ބެޗުގައި ޖުމްލަ 200 ދަރިވަރުން ކިޔަވަމުންދާ ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިންގެ ކިޔެވުން ކުއްލި ގޮތަކަށް މަޑުޖައްސާލުމަކީ އެތައް ދަރިވަރުންނެއްގެ މުސްތަގްބަލާއި ކުޅެލުންތޯ މިއަދު އަހާލުން މަޖުބޫރެވެ. 

ރާއްޖޭގައި ތިބެގެން ޑޮކްޓަރީކަން ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް  2018 ވަނަ އަހަރު ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިން ގާއިމް ކުރެވިގެން ދިޔައިރު، ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިން ހިންގަން ޓީޗިން ހޮސްޕިޓަލެއް އެޅެންދެން އައިޖީއެމްއެޗާއި ގައުމީ ޔުނިވާސިޓީއާއި ދެމެދު ހެދިފައިވާ ކޮންޓްރެކްޓްގައި ބާކީ 5 އަހަރު އޮއްވައި ދަރިވަރުންގެ ނެރެ އެއްލާލީ މިހާރުވެސް އެއް ކްލާސް އެތެރޭގައި ނަގާނަމަ އަނެއް ކްލާސް ލޮބީގައި ނަގަންޖެހޭ ތަނަކަށެވެ. 

ފަސް މަންޒަރު ބަލާލާއިރު ފެނިގެންދަނީ ސިޔާސީ ކުޅިވަރުގައި ޖެހިގެން ދަރިވަރުންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ޔުނިވާސިޓީ ވެސް ސަރުކާރުން ޖަހާ ކޮންމެ ބެރަކަށް ނަށާތަނެވެ.

ސިފައިންގެ ހިދުމަތުގައި ވިހިތިރީސް އަހަރު ހިދުމަތް ކުރުމަށް ފަހު ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރކުރާ ސިފައިންނަކީ ގައުމުގެ ވަރަށް މަތިވެރި ރައުސުލްމާލެކެވެ. ރިޓަޔަރޑް ސިފައިންގެ މީހާއަކީ ހިދުމަތަށް ގޮވާލެވޭ ކޮންމެ ހާލަތެއްގައި ގައުމުގެ ދިފާއުގައި ނިކުންނަށް ތައްޔާރަށް ތިބޭ ބައެކެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ތަނެއްގައިވެސް ރިޓޔަރޑް ސިފައިންނަކީ ވަރަށްވެސް ޝަރަފުވެރި ބައެކެވެ. އަބުރުވެރި އަމިއްލަ މަސައްކަތާއި ގައުމީ ހިދުމަތުގައި ފަންނީ މަސައްކަތް ރިޓަޔަރޑް ސިފައިން ކޮށްއުޅެއެވެ. އެ މީހުންނަކީ ސިފައިންގެއިން ރިޓަޔަރ ކުރުމަށް ފަހު ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމަށް އާއްމުކޮށް އެހެނިހެން ވަޒީފާ އަދާކުރަ ބައެއް ނޫނެވެ.  

ރާއްޖޭގައި އެކަން އޮންނަނީ އެހެނެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތުން ބޮޑު ހޭދަކޮށްގެން ތައުލީމާއި ތަމްރީނު ދީފައި ހުންނަ ސިފައިންގެ މީހާ ޝަރަފްވެރި ކަމާއެކު މަގާމުން ގިނައިން ވަކިކޮށްލަނީ ސަމަންތަރު ހެޔޮ ހަށިހެޔޮ ޒުވާން އުމުރުގައެވެ. ފުރިހަމަ ސިއްހަތުގައި ހަކަތަ ހުއްޓައެވެ. އޭރު ގިނަ މީހުންގެ ދަރިން ބޮޑަށްޗެއް ނުވާނެއެވެ. ރިޔަމަންޓްގެ ގޮތުގައި ލިބޭ އެއްޗަކުން އުމުރުގެ ބާކީ ބައިގައި ޝަރަފުވެރި އުޅުމެއް އުޅެވޭ ވަރެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ކަމުން ރިޓަޔަރޑް ސިފައިންނަކީ ރާއްޖޭގައި ގަން ހިނގަ ހިނގާ ތިބެން ޖެހިފައިވާ ބައެކެވެ. ޝަރަފްވެރީ ނަމަކަށެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ރިޓަޔަރޑް ސިފައިންނާމެދު ސަރުކާރުން ކަންކުރަނީ ވެސް އަމަލު ކުރަން އޮންނަ އުސޫލާއި ހަމައަކުން ނޫނެވެ. އެކުލަވާލާ އަމަލުކުރަން އޮންނަ ގަވައިދާއެއް އެއްގޮތަށް ވެސް އަމަލެއް ނުކުރެއެވެ. ސަރުކާރުން އަމަލު ކުރަނީ ހިތުހުރި ގޮތަކަށެވެ.

