އަނބުރާ ނުފޮނުވާ އޮވެ 15 ދުވަސް ވެއްޖެނަމަ އޮޓަމެޓިކުން އެބިލެއް ގާނޫނަކަށް ވާނެ ކަމަށް ގާނޫނު އަސާސީ ބުނެއެވެ. އެހެން ކަމުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށް ތަސްދީގުކުރަން ފޮނުވާފައިވާ ގާނޫނު އަސާސިގެ 8 ވަނަ އިސްލާހު މިހާރު އޮންނާނީ ތަސްދީގުވެފައެވެ. އެހެން އެކަން އޮތުމުން ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެނެވޭ އިސްލާހުގެ ބޭނުމަށް ނަގަން އުޅޭ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގެ ގާނޫނީ ސައްހަކަން މިހާރު އެވަނީ ގެއްލިފައެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެނައި 8 ވަނަ އިސްލާހު އޮޓަމެޓިކުން ތަސްދީގު ވެފައިވާތީ  ހިނގަމުންދާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އުމުރު 2028 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރ މަހުގެ ނިޔަލަށް މިހާރު އެވަނީ ކުރުވެފައެވެ. ހަމައެހެން ދެން ރައްޔިތުން މަޖިލިސްގެ މަޖިލިސްގެ އިންތިހާބު އޮންނާނީ ރިޔާސީ އިންތިހާބު ބާއްވާ ދުވަހުއެވެ. 

ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓު ނެގުމުގެ ބޭނުން މިހާރުވަނީ ކެނޑިފައެވެ. މިހާރު އޮތްހާވެސް ކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ ހިޔާލު ހޯދަން ލާޒިމުކަމެއްގައި ރައްޔިތުންގެ ހިޔާލު ނުހޯދާ ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރި މަޖިލީހަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމެވެ.

އާއްމު ފަރތްތަކުން ދެމުން ގެންދިޔަ ޓެކްސީގެ ހިދުމަތް ފެންވަރުހުރި ދެމެހެއްޓެނިވި ހިދުމަތަކަށް ހެދުމަށް ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުން ފަސޭހައި ލުއިކޮށް ލޯނު ލިބޭގޮތް ހަދާދީފައިވެއެވެ. މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އައީ ލިބުނު ލުއިގެ ބޭނުންހިފާ އެތައް ބަޔަކު ލޯނު ނަގައިގެން ކާރު ގަނެގެން ޓެކްސީ ކުރަން ފެށިތަނާއެވެ. 

އާއްމުންގެ އެތައް ބަޔަކު ދަރަނިވެރި ހާލަތުގައި ތިއްބާ އެއިން ކަމަކަށް ރިއާޔަތް ކުރުމެއްނެތި ސަރުކާރުން ޓެކްސީކުރަން ނިންމީ ދައުލަތް ލޫޓުވާލުމުގެ ބޭނުމުގައި ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެެއެވެ. މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ދުއްވާ އެއްޗެތި ތޮއްޖެހި ދަތުރުފަތުރު ދަތިވެފައިވަނިކޮށް މާލެ ސަރަހައްަދަށް ކާރުތަކެއް ގެނެސް އަޅާލުމުގައި ދައުލަތުން ފައިސާތަކެއް ލޫޓުވާލުންނޫން ބޭނުމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

އެތައް ބަޔަކު ޓެކްސީ ދުއްވަން ކާރުތަކެއް ގަނެ ދަރަނިވެރިވެފައި ވަނިކޮށް ޗަންގާން ދީޕަލް S05 މަރުކާގެ 150 ކާރު ގެނައުމަށް އެވަނީ ނިންމާފައެވެ. އެކަމަށް ބަޖެޓުން ހަރަދުކުރަން ނިންމާފައިވަނީ 120 ރުފިޔާއެވެ. ޗަންގާން ދީޕަލް S05 މޮޑެލްގެ ކާރެއްގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ މާކެޓް އަގަކީ 16400 އާއި 16900 އެމެރިކާ ޑޮލަރެވެ. -/20ރ އަށް ޑޮލަރެއް ކަމުގައި ބަލައިގެން އަގު ހެދިޔަސް ބޮޑުވެގެން ކާރަކަށް ޖެހޭނީ 338000.00 ދިވެހި ރުފިޔާއެވެ. އެ ނިސްބަތުން 150 ކާރުގެ ޖުމްލަ އަގަކަށް އަންދާޒާ ކުރެވެނީ ގިނަވެގެން 50.7 މިލިއަން ދިވެހި ރުފިޔާކަމަށެވެ.

50.7 މިލިޔަން ރުފިޔާއިން ނިމެން އޮތް ކަމަކަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން 120 މިލިޔަން ރުފިޔާ ހަރަދުކުރަނީ ލޫޓުވާލުންނޫން އެހެން ބޭނުމަކު ނޫންކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެހެން ވެއްޖެނަމަ އެއީ ގާތް ގަޑަކަށް 70 ވަރަކަށް މިލިޔަން ރުފިޔާގެ ލޫޓުވުމެކެވެ. ޓެކްސީ ލައިން ހެދުމުގެ ނަމުގައި ބައެއްގެ ޖީބަށް 70 ވަރަކަށް މިލިޔަން ރުފިޔާ ޖަހާލުން ސްކޭމަކަށް ނުވަންޏާ ކޮރަޕްޝަންގެ ވާހަކަ އޭސީސީން ވެސް ދައްކާނެ ކަމެއްނެތެވެ. 

• ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުންވެސް ހިނގަމުންދާ ދައުރެއް ކުރެއް ނުކުރެވޭނެ!
• މެންބަރުން ހޮވަނީ މެންބަރުގެ ގޮޑި ގެއްލޭނެ ގޮތްތަކާއި ޒިންމާތަކާއި ވާޖިބުތައް އެނިގިތިބެ
• ފަހުންގެންނަ ބަދަލަކުން މުއްދަތު ކުރުކޮށްލުމަކީ އަސާސީ ހައްގަކަށް އަރައިގަތުން 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި މިހާރު އެތިބަ މެންބަރުންނަކީ ރައްޔިތުންގެ ކަންތައްތައް ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ހައްގުގެ ދަށުން 5 އަހަރު ދުވަހަށް ދާއިރާތަކުގެ ރައްޔިތުން ހޮވާފައި ތިބި ބަޔެކެވެ. މަޖިލީހަށް މެންބަރު އިންތިހާބު ކުރީ ހޮވިއިރު އޮތް ލެޖިޓިމޭޓް ހަމަތަކާއި އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ. މަޖިލީހަށް  މެންބަރުން ހޮވަނީ މެންބަރުގެ ގޮޑި ގެއްލޭނެ ގޮތްތަކާއި އޭނާގެ މައްޗަށް އޮތް ޒިންމާތަކާއި ވާޖިބުތައް އެނިގިތިބެގެން ވަކި މުއްދަތަކަށެވެ.

ރައްޔިތުން ވޯޓުދީގެން މެންބަރު ހޮވަނީ ފަހުން ގާނޫނަށް ގެންނަ ބަދަލަކުން މެންބަރު ނަގާ ހޫރާލާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. މަގާމަށް ހޮވިއިރު އޮތް ޝަރުތުތަކާއި ހަމަތަކުގެ ބޭރުން ފަހުންގެންނަ ބަދަލަކުން ގޮނޑި ގެއްލުވާލުމާ މުއްދަތު ކުރުކޮށްލުމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ހައްގަކަށް އަރައިގަތުމެކެވެ. 

ދައުރު ކަނޑައެޅި ވަކި މުއްދަތަކަށް އިންތިހާބު ކުރެވޭ މަގާމުތަކުގެ އުމުރު ފަހުން ގެންނަ ބަދަލަކުން ދިގުވާ ގޮތަށް ނުވަތަ ކުރުވާގޮތަށް ގާނޫނުގައި ކަނޑައަލާ ކަނޑައެޅުން ހިނގަ ހިނގާ އޮތް ދައުރުގެ މައްޗަށް ތަންފީޒު ކުރުމަކީ ގާނޫނުގެ ހަމައެއް ނޫނެވެ. އެފާޑުގެ ބަދަލުތައް ތަންފީޒުވާނީ ދެން އަންނަ ބައެއްގެ މައްޗަށެވެ. 

ފަހުންގެންނަ ބަދަލަކުން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވާ އަސާސީ ހައްގެއް އުނި ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ގާނޫނު އަސާސީ ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ. މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ފާސްކުރުމަކުން ވެސް އަސާސީ ހައްގެއް ހަނިކުރެވޭނީ މިނިވަން ޑިމޮކްރެޓިކް މުޖުތަމައުތަކުގައި ކޮށްއުޅޭ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރަށެވެ. އެގޮތުންވެސް ކޮންމެ މީހަކަށްމެ އެ މީހަކު މިނިވަންކަމާއެކު އިހްތިޔާރުކުރާ މަންދޫބުން މެދުވެރިކޮށް ރައްޔިތުންގެ ކަންތައްތައް ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ހައްގު ހަންޏެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. 

ރައްޔިތުމީހާ ފަސް އަހަރަށް އިހުތިޔާރުކުރި މަންދޫބުގެ ދައުރުން ބައެއް އުނިކޮށްލުމަކީ ގާނޫނީ ކުށެކެވެ. ރޭވިގެން އަސާސީ ހައްގަކަށް އަރައިގަތުމެކެވެ. ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގައިގެންވެސް ހިނގަހިނގާ އޮތް ދައުރެއް ކުރެއްނުކުރެވޭނެއެވެ.  

ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީގެ ވެރިކަމުގައި ސާޖިދާ ބަހައްޓައިގެން މުއިއްޒު މައިގަނޑު ކުރަމުން އަންނަނީ ދެކަމެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ. އެއްކަމަކީ މެޑިކަލް މާފިޔާ ފުޅާކޮށް ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރެވޭ ބޭހަކީ މުއިއްޒަށް ބައިއަޅާގޮތަށް އެތެރެކުރެވޭ އެއްޗަކަށް ހެދުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުން އައިޖީއެމްއެޗަށް އަންނަ ބަލިމީހުންނާއި އެ މީހުންގެ އާއިލާތަކުން ދިމްޔާތު ސްޓޭ ގެސްޓްހައުސް އަބަދުވެސް ފުރާލާފައި ބޭއްވުމެވެ. ދެ ގޮތުންވެސް މުއިއްޒުގެ ދެމަފިރިންނަށް ބޭނުންވަނީ ބޯކޮށް ފައިސާ ވަދެވަދެ ހުރުމެވެ. 

މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އައުމުގެ ކުރީން އާއްމުކޮށް ބޭނުންވާ ބޭސްތައް ފަސޭހަކަމާއެކު ރާއްޖޭން ލިބެން ހުރެއެވެ. އާސަންދައިން ނުލިބޭ ބޭސްތައް ވެސް ބާޒާރުން ގަންނަން ލިބޭކަށް އޭރަކު ދައްޗެއް ނޫނެވެ. މުއިއްޒަށް ބައިއަޅައިގެން ބޭސް އެތެރެކުރަން ޖެހުނު ހިސާބުން ބޭހަށް މިއޮތީ ޖެހެފައެވެ. މިހާރަކު ސާޖިދާއަށް ބައި ނާޅާ ފަސޭހަ ރަހުމަތެއްގައި ފުޑް އެންޑް ޑްރަގު އޮތޯރިޓީ ގަބޫލުކުރާ ފެންވަރުގެ ބޭހެއް ނުގެނެވޭ ކަމަށް ބޭސް އެތެރެކުރާ މީހުން ކިޔައެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަން ޖެހޭ 20 ގަވާއިދުގެ ތެރެއިން 16 ގަވައިދެއް ދެ އަހަރުވެގެން ދިޔައިރުވެސް ނުހަދައެވެ. އެކަން އެހެން އޮތްއިރު ރަށްރަށުގެ ގިނަ ދަނޑުބިންތަކާއި ފެންފަށަލަ ވަނީ ކެމިކަލް ބޭސް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ވިހަވެފައެވެ. ގަވާއިދު ތައް ނުހަދާ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް ނުދެވުމުގެ ސަބަބުން މާރުކޭޓުގައި ވިއްކާ ފައްކޭލާ އެނޫންވެސް ތަރުކާރީއާއި މޭވާގެ ބާވަތްތައް ވިހަ ކެމިކަލް ބޭނުންކޮށްގެން ގަދަކަމުން ދޮންކޮށްގެން ވިއްކުމެއް ނުހުއްޓުވެއެވެ.  ކެންސަރުބައްޔާއި ލޭމައްޗަށް ދިއުމާއި ސްޓްރޯކާއި ހާތްއެޓެކް ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތައް ގިނަވެ އާންމު ސިއްހަތައް ވަނީ ނުރައްކާވެފައެވެ. 

ޒާތް ޒާތުގެ ބަލިމީހުން ގިނަވީ ވަރަކަށް ރަށްރަށުން މާލެ އައިސް އައިޖީއެމްއެޗަށް ދައްކަން މާލޭގައި މަޑުކުރަން މަޖުބޫރުވެއެވެ. އައިޖީއެމްއެޗްގެ ކިއު ދިގުވެ އެޕޮއިންޓްމަންޓު ލަސްވީވަރަކަށް މަންފާ ކުރަނީ ދިމްޔާތު ސްޓޭ ގެސްޓު ހައުސަށެވެ. ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުނުވެ ބަލިމީހުން ގިނަވެ އެޕޮއިންޓްމަންޓްގެ ކިޔުދިގުވީ ވަރަކަށް ރަނގަޅުވަނީ ދިމްޔާތު ސްޓޭ ގެސްްޓް ހައުސްގެ މާކެޓެވެ. ގަވައިދުތައް ނުހަދާ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީއަށް ސާޖިދާ ސަވާރުވެ އެ އިންނަނީ އެހެން ކޮންކަމަކާ ހެއްޔެވެ.

ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދާ ވަރަށް ކައިރިން ދަތުރުކުރި އީރާނުގެ މަނަވަރެއް އެމެރިކާގެ ސަބްމެރިނަކުން ގޮއްވާލިއެވެ. އިންސާނީ އެހީއަށް ބޭނުންވެފައި ކަނޑުމަތީގައި ތިބި އީރާނުގެ ސިފައިންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ނުދީ ރާއްޖޭން ދިނީ ބީރުކަންފަތެކެވެ. ބެލީ ކަނު ލޮލަކުންނެވެ. ހާލުގައި ޖެހިފައިތިބި އީރާނުގެ މަނަވަރު ސިފައިންނަށް އެހީތެރިކަން ދިނީ ސްރީލަންކާއިންނެވެ.

އީރާނު ހަނގުރާމަ އާއި ގުޅިގެން މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ އަމަލުތައް ހުރި ގޮތުން ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި މުއިއްޒަށް ފާޑުކިޔުން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ މަގުބޫލުކަން މުޅިހެން ނެތިގެން ދިޔައެވެ. އެމެރިކާ ދެކެ ގަންނާކުރައްވާ ބިރަކުން ޗުއްޕުވެސް ބުނަން ނުކެރޭ މުއިއްޒު އަމިއްލައަށް އެމެރިކާ އާއި އީރާނުގެ އިތުބާރުވެސް އަމިއްލައަށް ގެއްލުވާލައިފިއެވެ. 

ކުރިމަތީގައި މުހިންމު އިންތިހާބެއް އޮތުމުން ގެއްލެމުންދާ ތާއީދު ހިފެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމުގައި މުއިއްޒުގެ ބަސްމަގު ބަދަލުކޮށްލުމުން ދެ މީދާ ފެހި ބުޅަލަށް މުއިއްޒު ވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ. އިސްރާއީލަށް ރޭދުވާލު ހަމަލާދޭންޖެހޭ އެކު ދައްކާނެ ވާހަކައެއް ނެތްކަމަށް މުއިއްޒު ދުލުން ބުނި ބުނުމަކީ އެމެރިކާގެ ނުރުހުން މުއިއްޒުގެ މައްޗަށް އިތުރު ވެގެން ދިޔަ ކަމެކެވެ. 

ޑިއޯގޯ ގާސިއާއަށް މިސައިލް ފޮނުވުމުގެ ގާބިލުކަން އީރާނުގައި ހުރިކަން ކަށަވަރުވުމަކީ މުއިއްޒުގެ މޭގަނޑު އަނގަޔަށް އަންނަވަރުގެ ކަމަކަށް ނުވެއެއް ނުދާނެއެވެ. އެހެން އެކަން އޮއްވާ އީރާނު މައްސަލައިގައި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ނުރުހުން މުއިއްޒަށް އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ.

އެހެން ކަމުން ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި ސަރުކާރަށް މީހުންގެ ތާއީދު ހޯދުމަށާއި އީރާނުން ތެޔޮ ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ކޮޅުބަދަލުކުރި ގޮތް ދައްކަން މުއިއްޒަށް މަޖުބޫރުވެގެން ގޮތްދެއްކިޔަސް ކުރާނެކަމެއް ނެތެވެ. އީރާނުގެ މަނަވަރު ސިފައިންނަށް އިންސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ދިނުމުން އީރާނުން ސްރީލަންކާއަށް ހިލޭ ތެޔޮ ލިބޭގޮތް އެދަނީ ހަދާދެމުންނެވެ. އެކަމަކު އެމެރިކާގެ ހަނގުރާމަ މަތީ ބޯޓު ފަހަރަށް އެހީތެރިކަން ދިނުމާއި ހާލުގައި ޖެހުނު އީރާނުގެ މަނަވަރު ސިފައިންނަށް އެހީނުވުމުން މުއިއްޒާ މެދު އީރާނުން ހިތް ހެޔޮވާނެ ގޮތެއްނެތެވެ. 

ނަގަން އުޅޭ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓު ހުއްޓުވާ ދިނުމަށް ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދުނު ފަހުން އެތައް ދުވަހެއް ވެއްޖެއެވެ. ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓު ނެގަން އުޅެނީ ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ކަމަށްބުނެ ވޯޓުނެގުން ހުއްޓުވާ ދިނުމަށް އެމްޑީޕީން ހުށަހެޅިތާ އެތައް ދުވަހެއް ފަހުން މައްސަލަ ލިބުނުކަން އެމްޑީޕީއަށް މިއަދު ވަނީ އަންގާފައެވެ. މައްސަލަ ހިނގާނެކަމެއް ނުވަތަ ނޫންކަމެއް އަދިއެއް ނޭގެއެވެ.

ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓް ނެގުމަށް ކަޑައެޅިފައިވާ ސުވާލު ގާނޫނާ ހިލާފުކަމުން އެކަމާ ދެކޮޅަށް ގާނޫނީ ވަކީލުންގެ ބަޔަކު ހުށަހެޅި މައްސަލައެއް ވެސް ވާނުވާގައި ބޭއްވުމަށްފަހު އެ މައްސަލަ ބަލައިގެން ކަމަށް މިއަދު ސްޕްރީމް ކޯޓުން ބުނެފިއެވެ. ޝަރީއަތް ބާއްވާނެ އިރެއް މައްސަލައިގެ ކޮޅެއް މެދެއް ނޭނގެއެވެ. 

ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަށް އަހަނީ ބާތިލުވެފައިވާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށްބުނެ ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ގާނޫނީ ވަކީލް އަލީހުސައިން ވެސް ސްޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައި އެބަވެއެވެ. މައްސަލަ ބަލައިގެންކަމެއް ނުވަތަ ނޫންކަމެއް އަދިވެސް ނާންގައެވެ. އެއްޔަކީ މުއިއްޒުގެ އިންސާފުގައި އައުކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. މީގެކުރިން މަޖިލިސް ބްލެކްމޭލު ކުރުމުން އަލީ ހުސައިން ހުށަހެޅި މައްސަލައަށް އަދިވެސް އެ ތިބެނީ ފައިން އަރައިގެންނެވެ. 

ވޯޓުލާ ދުވަސް އައިސް ޖެހުނު އިރުވެސް ސްޕްރީމް ކޯޓު އޮތީ ނިދާ މަރުވެފައެވެ. މައްސަލަތައް ހިނގާނެކަން ނުވަތަ ނޫންކަމަށް ބުނަންވެސް ސްޕްރީމް ކޯޓު އޮތީ ބިރުންނެވެ. އިންސާފުވެރި ހުކުމެއް ނެރެފިނަމަ ދެ އިންތިހާބު އެއްކުރާ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓު ނެގޭނެ ގާނޫނީ ހަމައެއް ނުއޮންނާނެކަން ފަނޑިޔާރުންނަށް މާރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ.

މުއިއްޒުގެ މުށުތެރޭގައި މުޅި ޝަރުއީ ނިޒާމް އޮތުމުން މުއިއްޒު ބޭނުންނުވާ ގޮތަކަށް ކޯޓުން ހުކުމެއް ނެރުމަކީ ވޭވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މުއިއްޒު ބޭނުންނުވާ ގޮތަކަށް ޝަރީއަތެއް ހިންގަން އުޅެފިއްޔާ ވާގޮތް ހުސްނުއްސުއޫދާއި މަހާޒާއި އަޒްމިރަލްދާ އާއިމެދު ކަން ހިނގާ ދިޔަގޮތުން ފަނޑިޔާރުންނަށް ސާފުވަނީތާއެވެ. 

އެ ރަހައެއް މި ރަހައެއް ނޭނގޭ ވަރަށް ހުރިހާ ރިހައެއް އެއްކޮށްލައިގެން އީދު ދިގުރިހަގަޑު ހަދާއުޅެއެވެ. އީދާ ދިމާކޮށް އެކަހަލަ ދިގު ރިހަގަނޑެއްހެން އެކަމާގުޅުންހުރި ހުރިހާ މައްސަލަތައް ގުޅަކަރުވާލައިގެން ނެރޭ ހުކުމަކުން މުއިއްޒު ބޭނުންގޮތަށް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓު ނެގުން ހަލާލު ކުރެވޭވަރު ވަންދެން ސްޕްރީމް ކޯޓު އެ އޮތީ މާނިދި މަތުރާފައެވެ. 

މިހާރުވެސް ކޯޓް މަރުހަލާތައް ނިމި މަރަންޖެހިފައި ތިބި 3 މީހަކު ރާއްޖޭގެ ޖަލުގައި އެބަތިއްބެވެ. ތިން މަރުހަލާގެ ކޯޓުން މަރަން ހުކުމްކުރާ މީހަކު ނުމަރާ ބެހެއްޓޭނީ ޝަރުއީ އުޒުރެއް އެކަމުގައި އޮތްނަމައެވެ. މަރަންޖެހޭ މީހަކު ނުމަރާ އުސޫލެއް ނެތިގެން ގާނޫނެއް ނެތިގެން ނުބެހެއްޓޭނެއެވެ. މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވައިދާއި އުސޫލުވެސް އޮތީ ނިންމާ ގެޒެތްކޮށްފައެވެ. 

މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒު ކުރުމަކަށް ގާނޫނީ ޝަރުއީ އެއްވެސް ހުރަހެއް ރާއްޖެއަކު މިހާރަކު ނެތެވެ. ގާނޫނު ނެތިގެން މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒު ނުކުރެވިގެން އުޅޭ ވާހަކައަކީ ބަހަނާއެކެވެ. މަރުގެ އަދަބުދޭން ފަސްޖެހޭ ޖެހުމެކެވެ. 

މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމެއްގައި މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒުކުރާނެކަމަށް ބުނެވީ ވައުދާއި ވެސް މުއިއްޒު އެހުންނަނީ ހިލާފުވެގެންނެވެ. މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގެ މުއްދަތުގައި މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒުނުކޮށް ވާން އޮތް ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމުގެ ގޮތުން ގާނޫނު ނެތުމުގެ ބަހަނާ އުފަން ކުރީއެވެ. 

އެކި ފަހަރު އެކި ބަހަނާ ދައްކައިގެން މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒުނުކޮށް ދިގުދެންމުމަކީ ހުވައާއި ހިލާފުވުމެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ހުވައާއި ހިލާފުވުމުގެ ދައުވާ ނުކޮށް ކުރާކަށް އެހެންކަމެއް މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒު ކުރުމާ ގުޅުވައިގެން ކުރާކަށް ނެތެވެ. 

ހަނގުރާމައިގެ ހާލަތަކަށް ދުނިޔެ ވެއްޓުމުގެ ކުރީންވެސް ރާއްޖޭގެ ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް މުޅި ދުނިޔެއިން ވެސް އައި ގޮވާލަމުންނެވެ. ދަރަނިން ބޯހިކެން ނެތިގެން ރާއްޖެ އޮތީ ބަގުރޫޓް ހާލަތުގައިކަމަށް ދުނިޔޭގެ ރޭޓިންގ އެޖެންސީތަކުން އައީ ބުނަމުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ މަލީ އިދާރާތަކުން ރާއްޖޭގެ ހާލަތާ ގުޅުވާ ބުނަމުން އައީ 2026 ވަނަ އަހަރަކީ ގޮންޖެހުން ބޮޑު ބިރުވެރި ހާލަތަކަށް ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތު ދާނެ އަހަރެއް ކަމަށެވެ. 

އެހެނެކޭ ކިޔާ ރާއްޖޭގެ ސަރުކާރަކަށް ކަހެރުވަކެކޭ ވެސް ހިތަކަށް ނާރައެވެ. ދައުލަތް ލޫޓުވާ ތަޅާބުރުވާ އިސްރާފުކުރުމުގައި ތިބީ ދަނޑިމަތި އަބުރާލަ އަނބުރާލައެވެ. ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 120 ބިލިޔަންގެ ބަޖެޓެއް ވީދާކައި ހުސްކުރިއިރު ގައުމަށް ކުޑަވެސް ހަމަޖެހުމެއް ނާދެއެވެ. އެތެރެއާއި ބޭރުގެ ދަރަނި މަތި މައްޗަށް ދަނީ ބޮޑުކުރަމުންނެވެ. 

ވަރަށް ހަމަޖެހިގެން އުޅޭކަމަށް ދެއްކޭއިރު ކުރިން ލިބުނު ގިނަ ބޭސް އާސަންދައިން ނުލިބޭތާ ގަންނަންވެސް ނުލިބެއެވެ. ގޭސް އަދި ލިބެނީ ނަމެއްގައެވެ. ތެލުގެ އަގު ހުރީ އާސްމާނުގައެވެ. ކަރަންޓާއި ފެނުގެ ހިދުމަތް އޮތީ ކެނޑޭ ނުކެނޑޭ ހިސާބުގައެވެ. ޒަރޫރީ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންވާ މުދަލުގެ އަގަކަށް އަތެއް ނުފޯރައެވެ. މިހާލަތަށް ގައުމު ވެއްޓެމުން އައީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބަކުން ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ ކޮރަޕްޝަނާއި އިސްރާފު ބޮޑުވެ ހިންގުންތެރިކަމެއް ނެތް ދޯހަޅި ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުންނެވެ. 

ހަމަތެދެކެވެ. ސަރުކާރުން ނުދަރާ ގައުމެއް މާލީ އިދާރާއެއް ނެތް އިރު ސަރުކާރުން ފައިސާތަކެއް ލިބެން ނުޖެހޭ ކުންފުންޏެއް އާއިލާއެއް ރާއްޖެއަކު ނެތެވެ. މިހާލަތުގައި ގައުމު އޮއްވާ ބޮޑު ހަނގުރާމައެއްގެ ވިލާގަނޑުދަށުގައި ދުނިޔެވީމާ އަދިވެސް ހަރަދު ކުޑަނުކޮށް ޅޮސްއުނދޯއްޔަށް ރައްޔިތުން ލައިގެން ތިބެވިދާނެއޭ ހީވަނީ ހެއްޔެވެ. 

އެހެން ކަމުން ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައި މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ދިމާކޮށްފައިހުރީ ރައްޔިތުންގެ ދިރިތިބުމާއި ދިރިއުޅުމާ ގުޅުން ހުރި ހަދަދުތައް ކުރުން ހުއްޓާލުމަށެވެ. މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ހީލަތްތެރި ކަމާއެކު މިހާރު ރާވަމުންދަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުނަށްދޭ އިނާޔަތާއި ބޭސްސިޓީއަށް ސަލާންޖެހުން ހުއްޓުވާލުމަށް އެމްޑީޕީން ތައާރަފްކުރި އާސަންދަ ހުއްޓާލުމަށެވެ. ދެއިންތިހާބު އެއްވާ ހިސާބުން އާސަންދަ ކަނޑާލާނެއެވެ.  