ސިފައިންގެ ރިޓަޔަރނަމްޓް ގަވައިދު ބުނަނީ މުއައްޒަފަކު ރިޓަޔަރ ކުރާއިރު ހުންނަ ރޭންކްގެ އަސާސީ މުސާރަ ބޮޑުކޮށްފިނަމަ ރިޓަޔަރ ކުރުމަށް ފަހުވެސް މަހުން މަހަށްދޭ ރިޓަރމަންޓް ފައިސާ ދޭންވާނީ ރޭންކަށް ބޮޑުކުރި މުސާރައިން ހިސާބު ހަދައިގެން ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރިޓަޔަރޑް ސިފައިންނާމެދު ރައީސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އަމަލު ކުރަނީ އެހެނަކުންނޫނެވެ. މިހާރުވެސް ރިޓަރމަންޓް ދެނީ ރިޓަޔަކުރި އިރު ހުރި މުސާރައިން ހިސާބު ހަދައިގެންނެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އެރިފަހުން ސިފައިންގެ މުސާރަ ބޮޑުކޮށްފިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރިޓަޔަރޑް ސިފައިންގެ ރިޓަޔަރމަންޓަކަށް އެ ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. ރިޓޔަރމަންޓްގެ ގަވައިދުގައި އޮތް އެއްޗެއް ބެލުމަކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ހަމަޔަ އުސޫލަކީ މުއިއްޒަށް އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން މޮޅު ހޯދުމަށް މުއިއްޒު އެޅި ފިޔަވަޅުން ހުރިހާ ރިޓަޔަޑް ސިފައިން ތިބީ ރަތަށް އަރާފައެވެ.  

ކޮންމެ މީހަކު ނޫސްވެރިޔަކަށް ނުވަތަ ސިޔާސީ މުދައްބިރަކަށް ވުމަކީ ގައުމަށް ކިހާވަރެއްގެ ބިރެއްކަން އެނގޭނީ އެކަމެއް ލައިގަތީމައެވެ.

އިއްޔެ މެންދުރު ތެޔޮ ދަމަން އުޅެފައި މިއަދު މަޖިލިސް މެމްބަރަކަށް ވަނީ ރައްޔިތުން ވޯޓް ދިނީމައެވެ. ބަރަހަނާ ހާލުގައި ބެލްކަނިން މަގުމައްޗަށް ވެއްޓި ލޮންދައިގެން ގޮސް ބިމުގައި ބޯޖެހޭނީ މީހާގެ އުޅުމާއި އަޚުލާގުގައި ފިސާރި ގޮތްގަނޑެއް ހުރީމައެވެ. އެފަދަ މީހެއްގެ ބޯ ބާރަށް ޖެހުމަކީ ކުޑަ ގެއްލުމެއް ނޫންކަން ދިރިތިބި ބަޔަކަށް ފެންނާނެއެވެ.

ޕްރޮފައިލްގައި ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ލިޔެ ކަޅު ހެދުން ލައިގެން އުޅޭ މީހާގެ ބަހުރުވަ ހުރީ ބުރުގާ އަޅަން ޖެހިފައެވެ. ލޭ އޮހޮރުމަށް ގޮވާލައިގެން އެކްސްއިން އޭނާ އުމުރަށް ސަސްޕެންޑް ކުރީމާ އަނެއްކާ އެހެން އެކައުންޓެއް ހަދައިގެން ވެސް ކުރަނީ އެއް ކަމެކެވެ.

ގައުމާ ވަތަނާ ރައީސް ޔާމީނު ދެކެ ލޯބިން ކަމަށް ދެފައިގާތް ނުވެ އުޅުނު މީހުން އެ މަނިކުފާނަށް ހަރާންކޯރުވެ މުއިއްޒުގެ ތޮއްވަރިން މަގާމު ހޯދައިގެން އުޅެގަތް ގޮތުން އޭގެ ދެރައާ ހުތުރު ނަން ލިބެނީ ހުރިހާ ދިވެހިންނަށެވެ.

ސަސްޕެންޑް ކުރިޔަސް ވީގެއްލުން ވެއްޖެއެވެ. ހިތްކަޅުވެ މިތުރުކަން ކެނޑިއްޖެއެވެ. އިންޑިއާ އާއި އެގައުމުގެ ވެރިންނާ ދިމާ އާ ލާހެއްދެވިހާ އެއްޗެއް ގޮވާތާ ކިތަންމެ ދުވަހެކެވެ. އެންމެ އަވަށްޓެރި އެންމެ އެހީތެރި ދުނިޔޭގެ ބޮޑު ބާރެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް އިންޑިއާ އާއި ވިއްދައިގަތްއިރު ހީވަނީ މިއީ ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ގަދަ ސަރުކާރު ހެންނެވެ.

ފަތުރުވެރި ކަމަށް ބަރޯސާ ވެގެން ދިރިއުޅޭ އިރު އެންމެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން އަންނަ ގައުމަކީ ވެސް އިންޑިއާއެވެ.

ކުންފުނި ތަކާއި މިނިސްޓްރީ ތަކުން ލިބުނު މަގާމު ތަކަށް އަރާ ކާޅު ބައެއްހެން އިންޑިއާއަށް ކުޑައިމީސް ކުރަންފެށި މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ފޫނާއްޓެއްގެ ލޮލުން ދުނިޔެ ފެންނަ ގޮތް ބަލަން ތިބޭށެވެ.

މިހިރަ ކަންކަމާ ހުރެ އެތަކެއް މިލިއަނުން ފޮލޯވަރުން ތިބި ބޮލީވުޑްގެ ފަންނާނުން ބުނީމާ ހާހުން އެހެރަ ދަނީ ބުކިންތައް ކެންސަލް ކުރަމުންނެވެ.

ވެރިކަމަށް ގެންނަން ލާރި އޮއްސާފައި އެޑްވައިޒަރުކަން ނަގައިގެން ތިބި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރިވެރިންނާއި ރިސޯރޓް އޯނަރުން ލަދުގެން ބަލާށެވެ. ރަނގަޅަށް ވެސް ތިޔަ ތިބެވުނީ މޮޔައެއްގެ އަތަށް ކަނޑިއެއް ދީގެންނޭ ވިސްނޭނީ ކިހާ ދުވަހަކުން ހެއްޔެވެ؟ އާޒިމާ މޭޔަރަކަށް ހޮވަން ވެސް ކަލޭމެން ނުކުންނަން ވާނެއެވެ.

"ގާނޫނުން ލާޒިމް ކުރާ ގޮތުން ވެސް އަދި އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ވެސް ނަގަންޖެހޭ މުވައްޒަފުން އެ ޕީރިއަޑުގައި ނަގާނެ. އެއްވެސް ހާލެއްގައި އެއީ ސިޔާސީ ބޭނުމަކަށްޓަކައި ނަގައިފައި ތިބި މުވައްޒަފުންނެއް ނޫން. އިއްތިފާގަކަށް ވެދާނެ،" ސައީދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ސައީދު ވިދާޅުވީ މި ދައުރުގައި ފެނަކައާއި ގުޅޭ ގޮތުން ކޮރަޕްޝަންގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ސާބިތުކުރެވިފައި ނުވާ ކަމަށާއި ދެން ވެސް އެފަދަ ކަމެއް ސާބިތު ނުވާނެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެއްވާފައެވެ.

"ޓީ ވިތް ރަސަލް ހޮބްސް" ނަމުގައި  ދުނިޔޭގެ ސައިގެ ދުވަހާއި ގުޅުވައިގެން އެސްޓީއޯއިންދަނީ މިއަދު  ހާއްސަ ހަވީރެއް ބާއްވަމުންނެވެ. މި ހަވީރުގައި ރަސަލް ހޮބްސް ބުރޭންޑްގެ  ބައެއް އެހެން ޕޮރޮޑަކްޓް ތައްވެސް ބޮޑެތި ޑިސްކައުންޓްތަކަކާއިއެކު ވަރަށް ހެޔޮއަގުތަކެއްގައި ވިއްކުމައް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.

އެސްޓީއޯއިން މި ހާއްސަ އިވެންޓް ހިންގުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ، ލީސިން ޕާޓްނަރުންގެ ގޮތުގައި އެމްޔޫ ސްޓޯ، ސިމްޑީ، އޭރީސް އެންޓަޕްރައިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް، ލިލީ، ބާކޭ އަދި މުޑުވާލިއާއި ގުޅިގެންނެވެ. މި އިވެންޓް ގައި ތަފާތު އެކި ވައްތަރުތަކުގެ ސައި ހިލޭ ރަހަބަލާލުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެއެވެ.

އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ނަންމަޝްހޫރު މި ބްރޭންޑަކީ އިލެކްޓްރިކް ކެޓްލް، ކޮފީމޭކަރ، ޓޯސްޓަރ، ބްލެންޑަރ ފަދަ ބަދި ގޭގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަށް ހެދުމުގައި 71 އަހަރުވެފައިވާ ދުނިޔޭގެ އިތުބާރުލިބިފައިވާ ބުރޭންޑެކެވެ.