މުއިއްޒު ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައި އާސަންދަ ހުއްޓާލުމާ ރައްޔިތުންގެ 95 އިންސައތަ މީހުން ދެކޮޅެވެ. ކުރެވުނު މިނިވަން ސާވޭއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އާސަންދަ ހުއްޓާލުމަކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ އިހުސާސަށް އެއްވެސް ބެލުމެއްނެތި މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައި އާސަންދަ ހުއްޓާލުމަށް ދަނީ ތައްޔާރުވަމުންނެވެ. އިތުބާރުހުރި މަސްދަރުތަކުން މައުލޫމާތު ލިބޭގޮތުގައި އާސަންދަ ހުއްޓާލުމުގެ ބިލް ލަހެއްނުވެ މަޖިލީހުގެ އިދާރާއަށް ފޮނުވާނެއެވެ. ދަނޑިވަޅުބަލާ އެޖެންޑާކޮށްގެން އާސަންދަ ހުއްޓާލުމަށް މުއިއްޒު ހުރީ ފޫގަޅައިގެންނެވެ. 

މުއިއްޒަށް ދައުލަތް ހިންގަން އިރުޝާދުދޭ އޭނާގެ ދެބެންގެދެދަރި ބޭބެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސް ނަމިރާ ނާޒިމުގެ ބަހުން ވެސް މިސަރުކާރުން އާސަންދަ ހުއްޓާލަން އުޅޭކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ. ނަމިރާ ނާޒިމު ބުނާ ގޮތުގައި އާސަންދައަކީ ރިފޯމްކޮށްގެން ވެސް ހިންގޭވަރުގެ ސްކީމެއް ނޫނެވެ. ނަމިރާ ނާޒިމު ބުނާގޮތުން އާސަންދަ ޖެހެނީ ހުއްޓާލާށެވެ. 

އަޖައިބެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ. އާސަންދަ ކަޑާލައިގެން ދައުލަތުގެ ހަޒާނައިން ކުރާކަށް އެހެން ކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ދައުލަތުގެ ހަޒާނާއަކީ މުއިއްޒާއި ސާޖިދާ އަޗާތަޅާ ދުނިޔެ ބަލަން ދަތުރު ކުރަން އޮތް އެއްޗެއްނޫނެވެ. މުއިއްޒުގެ ބައި ގިނަކުރަން ބަޔަކަށް އަތްގުޅިނުކާ ވަރަށް މުސާރަ ދޭން އޮތްތަނެއްވެސް ނޫނެވެ. 

ބަލިހާލުގައި އުޅޭ ރައްޔިތުމީހާ މަރަށްތެޅެން ދޫކޮށްލާފައި ދައުލަތުގެ ފައިސާއިން ކުރާކަށް އެހެން ކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް އާސަންދަ ނުދީ ބައިއަޅައިގެން ދައުލަތް ދަވާލަން ރައްޔިތުން ތިބީ މުއިއްޒަށް ފުރުސަތުދޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. 

އަޑަށް ބާރުލާ ހާމަކަން ބޮޑުކޮށް އެމްޑީޕީއަށް އެއްޗެތި ކިޔާ ނުލިއްޔަކާ ސަރަނގޭއަށް މުއިއްޒާއި ދޫނި ބައިގަނޑު އިތުބާރެއް ނުކުރާނެއެވެ. ދައުލަތް ދަރާވިކި 500 މިލިޔަން ޑޮލަރަށް ވުރެ ބޮޑު ދަރަންޏެއް ބޯމަތީގައި އޮއްވާ ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިން 50 މިލިޔަނުގެ އަޑިނޭނގޭ ލޯނެއް ދިނީމާ މުއިއްޒަށް ސަރަނގޭ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުބާރު ކުރާކަމަށް ބުނަންވެސް ވާނެއެވެ.

މާލޭ މޭޔަރުކަމަށް މޫސާ އަލީ ޖަލީލު ގެންނަން ސަރަނގޭ ތާއީދު ކުރުމަކީ މުޅި މާލެ އެފަޅިއަށް އަރިވެގެން ދާނެކަމެކޭ ހީވަނީތާއެވެ. އެންމެ ފަހުން ސަރަނގޭ ވާދަކުރީ ނިމިދިޔަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މައްޗަށްގޮޅި އުތުރު މެންބަރު ކަމަށެވެ. ސަރަނގު އާދަމް މަނިކަށް 50 ވޯޓު ނުލިބުނެވެ. ރައީސަކު ހޮވަން އެންމެ ބޮޑަށް ސަރަނގޭ ފޫގަޅާފައި އުޅުނީ ޑރ. ވަހީދު ހޮވުމަށެވެ. އެ ފަކީރަށް މުޅި ގައުމުން ލިބުނީ އެންމެ %5 އެވެ. 

ސަރަނގޭގެ ތާއީދަކީ އިންތިހާބުން ބަލިވާނެ ކަމުގެ ވަރުގަދަ ސިގުނަލެކެވެ. ރައީސް ސޯލިހު އިންތިހާބުން ފޭލިވީވެސް ފަހުވަގުތު ސަރަނގޭ ތާއީދު ކުރުމުންނޭ ވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ. 

ސަރަނގޭއަކީ އަބަދުމެ ދަލުބޭރުން ޖެހިޖެހި ހުންނަ މީހެކެވެ. އެމްޑީޕީން ކެނޑި ކެނޑިފައި ވަނުމަކީ ސަރަނގޭގެ ޒާތެވެ. އެމްޑީޕީއަށް ބެވިވަރަކުން ނޫނީ ހެދިޑީލްގެ ކަންކަން ފުރިހަމަ ވަމުންނެއް ނުދާނެއެވެ. ސަރަނގޭ މުއިއްޒަށް ވަފާތެރިކަން ދައްކަން ކުރާން އަދި ކުރެވެން އޮތްހާވެސް ކަމަކީ އެމްޑީޕީއަށް ބެވުމެވެ. 

މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި މިހިނގާ ދެ އަހަރު ގޯސްކޮށް ކަމެއް ދިޔަކަމަކަށް ސަރަނގޭއަށް މިވަގުތަކު ނުވާނެއެވެ. މައްސަލަ ޖެހިފައި އޮތް ރިސޯޓްގެ ކަންތައް ހަމަޔަކަށް އެޅި ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިން ފަންސާސް މިލިޔަން ރަނގަޅަށް ގޮހޮރަށް މެޅި ހަޖަމް ވަންދެން މުއިއްޒު ވަރެއް ނޯންނާނެއެވެ.  

މިހިނގާ މާރިޗުމަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ދަންވަރު ދިގުރަށުގައި ހިނގި ނުރައްކާތެރި ހާދިސާ ހިނގީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ސަރުކާރަށް ކަށަވަރުކޮށް ނުދެވި އޮތުމުންނެވެ. ކައުންސިލްތަކަށް އެމީހުންގެ މުނިސިޕަލް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ޖާގަނުދީ ސަރުކާރުން ހުރިހާ ކަމެއްގައި ބަގުޑި ބައްދައިގެން އޮތުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުންނެވެ. 

ރޯވެ އަނދާ ހުލިވެދިޔަ ބިދޭސީންގެ އެކޮމަޑޭޝަން ބްލޮކްގެ ހާލަތު ވަޒަންކުރި އިދާރާއެއް ނެތެވެ. ހަދާ ހިންގާ އުސޫލެއް ރަނގަޅަށް ތަންފީޒުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ސަރުކާރަކުން ނުކުރެއެވެ. ރާއްޔިތުންނާއި އެންމެ ގާތުން މަސައްކަތްކުރަންތި ކައުންސިލްތަކަށް ޒިންމާއެއް މަސައްކަތެއް ނެތެވެ.

ދިގުރަށުގައި ހުރި ބިދޭސީ ސްޓާފް އެކަމަޑޭޝަނަކީ އިންސާނުން ދިރިއުޅެން އެކަށިގެންވާ ތަނެއްކަން ކަށަވަރު ކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ ޒިްނާއެކެވެ. އަަށް މީހަކު ފިހި، އޭގެ ތެރެއިން ފަސް މީހުން މަރުވިއިރު ދެ މީހަކު އަދިވެސް ވެންޓިލޭޓަރުގައި މަރާ ހަނގުރާމަ ކުރުމަކީ އެކަމުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ ސަރުކަރުން ނުނަގާ ފަރުޖައްސާލެވޭނެ ކަންކަމެއްނޫނެވެ. ވީކަމެއް ވީއޭ ބުނެ ނިންމާލެވެން އޮތްކަމެއް ނޫނެވެ.

ހަރުދަނާ އުސޫލުތައް އެކުލަވާލައި ރައްކާތެރިކަމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކަށަވަރުކޮށް ބެލެހެއްޓެނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށް ކައުންސިލްތަކަށް ތަންފީޒުކުރަން ހަވާލު ކޮށްގެންނޫނީ ފުލުފުލުގައި ރޯވުންފަދަ ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ހިނގުން ކޮންޓްރޯލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. މޮހަނަށް ދޯނި ދޭހެން ކައުންސިލަތަކާ ކަންކަން މަތި ކުރިޔަސް ކަމަކު ނުދާނެއެވެ.

ތަނެއް އަނދާހުލިވެ އެތަނެއް ބިމާ ހަމަވެ މަރުވި ބަޔަކުވަޅުލާ ޒަހަމުވީ މީހުން ހޮސްޕިޓަލުން ދޫކޮށްލުމުން އެކަން ނިމުނީކަމަށް ސަރުކާރުން ދެކޭހާ ހިދެއްގައި ފުލުފުލުގައި ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ނުހިނގާނެ ގޮތަކީ ނެތް ގޮތެކެވެ. މިހާރުން މިހާރަށް ވެސް ކުރަންޖެހޭކަމަކީ ކައުންސިލްތައް ބާރުވެރިކުރުވުމެވެ. ކައުންސިލްގެ އިހުތިސާސްގައިވާ ސަރަހައްދުގެ ސަލަމަތާ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ ކައުންސިލްތަކުގެ ޒިންމާއަކަށް ހެދުމެވެ. އެކަމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތާއި އިހުތިޔާރާ މީހުން ކައުންސިލުތަކަށް ސަރުކާރުން ދިނުން ނޫން ހައްލެއް ނެތެވެ. ރައީސް މީހާގެ އެއްފައި ގަރުދިޔަ ޖަގަހައިގައި އަނެއްފައި ބުޅާފެސިލިޓިގައި ބާއްވައިގެނެއް ފުލުފުލުގައި ރޯވުމެއް ނުހުއްޓުވޭނެއެވެ. 

2025 ނޮވެމްބަރުގެ ނިޔަލަށް ޖުމްލަ 69564 މެޓްރިކް ޓަނުގެ މަސް ރާއްޖެއިން ބޭރުކޮށްފައިވެއެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު އެއީ 86.9 އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެކެވެ. ބޭރުގެ ބާޒާރުތަކުގައި ދިވެހި މަހަށް އޮތް ޑިމާންޑް ބޮޑުވުމެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް 69,564 މެޓްރިކް ޓަނުގެ މަސް އެކްސްޕޯޓްކޮށްފައި ވާއިރު 2024 ވަނަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތުގައި އެކްސްޕޯޓް ކުރެވުނީ 37213 މެޓްރިކް ޓަނެވެ.

އެގޮތުން ބަލާއިރު 2025 ނިމުނުއިރު ކަނޑުމަހުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން 80.2 އިންސައްތަ އިތުރުވެ ޖުމްލަ 72,878 މެޓްރިކް ޓަނަށް ވަނީ އަރާފައެވެ. އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ފަސް މަސްދުވަހު އެކަނިވެސް 31157 މެޓްރިކް ޓަނުގެ ކަނޑުމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރެވުނެވެ.

ކަންނެލީގެ އުފެއްދުންތެރިކަންވެސް ވަނީ 19.9 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު ބޭރުކުރި ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި 14950 މެޓްރިކް ޓަނަށް ވަނީ އަރާފައެވެ.

2025 ގައި އެންމެ ގިނައިން ރާއްޖޭން މަސް ބޭރުކުރީ ތައިލެންޑަށެވެ. އެއީ ޖުމްލަ އެކްސްޕޯޓްގެ 53 އިންސައްތައެވެ. އިނގިރޭސި ވިލާތުން އެކްސްޕޯޓްގެ 18 ޕަސެންތް ހިއްސާކިރިއެވެ. މޮރިޝަސް، ފްރާންސް އަދި ވިއެޓްނާމަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބާޒާރުތަކެވެ. މިހާބޮޑު ކުރިއެރުނމެއް ލިބުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ގަނޑުކުރި އަދި ތާޒާ ކަނޑުމަސް ގިނަ އަދަދަކަށް އެކްސްޕޯޓް ކުރެވުމެވެ.

މަސްވެރިކަމުގެ ހާލަތު އެހާ ރަނގަޅަށް އޮތްއިރު މަސްވެރިންނަށް އަދިވެސް ހަމައަގެއް ނުލިބެއެވެ. މަސްވެރިކަން ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތެޔޮލިބެނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑު އަގުގައެވެ. ސަރުކާރުން މަސްވެރިންނަށް ތެޔޮ ފޯރުކޮށް ނުދެވި މަސްވެރިންގެ އާއިލާތައް ބަނޑަށް ޖެހުމުގެ ރަތް ސިގުނަލު މަލިކުބައްތިއާއި ހިސާބަށް ހުރީ ދިއްލި ދިއްލިއެވެ.

މާލޭގައިހުރި ކެމިކަލް ގުދަނެއްގައި ރޯވެ އެތައް ގެއަކަށް ގެއްލުންވެ މީހަކު އަދައިގެން ދިޔަފަހުން މާގިނަ ދުވަހެއް އަދިނުވެއެވެ. ބިދޭސީންގެ ގިނަބަޔަކު ނިދާ ކައިބޮއި ހަދަން ބޭނުންކުރި ތަނެއްގައި ރޯވެ 11 މީހުން އަދައިގެން ދިޔައީވެސް ވަރަށް ފަހުންނެވެ. އެގެ ފަހުންވެސް ކުދިބޮޑު އެތައް އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް މާލެ ސަރަހައްދުގައި ހިނގާ އެތައް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައްވަނީ ލިބިފައެވެ. 

އިހަށް ދުވަހު ދިގުރަށުގައި ސްޓާފް ކުއާޓެއްގައި ރޯވެ ބަޔަކު އަދައި ހުލިވެއްޖެއެވެ. އޭގެ ފަހުންވެސް ގެއްލުން ބޮޑު އަލިފާނުގެ ހަދިސާތަކެއް މާލެ ސަރަހައްދުގައި ވަނީ ހިނގާފައެވެ. މިހާރު މިއޮތީ މާލޭގައި ހުރި ގަސްކާނާ ގުދަނެއްގައި އަލިފާން ރޯވެ އެކަމުގެ ގެއްލުމާ ކުރިމަތިވެފައެވެ.  

ފަސޭހައިން އަލިފާން ހިފާޒާތުގެ ތަކެތި ރައްކާކުރާ ގުދަންތައް މާލޭން ބޭރުކުރުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތްފަށާ އުސޫލުތައް އެކުލަވާލާ ހެދިތާ ކިތަންމެ ޒަމާނެކެވެ. ހަމައެހެންމެ ބިދޭސީން ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ސްޓާފް ކުއާރޓްތައް ފަދަ ތަންތަން ހަދާ ބޭނުން ކުރުމަށްވެސް އުސޫލުތައް ހަދާފައިވެއެވެ. 

އެހެނެއް ކަމަކު ހަދާ ހިންގާ ގާނޫނތަކާއި ގަވައިދުތަކާއި އުސޫލުތައް މޮނިޓަރކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށް މުޅި ދައުލަތް ވަނީ ނުކުޅެދިފައެވެ. ސަރުކާރުގެ މުށުތެރެއަށް ހުރިހާކަމެއް ގެނެސް ބައްކުރުމުގެ ސަބަބުން އެއްކަމެއްވެސް ރަނގަޅަކަށް ނުހިނގައެވެ. ނުބެލެއެވެ. ނުބެލެހެއްޓެއެވެ. ސަރުކާރަށް ނާވާއިރުވެސް އެހެން ބަޔަކުވެސް އެކަންކަން ކޮށްގެންނުވެއެވެ. 

ހަގީގަތުގައި ކޮންމެ ލޯކަލް ކައުންސިލެއްގެ އިހުތިސާސްގައި ވާހަތަނެއްގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަކީ ކައުންސިލްތަކުގެ ކަމެކެވެ  ކައުންސިލުތަކުން އެ ބާރު ނަގާ ސަރުކާރުން ކުރާކަމަކަށް ހަދާފައި އޮތުމަކީ ނުރައްކާތެރި ހާދިސާތައް ހިނގާން ދިމާވާ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. އެހެނީ ދުވަހުން ދުވަހަށް ރަށްތަކާއި ސިޓީތައް މޮނިޓަރކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ ކައުންސިލްތަކުގެ މުނިސިޕަލް ޒިންމާއެކެވެ. ކައުންސިލްތައް މެދުވެރިކޮށް އުސޫލުތަކާއި އެއްގޮތަށް ކަންކަން ހުރޭތޯ ބެލޭނަމަ ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ހިނގާނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. 

ސަރުކާރުން އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅާ އުސޫލާއެއްގޮތަށް މުނިސިޕަލް ހިދުމަތްދޭން ކައުންސިތަކަށް ޖާގަދޭނަމަ އެހެނެއް ނުވީހެވެ. އުސޫލާ އެއްގޮތަށް ކަންކަން ތަރުތީބުކުރުވާ މޮނިޓަރކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ ކައުންސިލްގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދުވަހުން ދުވަހަށް ބެލެހެއްޓޭނެހެން އިންތިޒާމް ކޮށްގެން މުނިސިޕަލް އިންސްޕެކްޓަރުން ނެރެގެން ކަންކަން ތަރުތީބުން ހިނގާތޯ ބަލުމަކީ ކައުންސިލަށް ކުރެވޭނެ ކަންކަމެވެ. 

ކޮންމެ ކަމަކީ ރައީސްގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދާއި ހެޔޮފުޅުކަމުން ކުރާކަމަކަށް ހަދަން އުޅެން ހަދައިގެން ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބި އެތައް ބައެއްގެ ފުރާނަ ދަނީއެވެ. ކައުންސިލްތަކުގެ މުނިސިޕަލް އިނިސްޕެކްޓަރުން މަދުކޮށް ދޭއިނާޔަތްތައް ކަނޑާލާ ކައުންސިލްތަކުގެ ވާގިނައްތާލާ ބުޅާ ފެސިލީޓިއަށް ދާންދެން ސަރުކާރުން ބަލަހައްޓަން ދިމާކުރީމާ ވާނެއެތި މިހުރެވަނީއެވެ. 

މާލެއަށް ދިމާވެފައިވާ ފެންބޮޑުވުމާއި، ތޮއްޖެހުމާއި، އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް އޮތް ބާރުބޮޑުވުން ފަދަ ގޮންޖެހުންތަކާއި އެ ކަންކަމުގެ ހައްލު އާޒިމަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދި އެކަންކަމަށް ހަލުވި ހައްލުތަކެއް ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށް ބޭނުންވާ ޢިލްމާއި ޙިލްމު ވެސް އޭނާގެ ކިބައިގައި އެބަހުއްޓެވެ.

އާޒިމް މޭޔަރުކަމާއި ހަވާލުވިއިރު މާލެ ސިޓީ ކައުންގެ ހިދުމަތްދެނީ އެތަން މިތަނުގައި ތަންތަން ކުއްޔަށް ހިފައިގެންނެވެ. އެކި ތަންތަން ކުއްޔައް ހިފައިގެން ދެމުން ދިޔަ ހިދުމަތް ވަނީ އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށައް ގެނެވިފައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކޮންމެ މަހަކު ކުލީގެ ގޮތުގައި ހަރަދުކުރި 350،000ރ. މިހާރުވަނީ ސަލާމަތްކުރެވިފައެވެ.

ހުޅުމާލޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތް މަސްޖިދުލް އަމާނީ މަރާތުނުކޮށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއްވެ ވަރަށް ބޮޑަށް ވީރާނާވެފައި ވަނިކޮށް އެ މިސްކިތް މަރާމާތުކޮށް ނިންމައިފިއެވެ. 

10 އަހަރު ވަންދެން ވަށައިގެން ޓިނު ޖަހައި ބަންދުކޮށްފައި އޮތް ގަލޮޅު ސިޓީ ޕާކް ތަރައްގީކޮށް ހުޅުވައިފިއެވެ. 

މާލެ ސިޓީއިން ކުއްޔައް ދޫކޮއްފައިހުރި މަސް މާރުކޭޓު ކުރިން ކުލީގެ ގޮތުގައި މަހަކު ލިބެނީ އެންމެ 76،000 ރުފިޔާއެވެ. އާދަމް ޢާޒިމްގެ ހިކުމަތްތެރިކަމުން މަސްމާރުކޭޓުން ކުލީގެ ގޮތުގައި މަހަކު 400،000 ރުފަިޔާ ލިބޭނެ ގޮތްވަނީ ހަދާފައެވެ.

ވިލިމާލޭގައި ކުޑަކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ގުރުއާން ކިޔަވައިދޭ ކްލާހެއް ތަރައްގީކޮށް ވަނީ ހުޅުވާފައެވެ.

ފެން ބޮޑުވުން ހައްލުކޮށް މަގުތަކުގެ ސާފުތާހިރުކަން ހިފެހެއްޓުމަށް ކާނު ސާފުކުރުމާއި މަގުތައް މަރާމާތުކުރުމަކީ ދުވަހީ ހަރަކާތްތަކަކަށް ވަނީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ.

ކުރުމުއްދަތެއްގައި އާދަމް އާޒިމް ބޮޑު ހެޔޮ ބަދަލެއް އާޒިމް ވަނީ ގެނެސްދެއްވާފައެވެ. ހަމަޖެހޭ ތަރައްގިވެފައިވާ ރައްކާތެރި މާލެ ސިޓިއަކަށް އާދަމް އާޒިމަށްވުރެ ވަކީން ރަގަޅު ޗޮއިސްއެއް ނެތެވެ. 

އީރާނާ 4,000 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އިންޑިއާ ކަނޑުގެ މެދުގައި، އޮންނަ އެމެރިކާ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒު ޑިއޭގޯ ގާސިއާ އަށް އަމާޒުކޮށް އީރާނުން ވަނީ މެދު ރާސްތާގެ ދެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ފޮނުވާލާފައެވެ. އީރާނުގެ ދެ ހަމަލާ އެ މަރުކަޒަށް ސީދާ ނޭރި ނަމަވެސް، ދިން މެސެޖުގެ ބާރުގަދަކަން ހަނގުރާމަވެރި އާލާތަކަށް ވުރެ މާ ބޮޑެވެ.

އީރާނުން މީގެ ކުރިން އަބަދުވެސް ރަސްމީކޮށް ހާމަކުރަމުން ދިޔައީ އެގައުމުގެ މިސައިލްތަކުގެ ރާސްތާއަކީ އެންމެ ދުރުވެގެން 2,000 ކިލޯމީޓަރު ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ފޯޅަވައްސަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާ ދިނުމާއެކު އެ އަދަދު ދެގުނައަށް އިތުރުކަން މިވަނީ ހާމަވެފައެވެ.

އިރާނުން މި ހަމަލާގައި ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ މެދު ރާސްތާގެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލްތަކެކެވެ. ބެލެވޭ ގޮތުގައި މިއީ "ހައްރަމްޝަހަރު-4" (Khorramshahr-4) މަރުކާގެ މިސައިލްތަކެކެވެ.

ފޯޅަވައްއސަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރި " ހައްރަމްޝަހަރު-4 " މަރުކާގެ މިސައިލަކީ، ފާއިތުވި ތިން ހަފުތާގައި އިޒްރޭލުގެ ސިޓީތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދެމުންދާ "ކްލަސްޓަރ" ވަޒަން ވެސް އުފުލުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާ މިސައިލެކެވެ.

ފޯޅަވައްސަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ދެ މިސައިލެއް ފޮނުވާލި ނަމަވެސް، އަމާޒުކުރި އަސްކަރީ މަރުކަޒަށް އެއިން އެއްވެސް މިސައިލެއް ސީދާވެފައެއް ނުވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް މިސައިލް އުދުހެމުން ދަނިކޮށް އަމިއްލައަށް ފެއިލްވިއިރު، ދެވަނަ މިސައިލް އެމެރިކާގެ  އަސްކަރީ މަނަވަރަކުން ވަނީ "އެސް.އެމް-3" (SM-3) އިންޓަރސެޕްޓަރ މިސައިލެއް ބޭނުންކޮށްގެން ވައްޓާލާފައެވެ. އެހެންކަމުން، އެ މަރުކަޒަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުވެ ވަނީ ސަލާމަތްވެފައެވެ.

މިއީ ވަރަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ މީގެ ކުރިން ބެލެވިފައި އޮތީ އިރާނުގެ މިސައިލްތަކުގެ އެންމެ ދުރު ރާސްތާއަކީ 2000 ކިލޯމީޓަރު ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، މި ހާދިސާއިން އެނގިގެންދިޔައީ އޭގެ ދެގުނަ ދުރަށް މިސައިލް ފޮނުވާލުމުގެ ގާބިލުކަން މިހާރު އިރާނަށް ލިބިފައިވާ ކަމެވެ.

މިއީ އިރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ މަރުކަޒުތަކަށާއި އެ ގައުމުގެ އިސްވެރިންނަށް އަމާޒުކޮށް އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކަށް ދިން ވަރުގަދަ އިންޒާރެކެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމައިގެ ނުރައްކާ މިހާރު އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދަށް ފެތުރެމުންދާކަން ހާމަވެގެންދެއެވެ.

ތެހެރާނުން ފެށިގެން 4,000 ކިލޯމީޓަރުގެ ދުރުމިނަކީ ޕެރިހާއި، ލަންޑަނާއި، މުޅި ޔޫރަޕްގެ ބޮޑު ބައެއް ހިމެނޭ ވަރުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެކެވެ.

މި ހަނގުރާމައަކީ ހަމައެކަނި މެދުއިރުމަތީގައި އޮތް މައްސަލައެއް ކަމަށް ދެކެމުން އައި ނޭޓޯ (NATO) ގެ ގައުމުތަކަށް މިހާރު އެ ވަނީ ފެނިފައެވެ. އީރާނުގެ މިސައިލްތައް ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކުގެ ގޭގެ ދޮރުމައްޗާ ހަމައަށް ފޯރުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރިކަން އަމަލީ ގޮތުން ފެނިގެން ދިޔަކަމަކަށް ފޯޅަވައްސަށް ހަމަލާ ދިނުން ވެގެން ދިޔައީއެވެ. 

އެމެރިކާގެ ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓުފަހަރަށް ދިވެހިރާއްޖޭން ތެޔޮ އަޅާދިނުން ފަދަ އެހީތެރިކަން ދިނުމަކީ އީރާނުގެ ހަމަލާއެއް އަމާޒުވުމުގެ ބިރު އޮތްކަމެއްކަން ވެސް ފޯޅަވައްސަށް އީރާނުން ހަމަލާ އަމާޒު ކުރުން ވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ.  

2025 ވަނައަހަރު ނިމި 2026 ގެ ފުރަތަމަ 3 މަސް ވެސް ނިމެންދަނީއެވެ. ގެދޮރުނެތް 18 އަހަރު ފުރިފައިވާ އެކަކަށްވެސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކަށަވަރުކޮށް ދެވުނު ގެދޮރުވެރިކަމެއް އަދި ނެތެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގެ ދައުރު ނިމޭއިރުވެސް އެއްޔަކީ ވާނެ ކަމެއް ކަމަކަށް ނުބެލެވެއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒަށް އެ އުޅުއްވެނީ ކުރީގެ ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުން 4000 ހާސް އާއިލާއަކަށް ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވާ ފްލެޓްކޮޅު ހަވާލު ނުކުރެއްވިގެންނެވެ. މާލޭ ރަށްވެހިންނަށް އޭރު ދެއްވި 9004 ގޯތި ހަވާލު ނުކުރެއްވިގެންނެވެ. 

ރާއްޖޭގައި 18 އަހަރު ފުރެފައި ތިބި ގެދޮރުނެތް އެންމެނަށް އެންމެ އަށް މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ގެދޮރުވެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދީ ނިންމާނެކަމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ކޮންފަދަ ޖާދޫއަކުން އެކަން ކުރައްވަން ބާވައެވެ، ހަމަގައިމުވެސް ސްކީމެއް އިއުލާނުކޮށްފައި ގޯއްޗާއި ފުލެޓަށް އެދުމަށް އިއުލާނު ކުރިއަކަސް އެއްޔަކީ ގެދޮރުވެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް ދެވުމެއް ނޫނެވެ. 

ސްކީމެއް އިއުލާނުކޮށްގެން ގެދޮރު ދޭން އުޅުމަށްވުރެ 18 އަހަރު ފުރިފައި ތިބި ގެދޮރު ނެތް އެންމެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުކަމުން ވަކިކޮށްލިނަމަ އެހެން ކަމެއްނުކޮށް އެ މުއްދަތަށް އެކަން ނިމުނީހެވެ. 18 އަހަރު ފުރިފައި ތިބި ހުރިހާ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ގައިމު ވެސް އޭރުން އޮތީހީ ގެދޮރުވެރިކަން ކަށަވަރު ވެފައެވެ. 18 އަހަރު ފުރިފައި ގެދޮރުނެތް އެންމެނަށް 2025 ނިމުމުގެ ކުރީން ޖާދޫގެ ބޭހަކުން ވިޔަސް ސަހަރާއިން ބިންކޮޅެއް ކަށަވަރު ކޮށްދިން ނަވެސް މުއިއްޒުގެ ވައުދު ފުއްދުނީސްތާއެވެ.

އަންތަރީސް ވާވަރަށް ފުލުފުލުގައި ދޮގު ނުހެއްޖަސް މުއިއްޒަށް ވެރިކަން ކުރެއްވޭނެއެވެ. ދޮގުމައްޗަށް ދޮގުހަދަމުން ދަނީ ކޮންކަމެއް ނުވެގެން ހެއްޔެވެ. ނުފުއްދޭ ވައުދުވެ ހަދަނީ ހުސް ދޮގުކަން ތުއްތުކުދިންނަށް ވެސް އެނގޭ ވަރުވީމާ ކައްޒާބޭ ވެސް މީހުން ކިޔާނެއެވެ.    

رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ – المؤمنون 109

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެން އީމާންވެއްޖައީމުއެވެ. ފަހެ، އަޅަމެންނަށް ފާފަފުއްސަވައި، އަޅަމެންނަށް ރަހުމަތް ލައްވާނދޭވެ! އިބައިލާހީ، ރަހުމަތްލައްވާ އެންމެހެޔޮ އިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

އީމާންވެ ހުރެ، ހެޔޮ އަމަލު ނުކުރާ މީހަކަށް ސުވަރުގެ ވަދެވޭނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރުމެއް ނެތެވެ! ސުވަރުގެ ވަދެވުމަކީ އެކަމަށް އެދުމުން އެކަނި ހާސިލުވާން އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ! އެކަން ހާސިލުކުރެވޭނީ އެކަމަށް އެދިގެން ހެޔޮ އަމަލު ކުރި ވަރަކުންނެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

އިހަށް ނުވި ރައްކަލެއް ފަހަކުން ނުވެވޭނެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެސިޓީ

* އިރު އެރީ: 06:10

ފަތިސް:    04:58 

މެންދުރު:   12:18

އަސްރު:    15:23

މަގުރިބު:    18:19

އިޝާ:     19:30

ނޫނޭވާ ޝިއުނާއަށް މިގައުމުގައި ކާކު ކުރީކީއްކަން ވަރަށް އެބަ އެނގެއެވެ. ތިމާވަރު މީހަކު ނެތިގެން އާއްމުކޮށް އަނގަ ދިޔާކުރާއިރު ތިމާއަށް ތަންދޮރު ނޭނގޭކަން އަމިއްލައަށް ތިޔަ ހާމަ ކޮށްދެނީއެވެ. ޝިއުނާ ކަންކަމުގައި ރައްދުދީ ވާހަކަ ދައްކަނީ އެއްވެސް އެއްޗެއް އެނގިގެން ނޫންކަން އަމިއްލައަށް ތިޔަ ފަލީހަތް ވަނީއެވެ. 

އުސްތާޒު ހުސްނުއްސުއޫދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްޕްރީމްކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ ދަށު ކޯޓެއްގެ ފަނޑިޔަރުކަން ވެސް ނުކޮށް ކަމަށް ބުނެ ކަނޑައެޅިގެން މާސިންގާ ދޮގެއް ފަތުރާލީ ކާކަށް ކޮން އެއްޗެއް އޮޅޭނެ ކަމަށް ހެއްޔެވެ. އުސްތާޒު ސުއޫދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަދަނީ ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެއްކަން ނޭނގޭ މީހަކު މީހުންގެ ތެރެއަށް ނިކުމެލާ ނޫޅޭނެއެވެ. 

ހުސްނުއްސުއޫދު ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަމަށް އިސްކުރެވުނީ ފަނޑިޔާރު ކަމުގެ އެއްވެސް ތަޖުރިބާއެއް ނެތިކަމަށް ބުނެ ޝިއުނާ ފޮނުއެރުވުމުން ސުއޫދުގެ އިއްޒަތުއްނަފްސަކަށް ލިބޭނެ އުނިކަމެއް ނެތެވެ. އެކަމުން ބޮޑަށް ހާމަވެގެން ދިޔައީ ޝިއުނާގެ ގޮތް ނެތް ކަމެވެ. ތަންދޮރު ނޭނގޭ ކަމެވެ. ޝިއުނާ ދައްކާ ވާހަކައިގެ އިތުބާރެއް ނެތްކަމެވެ. ގަދަކަމަނާ ހެދެން ހަދައިގެން ވެވެނީ ބަރަހަނާއެވެ. 

އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ލަކުޑިދީބު ރަށެއްގެ މޫދަށް އެރެލާ ގޮނޑު ދޮށުގައި ހިނގާލުމުން ދުނިޔެ ރަންވެގެން އުޅުނު މަންޒަރު ވެސް ދުށީމެވެ. އަނގަ ގަދަ މިތުރު ހެދިގެން ތެޅެގަތް ވައްތަރުން ފޫނުބެއްދޭވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުންތަކެއް ގައުމަށް ދިންތަން ދުށީމެވެ. އެ އޮތް ބޮޑު އުތުރުކަރަ އެކުގައި ނިކުމެ ރާއްޖެ ބޮއިކޮޓްކޮށް ދުނިޔެއަށް ރާއްޖެ ގިނަކޮށްލި ސަބަބަކަށް ޝިއުނާގެ ރޯނު އެދުރުކަން ވެގެން ދިޔައެވެ.

ދުނިޔޭގެ އާޖުފާޖު ނޭނގި އޭރު އެޖެހި ސަކަރާތުން އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއްގެ ގެއްލުން ރާއްޖެއަށް ލިބުނެވެ. އެންމެ ފަހުން އިންޑިއާގެ ފައިބުޑަށް ތިރިވެ ބޯ ގުދުކޮށްގެން މޯދީ ތުބުން ވެއްޓޭ ބަތްފުށް ކެއުންނޫން ގޮތެއް ނެތް ހާލަތަށް އިންޑިއާއިން ޝިއުނާމެން ދަނޑިމަތި އަބުރާ ސަރުކާރު ތިޔަ އޮތީ ވައްޓާލާފައެވެ. ހަމަ ތެދެކެވެ. މިނޫން ދުވަހަކުން ޝިއުނާމެން ގަސްދުގައި ރާއްޖެއަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދޭންޖެހޭނެއެވެ. ތައްޔާރަށް ހުންނާށެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ އެވާހަކައެވެ. އެހާ ބޮޑު ހޭދައެއް ބަޖެޓުން ކުރިއިރު ރަށްރަށަށް ވީ ކަމެއްވެސް އޮންނަންވާނެ ތާއެވެ. އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ރަށެއްގައި ތަރައްގީގެ އެއްވެސް ކަމެއް ނުހިނގައެވެ. ހުރިހާ ރަށެއްގައި ތަރައްގީވަނީ ހުއްޓިފައެވެ. 

މިދިޔަ ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުގެ ބޮތުގައި 120 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކޮށްފައިވާއިރު މިއަހަރުގެ ބަޖެޓަކީ 64 ބިލިއަނެވެ. ބިލިޔަނުން ރާއްޖެއަށް ލިބޭ އާމްދަނީއަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ 120 ބިލިޔަނުގެ ބަޖެޓުން ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ވީކަމެއް ހަރާމުން ހަރާންކަމަށެވެ. އެއް ކަމެއްވެސް ނުވާކަމަށެވެ. 

ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ވެސް ހުއްޓިފައިވާ ކަމަށެވެ. "ބޭހެއް ލިބެނީކީ ނޫން، އަސާސީ އެއްވެސް ކަމެއް ފުރިހަމައަށް ހިނގަނީކީ ނޫން" ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އެ ދަރަޖައަށް ގައުމުގެ ކަންކަން ދިޔުމުން ސަރުކާރަކަށް ރައްޔިތުން ނިކުމެ ނޫނެކޭ ބުނަން ޖެހެއެވެ،

ރައީސް މައުމޫނު ވެރިކަމުގައި ހިނގަދިޔަހާ ޖަރީމާތަކަށް އިންސާފެއް ނުލިބެއެވެ. އޭރުވެސް އެތައް މިލިޔަންގެ ތުހުމަތުތައް ކުރެވުނެވެ. އެފްޕީއައިޑީ އާއި އެއަރ މޯލްޑިވްސް އާއި އެނޫންވެސް އެތައް ހިޔާނާތެއް ފެންމަތިވިއެވެ. އެތައް ހިޔަނާތެއް ސާބުތިވެސް ވިއެވެ. އެކަމަކު މީހަކަށް އެކަށީގެންވާ އަދަބެއް ނުލިބޭތާ ދައުލަތުން ގެއްލުނު އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއްވެސް ނުލިބެއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން މައުމޫނު ވެރިކަމުގައި ހިގާދިޔަ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު ޔާމީނުގެ 800 މިލިޔަން ޑޮލަރުގެ ތެޔޮ ޑީލާއި ގައުމީ ޝިޕިންގ ލައިން ހުލިވެ ދިޔަގޮތާއި ސްޓެލްކޯ އަށް ގެނައި ބައު އިންޖީނުތަކުގެ ޑީލްތަކާއި އެސްޓީއޯ ސައިފަތް ދަނޑާއި މިހެން ކިޔާފާ ނުކިޔާނެ ކަމެއްނެތެވެ. އެއިން އެއްކަމެއް ނުބެލި ކެއިބަޔަކު ކައިފުރައިގެން އެތިބަ އުޅެނަގަނީއެވެ. ދައުލަތަށް ވީގެއްލުމެއްވެ ގައުމު ދަރާ ވިކުނީއެވެ. 

ނަޝީދުގެ ވެރިކަންވެސް ވަކީން ސަހަލެއް ނޫނެވެ. ކުރުމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކޮރަޕްޝަންގެ އެތައް ކަމެއް ފެންމަތިވިއެވެ. އެތައް ފަޅުރަށެއް ނުހަމަ ގޮތުގައި ބަހާލުމާއި ވުޒާރާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިނގާދިޔަ ކޮރަޕްޝަން އެތައް މިލިޔަނުން ތުހުމަތު ކުރެވުނެވެ. ފްލޯޓިންގ ސިޓީއާއި އެއަރޕޯޓް ޑީލާއި އެއަޜ މޯލްޑިވސް މައްސަލަ ފައިލްކުރުމާއި އެފަދަ އެތައް ތުހުމަތެކެވެ. ބެލުނުކަމެއް ހޯދުނު ބައިސެންޓްވެސް ނެތި ދައްކާ ސިޔާސީ ވާހަކައަކަށް ވެގެން ނިމުނީއެވެ. 

ޑރ. ވަހީދުގެ ބަގަވީ ސަރުކާރުގެ ކަންތައް ވަކިން ކުޑައެއް ނޫނެވެ. އެއަރޕޯޓް އެއްބަސްވުން ބާތިލުކޮށް 300 މިލިޔަންގެ ބަދަލެއް ގައުމަށް ދޭން ޖެއްސިއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ބޯޑަރ ސެކިއުރިޓީ ހިޔާނާތެއް ފަޅާއެރިއެވެ. ވީކަމެއްވެ ބެލުނު މައްއސަލައެއް ނެތި ދައުލަތަށް ފައިސާފޮއްޗެއް އަނބުރާނުލިބި އެކަންވެސް ނިމުނީއެވެ. 

ދެންއޮތީ ޔާމީނުވެރިކަމެވެ. ޖެހުނު ދިމާލަކުން ޖެހުނު އެއްޗެއް ކޭބަޔަކު ކައި ނިންމާލީއެވެ. ތިޖޫރި ހުރިތާ ވަޅުގަނޑުވެސް ނުހުންނަ ވަރަށެވެ. މަޝްހޫރު އެމްއެމްޕީއާރުސީ ބޮޑު ހިޔާނަތުގައި ދައުލަތަށް ގެއްލުނު ގެއްލުން ބިލިޔަނުން ގުނައެވެ. ނަސަންދުރައާއި ދަރުމަވަންތައާއި ބިރިޖާއި އެނުންވެސް އެތައް ޕްރޮޖެކްޓަކާއި ގުޅިފައިވާ ހިޔާނާތުގެ އަދަދެއް ސުމާރެއް ނެތެވެ. ކޭބަޔަކު ކައިފުރާލައިގެން އެތިބީއެވެ. ނަމެއްގައި މައްސަލަ ބަލައެވެ. ދައުލަތަށް ގެއްލުނު އެންމެ ބައިސެންޓްވެސް އަނބުރާ ނުހޯދެއެވެ. ރެކޯޑް މިންވަރަކަށް ގައުމު ދަވާލި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރާ ޔާމީނާއި އަދީބަކީ ސާފު ބޯކިރު ފޮދެއްފަދަ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އެތިބަ އުޅެނީއެވެ. 

ސޯލިހު ވެރިކަމުގައިވެސް ކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތުތައް ކުރެވުނެވެ. ކޮވިޑް ތެރޭގައި މެޑިކަލް މާފިއާ ގޭންގްތަކެއް އުފެދި ބޮޑުވެ ކޮރަޕްޝަންގެ ކަންކަން މަތީ ދަރަޖައަކަށް ހިނގާ ބަޔަކަށް ތުހުމަތު ތަކެއް ކުރެވުނެވެ. ކުޑަރަށެއް ބޮޑުރަށެއް ނުބަލާ ހިންގި ތަރައްގީގެ ޕްރޮޖެކްތަކުގެ ތެރޭގައިވެސް ކޮރަޕްޝަން ހިނގާ ދިޔަކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެއެވެ. އެހެނެއްކަމަކު އިންސާފުވެރި ތަހުގީގެއް ޝަރީއަތެއް ނުހިނގައެވެ.

މުއިއްޒު ކުޜަވެރިކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމެއް ނެތެވެ. ތާރީހު ނުދެކޭހާ ހުތުރުކޮށް ފާޅުގައި ދައުލަތް ދަވާލަމުން މިތިބަ ދަނީ ގިޔާމަތް މަހުޝަރު ވެސް އަންނާނެކަން ގަބޫލު ނުކުރާ ދަރަޖައަށެވެ. ކިޔާފަ ނުކިޔާނެ ވަކިކަމެއް ލިޔެފައި ނުލިޔާނެ ވާހަކައެއް ނެތް ވަރަށް ކޮރަޕްޝަނާ ފަސާދަ މިވަނީ އާއްމުވެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބަޔަށްވެ ނިމިފައެވެ. 

ކޮންމެ ވެރިކަމެއްގައިވެސް ކޮރަޕްޝަނާ ފަސާދަ ހިންގުނު ވަރަކަށް ހިންގާ ޖެހުނު އެއްޗެއް ހޯދައިގެން އުޅޭތާކު ހުރިހާ ވަގުން މިނިވަންކަމާއެކު އުޅުމަކަށް އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތެވެ. ކެރޭވަރަކަށް ކައިފުރާލައިގެން ދިޔުމަކުން އެޅޭފިޔަވަޅެއް ނެތް ގައުމެއްގައި ކުރާނީ ކުރާނެ ކަމެކެވެ. ވެރިކަންތަކުގައި ވެރިންގެ އިހުމާލުންނާއި ހިޔާނާތުން ގެއްލޭ އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއް ވެސް ހޯދަން ނޫލޭ ނުލިބޭ ގައުމެއް ދުނިޔޭގެ ތާކު ރާއްޖެ ނޫނީ ނުއޮންނާނެއެވެ. ވާނީ އެހެންތާއެވެ. މިއީ ދެން ކީއްކުރާނީ ރާއްޖެއެވެ. 

رَبِّ لا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ-الأنبياء 89

އަޅުގެ ރައްބު! މި އަޅާއަކީ (ދަރިޔަކުނެތް) އެކަނިވެރި މީހެއްކަމުގައި ނުލައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހީ އެންމެ ހެޔޮގޮތުގައި ވާރުތަކުރައްވާ އިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

އެމީހަކާއި ނުބެހޭ ކަންކަމުގައި މީސްމީހުންގެ މައްޗަށް ދޮގު ތުހުމަތު ނުކުރާށެވެ! އެމީހަކު ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭނީ އެމީހަކާއި ގުޅުންހުރި ކަންކަމުގައެވެ. އެހެން މީހުންނަށް ދެއްވަވާ ތަނަވަސްކަމާއިމެދު ހަސަދަވެރި ނުވާށެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ތިބާ ބިނާކުރި އުސް ގަނޑުވަރުތައް ދޫކޮށް، އެކަނިވެރިކަމާއެކު ނުކުންނަންޖެހޭ ދުވަހެއް އަންނާނެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެސިޓީ

* އިރު އެރީ: 06:10

ފަތިސް:    04:59 

މެންދުރު:   12:18

އަސްރު:    15:24

މަގުރިބު:    18:20

އިޝާ:     19:30

އާދަމް އާޒިމް ތާއީދު ހޯއްދަވަނީ އިހުލާސްތެރި ހިދުމަތުންނެވެ. ކާމިޔާބު މަސައްކަތުންނެވެ. ބަހައްޓަވާ ގާތްކަމާއި އުފައްދަވާ އިތުބާރުންނެވެ. 

އާދަމް އާޒިމަކީ މާލެ ސިޓީ ރައްޔިތުން ކުރި ޓެސްޓުން ފާސްވެފައިވާ މޭޔަރެވެ. މާލޭ ރައްޔިތުންނާއި އެންމެ ގާތުން އެންމެ އިތުބާރާއެކު އެންމެ ކާމިޔާބު ނަތީޖާއެއް އެންމެ ކުރުމުއްދަތެއްގައި ހޯދާދީފައިވާ މޭޔަރެވެ. އާދަމް އާޒިމުގެ މޭޔަރު ކަމުގެ ދެއަހަރަކީ މާލެއަށް އިންގިލާބީ ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނައި ދެއަހަރެވެ.

ސިޔާސީ ފިކުރު އުޑާބިމާހާއި ތަފާތު ކައުންސިލަރުންތަކަކާއި އެކު ފިއްތުންތަކާއި ދަތިކުރުންތަކާއި އެކުވެސް އާދަމް އާޒިމު ވަނީ ކާމިޔާބު ހޯއްދަވާފަައެވެ. ވަޒީފާގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ރެއާއި ދުވާލު ހުއްޓި ހުންނެވުމެއްނެތި ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކުރެއްވިހާ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ މާނައެއް ނެތެވެ. މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ މީހަކަށް އެކަންކަން ވަޒަން ކުރެވޭނެއެވެ. 

ސިޔާސީ ގޮތުން ފިކުރު އެއްގޮތް މެޖޯރިޓީ ތާއީދު އޮތް ކައުންސިލަކާއެކު މޭޔަރު ކަމުގެ 5 އަހަރުގެ ދައުރެއް އާދަން އާޒިމަށް ދިނުމަށް މާލެސިޓި ރައްޔިތުން ތިބީ އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ބޭނުންވެފައެވެ. ރައްޔިތުން އެދޭފަދަ ފަހިފެހި އަމާން ހިތްގައިމު މާލެއެއް ހޯދާދެވޭނީ އާދަމް އާޒިމާއި އޭނާގެ ޓީމަށެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވާހެން އެމްޑީޕީ މާލެސިޓީ ޓީމްގެ ކެޔޮޅަކީ ، ކައްޕިއަކީ ތަޖުރިބާހުރި ކުޅަދާނަ ބޭފުޅެކެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ ރައީސް ސޯލިހާއި މުޅި އެމްޑީޕީ އިންތިހާއަށް އިތުބާރުކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. ތުންބަދެފައިވާ ދޫންޏަކަށް މާލޭ މޭޔަރކަމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. 

ޝަހީމުމެން ކުރީ ސަފުގައި ތިއްބަވައިގެން ވާކަމެއް މިހާރު ވާނެއެވެ، އަރަބިން ކައިގެން ތިބިއްޔާ ދިވެހން ތިބޭނީ ކައިގެނެވެ. އަރަބި ކަރައިން ކަނދުރު އޮށެއްގެ މިންވަރުވެސް މި ބޮޑު ރޯދަ މަސް ހުސްވާއިރު އަރަބިން ދިއްކޮށްނުލިޔަސް ވަރިހަމަތާއެވެ.

އިރާދަ ކުރައްވައިގެން ރާއްޖެ ބަޑަށްޖެހެން އެދޭ އެކަކުވެސް ނެތެވެ. ބަނަޑަށް ނުޖެހުނެއް ކަމަކު މިހާރު މިހުރެ އަންނަނީ ތެލަށް ޖެހެމުންނެވެ. ތެލުގެ އަގި ރޮކެޓް ދުވެލީގައި އަރަނީ މައްޗަށެވެ.

ހޮރުމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ހުރަސްކުރުން ބޮޑު ބިރަކަށްވެ ތެޔޮބޯޓުތަކަށް މިހާރު ދަތުރު ކުރެވޭ ވަރެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން މިދާ ގޮތަށް ދަންޏާ ތެލަށްޖެހި އެއްގަމާއި ކަނޑާއި ވައިގައި ދަތުރުފަތުރު ނުކުރެވޭ ހިސާބަށް ހިނގައިދާނެއެވެ.

ތެޔޮ ނެތިގެން އިންޖީނުތައް ނުހިންގި ކަރަންޓް ނުލިބިގެން އުޅެން ވެސް ޖެހިދާނެއެވެ. ކަރަންޓާ ނުލާ ފެންފޮދު ވެސް ނުބޮވޭ މި ޒަމާނުގައި ތެލާ ނުލާ އުޅެވޭކަށް އޮތީއެއް ނޫނެވެ.

އެކަމަކު ޑރ. ޝަހީމުމެން އިސްސަފުގައި ތިބިއްޔާ ދިވެހިން ހާސްވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އަރަބި ތެޔޮ ހޮޅިތައް ކާށިދޫ ކަނޑުން ވިޔަސް ޑރ. ޝަހީމުމެން ގެނެސްދޭނެއެވެ. ޑރ. ޝަހީމް އޭރު ވިދާޅުވި ގޮތަށް އަރަބި ތެޔޮ ހޮޅިތައް ކާށިދޫ ކަނޑުން ވިޔަސް ނެރެދިނުމުގެ ވަގުތު މިހާރު ޖެހިއްޖެއެވެ. ތެޔޮ އަގުބޮޑުނުކޮށް ކާށީދޫ ކަނޑުން އަރަބި ތެޔޮހިޅިތައް އަވަހަށް ނެރެދެއްވާށެވެ. 

މަޖިލީސް މެންބަރުންގެ ގޮނޑިގެއްލޭނެ ސަބަބުތައް ވަރަށް ސާފުކޮށް ގާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންވެފައިވެއެވެ. އެއިން ސަބަބެއް މެދުވެރިނުވެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ 93 މެންބަރުންގެ ގޮނޑި ދައުރު ހަމަ ނުވަނީސް ގެއްލޭގޮތެއް ފަހުން ހަދާ ގާނޫނަކުން ނުހެދޭނެއެވެ. އެއީ ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި އިންތިހާބީ ހައްގަށް އަރައިގަތުމެކެވެ. 

އެހެން ކަމުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަސްދީގު ނުކުރުމުން ބާތިލުވެފައިވާ ބިލް ނަންބަރ 2/2026 އިން ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަން އުޅުނު 8 ވަނަ އިސްލާހު އޭގެ ޒާތުގައިވެސް ބާތިލެވެ. ރައްޔިތުން ފަސް އަހަރަށް ހޮވާފާއޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހެއްގެ އުމުރު ކުރުކޮށް އަންނަން އޮތް އޮތް މަޖިލިސްތަކަށް 5 އަހަރުގެ ދައުރެއް ލިބޭގޮތަށް ގެންނަ އަދުލުވެރިކަމެއް ނެތް އިސްލާހަކީ އިސްލާހެއް ނޫނެވެ.  

ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން ފާސްކޮށްގެންވެސް ކުރު ކުރެވޭނީ މުޅި މަޖިލީހުގެ ދައުރެވެ. އެއްދައުރެއްގެ މެންބަރުންނަށް ފަސްއަހަރު އަނެއް ދައުރެއްގެ މެންބަރުންނަށް 4 އަހަރު ބައި އަނެއް ދައުރެއްގެ މެންބަރުންނަށް 2 އަހަރުބައި އޮންނަ ގޮތަކަށް މަޖިލީހުގެ ދައުރު ކުރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

ހިނގަ ހިނގާ އޮތް މަޖިލީހުގެ އުމުރު ކުރެވޭ ގޮތަކަށް އެފުރުސަތެއް ގާނޫނު އަސާސީ ނުދެއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ ބުނާގޮތުން ހިނގަ ހިނގާ އޮތްދައުރެއް އެއް އަހަރަށްވުރެ ދިގުނުވާ ގޮތަކަށް ދަމާލެވިދާނެއެވެ. އެގޮތަށް މަޖިލީހުގެ އުމުރު ފަސް އަހަރަށްވުރެ ދިގު ކުރެވޭނީވެސް ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެގޮތަށްވެސް ދައުރު ކުރު ކުރުމުގެ ފުރުސަތެއް ނެތެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކޮށްގެންވެސް މަޖިލީހުގެ ދައުރު ކުރު ކުރެވޭނީ އެއް ހަމައަކުންނެވެ. އަދުލުވެރިކަން ގެއްލޭގޮތަށް ވަކިބަޔަކަށް ވަކިގޮތެއް ނުހެދޭނެއެވެ.

ފަސް އަހަރަށް ރައްޔިތުން އިންތިހާބުކޮށްފައި ތިބި މެންބަރުންތަކެއް މެންބަރު ކަމުގެ ދައުރު ކުރު ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ފަހުން ހަދާ ގާނޫނަކުން ކުރިން ލިބިފައި އޮތް ގާނޫނީ ހައްގެއް ނިގުޅައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. މެންބަރުކަން ގެއްލޭނެ ކަމަށް ބަޔާންވެފައިވާ ސަބަބެއް ދިމާނުވެ އެއްވެސް މެންބަރެއްގެ ގޮނޑި ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް ގެއްލިގެން ނުވާނެއެވެ. 

رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ- القصص21

އަޅުގެ ރައްބު! އަނިޔާވެރިވީ މީހުންގެ ކިބައިން މި އަޅާ ސަލާމަތްކުރައްވާދޭނވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ފަހެ، މާތްރަސްކަލާނގެ އެއުރެންނަށް ( އިންސާނާއަށް) އަނިޔާކުރައްވާ ކަމުގައެއް ނުވެތެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އިންސާނާ އެއުރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އަނިޔާކުރާ ކަމުގައި ވިއެވެ. ތިމާމެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސްތަކަށް އަނިޔާވެރި ނުވާށެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ހަގީގީ ލޯބީގައި ވޭނެއް ތުރާލެއް ހާސްކަމެއް ނުތަނަވަސް ކަމެއް ނުވެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެސިޓީ

* އިރު އެރީ: 06:11

ފަތިސް:   05:00 

މެންދުރު:   12:19

އަސްރު:    15:26

މަގުރިބު:    18:19

އިޝާ:      19:31

ރާއްޖޭގެ ބޮޑެތި ފަޅުރަށްތައް މާލޭ " ބޭފުޅުންނަށް " ވަރުވާއަށް ލިޔެދީ އުޅުނީ ރަދުންގެ ޒަމާނުގައެވެ. ފަޅުރަށް ބޭފުޅުނަށް ލިޔެދިނުމުގެ އާދަ މައުމޫނުވެރިކަމުގެ ފަހުކޮޅު ވަނީ ނިމުމަކަށް އައިސްފައެވެ. އާއްމު މަސްލަހަތަށްޓަކައި ބައިބޯ ވަލުރުއްގަސް މަދު ބައެއް ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ރަށާއި ކައިރީގައި އޮންނަ ބައެއް ފަޅުރަށް ވަރުވާއަށް ލިޔެދީފައި ކުރިންވެސް ހުރެއެވެ.

ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނު ތައާރަފްވެ މީހުން އުޅޭ ރަށްރަށުގެ އިހުތިސޯސް ހުންނަ ފަޅު ރަށްރަށް ބައެއް ރަށްރަށަށް ސަރުކާރުން ދެމުން ދެއެވެ. އެގޮތުން ބ. މާއްޑުއަކީ ވެސް އޭދަފުށިގެ ބައެއް ކަމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ނިންމާފައިވާ ރަށެކެވެ. މާއްޑޫއަކީ ތޮއްޖެހިފައިވާ އޭދަފުށީ ރައްޔިތުންގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ހާއްސަ ކުރެވުނު ރަށެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ މާއްޑޫގައި އޭދަފުށީ ރައްޔިތުންނަށް ހާއްސަ ފްލެޓް ސްކީމެއް ހިންގަން މުއިއްޒު ކަނޑައެޅިއެވެ.

އެހެނެއް ކަމަކު ރައީސް މުއިއްޒަށް އޭދަފުށީ ރައްޔިތުންނަށް ވުރެ ބަގީޗާގޭ މުހައްމަދު ޝީހާބު މިހާރު މުހިންމު ވެއްޖެއެވެ. ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި މުއިއްޒަށް އެންމެ ގިނަ ވޯޓުދިން އެއްރަށް ކަމަށްވާ އޭދަފުށީ ރައްޔިތުންނަށް ވުރެ ދެއިންތިހާބު އެއްކުރުމަށް ތާއީދު ކުރުމުން މ. ފަންނު ބަގީޗާގޭ މުހައްމަދު ޝިހާބު މުއިއްޒަށް މާ މުހިންމުވީއެވެ.

ގާނޫނީ ގޮތުން އޭދަފުށީގެ ބައެއް ގާސިމުގެ އޯޑަރަށް ގާނޫނާ ހިލާފަށް މުއިއްޒު މުހައްމަދު ޝިހާބަށް ދީނިންމާލީއެވެ. އޭދަފުށީގެ ހިޔާވަހި ކަމުގެ ހައްލުކަމަށް މުއިއްޒު ހަދައިގެން އުޅުނު ބ. މާއްޑޫ އޭދަފުށީ ރައްޔިތުން އަތުން އަތުލާ އޭދަފުށީ ރައްޔިތުންނަށްވެސް މުއިއްޒު އެދިނީ ދޯކާއެވެ. 

قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ – الزمر 46

ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އޭ ހައްދަވާ ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! އިސްވެދިޔަ މިސާލަކާނުލައި އުޑުތަކާއި، ބިންތައް ހެއްދެވި ރަސްކަލާކޮ! ނުފެންނަ ކަންތަކާއި، ފެންނަކަންތައް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާކޮ! އިބައިލާހުގެ އަޅުތަކުންގެ މެދުގައި، އެއުރެން ހިލާފުވެގެންއުޅުނު ކަންތަކުގެ މައްޗަށް ނިޔާކުރައްވާނީ އިބައިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

އިސްލާމް ދީނުގެ ނަމުގައި އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކު ކާފިރުކޮށް ހެދުމާއި މަޒްހަބީ ހިލާފްތަކާއި ވަކިވަކި އިމާމުންނަށް ތަބާވުމަކީ އިސްލާމް ދީނުގައި އޮތްކަމެއް ނޫނެވެ. ހުރިހާ ޒަމާނަކާ ހުރިހާ މަކާނަކަށް ބާވާލެއްވުނު އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އިމާމަކީ މުހައްމަދު ނަބީ ކަލޭގެފާނެވެ. 

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ކޮންމެ ދިރުމަކަށްމެ އެދިރުމަކަށް އޮތް މިންވަރު ނުލިބިއެއް ނުދާނެއެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެސިޓީ

* އިރު އެރީ: 06:11

ފަތިސް:   05:00 

މެންދުރު:   12:19

އަސްރު:    15:27

މަގުރިބު:    18:20

އިޝާ:      19:31

ކޮންޓްރެކް އުސޫލުން ފައިސާ ލިބޭގޮތަށް އަނބިކަބަލުންނަށް ހައްގުނޫން ނޯޕޭ ލީވެއް ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ދިނުމުން ފެށިގެން ދެއިންތިހާބު އެއްކުރުމާ ހަމައަށް މުއިއްޒު ކިބައިން ފެންނަނީ މަގާމުގެ ނާޖާއޒު ފައިދާ ނަގާތަނެވެ. 

ބަޖެޓް ނެތި ދައުލަތް ލޫޓުވާލުމުގެ ވަސީލަތަކަށް ރަސްމާލެ ހިއްކުން ހެދިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން އިދިކޮޅު މެންބަރުންތަކެއް ގަނެލިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޕާޓީ މެންބަރުންނަށް ކޮންމެ މަހަކު 50000 ރުފިޔާ ދިނެވެ. އެންސްޕާ ދަވާލައިގެން ޓީވީ ޗެނަލެއް އުފެއްދިއެވެ. ފޭކް ޕްރިންސް ފިނޭންސް ސެންޓަރާއި ތިނަދޫ ފްލޯޓިންގ ޓާމިނަލް އެއަރޕޯޓާއި ވިލިގިލި އެއަރޕޯޓާއި އައްޑޫ ބުރިޖާއި އައްޑޫ ކަރަންޓް ވިއުގައާއި ޑިވްލޮޕްމަންޓް ބޭންކާއި މިހުރީ ހައްތަހާވެސް މަނީ ލޯންޑް ކުރުމަށް ބޭނުން ކުރިހާ ވަސީލަތެވެ.

ރަސްމާލެ އަންޑަރ ވޯޓަރ ޓަލާއި ފުނަދޫ ބިޒްނަސް ސެންޓަރާއި މޮނޯ ރޭލާއި މާލެކައިރި ސޯލަރ ސިޓީއާއި ގްރޭޓާރ އައްޑޫ ތަސައްވުރާއި މިހުރީ ހައްތަހާވެސް ހީލަތްތެރި ކަމާއެކު އިންތިހާބީ ހުވަފެނެވެ. އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއްގެ ދަރަނި އިތުރު ކުރަމުން އިސްރާފް ކުރުމާ ބައިބޮޑުކުރަން ދައުލަތުން މުސާރަ ދޭމީހުންގެ ހައްދެއްނެތެވެ. 

ފަޒްލުމެން ކަހަލަ ގާތް މިތުރުން ލައްވާ ދައުލަތް ދަވާލައި ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައާއި މަނީ ލޯންޑަރ ކުރާތަނަކަށް ސަރުކާރު ހަދާ ނިމިއްޖެއެވެ. ފާޅުގައި ޕާޓީތަކުން މެންބަރުން ވަގަށްނަގާ ޕާޓީ ބޮޑުކޮށް ޕީއެންސީއަށް ދައިލަތް ބަންޑުން ޖަހާލައިފިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީސް މެންބަރުންގެ ކަރުގައި ވާޖަހާ ސިޔާސީ ގޮތުން ބްލެކް މޭލުކޮށް ފަނޑިޔާރުގެ ރޫޅާލީއެވެ.

އެންމެ ފަހުން ފަސޭހަކަމާއެކު ރިޔާސީ ދައުރު ހޯދުމަށް ދެއިންތިހާބު އެކުގައި ބޭއްވުމަށް ނިންމަނީއެވެ. ދެއިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން  މަގާމުގައި ހުންނަ ރައީސް ނޫން މީހަކަށް ވެރިކަމަށް އާދެވޭނެ ގޮތެއް އަދި އެހެން ބަޔަކަށް މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ލިބޭނެ ގޮތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. މަގާމުގައި ހުރެ މުއިއްޒަށް ދައުލަތުގެ ފައިސާ އާއި ވަސީލަތްތައް ބޭނުން ގޮތަކަށް ތަޅާލަން ފުރުސަތު އޮތުމުން އެއްދުވަހެއްގައި ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި މަޖިލިސް އިންތިހާބު ބޭއްވުމުން މުއިއްޒު ނޫން ގޮތެއް ހޯދުމަކީ ރާއްޔިތުންނަށް ލާހިކު ކުޅަދާނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. އިދިކޮޅުން އެއް ކެންޑިޑޭޓް ކޮންމެ ދާއިރާއަކަށް ނެރުނަސް ސަރުކާރުގެ ކެންޑިޑޭޓުން ބަލިކުރުމަކީ ވެސް ވާނެކަމެއް ނޫނެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްދުވަހެއްގައި ބޭއްވުމަށް ނޫނެކޭ ބުނަންޖެހެނީ އެހެން ވެގެންނެވެ

ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނި ގޮތުގައި، އޭނާގެ ފޮށިތަކުގެ ތެރެއިން ޖުމްލަ 2,238 ހިނި ފެނިފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން 1,948 ހިނި ހުރީ ޓެސްޓް ޓިއުބުތަކަށް އަޅާ ރައްކާކޮށްފައެވެ. އަދި ބާކީ ހުރި ހިނިތައް ހުރީ ޓިޝޫ ކަރުދާހަށް އޮޅާފައެވެ. ކެންޔާގައި ދެ ހަފްތާއެއްހާ ދުވަހު މަޑުކުރި ޒަންގް ބުނި ގޮތުގައި، މި ހިނިތައް ހޯދުމުގައި އިތުރު ތިން މީހަކު އޭނާއަށް އެހީތެރިވެފައިވެއެވެ.

ކެންޔާ ވައިލްޑްލައިފް ސާވިސްއިން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، މި ހިނިތަކަކީ އާންމުކޮށް މިފަދަ ސޫފިތައް އެއްކޮށްގެން ގެންގުޅޭ މީހުންނަށް ވިއްކުމަށް ގެންދަން އުޅުނު އެއްޗިއްސެވެ. މިފަދަ މީހުން ހިނި ގެންގުޅެނީ 'ފޯމިކޭރިއަމް' ކިޔާ ބިއްލޫރި ފޮށިތަކަށް އަޅައިގެން، އޭގެ އިޖުތިމާއީ އުޅުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި ބަލައި ދިރާސާ ކުރުމަށެވެ.

ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާއިން ހާމަވަނީ 'ބަޔޯޕައިރަސީ' ނުވަތަ ދިރުންތަކުގެ ވަގުފާރި މިހާރު އިތުރުވަމުންދާ މިންވަރެވެ. މިފަދަ ވަގުފާރި ކުރާ މީހުން މިހާރު އަމާޒު ހިފަނީ އެތުދަތް ފަދަ މަޝްހޫރު ތަކެތީގެ ބަދަލުގައި، އާންމުކޮށް މީހުންގެ ސަމާލުކަން ކުޑަ މިފަދަ ކުދި ދިރުންތަކަށެވެ. މި މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު އިތުރަށް ކުރިއަށްދާއިރު، ދާދި ފަހުން ބެންކޮކުން ވެސް ވަނީ ކެންޔާއިން ފޮނުވި މިފަދަ ހިނިތަކެއް އަތުލައިގަނެފައެވެ.

رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ–القصص24

އަޅުގެ ރައްބު! އިބައިލާހު މިއަޅާއަށް ދެއްވި ކޮންމެ ހެވަކަށް ހަމަކަށަވަރުން، މިއަޅާވަނީ ބޭނުންވެގެންނެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ހަޔާތަކީ ކުލީ ކޮޓަރިއެއް ފަދަ ތަނަކެވެ. ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ކުލީ ކޮޓަރިން ނިކުމެގެން ދާ ފަދައިން ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ހަޔާތާ ވަކިވެގެން ވެސް ދާންޖެހޭނެއެވެ. ހަޔާތުގައި ދާއިމީ އެއްވެސް ކަމެއް ނުވެއެވެ. 

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ދުނިޔެއަކީ ވަގުތީ ފާލަމެކެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެސިޓީ

* އިރު އެރީ: 06:11

ފަތިސް:   05:00 

މެންދުރު:   12:19

އަސްރު:    15:27

މަގުރިބު:    18:20

އިޝާ:      19:31

ރާއްޖެއަކީ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު 40 ބިލިޔަން ލިބޭ ތަނަވަސް ގައުމެކެވެ. އެންމެ ނަގާލާފައިވެސް ރާއްޖެއަށް 5 އަހަރުން 200 ބިލިޔަނުގެ އާމަދަނީއެއް ލިބެއެވެ. އެހުރިހާ ފައިސާއަށް ފަސް އަހަރު ވަންދެން ބަޔަކު ހަދާނެ އެއްޗެއް ހަދަން ދެވޭ ފުރުސަތަކަށް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި ނޫނެކޭ ނުބުނުން ވެގެން ދާނެއެވެ.

އެހެނީ ދެއިންތިހާބު އެކުގައި ބޭއްވުމުން މަގާމުގައި ހުންނަ ރައީސް ނޫން މީހަކަށް ވެރިކަމަށް އާދެވޭނެ ގޮތެއް އަދި މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ލިބޭނެ ގޮތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. އޭރުން ފަސް އަހަރު ވަންދެން ދައުލަތުގެ މުދަލާ ފައިސާއަށް ރައީސް ހަދާނީ ހަދާނެ އެއްޗެކެވެ. ރައްޔިތުން ތިބެން ޖެހޭނީ ފަސް އަހަރު ފަހުން އޮންނަ އިންތިހާބު އަންނަންދެން ބަސްހުއްޓިފައެވެ.

މަޖިލީހަށް ކުރިމަތިލާ 93 މެންބަރުންނާއި އެކު 94 ރަނިން މޭޓުން ގޮވައިގެން ވާދަކޮށް މަގާމަށް ހޮވޭ ރައިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ 5 އަހަރު ތެރޭގައި ޖަވާބުދާރީކޮށް ޒިންމާދާރު ކުރެވޭނެ އެއްވެސް އެގޮތެއް އޭރަކުން ނުއޮންނާނެއެވެ. މަގާމުގައި ހުންނަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނޫން މީހަކަށް ރައީސްކަމަށް އާދެވޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް އޭރަކުން ނުއޮންނާނެއެވެ. 

މަގާމުގައި ހުންނަ ރައީސަށް ފަސޭހަ ކަމާއެކު ދެވަނަ ދައުރު ހޯދޭނެއެވެ. ދައުލަތުގެ ފައިސާ ތަޅާލައިގެން މަޖިލީހާއި ގައުމުގެ ވެރިކަން ހޯދުން މަގާމުގައި ހުންނަ ރައީސަށް ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން ފަސޭހަވާނެއެވެ. އެއްދުވަހެއްގައި ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި މަޖިލިސް އިންތިހާބު އޮތުމުން މަގާމުގައި ހުރި ރައީސް ނޫން ގޮތެއް ހޯދުމަކީ ރާއްޔިތުންނަށް ލާހިކު ކުޅަދާނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. 

އޭރުން މަޖިލިސް އިންތިހާބުގައި އެކި ވިސްނުމުގެ މީހުންނަށް ވާދަކުރުމުގެ ޖާގަ ހަނިވެ ސަރުކާރު ކެންޑިޑޭޓް ބަލިކުރަން އުދަގޫވާނެއެވެ. ސަރުކާރު ކެންޑިޑޭޓް ބަލިކުރަންޏާ ކޮންމެ ދާއިރާއަކުން އިދިކޮޅު އެކަކު ނެރުން ނޫން ގޮތެއް އޭރަކުން ނުއޮންނާނެއެވެ. އިދިކޮޅު އެއް ކެންޑިޑޭޓް ނެރުނަސް ސަރުކާރުގެ ކެންޑިޑޭޓުން ބަލިކުރުމަކީ ވޭންދެނިވި ކަމަކަށް ވާނެއެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްދުވަހެއްގައި ބޭއްވުމަށް ނޫނެކޭ ބުނަންޖެހެނީ އެހެން ވެގެންނެވެ.

ވަރަށް ބޮޑު ތެދެކެވެ. ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް އެއްވެސް މިންވަރެއްގެ އިސްކަމެއް ރާއްޖޭގައި ނުދެވެއެވެ. ބިދޭސީން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނުގައި ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ހިނގަނީ މަދެއްކޮށް ނޫނެވެ.

ގިނަ އަދަދެއްގެ ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން ނިދުމަށް ބޭނުންކުރި ތަނެއް އަދާހުލިވެ އެތައް ބަޔަކު މަރުވި ހާދިސާއެއް މާލޭގައި ހިނގިފަހުން އަދި މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެއެވެ. މިހާރަކު އެކަން ހަނދާންހުރި ވެރިއެއް މުއައްސަސާއެއް ރައްޔިތެއް ހުރިހެނެއް ހިޔެއްނުވެއެވެ. އެހާދިސާއާއި ގުޅިގެން ފިސާރި ބާރަށް ރައްކާތެރި ކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަރުގަދަ ކުރާ ވާހަކަ ދެކެވުނެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން އުޅޭ ތަންތަނުގެ ހާލަތު ރަނގަޅެއް ނުވިއެވެ. އެއްދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް ވަނީ ގޯހެވެ. 

ކޮވިޑްގެ ތެރޭގައި ވެސް ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނުގެ ހާލަތު ދެނެގަތެވެ. ހައްލުތަކެއް ހޯދުމުގެ ވާހަކަ ދެކެވުނެވެ. އެކަށީގެންވާ ނަތީޖާއެއް ނުލިބި ކުރިން އޮތްބަޅަށް ކަންކަން އަނެއްކާވެސް ފެތިގެން ދިޔައީއެވެ. އިހުނަށްވުރެ އެންމެ ކަމެއްވެސް ރަނގަޅުނުވެ ކަންކަން ދިޔައީ ގޯހުން ގޯހަށެވެ.

ގަވައިދާ ހިލާފަށް އުޅޭ ބިދޭސީ ހޯދުމުގެ ނަމުގައި ދާދިފަހުން ވެސް ހަރަކާތެއް ހިންގިއެވެ. ސިއްހީ މިންގަނޑަށް ނުފެތޭ ގޮތަށް ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކުރުމާއި އިންސާނުން ދިރިއުޅެން ކަމުނުދާވަރުގެ ފެންވަރުގައި ހުރި އެތައް ތަނެއް ފާހަގަކުރެވުނު ކަމަށްވިއެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ފާހަގަ ކުރެވޭ ވަރުގެ ހެޔޮ ބަދަލެއް އައިތަނެއް ނުފެނުނެވެ. 

ފެންނަނީ ފުލުފުލުގައި ހިތާމަވެރި ހާދިސާ ހިނގާތަނެވެ. ބިދޭސީ މަސައްކަތު މީހުންނާ ގުޅޭ ކޮންމެވެސް ހިތާމަވެރި ހާދިސާއެއް ނުހިނގާ މަހެއް ދާނީ ހާލަކުންނެވެ. އިއްޔެރޭ ދިގުރަށުގައި ވެސް ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން ނިދާތަނެއް އަނދާ ހުލިވެ ފަސްމީހަކު މަރުވީއެވެ. ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން އުޅޭތަނެއްގައި ރޯވެ އަނދާ ހުލިވެ މަދު ބަޔަކު މަރުވިޔަސް އެއްޔަކީ މާ ބޮޑު ކަމަކަށް މިހާރަކު ނުވެއެވެ.

ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. ބައެއް ދިވެހީން ބިދޭސީ މަސައްކަތް ތެރީންނާމެދު އިންސާނުންގެ ދަރަޖައިން ނުދެކޭ ކަމަށް ބުނުމަކީވެސް ގޯހަކަށް ނުވާނެއެވެ. ބިދޭސީ މަސަކަތު މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނަކީ ބަކަރި ކޮށި، ކުކުޅުކޮށި ފަދަ ކޮށީގެ ގޮތުގައި ދެކެންޏާ އެހެން ނުވެއެއް ނުދާނެއެވެ.

މުސާރަ ނުދިނުމާއި ޖެހުނު ގޮތަކަށް ކައިބޮއި ނިދާއުޅެން ދޫވެފައި އޮންނަ އޮތުމުގެ ސަބަބުން ސިއްހީ ގޮތުންނާއި ދިރިއުޅޭ ތަނުގެ ރައްކާތެރިކަން ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ވަރިހަމަތާއެވެ. އަނެއްކާވެސް ތެޅެގަންނާނީ ހިތާމަވެރި ހާދިސާއެއް ހިގާ އެތައް ބަޔަކު މަރުވެ ބައިނަލް އަގުވާމީ ބޮޑު ހަބަރަކަށް އެކަމެއް ވީމައެވެ.   

އާނެެކޭ ބުނުމަށް ބާރުއަޅާ ތަފާތު ޕްރޮގްރާމއތައް ޕީއެސްއެމުން ގެނެސްދެހެން ނޫނެކޭ ބުނަޖެހޭ ސަބަބިތައްވެސް ޕީއެސްއެމުން ހަމަހަމަ ކަމާއެކު ގެނެސް ދޭންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް ނޫނެކޭ ބުނަން ތާއީދު ކުރާ މީހުންގެ އަޑު ޕީއެސްއެމުން ވަނީ ކަނޑުވާލަފައެވެ.

ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓްގައި ނޫނެކޭ ބުނާ އަޑު‬  ޕީއެސްއެމުން އިއްވާ ނުދެނީ ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ރުހުން ހޯދުމުގެ މަގްސަދުގައި ޕީއެސްއެމްގެ ވެރިޔާ އަހުމަދު ޝަކީބު އަންގައިގެން ކަމަށް އިތުބާރުހުރި މަސްދަރުތަކަކުން ބުނެއެވެ. 

އެހެންކަމުން ދައުލަތު މީޑިއާ އަކީ ޝަކީއްބެގެ ހަރު މުދަލެއް ނޫނެވެ.  ޕީއެސްއެމް ހިންގަނީ ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސް ފައިސާއިންނެވެ. މުއިއްޒު‬ ނުވަތަ ޝަކީބުގެ ތަރިކަ މުދަލަކުން ނޫނެވެ. ނޫނެކޭ ބުނާ މީހުން ދައުލަތުގެ ޓީވީއަށް ނާރުވާ ނަމަ ޕީއެމްއެމް ކައިރީ މުޒާހަރާކުރަން ޖެހޭކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ. 

ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓްގެ ކުރިން ފެންނަ ކަމަށް އަދި ނުފެންނަ ކަމަށް ދެކޭ މީހުންގެ ހިޔާލު ގެނެސްދޭން ވާނެއެވެ  އެއީ ދައުލަތުގެ މީޑިއާގެ ޒިންމާއެކެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ މި އަމަލުން އެކަނިވެސް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި މުއިއްޒުގެ ނިޔަތް ރަގަޅު ނޫންކަން ސާބިތުވެއެވެ.

رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ–القصص16

އަޅުގެ ރައްބު! ހަމަކަށަވަރުން، އަޅުގެ ނަފްސަށް އަޅު އަނިޔާވެރިވެއްޖައީމެވެ. ފަހެ، މިއަޅާޔަށް އިބައިލާހު ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! ދެން އެއިލާހު، އެކަލޭގެފާނަށް ފާފަފުއްސެވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެއިލާހީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، އޯގާވަންތަ އިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

މުސްލިމުންގެ މަގަކީ ދުނިޔެއާއި އާހިރަތް ހޯދުމެވެ. ހަމަ އެކަނި ދުނިޔެ ހޯދުމެއް އަދި އާހިރަތް ހޯދުމެއް ނުވެއެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ރަހުމަތުން އުންމީދު ކަނޑާލައިފިނަމަ ދިރުމެއް ނުވެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެސިޓީ

* އިރު އެރީ: 06:12

ފަތިސް:    05:01 

މެންދުރު:  12:20

އަސްރު:    15:28

މަގުރިބު:   18:20

އިޝާ:      19:31

حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ –  التوبة 129

ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ﷲ ފުދެއެވެ. އެއިލާހު މެނުވީ (ހައްގުވެގެން އަޅުކަމެއް ވެވޭ) އިލާހަކު ނުވެއެވެ. ހަމައެކަނި އެއިލާހަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ވަކީލުކޮށްފީމެވެ. އެއިލާހީ މަތިވެރިވެގެންވާ އަރުޝީގެ ވެރި އިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ބައެއްގެ ތެރޭގައި ފާހިޝްކަންތައްތައް ފާޅުވެ އެކަމެއް އިއުލާނުކޮށް އާންމުކޮށްފިނަމަ ދަންނައެވެ. ފަހެ އެހިނދު އެބައެއްގެ ތެރޭގައި ތާއޫނާއި (ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބަލިތަކާއި) އެމީހުންގެ ކުރިން އެއްވެސް ބަޔަކު ދެކެފައި ނުވާފަދަ އާ ބަލިތަކާއި ރޯގާތަކާއި ތަދުމަޑުކަން ފެތުރި އާންމުވެދެއެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ކުރާ ކޮންމެ އަމަލަކީ އުފާވެރިކަން ގެނެސްދޭނެ ކަމަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އަމަލީ ގޮތުން މަސައްކަތެއް ކޮށްގެން މެނުވީ އުފާވެރިކަމެއް ހާސިލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ:  06:12

ފަތިސް:    05:01

މެންދުރު:   12:20

އަސުރު:   15.29

މަގުރިބު:   18:20

އިޝާ:    19:31

  އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް އުފައްދާ ކުންފުނި "އޯޕަން އޭއައި" އާ ދެކޮޅަށް ކުރި ދައުވާގައި ބުނެފައިވަނީ އެ ކުންފުނީގެ ޗެޓްބޮޓެއް ކަމަށްވާ "ޗެޓް ޖީޕީޓީ" އިން، ހަމަލާ ދިން މީހާއަށް އެކަން ރޭވުމުގައި އެހީތެރިވެދީފައިވާ ކަމަށެވެ.

ދައުވާ ހުށަހެޅި ސިއާ އެޑްމަންޑްސް ބުނާ ގޮތުގައި، މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު އަށް މީހަކު މަރާލުމަށްފަހު އަމިއްލައަށް މަރުވި އުމުރުން 18 އަހަރުގެ ޖެސީ ވަން ރޫޓްސެލާރ އަށް، އެ ޗެޓްބޮޓް މެދުވެރިކޮށް "މައުލޫމާތާއި، އިރުޝާދާއި އަދި އެހީތެރިކަން" ފޯރުކޮށްދީފައިވެއެވެ. 

ދައުވާގައި އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ، ހަމަލާދިން މީހާގެ ޕޯސްޓްތަކުން ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އެ ކުންފުނީގެ އެތެރޭގެ ނިޒާމުތަކުން ދެމުންދިޔަ ނަމަވެސް، އޯޕަން އޭއައި އިން އެކަމާ މެދު އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.