މިއިވެންޓް އޮންނާނީ އެސްޓީއޯ ޕީޕަލްސް ޗޮއިސްގައި މިއަދު ހަވީރު 3 އިން ފެށިގެން މިއަދު އިރު އޮއްސި 6 ޖެހުމާހަމަ އަށްށެވެ.

މި އަހަރުގެ ރޯދަ މަސް ބޯމަތިވެގެން އަންނައިރު ކުރީ އަހަރަށް ވުރެ އަގުކޮށް ފިޔައާއި ބިހާއި އަލުވި ލިބޭނެ އިންތިޒާމް މިހާރުވަނީ ކޮށްފައެވެ. ހުސްވި އަހަރު ރޯދަމަހު ފިޔާ ކިލޯއެއްގެ އަގަކީ 14 ރުފިޔާއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މި އަހަރު ފިޔާ ކިލޯއެއް 9 ރުފިޔާއަށް ލިބޭނެއެވެ. އަލުވި ކިލޯއެއް މި އަހަރު ވިއްކާނީ ކުރީ އަހަރަށް ވުރެ 2ރުފިޔާ އަގުހެޔޮކޮށް 11 ރުފިޔާއަށެވެ. 

ރޯދަމަހަކީ އެހެނިހެން މަސްތަކަށް ވުރެ ފިޔާ، ބިސް އަދި އަލުވީގެ ޑިމާންޑް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ. އެހެންކަމުން މިއަހަރު އެ ތަކެތީގެ 6 ޝިޕްމެންޓް އެއް ގެންނާނެއެވެ. އެގޮތުން ފުރަތަމަ ޝިޕްމެންޓް ހުސްވި ފެބްރުއަރީ 27 ގައި ގެނެސް އެސްޓީއޯ ޕީޕަލްސް ޗޮއިސް އާއި ހޯލްސޭލް ސެންޓަރުން ވިއްކަމުން އެބަ ގެންދެއެވެ. 

ހޯލްސޭލް މުދާ ދޫކުރުމަށް ވެސް ތިން ސަރަހައްދެއް ކަނޑައަޅާ އެތަންތަނުން ހިދުމަތް މިހާރު ލިބެން ފަށައިފިއެވެ. އެސްޓީއޯ ހޯލްސޭލް ސެންޓަރ އާއި އިންޑަސްޓްރިއަލް ވިލެޖުއާއި އެސްޓީއޯ ޕީޕަލްސް ޗޮއިސް އިން ހޯލްސޭލް ކުރެވޭނެ ގޮތް މިހާރުވަނީ ހެދިފައެވެ. ހުޅުމާލޭގައި ހުޅުވާ ރޯދަ މާޓުން ވެސް މި މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހު ހިދުމަތް ދޭން ފަށާނެއެވެ.

ހާއްސަ 11 ސަރަހަދެއް އަތޮޅުތަކުގައި ގާއިމް ކުރެވި އެސްޓީއޯގެ ފިހާރަތަކަށް ފިޔައާއި ބިހާއި އަލުވި ފޮނުވޭނެ ގޮތަށް ހަމަޖައްސާ އެ ތަކެތި ސަރަހައްދުގެ އެހެން ރަށްރަށަށް ފޯރުކޮށް ދިނުމުގައި އެސްޓީއޯއިން އެހީތެރިކަން ލިބޭނެއެވެ.

ރޯދަމަހަށް ހާއްސަކޮށް ޒަރޫރީ ބޭނުމަށް ބޭނުންވާ ކާބޯތަކެތީގެ އެހެނިހެން ބާވަތްތައް ވެސް ހުސްވިޔަނުދީ ބެހެއްޓުމަށް އެސްޓީއޯއިން އޮތީ ތައްޔާރުވެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ލީސިން ޕާޓްނަރުން ފޯރުކޮށްދޭ މުދާވެސް ހުސްނުވެ އެސްޓީއޯ ޕީޕަލްސް ޗޮއިސް އިންނާއި ހުޅުމާލެ ރޯދަ މާޓުން ލިބެން ހުންނާނެއެވެ.

ހުޅުމާލޭ ފޭސް 2 ގެ ވިނަރެސް ފްލެޓް ތިރީގައި ފިހާރައެއް ހުޅުވާ ރޯދަމަހު އެ ފިހާރައިން މުދާ ރަނގަޅު ރޭޓެއްގައި ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ފޯރުކޮއްދިނުމަށް އެސްޓީއޯއިން ދަނީ ތައްޔަރުވަމުންނެވެ. މި މަހު އެ ފިހާރަ ވެސް ހުޅުވޭނެ ކަމަށް އެސްޓީއޯއިން އަންދާޒާ ކުރެއެވެ.