ހާދިސާގެ ތަފްސީލަށް ބަލާއިރު، ހަމަލާދިން މީހާ އެންމެ ފުރަތަމަ އޭނާގެ މަންމައާއި އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ކޮއްކޮ މަރާލުމަށްފަހު، ޓަމްބްލާ ރިޖް ސެކަންޑަރީ ސްކޫލަށް ގޮސް ފަސް ދަރިވަރުންނާއި ޓީޗަރެއްގެ އެހީތެރިއަކު މަރާލިއެވެ. އަދި މި ހަމަލާގައި މާޔާ ގެބާލާ ހިމެނޭހެން ދެ ދަރިވަރަކު ޒަހަމްވިއެވެ.

ތުހުމަތުތަކާ ގުޅިގެން އޯޕަން އޭއައި އިން އަދި މިހާތަނަށް ރަސްމީކޮށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ. މައްސަލައަކީ އަދި ކޯޓުގައި ސާބިތުވެފައިވާ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ.

މި ހަމަލާގައި ސިކުނޑިއަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ލިބުނު މާޔާ، ހަފްތާތަކެއް ވަންދެން ފަރުވާ ހޯދުމަށްފަހު މިހާރު އަންނަނީ އަމިއްލައަށް ނޭވާލަމުންނެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ހުދުމުހުތާރު ކަމާއި ދޮގުވެރިކަމާ ލޮލުން ބޮލުން ގަބޫލު ކުރައްވާނެކަން ގައިމެވެ. ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގައި އޮތްވަރު ހިތްޕުޅުގެ އަޑީން ގަބޫލު ކުރައްވާނެ ކަމާމެދަކު ޝައްކެއް ނުކުރެވެއެވެ. 

އަތްނުލަންވާ ތަންތާ އަތްލައިގެން މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރު އައި ފަހުން ތަރުތީބުވެގެން ރައްޔިތުންގެ ގިނަ ބަޔަކަށް ޖައްސަމުންދާ ބަލާ މުސީބާތް ބޭފުޅުކަމުން ފަހަރެއްގަޢ މުހައްމަދު ޝިހާބަށް އިހުސާސް ނުކުރެއްވިދާނެއެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ސަތޭކަ ބިލިޔަނަށް ވުރެ މާ ބޮޑު ބަޖެޓެއް ދެއަހަރު ތެރޭގައި ތަޅާ ބުރުއްސާލިކަން އެނގި ވަޑައި ގަންނަވާނެއެވެ..

މުއިއްޒު ތަޅާ ބުރުއްސާލި ބިޔަ ދެ ބަޖެޓުން ރައްޔިތުންނަށް ރޯގިލަ ކަންފުޅެއް ނުވާކަން ގައިމު ވެސް އެނގި ވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މުއިއްޒުގެ ފައިކޭޓަށް މަހާލިގޮތްވެސް ދެކިވަޑައި ގަންނަވާނެއެވެ. ފަނޑިޔާރުގެ އާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތައް މުށުތެރެއަށް ގެންދިޔަ ގޮތްވެސް ސާފުވެ ވަޑައި ގަންނަވާނެއެވެ. 

މުއިއްޒުގެ ނޭއްގާނި ހުދުމުހުތާރު ކަމާއި މަވެތި އިސްރާފުކުރުން ތަކަށް ބީރު ކަންފަތް ދެއްވާ ލޯމަރުއްވަގެން ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލަން ތާއީދު ކުރައްވަނީ ކީއްވެކަން ނެނގޭ ބަޔަކަށް ނޭނގުނަސް އެނގޭ ބަޔަކުވެސް ތިބޭނެތާއެވެ. އެއްވެސް އިރެއްގައި ގާސިމު ފިޔަވަޅުމަތީ ފިޔަވަޅު އަޅުއްވައިގެން ނޫނީ ޝިހާބަކަށް ނޫޅުއްވޭނެއެވެ. ޝިހާބަށް އުޅުއްވޭނީ ގާސިމު ފިޔަވަޅު މަތީގައެވެ. 

إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللهِ – يوسف 86

ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މޮޅިޔާއި، ހިތާމައިގެ ޝަކުވާ ދަންނަވާކަން ކަށަވަރީ، ހަމައެކަނި ﷲ އަށެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ހައްގުތައް އަދާކުރުމުން ގުޅުންތައް ވަރުގަދަވެއެވެ. އަދި މުޖުތަމައުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން އިތުރުވެއެވެ. އަދި މުޖުތަމައުގެ ބިނާތައް އެއްބައިވަންތަވެއެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް އޭނާއަށް ބާރުފޯރުވޭހާ ހިނދަކު، ތިމާއަށް ގެއްލޭނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޯންނާނެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ:  06:13

ފަތިސް:    05:01

މެންދުރު:   12:20

އަސުރު:    15:30

މަގުރިބު:   18:20

އިޝާ:      19:32

އަމްދުން ރާއްޖޭގައި 94 ރަނިންގ މޭޓުންނާއެކު ރައީސް ކަމަށް މީހަކު ނިކުތުމަށް ފުރުސަތު ދޭން ހެޔޮނުވާނެއެވެ. އިންތިހާބެއް ނެތިއްޔާ ލޮލުގެ ކުޑަކޮޅުންވެސް ރައްޔިތަކަށް ބަލައިނުލާވަރަށް އަމިއްލަ އެދުމުން ފޯވެފައިވާ ސިޔާސީ ބަޔަކަށް އެ ޖާގަ ދޭން ހެޔޮނުވާނެއެވެ.

ދެ އިންތިހާބު އެއްކުރުމަކީ މާމޮޅު ހަރަދު ކުޑަ ގޮތެއްކަމަށް ވިސްނައިދޭން މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސް ނަމިރާ ނާޒިމުމެން ދައްކާ ހީލަތްތެރި ވާހަކަ ނިކަން ދެކިބަލާށެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ ހެދިއިރުވެސް އެއްކުރުމުގެ ވާހަކަ ދެކެވުނުކަމަށް ނިކަން ގަދައަށް އެބަ ބުނެއެވެ. އެހެން ބުނާއިރު އެއްކުރަން ހާއްސަ މަޖިލިސް އެއްބަސްނުވި ވާހަކަ ބުނާކަށް ނުކެރެއެވެ. 

ތެދެކެވެ. ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އާންމު އިންތިހާބު ބާއްވާނެ ތާރީހުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގައި ބަހުސް ކުރެވިފައިވެއެވެ. އޭރު މަޖިލިސް އިންތިހާބާއި ރިޔާސީ އިންތިހާބު އެއްކޮށް ބާއްވަން ތިން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅުނެވެ.

ދެ އިންތިހާބު އެއްކުރުމަށް ހުށައެޅި 3 ހުށަހެޅުމަށް ތާއީދު ލިބުނެވެ. 3 ހުށަހެޅުމަށްވެސް ބަހުސްކޮށް ހާއްސަ މަޖިލީހުން އެކަމަށް ވަނީ ގޮތް ނިންމާފައެވެ. ތިން ހުށައެޅުމަށްމެ، ހާއްސަ މަޖިލީހުން ނިންމާފައިވަނީ އެއް ގޮތެކެވެ. 

ހާއްސަ މަޖިލީހުން ނިންމަފައި އޮތީ ދެ އިންތިހާބު އެކުގައި ނުބޭއްވުމަށެވެ. ހާއްސަ މަޖިލިސް ހަރުއަޑުން ބުނީ ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބު ދެތާރިހެއްގައި ވަކީން ބޭއްވުމަށެވެ.

އޭރުވެސް މިހާރުވެސް ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަކަށްވެސް އެއް ދުވަހެއްގައި ބޭއްވުމަކަށް ގައުމު ނޭދެއެވެ. ކަންކަން އޮޅުވާލުމަށް އަލީ ވަހީދޭ ޝާހީނު ހަމީދޭ އިބުރާ އެކޭ ނަމިރާ ނާޒިމެއް ކަމަކު ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތެވެ. 2 އިންތިހާބު އެކުގައި ބޭއްވުމަކަށް އެއްވެސް އިރަކު ރައްޔިތުން ތާއީދެއް ނުކުރެއެވެ. 

މި ވާހަކަ ބޮޑަށް ދެކެވެން ފެށީ މަޝްހޫރު އެކްޓަރު މޯހަންލާލްގެ ސްޓައިލިސްޓް، ޖިޝާދު ޝަމްސުއްދީން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހިއްސާކުރި އޭއައި ފޮޓޯއަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެ ފޮޓޯއިން ރަޖްނީކާންތު އާއި ޝާހްރުކް ހާން އާއި މޯހަންލާލް އަދި ޝިވަ ރާޖްކުމާރު، އެކުގައި ފެންނަ އިރު، އޭނާ ވަނީ "ކަންޑިއްޕާ އިރުކުމް" (ޔަގީނުން ވެސް އޮންނާނެ) މިހެން ލިޔެފައެވެ.

ނެލްސަން ދިލިޕްކުމާރު ޑައިރެކްޓްކުރާ މި ފިލްމުގައި ރަޖްނީކާންތު ފެންނާނީ ކުރީގެ ފިލްމެކޭ އެއްފަދައިން "ޓައިގަރ މުތުވެލް ޕާންޑިއަން" ގެ ރޯލުންނެވެ. މި ސީކުއަލްގައި މިތުން ޗަކްރަބޯޓީ އާއި ވިދްޔާ ބާލަން ފަދަ ތަރިން ފެންނާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ އިރު، އެސް.ޖޭ ސޫރިޔާ ފެންނާނީ ވިލަންގެ ރޯލުން ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.

ނަމަވެސް، ޝާހްރުކް ޚާން މި ފިލްމުން ފެންނާނެކަން ފިލްމު އުފައްދާ ފަރާތުން އަދި ރަސްމީކޮށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައެއް ނުވެއެވެ. ބައެއް މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާ މި ފިލްމުގެ ޝޫޓިންގްގައި މި އަހަރުގެ މި މަހުގެ ތެރޭގައި ހަފްތާއެއްހާ ދުވަހު ބައިވެރިވުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.

رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ-إبراهيم41

އަޅަމެންގެ ރައްބު! ހިސާބު ގާއިމުވާ ދުވަހު، އަޅާއަށާއި، އަޅުގެ މައިންބަފައިންނަށާއި، މުއުމިނުންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ޝަރުއު ކުރައްވާފައިވާ ކަމެއްގައި ވަކި ބަޔަކަށް ބޭއިންސާފު ވެޔޭ ބުނެ މިޝަރީއަތަށް ނަފުރަތްތެރިކުރުވާ، އިސްލާމީ ޝަރީއަތް ތަންފީޒު ނުކުރަން ނަސޭޙަތްތެރިވާ މީހުންގެ ނަސޭޙަތުގެ މިސާލަކީ ޝައިތަނާ އާދަމު އަލައިހިއްސަލާމާއި ހައްވާ އަލައިހައްސަލާމް ސުވަރުގެއިން ނެރުމަށް ދިން ނަސޭހަތުގެ މިސާލެވެ. 

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

އެންމެ ފުރިހަމަ ހިކުމަތަކީ ސާބިތު އަޒުމެކެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ:  06:13

ފަތިސް:   05:02

މެންދުރު:   12:20

އަސުރު:   15:30

މަގުރިބު:   18:20

އިޝާ:    19:32

އުފެދޭ ކޮންމެ ސަރުކާރެއްގެ ބޯކިބައިން ބޮޑު ފޮއްޗެއް ޖަހައިގަންނަން ގާސިމު ނުކުރަނީ ކީއްހެއްޔެވެ. ދައުލަތް ލޫޓުވާލައިގެން ނުހޯދަނީ ކޮން މޮޅެއް ހެއްޔެވެ. 

މަޖިލީހޭ މެޖޯރިޓީއޭ ސަރުކާރޭ ކިޔަން ގާސިމު ލަދުނުގަންނަ ކަމެވެ. ރިޝްވަތުގެ ކަޅު ފައިސާއަށް ރައްޔިތުން ލަންބުވާލީ ގާސިމު⁹ ނޫން ދެވަނަ މީހެއް ނޫނެވެ. ކިންގމޭކަރ ހެދިގެން ދައުލަތަށް ނުދެނީ ކޮން ގެއްލުމެއް ހެއްޔެވެ. 

އުމުރެއް ތިޔަ ހުސްކުރަނީ ދައުލަތް ނޮޅާކެއުމުގައެވެ. ކޮންމެ ސަރުކާރެއް އޮތަސް އެ ސަރުކާރެއްގެ އެތައް ވަޒީރަކަށް މަހު އެއްޗެތިކޮޅު ދެއެވެ. ކޮންމެ ޕާޓިއެއްގެ ޓިކެޓްގައި ހޮވިފައި ހުއްޓަސް ގަޔާވާ އެތައް މެންބަރުންނަކަށް މަހުން މަހަށް ބަނޑު ހަނޑޫ  ދެއެވެ. ފަނޑިޔާރުންނާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގައި ވިލާއިން ފެން ނުއޮހޭ ބަޔަކު މަދުވާނެއެވެ. 

ދައުލަތް ދޮވެލުމުގެ ބޭނުމުގައި އިންތިހާބުތައް ސަރުކާރަށް ނަގައިދޭން އަމިއްލަ މާލާއި މުދާ ހޭދަކުރަންޖެހޭތީ ހަރަދު ބޮޑުވެގެން އުޅޭނެ ކަމެއްނެތެވެ. ގާތުން ކުރާ ހޭދައިގެ އެތައް ގުނައެއް ސަރުކާރު މެދުވެރިކޮށް ގައުމުގެ މިލްކިއްޔާތުން އަބަދުވެސް ދަމައި ގަންނަކަން ނޭނގޭ މީހަކު ވެސް ނެތެވެ. 

ކޮންމެ ފަހަރަކު ރިޔާސީ އިންތިހާބަށް ދޮންކުރަންދެން އޭރަކު ހުންނަ ރައީސަކު ޖަހާހާ ބެެރަކަށް ގާސިމު ނަށާކަން އެނގެއެވެ. މުއިއްޒު އެޅިހާ ބަތަކަށް ރިހަވެގެން އުޅޭނެކަން އެންމެނަށް އެނގެއެވެ. ހިތް ނުފުރުނަސް މިހާރު ދައުލަތުން ދެމެން އޮތް ވަރަކަށް ދަވާލެވުމުން މުއިއްޒު ގުއި ވެގެން އުޅޭތަން ވެސް ދެކޭނަމެވެ.

ދެއިންތިހާބު އެކުގައި ބޭއްވުމެއް މިވަގުތަކު ގާސިމަކަށް ގޯހެއް ނުވާނެއެވެ. މުއިއްޒު ބޭނުންކޮށްގެން ގާސިމު ދައުލަތުން ލޫޓްވާލަން އަދިވެސް ބައިވަރު އެބައޮތެވެ.  މުއިއްޒު ރުއްސުމުގެ ބޭނުން ގާސިމަށް މިހާރު ބޮޑުވާނެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ހަރާބުކޮށް ގައުމު ހަލާކު ކުރުމުގެ މުގުލުގައި ގާސިމް ނެތް އިރެއް ނުދެއެވެ. އެހެން ކަމުން ދެ އިންތިހާބު އެކުގައި ބޭއްވުން ހަލާލުކުރަން ގާސިމެއް ކަމަކު ހަމަ ދައްކާނެ ކަމެއް ނެތެވެ. 

رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ” (آل عمران 16)

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެން އިބައިލާހަށް އީމާން ވެއްޖައީމެވެ. ފަހެ އަޅަމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައި ދެއްވައި، ނަރަކައިގެ އަޒަބުން އަޅަމެން ދިންނަވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ގައިރު މުހުސަނަކު (ސައްހަ ޝަރުއީ ކައިވެންޏެއް ކޮށްފައިނުވާ މީހެއް) ޒިނޭ ކުރިކަން އޭނާގެ އިގުރާރުން ނުވަތަ އެއްވެސް ޝުބުހައެއް ޝައްކެއް ނެތްގޮތުގައި ހަތަރު ހެކީންގެ ހެކިބަހުން ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އެފަދަ އަންހެނަކު ޝަރުއީ ކައިވެންޏަކާ ނުލައި ބަލިވެއިނދެއްޖެނަމަ އޭނާގެ މައްޗަށް އޮތީ ސަތޭކަ އެތިފަހަރުން ހައްދުޖަހާ އެއްއަހަރު ދުވަހަށް އަރުވާލުމެވެ. ސަތޭކަ އެތިފަހަރުން ހައްދުޖެހުމުގައި ފިރިހެނެއްކަމުގައި ވިޔަސް އަންހެނެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ފަރަގެއް ނެތެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ހިކުމަތުގެ ނިޝާނަކީ އުނގެނުމަށް ހުންނަ ޝައުގުވެރިކަމެވެ. އޭގެ ހެއްކަކީ ހަމަޖެހުމާއި ކެތްތެރިކަމެވެ. އޭގެ އަސްލަކީ ތަޖުރިބާތަކާއި ކަންކަން ދެނެގަތުމެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:14

ފަތިސް:   05:03

މެންދުރު:   12:21

އަސުރު:   15:33

މަގުރިބު:  18:19

އިޝާ:   19:31

އަންހެނުންނަކީ އަބަދުވެސް ހިތްވަރުގަދަ ކަންކުރަން ކެރޭ ބައެއް  ކަމަށާއި މިއަދު އެ ޖޯޝާ ހިތްވަރު ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ދައްކަވަމުން ގެންދަވާކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ޕީއެންސީގެ ސަރުކާރުގެ ދަށުން ބިރުދެއްކުމާއި އިންޒާރު ދިނުމާއި ރިޝްވަތުގެ ހުތުރު ޢަމަލުތަކުން ހަރާބުކޮށްފައިވާ މާޙައުލަކަށް ވީއިރުވެސް އެމްޑީޕީގެ ކަނބަލުން ނިކަން ކެރިގެން ނުކުމެވަޑައިގެން ތިއްބެވިކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

އެމްޑިޕީގެ ކަބަލުން ނިކުމެ ތިއްބެވީ އަދުލު އިންސާފާއި ހެޔޮވެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަމާއި ތަރައްގީ އާއި ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަކީ މިވަގުތު ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވާތީ ކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ކަނބަލުންގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ ހަގު ސިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓް ހުންނެވިކަން ޕާޓީގެ ގޮތުގައި ފަހުރުވެރިވާ ކަމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގައި ހިންގާ ހުރިހާ ސިޔާސީ ހަރަކާތެއްގެ އެންމެ ކުރީ ސަފުގައި ހަގީގަތުގައި ތިއްބަވަނީ އަންހެން ބޭފުޅުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ ކޮމްޕޮޒިޝަންގައި ތިން ބައިކުޅަ އެއްބައި އަންހެނުން ތިބެންޖެހޭނެ ކަމަށް ގާނޫނުން ކަނޑައެޅީ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ކަމަށާއި  ކަނބަލުންގެ އަޑު އަހަންޖެހޭ ކަމަށާއި ތަފާތު ވިސްނުންތަކާއި ޚިޔާލުތަކަކީ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ބޭނުންވާ ކަމެއް ކަމަށް ޝާހިދުވިދާޅުވިއެފެ. 

ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި އަންހެނުން އަދާކުރި އިސް ދައުރު ފާހަގަކުރައްވަމުން ވިދާޅުވީ ވެރިކަމާއި އިގުތިސާދާއި ސަގާފަތް ރައްކާތެރިކުރިކަމަށެވެ. ވިދާޅުވިއެވެ. 

ޕީއެންސީއަށް ކައުންސިލްތައް ލިބިއްޖެނަމަ ކައުންސިލްތަކުގެ ބާރުތައް ލަފާފުޅާއި އިރުޝާދުގެ، ރިމޯޓެއްގެ ދަށަށް ދާނެ ކަމަށާއި  ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ބާރު ކަނޑުވާލުމަށް ސަރުކާރު ކުރާ ކަމެއްކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޝާހިދު އިތުރަށް ވިދާޅުވަނީ ދެ ފުރުސަތު އެއް ފުރުސަތަކަށް ބަދަލުކޮށްލުމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑު އިވުމަށް ހުރަސްއެޅުން ކަމަށެވެ.

ބައިނަލްއަގުވާމީ އަންހެނުންގެ ދުވަހުގެ މެސެޖުގެ ގޮތުގައި ޝާހިދު ވިދާޅުވީ އިންތިހާބަށް ކުރިމަތިލައިގެން ތިއްބެވި އަންހެން ބޭފުޅުންނަށް އިތުބާރުކުރައްވައި ތިލަފަތުގެ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ވޯޓު ދެއްވުމަށެވެ.

ފުލުހުންނަކީ ކުށްކުރުމުން ރައްޔިތުން ދުރުކުރުމުގެ ގާނޫނީ ޒިންމާ އުފުލާ މީހުންނެވެ.  ވެރިއަކަށް ހުންނަން ވާނީ މޫނަކަށް ކަނދުރާއަކަށް ނުބަލާ ގާނޫނުގެ ހުކުމް ހިންގޭވަރުގެ މީހެކެވެ. އިލްމާއި ހުނަރާއި ހުރި މީހެކެވެ. އަހުލާގާއި ސުލޫކު ހުރި ނަޒަހާތްތެރި އެކެވެ. ގާނޫނު ނެގެހެއްޓުމަށް ފަސް ނުޖެހޭނެ ވަކި ބައެއްގެ މަސްލަހަތު އިސްނުކުރާނެ މީހެކެވެ. 

ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ މަގާމަށް ފައިނަގާ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބުނާނީ ތިމާ ވަރެއް ނުހުންނާނެ ކަމަށެވެ. މާޒީގައި ކޮންމެ ކަމެއް ކޮންމެހެނެއް ހިނގާފައި އޮތަސް މަގާމުގެ ޒިންމާ އަދާކުރާނީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކަމަށް ބުނާނެއެވެ. އެކަމަކު އެހެން ވާނެ ހެއްޔެވެ. 

ފުލުހުންގެ ހުވާކޮށްގެން ހުއްޓާ އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށުގެ އެކިވަރުގެ ތުހުމަތުކުރެވި މައްސަލަ ބަލާ ފިޔަވަޅު އެޅިފައި ހުންނަ މީހަކަށް އިތުބާރު ކުރާނީ ކާކުހެއްޔެވެ. ބަދަލު ހިފުމާއި ފޭވަރ ކުރުން ނެތިދާނެކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ.

ފަހަރެއްގައި މީހަކަށް ވީތީ ކުށެއް ކުރެވިފައި އޮވެދާނެއެވެ. އެކަމަކު މަތި މައްޗަށް ކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވުމަކީ ތޮބީއަތުގައި ކުށްކުރުން އަށަގެންފައި ހުންނާނެ ކަމުގެ ދަލީލެކެވެ.ބައެއް ފަހަރު ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކަމެއް ސާބިތު ނުވުމަކީ އެކަމެއް ނުކުރާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރުމަށް އޮތް ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. އެއަށްވުރެ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ރެކޯޑް ގޯހެވެ. 

ސިޔާސީ އޮއިވަރުގައި ޖެހި އެކި އެކަށްހެން ފަށަދަ ވެފައިވާ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތަކީ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު އޮތްތަނަކަށް ހެދުމުގެ ގާބިލުކަން މަތިފަޑީގައި ތިބި މީހުންގެ ތެރޭގައި ދާދިމަދެވެ. އެފަދަ މީހަކު މުއައްސަސާއާއި ހަވާލުވެގެން ރަނގަޅުކުރަން އުޅޭތީއެއް ނުފެނެއެވެ. 

ކޮމިޝަނަރު ކަމަށް ފައިނަގައިގެން އުޅޭތަން ފެންނަނީ ފަސްބައި ކިލަނބު ކުށުގެ ރެކޯޑުން ތަތްތެޅިފައި ތިބޭ މީހުންނެވެ. ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާ ސިޔާސީ ވެފައި އޮތްވަރުން އެތާނގައި ކޮމިޝަނަރަކު ހަރެއްނުލައެވެ. 

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ  [ البقرة 201]

“އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންނަށް ދުނިޔޭގައި ހެޔޮކަން ދެއްވައި އަދި އާހިރަތުގައި ހެޔޮކަން ދެއްވާނދޭވެ! އަދި ނަރަކައިގެ އަޒާބުން އަޅަމެން ދިންނަވާދޭނވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

މުހުސަނަކު (ސައްހަ ޝަރުއީ ކައިވެންޏެއް ކޮށްފައިވާ މީހެއް) ޒިނޭ ކުރިކަން އޭނާގެ އިގުރާރުން ނުވަތަ އެއްވެސް ޝުބުހައެއް ޝައްކެއް ނެތްގޮތުގައި ހަތަރު ހެކީންގެ ހެކިބަހުން ސާބިތުވެއްޖެނަމަ އަދި ނުވަތަ އެފަދަ އަންހެނަކު ޝަރުއީ ކައިވެންޏަކާ ނުލައި ބަލިވެއިނދެއްޖެނަމަ އޭނާގެ މައްޗަށްވެސް  އޮތީ ރަޖަމުކުރުމެވެ. ރަޖަމުގެ ހުކުމުގައި ފިރިހެނެއްކަމުގައި ވިޔަސް، އަންހެނެއްކަމުގައި ވިޔަސް ތަފާތެއް ނެތެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ވަގުތާއި އިލްމުގެ ބޭނުން އެންމެ އެދެވޭ ގޮތުގައި ހިފުމަށް ގާބިލުކުރުވަނީ ބުއްދިއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:14

ފަތިސް:   05:03

މެންދުރު:   12:21

އަސުރު:   15:33

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:32

ސަރުކާރު ޕްރަމޯޓްކުރާ ކުލީ ގަލަންތަކުން ޒާތް ޒާތަށް ރައްދު ދިނަސް އެ ވިދާޅުވާހެން ބާޑަރަ މިސްކިތަކީ ދިވެހިންގެ ދީނާއި ސަޤާފަތާއި ތާރީހު ދައްކުވައިދޭ މުހިއްމު ރަމްޒެކެވެ. އާޒިމް ވިދާޅުވާހެން ބަންޑާރަ މިސްކިތް ހުރި ހިސާބުގެ ގޮތުން މާލެ ސިޓީއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި ވެސް، އެ ބިނާ އަކީ ވަރަށް މަގުބޫލު ތަނަކަށްވަނީ ވެފައެވެ.

ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަޅައިލުމަކީ، ރާއްޖޭގެ ތާރީހީ ބިނާތަކާއި ސަގާފީ ތަރިކަ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގާނޫނާ ވެސް ހިލާފު ކަމަކަށް ވާތީ، ސަރުކާރުގެ މި ނިންމުން ބަދަލުކުރުމަށް މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރ ވަނީ ގޮވާލައްވާފައެވެ. މޭޔަރުގެ ގޮވާލެއްވުމަށް ތާއީދު ކުރައްވާ ދީނީ އިލްމުވެރިޔާ އިލްޔާސް ޖަމާލު ވަނީ ވާހަކަ ދައްކަވާފައެވެ. 

ޝައިހު އިލްޔާސް ޖަމާލް ވިދާޅުވަނީ މާލޭސިޓީ މޭޔަރ އާއި ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރައްޔިތުންގެ މި ކަންބޮޑުވުމަށް އިޙްތިރާމްކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ. ހަޒަރަތުގެ މައާލިމްތަކާއި ތަރިކަތަކަށް ރައްކާތެރިވާންޖެހޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ. ޒަރޫރަތެއް ނެތި އެތަންތަން ނައްތާލެވިގެން ނުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އިލްޔާސް ޖަމާލު ވިދާޅުވީ ބަންޑާރަ މިސްކިތުގެ ކަންތަކުގައި ކުރީގެ ތަރިކައާއި ބެހޭ ވަޒީރު ޔުމްނާ މައުމޫނާއި ތާރީހު ދިރާސާ ކުރައްވާ ނާޖިހު ދީދީ އާއި ސޯޝަލް މީޑިއަރ އިންފްލިއެންޒަރ ލޫކަސް ޖަލީލު ފަދަ ބޭފުޅުން ދައްކަވަމުން އެގެންދަވަނީ ބުރަދަން ބޮޑު ހުއްޖަތްތަކެއް ކަމަށެވެ.

ދީނީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރުވެސް ކައިރިކައިރީ ގިނަ މިސްކިތްތައް އެޅުމަކީ އިސްލާމްދީން ގޮވާލާ ކަމެއްނޫން ކަމަށް ޝައިހު އިލްޔާސް ޖަމާލު ވިދާޅުވިއެވެ. އަމުދުން ކައިރީގައި ބޮޑު މިސްކިތެއް ހުއްޓާ އެތަނުގެ ޖަމާއަތް ކުޑަވާ ގޮތަށް ކައިރީގައި މިސްކިތެއް އެޅުމަކީ މުސްލިމުން ބައިބައިކުރުވުމުގެ އަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ފިގުހުވެރިން ސިފަ ކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް ޝައިހު ވިދާޅުވިއެވެ. 

މުގައްދަސް ވަނީ ހަމައެކަނި ދެ ހަރަމްފުޅު ނޫން ކަމަށާއި މި ބިންމަތީގައިވާ ހުރިހާ މިސްކިތްތަކަކީ ވެސް މާތްކުރެއްވި މުގައްދަސް ތަންތަން ކަމަށް ޝައިހު އިލްޔާސް ވިދާޅުވިއެވެ. ޒަރޫރަތަކަށްޓަކައި ދެ ހަރަމްފުޅު ބޮޑުކުރުމަކީ، އެއްވެސް ޒަރޫރަތެއްނެތި ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަޅާލުމަށް އޮތް ހުއްޖަތެއް ނޫން ކަމަށް ޝައިހު އިލްޔާސް ޖަމާލު ވިދާޅުވިއެވެ.

وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ – هود 88

އަދި ﷲ ގެ ކިބައިން މެނުވީ އަހަރެންނަށް ތައުފީގު ލިބުމެއް ނުވެއެވެ. ހަމައެކަނި އެއިލާހަށް އަހަރެން ވަކީލުކޮށްފީމެވެ. އަދި ހަމައެކަނި އެއިލާހަށް އަހަރެން ތައުބާވަމެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ﷲ އަށް ޝިރުކު ނުކުރުމަށާއި ވައްކަން ނުކުރުމަށާއި ޒިނޭނުކުރުމަށާއި ދަރިން ނުމެރުމަށާއި ޒިނޭގެ ދަރި ފިރިމީހާއަށް ނިސްބަތް ނުކުރުމަށާއި އަދި އެއްވެސް ހެޔޮކަމެއްގައި އުރެދި ނުގަތުމަށް ރަސުލާއަށް ބައިއަތު ހިފާށެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ހިކުމަތަކީ ހަމައެކަނި މަދަރުސާއަކުން އުނގަންނައިދޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި އުމުރު ދުވަހު އެކަމަށް ކުރާ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:14

ފަތިސް:   05:03

މެންދުރު:   12:21

އަސުރު:   15:32

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:32

އިންޑިއާގެ ޕްރަދާނަ މަންތިރީ ސްރީ ނަރަންދުރަ މޯދީ އަށާއި އިންޑިއާ އަށް ހެނުބަހައްޓާ ވިއްދާލައިގެން އުޅުނު މަންޒަރުވެސް ދުށީމެވެ. ޝީއުނާމެންގެ އެވިއްދާލުމުގެ ސަބަބުން އިންޑިޢާއިން ރާއްޖެ ބޮއިކޮޓްކޮށް ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދަށް އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއް ގެއްލުވާލީ ވެސް ތިޔަ ފާޑަށް ކުކުޅަށް ވުރެ ބިސް ދޮށިވެގެން އުޅުމުންނެވެ. 

ބަންދާރަ މިސްކިތް ތަލާލުމާ ދެކޮޅަށް އެތައް ބަޔަކު ބަސްބުނާން ފެށުމުން މަހާނަމައްޗޭ ނުކިޔާށެވެ. ކާބަފައިންގެ މަހާނައޭ ގަބުރޭ މޫނުބަލާ ލޯގަނޑޭ ކިޔައިގެން އޮޅުވާން ތިޔައުޅެނީ ކާކަށް ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ. 

މާލޭގައި މީހުން ވަޅުލާފައިވާ ގަބުރުސްތާނުތަކުން ގަބުރު ނަގާ އެތަންތަން އެހެން ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރަނީކީ މިހާރަކު އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ނޭގެންނާ އެނގޭ މީހުން ކުރެން އަހާށެވެެ. މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް މީހުންކުރާ ތާއީދު ގެއްލޭނެކަމަށް ތިޔަ ގޮވެނީ ގުދޯގުދޯއެވެ. 

ހެންވޭރު ދިއްލީ މިސްކިތާއި ގަލޮޅު ބިހުރޯޒު ކަމަނާ މިސްކިތާއި މާފަންނު ފަނޑިޔާރު މިސްކިތާއި މާފަންނު ފައިފުހޭ މިސްކިތްފަދަ މިސްތަކުގެ ވަށައިގެން އޮތް ގަބުރުސްތާނުތައް މިހާރު ކޮބައިހެއްޔެވެ. އެމިސްކިތަތަކުގެ ވަށައިގެން މިހާރު އެހުރިހާ ގެތައް އަޅާފައި އެހުރީ ގަބުރުސްތާނު ހުސްކޮށްގެން ނޫންހެއްޔެވެ.

މައްޗަށްގޮޅީ ސަހަރާގެ އިރު ދެކުނު ކަނުން ގަބުރުތައް ނަގާ މައިޒާން ހެދާ، މައްޗަންގޮޅީ ސަހަރާއާއި ހެންވޭރު ސަހަރާ އޮތް ފުޅާ މިނުގައި އެ ދެ ސަހަރާގެ ހުޅަގުން ބައެއް ހުސްކޮށް ޕާކިން ޒޯނު ހެދީ ކޮންވެރި ކަމެއްގައި ކޮންބައެއް ހެއްޔެވެ. މާފަންނު ސަހަރާގެ ހުޅަގު ދެކުނު ކަނުން ބައެއް ޕާކިންގއަށް ހުސްކޮށްފައިވަނީ އަޅެ ކޮންވެރިކަމެއްގައި ކޮން ބައެއް ހެއްޔެވެ.

ޝިއުނާމެން މަތިހަށި ނަގައިގެން އެވަރެއް ނެތިގެން އުޅުނު ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ސަހަރާތަކުގައި ޕާކިން ޒޯނު ހެދިކަން ހަނދާނެއް ނެތްދޯއެވެ. އެމީހަކަށް ޖާނުން ފިދާވާން ތައްޔާރަށް މިހާރު ހުރިކަމަށް ބެލެވޭ މުއިއްޒު އޭރު ހުރީ ޔާމީނުގެ ބިނާރާބެހޭ ވަޒީރުކަމުގައި ކަންވެސް ހަޑަން ނެތޭހާ ހަނދާން ބަލިވީހެއްޔެވެ. 

މާލޭގެ ސަހަރާތައް ހުސްކުރަން ފަތުވާކޮމެޓީއަށް ހުށަހަޅައިގެން ސަހަރާތައް ހުސްކުރަން އުޅުނީ ކާކުގެ މޭޔަރ ކަމެއްގައި ކާކު ހެއްޔެވެ. މުއިއްޒުގެ މޭޔަރުކަމުގައި މުއިއްޒުވެގެން މާފަންނު ގަބުރުސްތާން ހުސްނުވެ އޮތުމުން މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް އެކަން ކުރުމުން މަހާނަ މައްޗަށް މަޑިއަށް ޖެހެން ނުހަދާށެވެ. ކާބަފައިންގެ މަހާނަތައް ނަގާ އުކާލައިގެން ލޯގަނޑުން ފެންނަ ގަބުރުސްތާނެއް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެންނާނީ މުއިއްޒަށެވެ. 

رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ -إبراهيم 40

އަޅުގެ ރައްބު! އަޅާއީ، ނަމާދު ގާއިމްކޮށްއުޅޭ މީހެއްކަމުގައިލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅާގެ ދަރިންކުރެންވެސްމެއެވެ. އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަދި އަޅުގެ ދުއާ ގަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ﷲ ތައާލާ ވުޖޫދުގައިވާކަމާއި އެއިލާހީ އާލަމްތައް ހަލްގުކުރެއްވި އިލާހުކަމާއި މީސްތަކުންގެ ކަންތައްތަކާއި ކައުނުގެ ކަންތައްތައް ތަދުބީރުކައްވަނީ އެއިލާހުކަމަށް އިގުރާރުވުމަކުން މުސްލިމަކަށް ނުވާނެއެވެ. މުސްލިމަކަށް ވާނީ ﷲ ފިޔަވާ އަޅުކަން ހައްގުވާ އެހެން ފަރާތެއް ނުވާކަމަށް އީމާންވެ އަދި އެއިލާހަށް ޝަރީކުނުކޮށް ހާލިސްކަމާއެކު އަޅުކަން ކުރުމުންނެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ސައިންސަކީ ތަރުތީބުކުރެވިފައިވާ އިލްމެވެ. ހިކުމަތަކީ ތަރުތީބުކުރެވިފައިވާ ދިރިއުޅުމެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:14

ފަތިސް:   05:03

މެންދުރު:   12:21

އަސުރު:   15:33

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:32

އާސާރީ މިސްކިތުގެ ލިސްޓުގައި ނެތް ކޮންމެ މިސްކިތެއް ތަޅާލުމުގެ ބާރު ޑރ. ޝަހީމަށް ލިބުނީ ކޮން ހަމައަކުން ހެއްޔެވެ. އަސާރީ މިސްކިތުގެ ލިސްޓްގައި އިސްލާމީ މަރުކަޒެއްވެސް ނުއޮންނާނެއެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާ ޑރ. ޝަހީމު ބޭނުންވުމުން އިސްލާމީ މަރުކަޒުވެސް ތަޅާލަން ވީހެއްޔެވެ. 

ކިތަންމެ ބޮޑު މިސްކިތެއް އަޅަންވިޔަސް ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަޅާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. ބަންޑާރަ މިސްކިތަކީ ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިޢާއި އިގުތިސޯދީ ތާރީހާ ގުޅިފައިވާ ރަމްޒެކެވެ. މަޝްހޫރު ބުމްބާ މިސްކިތެވެ. ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިއާ އެއްގޮތަށްވުރެ ގިނަ ގޮތްގޮތުން ބަންޑާރަ މިސްކިތް ވަނީ ގުޅިފައެވެ.

ރާއްޖޭގެ ބޮޑެތި ވިޔަފާރިވެރިންތަކެއް ގުޅިގެން މާލޭ ހުޅަނގު ދެކުނު ފަރާތުގައި ވިޔަފާރި ވެރިންގެ މިސްކިތްއެޅީ އެ ⁹މީހުން އެންމެ ގިނައިން އަރާ ބަންޑާރަ މިސްކިތް އެތާނގެ ގޮތުގައި ބެހެއްޓުމަށެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ އެފަހަރު ވިޔަފާރިވެރިންގެ މިސްކިތް ބިނާ ކުރީހީ ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަޅާލާފައި އެތާނގައެވެ. މަވެތިކަން ބޮޑުކަމުން ޑރ. ޝަހީމު ކަމެއް ކުރުމުގައި އެކޮޅު މިކޮޅު ބަލައެއް ލަނީއެއް ނޫނެވެ.   

ތާރީހީ ތަކެއްޗާއި ކަންކަން ދިރުވާ އާލާކުރުމަށް ލޯބިކުރައްވާ ދިރާސާ ވެރިއެއްކަމުގައިވާ ޝަމްއޫނު ޖަލީލު ވެސް ވިދާޅުވާގޮތުގައި ބަންޑާރަ މިސްކިތަކީ ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިއާ ސިޔާސީ ތާރީހާ ގުޅިފައި އޮތް ތަރިކައެކެވެ. މުލީއާގެ އަކީވެސް ތާރީހީ ތަރިކައަކަށް ވާ ފަދައިން ބަންޑާރަ މިސްކިތަކީވެސް ތަރިކައެކެވެ. ޑރ. ޝަހީމް ބޭނުންވާހާ ގޮތަކަށް ރައުޔު ނެރެގެން ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަލާލަން އުޅުމާ ދެކޮޅަށް ނިކުންނަވާނެ ކަމަށްވެސް ޝަމްއޫނު ވިދާޅުވެއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ރާއްޖޭގެ ތާރީހު ދިރާސާ ކުރައްވާ މިޒަމާނުގެ ތާރީހީ އިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ ނާޖިހު ދީދީވެސް ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަޅާލުމާ ވަނީ ދެކޮޅު ހައްދަވާފައެވެ. "މިއީ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫން! ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހާއްސަ ތާރީހީ ކަމަކާ ގުޅުން ހުރި އަދި މިހާރު 98 އަހަރުވެފައިވާ މިފަދަ ތަނެއް ނައްތާލުމަކީ ތާރީހަށް ދެވޭނެ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ކަމަށް ނާޖިހު ދީދީ ވިދާޅުވެއެވެ.

ނާޖިހު ދީދީ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަޅާލުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަގާފީ ތަރިކަ ރައްކާތެރިކުރުމަށް ހަދާފައިވާ ގާނޫނާ ވެސް ޚިލާފުކަމެކެވެ. ބަންޑާރަ މިސްކިތް ތަޅާނުލުމަށް އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީއަށް ނާޖިހު ދީދީ ވަނީ ގޮވާލައްވާފައެވެ. ތަރިކައާ ބެހޭ ވުޒާރާއިން އެކަން ހުއްޓުވުމަށްވެސް އެ ވުޒާރާއަށް ނާޖިހު ދީދީ ގޮވާލައްވައެވެ.

ޔޫރަޕާއި ދުރު އިރުމައްޗާއި އެތަން މިތަނުން ފަތުއަޑު ކިޔާފައި ފްލައީޓްތައް އެދަނީ ކެންސަލް ކުރަމުންނެވެ. އެންމެ އަވަހަށް އެންމެ ބާރަށް އެންމެ ބޮޑަށް އޭގެ ނުބައި އަސަރު ކުރާނީ ރާއްޖެއަށެވެ، ފަތުރުވެރިކަމަށް ބަރޯސާވެގެން ހިނގާ ގައުމަކަށް ވީތީއެވެ. އެންމެ އަވަހަށް އަސަރުކުރާނީ އާއްމު ރައްޔިތުންނަށެވެ. ދެރަވަރު މީހުންނަށެވެ. ފަގީރުންނަށެވެ.

އަމްދުން އަންނަ އެޕްރީލް މަހަކީ ހަނގުރާމައެއްގެ އަސަރު ނެތް ނަމަވެސް ރާއްޖޭގެ ރިޒާވް ކަބޯތަކެތި ނުގަނެވޭ ވަރަށް ދަށްވެގެން ދާނެ މަހެކެވެ. 500 މިލިޔަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑަށް ދަރަނި ދައްކަންޖެހޭ މަހެކެވެ. އެހާލަތުގައި ގައުމު އޮއްވާ ހަނގުރާމައެއް ފެށި ފަތުރުވެރިކަމަށް ލޮޅުން އެރުމުން ރާއްޖެއަށް ވާނެގޮތް ހިތަށް އަރުވާލަ ބަލާށެވެ. 

މާތް ކަލަކޯއެވެ. ވެރިކަމެއް ކުރެވޭނީ ގައުމެއް އޮވެގެންނެވެ. ވެރިކަމާ ދެއިންތިހާބު އެއްކުރަން ސައްލާކުރަން ތިއްބާ ގައުމު އަވަދި ވެދާނެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ބޮޑުބާރެއް ނިކުމެ ގައުމެއް ފަނާކޮށްލަން ދިމާކޮށްފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި ގައިކޮޅު ގައިދުރު ކިޔައިގެން ސިޔާސީ ހަރަކާތް ހިންގާކަށް ތިބެވޭކަށް ނެތެވެ. 

ވަގުތަކީ ވެރިކަމާ ބަގުޑި ބައްދަންވީ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ގަދައީ ކާކުތޯ ބަލަންވީ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. އިންތިހާބު ބާއްވާ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓު ނަގަން އުޅެންވީ ވަގުތެއް ނޫނެވެ.

މިވަގުތަކީ ދައުލަތުގެ ހޭދަތައް ބޮޑުތަނުން ކުޑަކުރަންޖެހޭ ވަގުތެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކާއި އިދާރާތައް މަދުކޮށް އެތަންތަނަށް ކުރާހޭދަ ހުއްޓާލަންވީ ވަގުތެވެ. ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުގައި ހުރި ސިޔާސީ އެމްބަސީތައް ބަންދުކޮށް ސަފީރުން ގައުމަށް ގެންނަންވީ ވަގުތެވެ. ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަން ކުރިއަށް ނެރެ ގައުމާ ރައްޔިތުންގެ އެންމެންގެ ބައިވެރިވުން ހޯދައިގެން ސަލާމަތާއި ދިރި ތިބުމަށް އިސްކަން ދޭންވީ ވަގުތެވެ. ސިޔާސީ ކުޅިވަރުގައި ތިއްބާ ގައުމު އަވަދިވެދާނެއެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ފޮޓޯގައި އެގައުމު ސެނޭޓަރ، މުހައްމަދު އިޝާގު ދަރު އަދި ބޮޑުވަޒީރުގެ ނާއިބުއާއި ހާރިޖީ ވަޒީރު، ތައުޒިޔާ ވިދާޅުވެ ލިޔުމުގައި ސޮއި ކުރެއްވުމަށް ވަޑައިގެން ތިއްބެވި މަންޒަރުތަކެވެ.

ރާއްޖެއިން ފެންނަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގުޅުންތަކުން ވަރަށް ބޮޑަށް ފެއިލްވެ، ވަކިބަޔަކަށް ބައިއަތު ހިފުމުގެ ކޮޅެއް ނަގައި، ރާއްޖެ ދަމަހައްޓަމުންދިޔަ ހަމަހަމަކަމުގެ އިމުން ބޭރުވެފެފައިވާ މަންޒަރެވެ. 

މިޒާތުގެ ކަންކަމުގައި ރާއްޖޭގެ ލީޑަރޝިޕްގެ ކޮލިޓީ ވެއްޓި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޝަހުސިއްޔަތު އެހާ ބަލަކަށިކޮށް ފެނިގެން ދިޔުމުގެ ސަބަބާ މެދު ގިނަ ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ކަންބޮޑުވުން އޮންނާނެއެވެ.

އެޑިޓރގެ ނޯޓް: މިލިޔުމަކީ އަހުމަދު ސައީދު އޭނާގެ ފޭސްބުކް އޮޅީގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުއްވުމުގެ ނަކަލެކެވެ. ލިއުއްވުމުގައިހުރި ތިކިޖެހި ތާނައިގެ ލަފްޒުތަކާއި އަރަބި ލަފްޒުތައް މައްދިވެއްސަށް ބަދަލުކުރެވިފައިވެއެވެ. 

رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ – هود 47

އަޅުގެ ރައްބު! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަން އަޅާއަށް، އެކަމަކާމެދު އެނގުމެއްނުވާކަމަކަށް، އިބައިލާހުގެ ހަޒުރަތަށް އެދި ދެންނެވުމުން، ތިމަންއަޅާ ސަލާމަތްކުރެއްވުންއެދި، އިބައިލާހުގެ ހަޒުރަތުން ވާގިއެދި، ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ. އިބައިލާހު ތިމަން އަޅާޔަށް ފާފަ ނުފުއްސަވާނަމަ، އަދި ރަހުމަތް ނުލައްވާނަމަ، ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ތިމަންއަޅާ ވެދާހުށްޓެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ގަޔަށް ބާރު ހެދުން ލާފައި، ބޮލުގައި ފޮތިގަނޑެއް އޮޅުމަކުން އިސްލާމީ ހިޖާބުން ނިވާވިކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެހެނީ ބުރުގާ އެޅުކަމީ ފެޝަނެއް ނޫނެވެ. އެކަންވާންޖެހޭނީ ﷲ ތައާލާގެ އަމުރުފުޅަށް ކިޔަމަންވުމުގެ ގޮތުން ކުރާކަމަކަށެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ޝިރުކުގެ ނަޖިސްކަން އަޅުކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެއްޖެނަމަ އެއަޅުކަމެއް ފަސާދަވެއެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:15

ފަތިސް:   05:03

މެންދުރު:   12:22

އަސުރު:   15:34

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:33

ކަނޑައެޅިފައިވާ 23 ދާއިރާގެ އިދާރާއެއްގައި މެދުނުކެނޑި މަސައްކަތްކުރާތާ އެއް އަހަރު ވެފައިވާ ނަމަ އާއިލީ ބޯހިޔާވަހި ކަމުގެ ފްލެޓަށް ޝަރުތު ހަމަވާނެ ކަމަށް އުސޫލުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮތެވެ. އުސޫލު ކަނޑައަޅާ އިއުލާނުކުރިތާ ދެ ދުވަސް ފަހުން ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ މުއްދަތަކީ ފަސް އަހަރު ކަމަށް ކަނޑައަޅާ އުސޫލު ވަނީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ. 

އަޅެފަހެ ރާއްޖޭގައި މިހާރު މިއޮތީ ބަތްކައްކާކުޅޭ ސަރުކާރެއް ހެއްޔެވެ. އުސޫލާ ހަމަތައް ހެދުމުގައި ހަމައެއް ލަމައެއް ދުރުވިސްނުމެއް ނެތެވެ. ކުއްލި ކުއްލިއަށް ހިތުހުރި ބަދަލެއް ގާނޫނުތަކާއި ގަވައިދުތަކާއި އުސޫލުތަކަށް ގެނައުމަކީ އާދައަކަށް ހަދައިފިއެވެ. އެޔެއް މިޔެއް މީހުނަށް ނޭނގޭ ވަރަށް ހަމަލަމަ ބަދަލު ކުރަނީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ތެރެއިން ކަންކަން ހާސިލުކުރުމަށެވެ. ވަކި ބަޔަކަށް ނަހަމަ ފައިދާ ހޯދާދިނުމަށެވެ. 

އިހުލާސްތެރި ނިޔަތެއްގައި ހާލަތު ވަޒަން ކޮށްގެން ކުރާ ކަންކަމުގައި ކުއްލިކުއްލިއަށް އުސޫލު ބަދަލު ކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. ޝަރުތު ހަމަވާ މުއްދަތު އެއް އަހަރު ކަމަށް ކަނޑައެޅީ ސިޔާސީ މުވައްޒަފުންނަށް ފްލެޓު ދިނުމަށް ކަމަށް ބުނެ އަޑުތައް ފެތުރެމުންދާތީ އެ މުއްދަތު ފަސް އަހަރަށް ބަދަލުކުރަން ނިންމުމަކީ ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތްކަން ދަލީލުކުރާ ކަމެކެވެ.

އިދާރާތަކުގައި އުޅޭ ގާބިލު މުވައްޒަފުން އެ ތަންތަނުގައި ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޭތިއްބުމުގެ މަގްސަދުގައި ފްލެޓްދީގެން ބްލެކް މޭލުކުރާ ވިސްނުމަކީ ސަރުކާރުގެ ނިޔަތުގެ ގޯސްކަމެވެ. މުއައްޒަފުން ދިގުމުއްދަތުގައި ހިދުމަތުގައި ދެމިތިބޭނީ ރަނަގަޅު މަސައްކަތު ވެއްޓެއް ގާއިމުކޮށްދީ އެކަށީގެންވާ މުސާރައާއި އިނާޔަތާއި ދީގެންނެވެ. ފްލެޓް ދީގެނެއް ނޫނެވެ.  

ތެލުގެ ދަތިކަމެއް ނެތްކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިތާ ދެދުވަސް ފަހުން އެސްޓީއޯއިން ރާއްޖޭގައި ވިއްކާ ތެލުގެ އަގު ބޮޑުކޮށްފިއެވެ. އަގު ބޮޑު މިކުރީ ހެޔޮ އަގުގައި ކުރިން ގަނެގެން ގެނެސް ސްޓޮކްކޮށްފާހުރި ތެލެވެ. އަގު ބޮޑު މިކުރީ މަހަކަށް ވާވަރަށް ފައްލަވަ ކުރެވިފައި ރާއްޖޭގައި ތެޔޮ ހުއްޓައެވެ. އަދި އޮމާނުން ތެޔޮ ޝިޕްމެންޓެއް އައިސް އައި އޮއްވައެވެ.

އީރާން ހަނގުރާމަ ފެށި ފަހުން ގަންނަން ލިބޭ ތެޔޮ ސަހަލު އަގެއްގައި ގަންނަން ނުލިބޭނެކަން ސްޓޮކްގައި ހުރި ތެލުގެ އަގު ބޮޑުކޮށްލުމުން ވަރަށް ސާފެވެ. ރައީސް ކޮންމެ ވާހަކައެއް ދެއްކެވިޔަސް އީރާން ހަނގުރާމަ ދިގުނުލާ ހުއްޓުނު ކަމުގައިވިޔަސް  ރާއްޖޭގައި ތެލާއި ގޭހަށް ޖެހުން ކަރިއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ކަންކަން ހަމަ މަގުގައި ހިނގަމުން ދިޔައިރުވެސް ވަމުން ނުވަމުންދާ މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ކްރައިސިސް މެނޭޖު ކުރެވިދާނެ ކަމަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. ކުރިއަށް ވުރެ ގިނައިން ގެސްޓުން އައިސް، ފުރާމީހުންގެ ޗާޖާއި އެއަރޕޯޓް ޗާޖްތައް އިންތިހާއަށް ބޮޑުކޮށް، ގްރީން ޓެކްސް ބޮޑުކޮށް، ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓްތަކާއި ހޮޓާތަކާއި ގެސްޓް ހައުސްތަކުން ޑޮލަރު މާރު ކުރުވައިގެންވެސް ޑޮލަރުގެ އަގުތިރި ނުކުރެވުނު ސަރުކާރަކަށް ކްރައިސިސް މެނޭޖުކުރެވޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ. 

ޑޮލަރުގެ އަގު ތިރިނުވެގެން މުޅި ބާޒާރުގައި މުދަލުގެ އަގު ބޮޑުވޭވޭ ހުއްޓާ ހުޅަނގު އޭސިޔާގައި ވަރުގަދަ ހަނގުރާމައެއް ހިނގަން ފެށުމުން އަމިއްލައަށް ދަތްކޮއްޓިއެއްވެސް ނުއުފައްދާ ރާއްޖެއަށް ވާނެ ގޮތް ހިތައް އަރުވާލާށެވެ. އާއްމު ހާލަތުގައިވެސް ބިލްތަކަށް ފައިސާ ނުދެއްކިގެންނާއި އެނޫންވެސް ބައެއް ސަބަބުތަކާ ހުރެ ސްޓެލްކޯއާއި ފެނަކަ ތެލަށްޖެހި ކަރަންޓް ނުދެވޭ ހާލަތަށް ދަނީ މަދެއްކޮށް ނޫނެވެ. 

އީރާނު ހަނގުރާމަ ދިގުލާނަމަ ރާއްޖޭގައި ތެލަށްޖެހި ދަތުރު ފަތުރު ހުއްޓި ކަރަންޓް ކެނޑި މާލެ ފަދަ ތަންތަނުގައި ފެންލިބުން ހުއްޓުމަކަށް ދިޔުމުގެ ބިރު ބޮޑެވެ. ހާލުގައި ޖެހުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރުގެ އިސްރާފް ކުޑަކޮށް ހަރަދުތައް ކުޑަކުރަން އުޅޭތީއެއް ވެސް ނުފެނެއެވެ.  

އީރާނާއި ދެކޮޅަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ޔޫއޭއީގެ ކަނޑާއި ވައިގެ ސަރަހައްދު ބޭނުން ކުރުންވެސް މަނާކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި އީރާނާއި ދެކޮޅަށް ހަމަލާދޭ ފަރާތްތަކަށް އެއްވެސް ލޮޖިސްޓިކް ސަޕޯޓެއްވެސް ނުދޭނެ ކަމަށް ޔޫއޭއީ ބުނެއެވެ. 

ޔޫއޭއީ އިން އެހެން ބުނީ ޔޫއޭއީގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީބޭހާއި ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުތަކާއި ރާޑަރުތައް އީރާނުން ހަމަލާދީ މުޅިން ސުންނާފަތިކޮށްލައި ފައިވަނިކޮށެވެ. އަދި އެމެރިކާ ސިފައިން ތިބި ހޮޓަލަކަށްވެސް އީރާނުން ހަމަލާދީފައި ވަނިކޮށެވެ.

އީރާނުގެ  ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ޔޫއޭއީއަށް  ދެދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލިބުނު ގެއްލުން 2 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައިވާކަމަށް ރަސްމީ އިދާރާތަކުން މައުލޫމާތުދެއެވެ. 

ޒަމާނުއްސުރެ މާލެއިންނާއި ވިލިގިލިންނާއި ގޯތި ހިލޭ ދިނީވެސް ދިރިއުޅޭށެވެ. މިފަހުން މާލެ ސަރަހައްދުން ހިލޭ ދޫކުރި ގޯތިތައް ދިނީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ސްކީމެއްގެ ތެރޭން ދިރިއުޅޭށެވެ. މާލެ އާއި މާލެ ސަރަހައްދުން ދިރިއުޅެން ދޫކޮށްފައިވާ ގިނަ ގޯތިތައްވެސް ވަނީ ކުއްޔަށް ދީފައެވެ. އެންމެ ފަހުން މާލެ ސަރަހައްދުން ދިރިއުޅެން ހިލޭ ދޫކުރި ގޯތިތައްވެސް ބުރިބުރިއަށް ނަގާށާއި ބުރިބުރިއަށް ނަގައިގެން ދޭނީ ކުއްޔަށެވެ. 

ހިޔާވަހި ކަމުގެ ކަންތައް އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައިވާ މާލެ ސަރަހައްދުގައި ތަންތަން ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ ގާނޫނެއް ހަދައިގެން މީހުން ކުއްވެރިކޮށްގެން ހުއްޓޫވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކުލީގެ ވިޔަފާރިން އާމްދަނީ ހޯދުން ހުއްޓުވުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ބޭނުންވަނީ އެކަމުގައިވެސް އަދުލުވެރި ކަމެވެ. 

ދިރިއުޅެން ލިބޭ ހިޔާވަހީގައި ނޫޅެ އެތަން ކުއްޔަށް ދޭނީ އުޅެވޭނެ ކޮންމެވެސް އެހެން ގޮތެއް އޮވެގެންނެވެ. ހާލަތު ނިޔާކުރާ ގޮތުން އެހެން ތަނެއްގައި ދިރިއުޅެން ޖެހިގެންވެސް ލިބިފައި ހުންނަ ފްލެޓާއި ގޯތި ފަޅަށް ނުބަހައްޓަން ކުއްޔަށް ދީގެން އުޅޭ މީހުންވެސް އުޅެއެވެ. ގޯއްޗާއި ފްލެޓް ކުއްޔަށް ދީގެން ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް ލިބޭތީ އެތަންތަން ކުއްޔަށް ދީފައި އެހެން ގޮތެއް ހޯދައިގެން ދިރިއުޅޭ މީހުންވެސް މަދެއްނޫނެވެ. ގޯތި ތަކުގައި ބުރިބުރިއަށް އިމާރާތްކޮށްގެން ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދައިގެން އާމްދަނީ ހޯދާމީހުން އެހާ ގިނައެވެ. 

އެހެން ކަމުން ހިޔާވަހިކަމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ތަންތަން ކުއްޔަށް ނުދެވޭގޮތަށް ގާނޫނެއް ހެދުމަކީ ދެކޮޅު ޖެހޭ ސިޔާސަތެއް ނޫނެވެ. ސޯޝަލް ހައުސިންގ ފްލެޓް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ މައްސަލަ ކަމުގައި ވިޔަސް ބޮޑު ކުލީގެ މައްސަލަ ކަމުގައި ވިޔަސް ހައްލުކުރަން ބޭނުންނަމަ ކުރަން އޮތީ ދެކަމެކެވެ.

އެއްކަމަކީ ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރީގެ ކުލިތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެވެ. ތަނުގެ ފެންވަރާ ޖާގައާއި އެކަށޭނަ ގޮތަކަށް ކުލި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެވެ. އަނެއް ކަމަކީ ދިރިއުޅެން ދޫކޮށްފައިވާ ގޯތިތައް ކުއްޔަށް ދީގެން އާމްދަނީ ހޯދާ މީހުންގެ އަތުން ބޮޑު ޓެކްސެއް ނެގުމެވެ. ގޯތިތަކާއި އެޕާޓްމަންޓްތައް ކުއްޔަށް ދީގެން ހޯދާ އާމްދަނީގެ ޓެކްސް ނެގެން ޖެހޭނީ ކުލި ލިބޭ ފަރާތުންނެވެ. ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތުން އެ ޓެކްސް ދެއްކުން ލާޒިމުކުރާ އެއްވެސް އެއްބަސްވުމެއް ހެދުންވެސް މަނާ ކުރަންޖެހެއެވެ. 

ޒަމާނުއްސުރެ އެއްގޯއްޗަށް ވުރެ އިތުރަށް ބަންޑާރަ އެތައް ގޯއްޗެއް ނަގައިގެން އެ ތަންތަނުން މަންފާ ހޯދާ މީހުންގެ އިތުރު ބިންތަކުން އެކަށީގެންވާ ޓެކްސް އެއް ނަގަންވީއެވެ. މަގުބޫލު ސަބަބެއްނެތި ސޯޝަލް ހައުސިންގ ގޮތުގައިދީ އަގުދައްކާ ނުނިމޭ ފްލެޓެއްގައި ލިބުނު ފަރާތުން ދިރިނޫޅެ ވިޔަފާރި އުސޫލުން ކުއްޔަށް ދޭތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާނަމަ ވަކިކުރުމުގެ އުސޫލެއް ތަންފީޒު ކުރުމަކީ ވެސް އެންމެ ރަނގަޅުކަމެކެވެ. އެގޮތަށް ފްލެޓެއް ވަކިކުރާއިރު އެތާ ދިރިއުޅޭ މީހުންނަކީ ޝޯޝަލް ހައުސިންގެ ދަށުން ފްލެޓެއް ހައްގުވާ ބައެއް ނަމަ އަގުދައްކާ ހަމަކުރާ ގޮތަށް އެ ބައެއްގެ ނަން މައްޗަށް ފްލެޓް އަނބުރާލެވިދާނެއެވެ. 

فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآَخِرَةِ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ – يوسف 101

އުޑުތަކާއި، ބިން ހެއްދެވި އިލާހު! ދުނިޔެއާއި، އާހިރަތުގައި މިއަޅާގެ އެހީތެރިއަކީ، އިބައިލާހެވެ. މުސްލިމެއްގެ ގޮތުގައި މިއަޅާ މަރުގަންނަވާނދޭވެ! އަދި ސޯލިހުލިޙުންގެ ތެރެއިން މިއަޅާ ލައްވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ޝިރުކުގެ ނަޖިސްކަން އަޅުކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެއްޖެނަމަ އެއަޅުކަމެއް ފަސާދަވެ އޭގެ ސަވާބު ބާތިލުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެހާ ޝިރުކުން މުސްލިމުން ދުރުހެލިވާންޖެހޭނެއެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ނުދަންނަކަން ނުދަތުމަށްވުރެ ބޮޑު ޖާހިލުކަމެއް ނުވެއެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:15

ފަތިސް:   05:04

މެންދުރު:   12:22

އަސުރު:   15:35

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:33

ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާލުވަނީ އުމުރުން 65 އަހަރުވުމުން ދެމުންގެންދާ އެލަވަންސް ކަނޑާލުމަށް މަޖިލީހަށް ސަރުކާރުން ފޮނުވާފައިވަނީ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައެވެ. ހަރަދު ކުޑަކުރުމަށް ސަރުކާރުން އަމަލު ކުރަމުންގެންދާ ގޮތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ޑރ. ޝަމްހީދު ފާޑުވިދާޅުވިއެވެ. 

ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވީ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައި ސަރުކާރުން ކަނޑާލަމުން ދަނީ އާއްމުކޮށް ރައްޔިތުންނަށްދޭ ހިދުމަތްތައް ކަމަށެވެ. ހަރަދު ކުޑަކުރަނީ ޖުމްލަ ބަޖެޓުން ނޫންކަމަށާއި ހަރަދު ކުޑަކުރަނީ ރައްޔިތުންގެ ތަރައްގީއަށް ކުރާ ހަރަދުންކަމަށް ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިދިޔަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުންވެސް ހަރަދު ކުޑަކޮށްފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ ތަރައްގީއަށް ބަޖެޓްކުރި 12.7 މިލިޔަން އިންނެވެ. ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބު އެކުގައި ބާއްވަން އުޅެނީވެސް ރައްޔިތުންނަށް ކަންކަން ނުކޮށްދޭންވެގެންނެވެ، 

އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ އެލައުންސް ކަނޑާލަނީއެވެ. އާސަންދަ ފިއްތާލަނީއެވެ. އެކަނިވެރި މައިންގެ އިނާޔަތް ހުއްޓާލާނެއެވެ. ކަރަންޓާއި ފެނާއި ކާޑާއި ތެލާއި ބޭހަށް ސަބްސިޑީ ކަޑާލަން ރާވަނީއެވެ. އިންތިހާބުތައް އެއްކޮށްލާ ރައްޔިތުން ގާތަށް ނުގޮސް ރައްޔިތުންނަށް ކަމެއް ކޮށްނުދީ ފަސް އަހަރު ހޭދަކޮށްލެވޭނީ އޭރުންތާއެވެ. އެގޮތަށް ކުރާ ހަރަދު ކުޑަކުރުމެއް ރައްޔިތުން ބަލައެއް ނުގަނެއެވެ.

ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުން ކުންފުނި އުފައްދަމުން އަތަށް ފަޔަށް އޮބި ނޯންނަ ވަރަށް މީހުން ލައިގެން ހިންގުމުގެ ހަރަދު ބޮޑުކުރަމުން ރައްޔިތުންނަށް ސަރުކާރުން ކުރަނީ ދައްޗެވެ. ބިލިޔަނުން އާބާދީ ގުނާ ގައުމަކަށްވުރެ ވުޒާރާތަކާއި އިދާރާތައް ގިނައެވެ، ސިޔާސީ މުސާރަވެރިންގެ ހައްދެއް ހިސާބެއްނެތެވެ. މިހުރިއްޔަކީ ސަރުކާރަށް ބޮޑުވެގެން އުޅޭ ހަރަދެއް ނޫނެވެ.   

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒަށް

ވެދުމާ ސަލާމް އަރިސްކުރަމެވެ.

އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލް ގުޅިގެން އީރާނުގެ ލީޑަރު އަވަހާރަކޮށްލުމާއި، ހިންގަމުންދާ ލާއިންސާނީ އަމަލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އިއްޔެގެ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި، އެކަމަށް ފުރިހަމަ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގެންފައި އޮތް ނަމަވެސް، އެއްވެސް އެއްޗެއް ވިދާޅުވުމަށް ތިޔަ ބޭފުޅާ ވަނީ މުޅިން އިންކާރު ކުރައްވާފައެވެ.

ތިޔަ ހުންނަވަނީ އެމެރިކާގެ ހަނގުރާމަވެރި އުޅަދުފަހަރަށް ރާއްޖޭގެ އެއަރޕޯޓް ހުޅުވާލައްވައިގެނެވެ. އިޒުރޭލުގެ މަސްލަހަތުގައި އިސްލާމީ ބޮޑު ދައުލަތެއް ހަނާކޮށްލާން ތިޔަ ހުންނަވަނީ ރުހިގެންނެވެ. 

މިނިވަން ދައުލަތެއް ފަނާކޮށްލަން ދުނިޔޭގެ އެތައް ގައުމަކުން ދެކޮޅު ހަދަމުން ދާއިރު މަނިކުފާނު ތިޔަ ހުންނަވާ ދީނީ ތޮފިއަޅުއްވައިގެން އިޒްރޭލު ފަޅީގެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފަޅިއަކީ އިޒްރޭލު ފަޅިއެއްނޫނެވެ. 

ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ހިތު ލޯބި އޮތީ އީރާނާއެކުގައެވެ. އާޔަތުއްލާގެ ފުރާނަފުޅަށް ރަހުމަތް ލެއްވުމަށް އެދި ދިވެހީން ދަނީ ދުއާކުރަމުންނެވެ. އިޒްރޭލަށް ވާގިވެރިވާ ދައުލަތްތަކާއި ވެރިންގެ ހަލާކަށް ދުއާކުރާ ދިވެހިން ގިނައެވެ. އެކަމަކު  އާޔަތުއްލާ ހާމަނާއީގެ ނަންފުޅާއި އެމަނިކުފާނުގެ މަގާމުގެ ނަން ވިދާޅުވުން ވެސް، އެއީ ނަޖިހެއްގެ ގޮތުގައި މަނިކުފާނު ދެކެވަޑައިގެން ފަދައެވެ. އެކަމަށް ތިޔަބޭފުޅާ ވަނީ ފަސްޖެހި ވަޑައިގެން ފައެވެ. 

މީގެ އިތުރުން، އާޔަތުއްލާ ހާމަނާއީގެ އާއިލާއަށާއި އެގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް ތައުޒިޔާ ވިދާޅުވުމަށްވެސް ތިޔަބޭފުޅާ އިންކާރު ކުރެއްވީއެވެ. އާޔަތުއްލާ ހާމަނާއީ އަށް ހެޔޮ ދުއާކޮށް، ސުވަރުގޭގެ މަތިވެރި ނިއުމަތް (ޖަންނަތުލް ފިރުދައުސް) މިންވަރު ކޮށްދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަތުމަށް ވެސް ފަސްޖެހިވަޑައިގަތީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟

ޔަހޫދީންނަށް ތާއީދުކޮށް އެ މީހުންނާއެކު ދިވެހި ސަރުކާރު ނެތް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރާނީ ކާކުތޯއެވެ. އެމެރިކާއިންނާއި އިޒުރޭލުގެ ވާގިވެރިން އެހީނުވެދާނެކަމަށް ބިރުން ގޮތްހުސްވެ ބަސްހުއްޓި މުނާފިގުކަން ފާޅިކޮށްގެން އަބަދު އަރާބާރުގައި ތިބީ ކޮންބައެއްތޯވެ؟ އަޅުގަނޑުމެން ނަފުރަތު ކުރަންވީ ކާކަށްތޯއެވެ؟

ހައްގުތެދެކެވެ. މަނިކުފާނުގެ އަމަލުފުޅު ބަހައްޓަވާ މާއްދިއްޔަތަށް ތަބާވާވުން ކުށްވެރިކުރަމެވެ. ނަފްރަތު ކުރަމެވެ. ހެޔޮމަގަށް ރުޖޫއަވުމަށް އިލްތިމާސް ކުރަމެވެ. 

02 މާރޗް 2026

               ރައްޔިތު މީހާ

رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ- يونس 85

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަނިޔާވެރިވީ މީހުންނަށް ފިތުނައެއްކަމުގައި (އެބަހީ: އެއުރެންގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ދަށުގައި) އަޅަމެން ނުލައްވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ރަނގަޅު ބިންގަލެއް ނެތި ކުރާ ތަރުބިއްޔަތެއް ހަރުދަނާއެއް ނުވާނެއެވެ. އެއީ ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތް ޗަކަ ބިމެއްގައި ގެއެއް އެޅުން ފަދަ ކަމެކެވެ. މޫ ނުލާ ގަހެއް ހެދުން ފަދަ ކަމެކެވެ. ހަރުދަނާކަމެއް ނެތް އަސްލެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ތަރުބިއްޔަތަކާއި ތަޢުލީމަކުން ކުރާ ފައިދާއެއް ނޯވެއެވެ. ރަނގަޅު އަގީދާއެއްގެ މައްޗަށް ނޫން ގޮތަކަށް ހެޔޮލަފާ މުޖުތަމައެއް ނުއުފެދެއެވެ. ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދޭން ޖެހޭ އެއްކަމަކީ އެކުއްޖާގެ ހިތުގައި އީމާންކަން ބިންވަޅު ނެގުމަށެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

މުޖުތަމައެއް ފަސާދަ ވެއްޖެނަމަ އެބައެއްގެ މައްޗަށް ފާކުރައްވާނީ ޖައްބާރު ވެރިންނެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:15

ފަތިސް:   05:04

މެންދުރު:   12:22

އަސުރު:   15:35

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:33

ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އެހެން ވިދާޅުވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބާއި ރިޔަސީ އިންތިހާބު އެކުގައި ބޭއްވުމާ ދެކޮޅަށް ނޫނެކޭ ބުނުމަށް އެމްޑީޕީން ބާއްވާ ސިލްސިލާ ބައްދަލުވުން ތަކުގެ ތެރެއިން ރޭގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުންނެވެ.

ދެ އިންތިހާބު ބާއްވަންޏާ ހަރަދު ބޮޑުވެއޭ ވިދާޅުވާ ކަމަށާއި އެކަމަކު ބޮޑުވަނީ ކިހާ ހަރަދެއްތޯ ސާފުކޮށް އަދި ވިދާޅުނުވާ ކަމަށް  ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު އާންމުކޮށް ކަން ކުރައްވާ ގޮތަށް މިކަންވެސް އޮޅުވާލައްވައިގެން ގެންދަވަނީ ކަމަށް ޝާހިދު ތުހުމަތު ކުރައްވައެވެ. 

ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ދެއިންތިހާބު އެއްކުރަނީ ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ފަންސާސް މިލިއަން ސަލާމަތް ކުރާށެވެ. ފަންސާސް މިލިއަން ސަލާމަތްކުރުމުގެ ނަމުގައި ކުރައްވަން އުޅުއްވާ ކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑު އެހުމުގެ ފުރުސަތު ނަގާލުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ހަރަދު ކުޑަކުރުން ބަހަނާއަކަށް ހަދައިގެން ދެ އިންތިހާބު އެކުގައި ބާއްވަން އުޅޭއިރު ހަމައެކަނި މިނިސްޓްރީ އޮފް ފޮރެން އެފެއާޒްއަށް ބަލައިލިޔަސް ހަރަދު ކުޑަ ކުރުމުގެ ނިޔަތް ސަރުކާރުގައި ނެތްކަން އެނގެއެވެ.

ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުރި އެމްބެސީތަކުގެ ހަރަދަށް މަހަކު ފަންސާސް ހަތަރު މިލިއަން ރުފިޔާ މިހާރު ހަރަދު ކުރެއެވެ. ކުރީގެ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ހާރިޖިއްޔާއަށް ހަރަދުވީ ތޭވީސް މިލިއަން ރުފިޔާ ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

"މިހާރު އެއޮތީ ފަންސާސް ހަތަރަކަށް ޖައްސާލާފައި- ދުމަށީގައި ހިކިމަސް ޖަހާލާހެން އެމްބެސީތަކުގައި ސިޔާސީ މީހުން ޖަހާލީމާ ފަންސާސް ހަތަރު މިލިއަނަށް މިއަދު އަރައިފި" ކަމަށް ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ އަޑު އަހައިލުމުގެ ފުރުސަތު ހޯދައިދިނުމަށްޓަކައި ހަމަ އެންމެ މަހެއްގެ އެމްބެސީ ހަރަދު ދެއްވާށޭ މި ބޭފުޅުން އަރިހު ވިދާޅުވަންވީ ނޫންތޯ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

"އެއްކޮށް މި އިންތިހާބު ބާއްވައިފިއްޔާ މުޅި މަޖިލިސް އެކީ ވެރިކަމުގައި ހުންނަ ބޭފުޅަކު ނަންގަވާނެ. ނަތީޖާ އަކަށް ވެގެންދާނީ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށް އޮތް ފުރުސަތު މުޅިން ގެއްލިގެން ދިއުން. މަޖިލީހުގައި ތިއްބަވާނީ މުޅިން ވެސް ސަރުކާރުގެ މެންބަރުން،" ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކުރިއަށް އޮތް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާއެކު، ނަގާ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކީ ސިއްރިއްޔާތުގައި ކުރާ ބަގާވާތެއްގެ ގޮތުގައި ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ސިފަކުރައްވައެވެ. ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިގޮތުގައި އެކަމަކީ ސިއްރުސިއްރުން މި ސަރުކާރުން ކުރަން އުޅޭ ބޮޑު ބަގާވާތެކެވެ.

ދެ އިންތިހާބު އެކީގައި ބޭއްވުމަކީ ގާނޫނުއަސާސީއަށް ގެންނަ ބޮޑު ބަގާވާތެއް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ކުރަން މި އުޅޭ ކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލައި، ބާރު ކަނޑުވާލައި، ބާރުތައް އެއްކޮށް، ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމަކަމަކަށް ގައުމު ގެންދަން ކުރާ މަސައްކަތެއް ކަމަށެވެ.

އެއްކޮށް ދެ އިންތިހާބު ބޭއްވުމުގެ ނަތީޖާ އަކަށް ވެގެންދާނީ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށް އޮތް ފުރުސަތު މުޅިން ގެއްލިގެން ދިއުން ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. އެރުން މަޖިލީހުގައި ތިއްބަވާނީ މުޅިން ވެސް ސަރުކާރުގެ މެންބަރުން ކަމަށް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ."ވިދާޅުވީމާ ވިދާޅުވާ ކަމެއް ކުރުން ނޫން ކަމެއް ނޯންނާނެ" ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ- إبراهيم 40

އަޅުގެ ރައްބު! އަޅާއީ، ނަމާދު ގާއިމްކޮށްއުޅޭ މީހެއްކަމުގައިލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅާގެ ދަރިންކުރެންވެސްމެއެވެ. އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަދި އަޅުގެ ދުއާ ގަބޫލުކުރައްވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

އުޒުރުވެރިޔާ ފިޔަވާ އެ މީހަކަށް ބަންގީގެ އަޑުއިވިފައި މިސްކިތައް ނާންނަ މީހާ (ފިރިހެނާ)އަށް ނަމާދެއް ނުވެއެވެ. އުޒުރުވެރިންނަކީ ބަލި މީހާ އާއި ބިރުވެރި ކަމެއްގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ބަނދެވުމެއްގައި ހުންނަ މީހާ އެވެ. 

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

އެންމެ ބޮޑު މުއްސަންޖަކީ ލިބޭ މިންވަރުން ފުއްދައިގެން ނުދަރާ އުޅޭ މީހާއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:16

ފަތިސް:   05:04

މެންދުރު:   12:23

އަސުރު:   15:36

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:33

ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބަކީ ޕީއެންސީން ވާދަ ކުރަންޖެހޭ އިންތިހާބެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ކުރިމަތީގައި މިއޮތް ވޯޓުގައި ތިޔަ ބޭފުޅުން ގަދަޔަށް ނޫނެކޭ ވިދާޅުވުމަށެވެ. އެހެން ނޫނިއްޔާ މި ގައުމު އޮޔާލާނެ ކަމަށާއި  ހަގީގަތުގައި މި އިންތިހާބަކީ ޕީއެންސީން ވާދަ ކުރައްވަންޖެހޭ އިންތިހާބެއް ނޫންކަމަށް ޝާހިދު ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވިއެވެ.

މިސާލު ޖައްސަވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތަކަށް އިއުލާންކޮށްލީމާ ޓެނިސް ކުޅޭ ބަޔަކު ބައިވެރިވުމުގެ މާނައެއް ނެތް ކަމަށެވެ. "މި ބޭފުޅުންނެއް (ޕީއެންސީ) ގަބޫލެއް ނުކުރައްވާ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމެއް" ޝަހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ގަބޫލު ނުކުރާ ބަޔަކު ލާމަރުކަޒީ އިންތިހާބެއްގައި ބައިވެރިވާކަށް ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. "ގޮތެއް ފޮތެއް ނެތިއްޔާ ބައިވެރިވެދާނެ - އެކަމަކު އެނގިތިބެގެން ނުވާނެ އެފަދަ ބަޔަކަށް ވޯޓު ދޭކަށް. ވޯޓު ދިނީމާ ވާގޮތް ބައެއް ތަންތަނުން އެބަ ފެނޭ" ޝަހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި އެމްޑީޕީ ސުޕަރ މެޖޯރިޓީ އޮތް ކައުންސިލުން ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވި އެތައް ކަމެއް ކޮށްދެއްވައިފި ކަން ފާހަގަ ކުރައްވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މައި ސަރުކާރުން ތަރައްގީގެ ހުރިހާ ކަމެއް ހުއްޓުމަކަށް އައިސް ހުރިއިރުވެސް ފުވައްމުލަކު ސިޓީގެ ކައުންސިލުން ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ކޮށްދެއްވި ކަމަށެވެ. އެޔާ ހިލާފަށް މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގައި މޭޔަރު ފިޔަވާ އެންމެން ސަރުކާރުގައި ތިބި ކަމަށެވެ. މަލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ރިމޯޓް އޮންނަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގައި ކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އެ ރިމޯޓަށް ކިޔާ ނަމެއްވެސް މިހާރު އެބައޮންނަ ކަމަށާއި އެއީ "ލަފާފުޅާ އިރުޝާދު" ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޖަލްސާ ބާއްވަނީ ރައީސް  ފިއްތަވާލެއްވީމައެވެ. ޖަލްސާ ދޫކޮށް ނުކުންނަނީ ވެސް ފިއްތަވާލެއްވީމާ ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގައި ޖަލްސާއެއް ނުބޭއްވިގެން އެދަނީ އެތައް ދުވަހެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައިވެސް ޕީއެންސީ މެޖޯރިޓީ ކައުންސިލެއް އައިސްފިއްޔާ "ލަފާފުޅާ އިރުޝާދު" ރިމޯޓް އެސިޓީއަށް ވެސް ދާނެކަމަށާއި ކައުންސިލް ހުއްޓުމަކަށް އަންނާނެ ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަޑު އަހާނެ އެހެން ގޮތެއް ނޯންނާނެ ކަމަށްޓަކައި ކުރިއަށް އޮތް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު ބޮޑުތަނުން އެމްޑީޕީ ކާމިޔާބު ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.  ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުންނަކީ ހޭލުންތެރި، ސިޓީ ދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވާ ރައްޔިތެއްކަން ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

ޔޫކޭ މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސް (UKMTO) އިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ކޮން އެއްޗެއްކަން ނޭނގޭ ހަމަލާތަކެއް ދިނުމުގެ ސަބަބުން ދެ އުޅަނދެއްގައި ރޯވެފައިވާއިރު، ތިންވަނަ އުޅަނދެއްގެ ކައިރީގައި ވަނީ އެއްޗެއް ގޮވައިފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ހާދިސާތަކުގައި އެއްވެސް ފަޅުވެރިއަކަށް އަނިޔާއެއް ލިބިފައި ނުވާކަން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އުޅަނދަކުން ފަޅުވެރިން ހުސްކުރަން ޖެހުނު ހަތަރުވަނަ ހާދިސާއެއް ވެސް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެކަމުގެ ތަފްސީލެއް އަދި ސާފެއް ނުވެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ ތެލާއި ގޭހުގެ ގާތްގަނޑަކަށް %20 އުފުލާ މުހިންމު މަގު ކަމަށްވާ ހަރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރު ނުކުރުމަށް އިރާނުން ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ އުޅަނދުފަހަރަށް އިންޒާރު ދީފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެ ސަރަހައްދުގެ ކަނޑުދަތުރުފަތުރަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބުރޫއަރާފައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 150 ތެޔޮ ޓޭންކަރު، ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިގެން ދަތުރުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ފަލީޖުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި މަޑުކޮށްގެން އެބަތިއްބެވެ. މި ދަނޑިވަޅުގައި އެ ސަރަހައްދު ހުރަސްކުރަނީ ހަމައެކަނި އިރާނާއި ޗައިނާގެ މަދު އުޅަނދުތަކެއް ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.

އިރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (IRGC) އިން ބުނެފައިވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތާއި އެމެރިކާއާ ގުޅުންހުރި ތިން ޓޭންކަރަކަށް މިސައިލް ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށާއި އެ އުޅަނދުތަކުގައި އަލިފާން ރޯވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ވޮޝިންޓަނުން ނުވަތަ ލަންޑަނުން މިހާތަނަށް މިކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެއް ނުވެއެވެ.

އަރަބި ކަނޑާއި އޮމާން ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި ވެސް ސަލާމަތީ ނުރައްކާތައް ކުރިމަތިވަމުންދާތީ، އުޅަނދުފަހަރު އެ ސަރަހައްދު ހުރަސްކުރުމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ. މި ހާދިސާތަކާ ގުޅިގެން އިންޝުއަރެންސްގެ އަގުތައް އުފުލި، ތެޔޮ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ދިގުމުއްދަތަކަށް ހުރަސް އެޅިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އުފެދުމާއެކު، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ދަނީ އުފުލެމުންނެވެ.

ދިގު މުއްދަތަކަށް ހަރުމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވެފައި އޮންނަން ޖެހިއްޖެނަމަ، ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލި، އޭގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުތަކަށް ބޮޑެތި ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދެއެވެ.

އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބޭސްތައް ގާއިމުކޮށްފަވާ އަރަބި ގައުމުތަކުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބޭސްތަކަށް އީރާނުން ހަމަލާދިނުން ރާއްޖޭން ރަސްމީކޮށް ކުއްވެރި ކުރިއެވެ. އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާ ގުޅިގެން އީރާނަށް ހަމަލަދީ އެ ގައުމުގެ ލީޑަރ އަވަހާރަކޮށްލުން ރާއްޖޭން ކުއްވެރިއެއް ނުކުރެއެވެ. ހުރިހާ ފަރާތެއްވެސް ގޯހޭ ބުނެލުން ފިޔަވާ އެމެރިކާ އިސްވެ އޮވެ ހިންގި އެ ބޮޑު ޖަރީމާ ކުށްވެރިކޮށްލަން ބުނާނެ އެއްޗެއް މުއިއްޒަށް ނޭގުނެވެ.

އީރާނަކީ ޒަމާނުންސުރެ ރާއްޖޭން ރަސްމީކޮށް އިސްލާމީ ގައުމެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރާ އޯއައިސީގެ މެންބަރު ގައުމެކެވެ. މީގެ ކުރީން އިޒްރޭލުން ދިން ހަމަލާއެއްގައި އީރާނުގެ ރައިސް އަވަހާރަވުމުން މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ހިތާމަފާޅުކޮށް ބައިދަނޑިއަށް ދިދަ ތިރިކޮށް އީރާނުގެ އައު ރައީސް މަގާމާ ހަވާލުވުމުގެ ރަސްމިއްޔަތުގައި ރާއްޖޭގެ ރައީސްގެ ނައިބު ބައިވެރި ކުރުވިއެވެ. 

އެހެން ނަމަވެސް މިފަހަރު އެމެރިކާ އިސްވެ އޮވެ އިޒުރޭލުން އީރާނާ ކުރާ ހަނގުރާމާގައި އީރާނުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާ ރޫހާނީ ލީޑަރ އާޔަތުއްލާ ހާމަނާއީ އާއި އަސްކަރީ އޮފިސަރުންތަކަކާއި މައުސޫމު އެތައް ބަޔަކު ޝަހީދުކޮށްލުމުން ރާއްޖެ އޮތީ ހަނެވެ. ކުޑަމިނުން ބައިދަނޑިއަށް ދިދަ ތިރިކޮށްލަންވެސް މުއިއްޒަށް ނުކެރުނެވެ. އީރާނުގެ ރޫހާނީ ލީޑަރ އަވަހާރަ ކޮށްލުމުގެ ހިތާމާގައި ރަޝިޔާއާއި ޗައިނާންވެސް އެގައުމުތަކުގެ ދިދަ ބައިދަޑިއަށް ތިރިކުރިއެވެ.   

އިޒްރޭލާ ގުޅިގެން ހިންގާ އެމެރިކާގެ ޝައިތާނީ އަމަލު ކުއްވެރިކުރުމުގެ ގޮތުން އެމެރިކާގެ ނަންގަނެލަން ވެސް މުއިއްޒު ސަރުކާރަކަށް ނުކެރުނެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. އިސްލާމް ދީނަށް ނަސްރުދޭ ސަރުކާރެއް ކަމަށް ބުނާ މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ މިފަހަރުގެ ސްޓޭންޑަކީ އިޒްރޭލު ފަޅިއެވެ. 

އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލު ގުޅިގެން އީރާނާ ކުރަންފެށި ހަނގުރާމަ މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ސިފަކުރީ މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަ ނުޖެހުމުގެ ގޮތުގައެވެ. މުއިއްޒު ހިޔަރުކުރީ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބޭސްތައް ގާއިމުކޮށްފަވާ އަރަބި ގައުމުތަކާ އެކު “އެއް ބްލޮކެއް”ގޮތަށް މަސައްކަތްކުރުމަށެވެ. އެމެރިކާ އާ އެކުގައި އޮތުމެވެ.

ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގިތުގައި 4 އެޕްރީލްގައި ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބަށް ރައްޔިތުން ވޯޓްލާން ނުކުންނައިރު މުއިއްޒު ރައްޔިތުންކުރެން އައްސަވާ ސުވާލަކީ "ފެނޭހޭ ނުފެނޭހޭ" ކަމަށެވެ. އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ ބޭނުންވަނީ ރައީސް މުއިއްޒަށް ނުފެނެޔޭ ދަންނަވާށެވެ.

ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި ހުންނަވައިގެން އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިގޮތުގައި ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި މިދިޔަ ދެ އަހަރާ ބައިގެ ތެރޭގައި ކުރެއްވި އެއްވެސް ތަރައްގީގެ މަސައްކަތެއް ނެތް ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ދިމާލެއްގައި، އެއްވެސް ތަނެއްގައި ތަރައްގީގެ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރެވިފައި ނެތް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ވިދާޅުވީ ހަމަ އެކަނި ކުރައްވާ ކަމަކީ "ބިންގާ އެޅުން" ކަމަށެވެ.

ބިންގަލަކީ އޭގެ މައްޗަށް ބިނާކުރަންޖެހޭ އެއްޗެއް ކަމަށާއި ގާ ކޮށްލާފައި ބަހައްޓާނެ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިދިޔަ އަހަރުގެ ބަޖެޓަކީ 56 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ފުވައްމުލަކަށް އޭގެ ތެރެއިން ލިބުނީ ކޮން އެއްޗެއްތޯ ޝާހިދު ސުވާލު އުފެއްދެވިއެވެ. ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ފުވައްމުލަކު ސިޓީ ރައްޔިތުންނަށް އެ ބަޖެޓުން ލިބުނީ މަދިރި އުފައްދާ ފެކްޓަރީއެކެވެ. "ވަޅުގަނޑެއް ކޮނެފައި ފެން އަޅައިގެން މަދިރި އުފެއްދުން ނޫން އިތުރު ކަމެއް ނެތް" ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

މިއަހަރުގެ ބަޖެޓް 5 ބިލިއަން ކަމުގައިވާއިރު މާޗް ފެށުމުގެ ކުރީގައި ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި މި ސަރުކާރުން ކޮށްދެއްވީ ކީއްތޯ ޝާހިދު ސުވާލުކުރައްވައެވެ. "އެބައޮތްތޯ އެއްވެސް ސަބަބެއް ރައީސް މުއިއްޒު ފެންނަންޖެހޭ؟" ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. "ފެނޭހޭ ނުފެނޭހޭ - ނުފެނޭ!" ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ރައްޔިތަކަށް މިހާރަކު ރައީސް މުއިއްޒެއް ނުފެނެއޭ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ބޭނުންވާތަކެތި:

2 ފިޔާ

15 ހިކަނދިފަތް

6 އިންޗީގެ ރާނބާފަތް ކޮޅެއް

3 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ނުމުގުރާހުރި ކޮތަނބިރި

½ 1 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ނުމުގުރާހުރި ދަވިއްގަނދު

1 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ނުމުގުރާހުރި ދިރި

7 ހިކި މިރުސް (ނޫނީ ބޭނުން ވަރަކަށް)

1 ސައިސަމުސާ ނުމުގުރާހުރި އަސޭމިރުސް

1 ލޮނުމެދު

½ ގިތެޔޮ މިރުސް (ނޫނީ ބޭނުން ވަރަކަށް)

1/3 ޖޯޑު ހުނި

3/4 ޖޯޑު ކޮށާފައިހުރި ވަޅޯމަސް

2 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ތެޔޮ

2/3 ޖޯޑު ފެން (ރިހަ ކެއްކުމަށް)

8 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ފެން (ހަވާދަށް)

½ ޖޯޑު ބޯކިރު

3 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ރިހާކުރު (ނޫނީ ބޭނުން ވަރަކަށް)

1 ބިލަމަގު (ނޫނީ ބޭނުން ވަރަކަށް)

ހަދާނެގޮތް:

• ތަންކޮޅެއް ބޮޑެތިކޮށް ފޮތިތައް ހުންނާނެ ގޮތަށް އެއްފިޔާ ކޮށާލާށެވެ.
• ބޮޑު ތަވައެއް އުދާ އެ ރަނގަޅަށް ހޫނުކުރުމަށްފަހު އެއަށް ކޮތަނބިރިކޮޅާއި ދަވިއްގަނދުކޮޅާއި ދިރިކޮޅާއި އަސޭމިރުހާއި ލޮނުމެދާއި ހުންޏާއި 10 ހިކަނދިފަތާއި ރާނބާފަތްކޮޅުގެ ދެބައިކުޅައެއްބަޔާއި ހިކިމިރުސްކޮޅާއި ކޮށިފިޔާކޮޅު އަޅާށެވެ.
• މެދުމިނެއްގައި ގިނި ބަހައްޓައިގެން ހުނިކޮޅަށް މުށިކުލަ އަރަންދެން ތެލީގައިހުރި ތަކެތި ހަނާކުރާށެވެ. ހަނާވަމުންދާއިރު ތަވާތެރޭގައިވާ ތަކެތި ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ދޭފަތަކުން ހާވާލަންވާނެއެވެ. އެއީ އެއްވެސް އެއްޗެއް އެނދިޔަ ނުދިނުމަށެވެ.
• ތަވައިން އެތަކެތި ނަގާށެވެ.
• ނެގި ތަކެތި ހިހޫވީމައި 8 މޭޒުމަތީ ސަމުސަލުގެ ފެނާއިއެކު ކަރަންޓު މިކްސަރު ބޭނުން ކޮށްގެން މުގުރާށެވެ. މުގުރާނީ އޮމާން ޕޭސްޓް ގަނޑެއް ހެދެންދެނެވެ.
• ބާކީ އޮތްފިޔާ ތުނިކޮށް ކޮށާލާށެވެ.
• ތެއްޔަކަށް ތެޔޮކޮޅު އަޅާލާފައި ތެޔޮކޮޅު ހޫނުވުމުން އޭގެތެރެއަށް ތުނިކޮށްކޮށި ފިޔާކޮޅާއި، 5 ހިކަނދިފަތާއި، ގިތެޔޮމިރުހާއި ބާކީއޮތް ރާނބާފަތްކޮޅު އަޅާލާފައި ފިޔާކޮޅު ރަތްވާން ފަށަންދެން ކައްކާލާށެވެ.
• ކުރިން ތައްޔާރުކުރި ހަވާދު ޕޭސްޓްގަނޑު ތެއްޔަށް އަޅާލާފައި ރަނގަޅަށް އެއްކޮށްލުމަށްފަހު މިނެޓެއްހާއިރު ކެކިލަން ބަހައްޓާލާށެވެ.
• ފެނާއި ވަޅޯމަސްކޮޅު ތެއްޔަށް އަޅައި އެއްކޮށްލާފައި ބޮކިޖަހާލަންދެން ކައްކާލާށެވެ.
• ބޯކިރުކޮޅާއި ބިލަމަގު އަދި ރިހާކުރުކޮޅު ތެއްޔަށް އަޅާލާށެވެ. ބިލަމަގު އަޅާނީ ފަޅާލާފައެވެ.
• ރަނގަޅަށް އެއްކޮށްލުމަށްފަހު ތެލީގައި މަތިޖަހާފައި ގިނި މަޑުކޮށް ވިއްސަކަށް މިނެޓު ކައްކާލާށެވެ.
• އުނދުން ނިވާލުމުގެ ކުރިން ރަހަބަލާލާފައި ބޭނުންވާ ގޮތަކަށް ރަހަ ހެޔޮވަރުކޮށްލަން ވާނެއެވެ.
• ރިހާކުރުކޮޅުން އަހަރުމެން ބޭނުންވާ ވަރުގެ ލޮނުރަހައެއް ލިބޭތީ މި ރިހައަކަށް ލޮނެއް ނުލަމެވެ. ނަމަވެސް ބޭނުމިއްޔާ ލޮނުކޮޅެއް އަޅާލެވިދާނެއެވެ.

رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ  (الأعراف89)

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންނާއި، އަޅަމެންގެ ގައުމުގެމީހުންނާ ދެމެދު، ހައްގުގޮތުގައި ހުކުމްކުރައްވާނދޭވެ! އިބައިލާހީ ހުކުމްކުރައްވާ އެންމެހެޔޮ އިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ޖިހާދަކީ އެއަށް ވަފާތެރިވުމަށް ވާޖިބުވެގެންވާ ކަންތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ އަމަލެކެވެ. ޖިހާދު ކުރުމުގައި ވަފާތެރިވާންޖެހޭނީ ފަސް ކަމެއްގައެވެ. ޖިހާދުގައި ވަފާތެރިވާންޖެހޭ ކަންކަމަކީ:- (01) ޖިހާދުގައި ވެރިޔާއަށް ކިޔަމަންވުން. (02) ގަނީމާ މުދަލުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުނެގުން. (03) އަމާންކަމެއް ލިބިގެންވާ މީހެއް ނަމަ އެފަދަ އަހުދުތަކަށް ރައްކައުތެރިވުން. (04) ހަނގުރާމައިގެ ސަފުތައް ބައްދަލުވާ ހިނދުގައި ފުރިހަމައަށް ސާބިތުވުން. (05) މުސްލިމުންގެ އެކަކު މައްޗަށް އަދުއްވުންގެ ދެމީހުންނަށް ވުރެ ގިނަނުވާ ނަމަ ފިލަން ނުދުވުން.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ޒިންމާދާރު ގޮތުގައި އަމަލުތައް ބެހެއްޓުމަށް ރަނގަޅު މީހުންނަށް ގާނޫނުތަކަކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:16

ފަތިސް:   05:04

މެންދުރު:   12:23

އަސުރު:   15:36

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:33

އިސްލާމީ ގައުމެއްގެ ވެރިއަކު އަވަހާރަވުމަކީ ރާއްޖޭގައި އަބަދުވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތާމަ ފާޅުކުރާ ކަމެކެވެ. ގައިބަށް ކަށުނަމާދު ކުރުމާއި ގައުމީ ދިދަ ބައިދަނޑިއަށް ތިރިކުރުމާއި ސަރުކާރު ބަންދުކުރުން ފަދަ ކަންކަން ރާއްޖޭން ކުރެއެވެ. ހިތަމަ ފާޅުކޮށް އެގައުމެއްގެ ރައްޔިތުންނަށާއި ވެރިންނަށް ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތައުޒިޔާ ދަންނަވައެވެ. 

ހައްސަކޮށް އުދުވަނީ ހަމަލާއެއްގައި އިސްލަމީ ގައުމެއްގެ ވެރިއަކު އަވަހާރަކޮށްލައިފިނަމަ ހަރުކަށި އިބާރާތުން އެކަން ކުއްވެރިކޮށް ރަސްމީ އިދާރާތަކާއި ރައީސް އޮފީހުން ބަޔާން ނެރެއެވެ. އަމްދުން އިސްލާމު ދީނަށް ނަސްރުދިނުމުގައި އެވަރެއް ނެތްކަމަށް ދެއްކިގެން ވެރިކަމަށް އިސްވި ޑރ. މުއިއްޒު ސަރުކާރަކީ އިޒްރޭލުގެ އުދުވަނާ އެންމެ ދެކޮޅު ސަރުކާރު ކަމަށް ބުނަމުން ގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. 

އެހެން ނަމަވެސް އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލް ގުޅިގެން އިސްލާމީ އީރާނަށް ހަމަލާދީ އެ ގައުމުގެ ރޫހާނީ ލީޑަރ އާޔަތުއްލާ ހާމަނާއީ އާއި އީރާނުގެ އިސްވެތައް އަސްކަރީ ކޮމާންޑަރުންނާއި އާއްމު ރައްޔިތުންގެ އެތައް ބަޔަކު ޝަހީދުކޮށްލި ކަމެއް މިހާތަނަށްވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ނުދެނެ ހުއްޓެވެ. ހާމަނާއީ އަވަހަރަކޮށްލިތާ 48 ގަޑިއިރު ވާންދަނީއެވެ. އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުން ހިންގި ހަނގުރާމަވެރި ފަނާކުރަނިވި އުދުވާނަށް ރައީސް މުއިއްޒު ހުރީ ބީރުކަންފަތް ދީގެންނެވެ. 

ސަރުކާރު ބަންދުކޮށް ގައިބަށް ކަށުނަމަދު ނުކުރާތާ ދިދަ ބައިދަނޑިއަށް ތިރިކޮށްލަން ނުކެރުނެވެ. ކުޑަމިނުން އިރާނަށް ތައުޒިޔާވެސް ފޮނުވާލަން ނުކެރުނެވެ.

އެހެން އެކަން އޮއްވާ އެމެރިކާގެ ހަނގުރާމަ މަތީ އުޅަދު ފަހަރަށް ރާއްޖޭގެ ވައިގެ ސަރަހައްދު އޮތީ ހުޅުވާލާފައެވެ. ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓްގައި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބޯޓު ފަހަރު ޖެއްސުމަކަށް އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތެވެ. 

ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދުތައް ބަންދު ކުރަން ފެށުމުން ފްލައިޓްތައް ކެންސަލް ކުރުން އިންތިހާއަށް ދިޔައީއެވެ. ރާއްޖެ އަންނަން ބްކީންގ ހަދައިގެން ތިބި އެތައް ބަޔަކު ދަތުރު ހުއްޓާ ލައިފިއެވެ. ފުރަން ހަމަ ޖެހިފައިތިބި އެތައްބަޔަކު ރާއްޖޭގައި ތާށިވެއްޖެއެވެ.

ފެނިގެން މިދަނީ އަދި ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. މިގޮތުގައި ދެތިން ދުވަސް ހޭދަވިޔަސް ރާއްޖެއަށް ހަތަރެސްކަން ހަމަވާނެއެވެ. ތެލާ ކާޑަށް ޖެހޭނެއެވެ. ރާއްޖެ އިސްކޮށްގެން ފައިސާތަކެއް އިސްރާފުކުރުމަށް ގަތް ޑްރޯނާއި ބަރު ހަތިޔާރުގެ ބޭނުމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ރަނގަޅު ހާލަތުގައި ލިބުނުހާ ފައިސާއިން ކުރި އިސްރާފުގެ ބޮޑުކަމުން ރިޒާވްގައި ފޯވައްސެއްގެ ކާޑުވެސް ގަނެވޭވަރު ހުރިކަން ޔަގީނެއް ނޫނެވެ. 

އެހެން އެކަން އޮތް އިރު ނުފުރިފައި ތިބިހާ ގެސްޓުންގެ ކަންކަން އިންތިޒާމުކޮށް ހިންގާލެވޭވަރުގެ ގާބިލުކަމެއް މުއިއްޒު ސަރުކާރަކު ނެތެވެ. މި ހާލަތުގައިވެސް އުޅޭނީ ކަޓެއް ނަގައިގެން ވިޔަފާރިއެއް ހަދާލެވޭތޯއެވެ. އެމްއޭސީއެލްއިން މިފުރުސަތުގައިވެސް ދިމާކޮށްފައި ހުރީ ބޮޑު އަގުގައި ބާޒާރުން ތަކެތި ގަނެގެން ނަހަމަ ގޮތުގައި ކޮންމެވެސް ބަޔަކަށް ވިޔަފާރި ހޯދާ ދިނުމަށެވެ.

މާލޭ އެއަރޕޯޓްގެ ތަޅުންމަތީ ފަތުރުވެރިން ނިންދަވަން ދިމާ ކުރާނީ އެހެންވެގެންނެވެ، ރާއްޖެއަކީ ތަޅުން މަތީ ފަތުރުވެރިން ނިންދަވަން ޖެހޭވަރުގެ ގައުމެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓްތަކާއި ގެސްޓް ހައުސްތަކުގައި ރޫމް ގިނަ އަދަދަކަށް ހުސްކޮށް އެބަހުއްޓެވެ. ފްލައިޓް ހަމަޖެހެންދެން އެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސާ ނުދެވޭންވީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. ގިނަ މީހުންގެ އިންޝޫރެންސް ވެސް އޮންނާނެއެވެ. 

އެއަރލައިނުން ފަސިންޖަރުންގެ ކަންކަންހަމަ ނުޖެއްސޭ މީހުންނާއި ފުދުންތެރިކަން ނެތް ފަރާތްތަކަށް ޓޫރިޒަމް ޓްރަސްޓު ފަންޑުން ކެއުމާއި ނިދުން ހަމަޖެއްސިދާނެ ކަމަށް ކުރީގެ ވަޒީރެއް ކަމުގައިވާ މަލީހު ވިދާޅުވެއެވެ. މަލީހު ވިދާޅުވާހެން އެކަންވެސް ވާނީ އެ ޓްރަސްޓް ފަންޑެއްގައި އެއްޗެއް އޮވެގެންނެވެ. ރަނގަޅު ހާލަތުގައި ޕެންސަން ފަންޑް ނޮޅާލާ ސަރުކާރެއްގައި ފައިސާއެއް އޮތް ފަންޑެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. 

ބޭނުންވާ ތަކެތި:

1 ޖޯޑު ރަތްމުގު

3 ޖޯޑު ފެން

1 ބޮޑު ފިޔާ

3 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ގިތެޔޮ

1 ސައިސަމުސާ ކުދިކޮށް ތުނިކޮށް ކޮށާފައި ހުރި އިނގުރު

1 ޖޯޑު ހަކުރު (ނޫނީ ބޭނުން ވަރަކަށް)

1 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ފިނިފެން (ރޯޒްވޯޓަރ)

½ 1 ސައިސަމުސާ މުގުރި ފޮނިތޮށިކާފޫރުތޮޅި (ނޫނީ ބޭނުން ވަރަކަށް)

ހަދާނެގޮތް:

ފިޔަވަޅު 1:

• ފިޔާކޮޅު ވަރަށް ތުނިކޮށް ކޮށާށެވެ. ނިކަން ފަރުވާ ބަހައްޓައިގެން ހުރިހާ ފޮތިތަކެއްވެސް އެއްވަރަކަށް ހުންނާނެ ގޮތަށެވެ.
• ގިތެޔޮކޮޅުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ތެއްޔަކަށް އަޅާ ހޫނު ކުރާށެވެ.
• ގިތެޔޮ ވިރުމުން ފިޔާކޮޅު އަޅާފައި އެ މަޑުވެ މުށިކުލަ އަރަން ފަށަންދެން ކައްކާށެވެ.
• ފިޔާކޮޅަށް މުށިކުލަ އަރަން ފެށީމާ އުނދުން ނިވާލާފައި ތެލީގައި މަތިޖަހާށެވެ.

ފިޔަވަޅު 2:

• މުގުކޮޅު ރަނގަޅަށް ދޮވެލާށެވެ.
• އެހެން ތެއްޔަކަށް މުގުކޮޅާއި ފެން އަޅާފައި ކައްކަން އުދާށެވެ.
• ފެންގަނޑު ކެކިގަތީމައި ގިނި މަޑުކޮށްލާފައި 5 ވަރަކަށް މިނެޓު ބަހައްޓާލާށެވެ.
• މުގުކޮޅު ފުރާނާލާފައި އެއްޗަކަށް އަޅާފައި އެހަށް ބަހައްޓާށެވެ.

ފިޔަވަޅު 3: 

• ބާކީހުރި ގިތެޔޮކޮޅު ތެއްޔަކަށް އަޅާ ހޫނުކުރާށެވެ.
• ގިތެޔޮ ވިރުމުން މުގުކޮޅާއި، ފިޔާކޮޅާއި، އިނގުރާއި، ހަކުރު އަޅާށެވެ.
• ގިނި ބަހައްޓާނީ މެދުމިނުގައެވެ.
• އެއްކޮށް ކެކި ނިމެންދެން ގެންދަންވާނީ ހަލަމުންނެވެ.
• ތެލީގައިވާ ތަކެތި އޮލަވެ، އަދި ފިޔާތަށް ލޮލަށް ނުފެންނަ ވަރަށް މުގުގަނޑުގެ ތެރެއަށް ގިރުމުން އުނދުން ނިވާލާށެވެ.
• ފިނިފެނާއި ފޮނުތޮށި ކާފޫރުތޮޅި އަޅާ އެއްކޮށްލީމާ ރަތްމުގު ބޮނޑިބަތް އެހުރީ ކެކިފައެވެ. 

“رَبَّنَا وَآَتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَى رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ” (آل عمران194)

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އިބައިލާހުގެ ރަސޫލުންގެ ދޫފުޅުމަތީން އަޅަމެންނަށް ވައުދުވެވޮޑިގެންފައިވާ ކަންތައް، އަޅަމެންނަށް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި، ގިޔާމަތް ދުވަހުން އަޅަމެން ނިކަމެތި ނުކުރައްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބައިލާހު ވައުދާ ހިލާފުވެވޮޑިނުގަންނަވަމުއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ހައްދުތައް ގާއިމު ކުރުމަކީ ވެރިކަމަށް ހާއްސަވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް އެކަމުގައި ބައިވެރިއެއް ނުވާނެއެވެ. ތައުޒީރު ކުރުމާއި، ހައްދުތައް ގާއިމު ކުރުމަކީ ވެރިކަމުގެ ފަރާތުން ކުރުމަށް ޝަރުއު ކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އުރެދުންތަކަށް އަރައިގަންނަ މީހާއަށް ހައްދު ގާއިމްކޮށް އުގޫބާތް ދޭނީ ވެރިކަމުގެ ފަރާތުންނެވެ. ތައުޒީރު ކުރާނީ ވެސް ވެރިކަމުގެ ފަރާތުންނެވެ. އުގޫބާތް ދިނުމަކީ އަމިއްލަ އަމިއްލައަށް ކުރެވިގެން ވާނެކަމެއް ނޫނެވެ. ޝަރުއީ ހުކުމެއްނެތި ވެރިކަމުގެ ފަރާތުންވެސް އުގޫބާތުގެ ގޮތުގައި ކަންކަން ކުރުން ހުއްދައެއް ނޫނެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ބުއްދިވެރީން ވާހަކަދައްކަނީ އެ މީހުން ބުނަން ޖެހޭ އެއްޗެއް އޮވެގެންނެވެ. ބުއްދި ހަމަ ނުޖެހޭ މޮޔައިން ވާހަކަދައްކަނީ ކޮންމެވެސް އެއްޗެކޭ ކިޔާ ހިތުންނެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:16

ފަތިސް:   05:05

މެންދުރު:   12:23

އަސުރު:   15:36

މަގުރިބު:   18:21

އިޝާ:    19:33

" މުޅި ރާއްޖެ ބަލަހައްޓައިގެން އެތިބީ ޑިމޮކްރަސީގެ މި ވަރުގަދަ ކިއްލާއާ ދިމާލަށް" ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މި ވަރުގަދަ ކިއްލާއިން ދޭ މެސެޖަކީ ތިލަފަތަށް ވޯޓު އެޅުން ކަމަށް ހައްދަވާ ދެއްވުމަށް ޝާހިދު އައްޑޫ ސިޓީގެ ކިބައިން އެދި ވަޑައިގަތެވެ.

"މި ފަހުރުވެރި އައްޑޫ ސިޓީ މިފަހަރު އަނެއްކާވެސް ތިލަފަތަށް ވޯޓްއަޅާ އަލުން މި ރާއްޖެ ހެޔޮ މަގަށް އަނބުރާލަ ދެއްވާ"ށެވެ. ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް އެމްޑީޕީ ފިޔަވާ އިތުރު ބަޔަކު ހޮވާނެ ކަމެއް ނެތް ކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓުންނަކީ މިހާތަނަށްވެސް ކައުންސިލްތައް ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުން ހިންގި މީހުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ މެންބަރކަމާއި ރައީސްކަން ކުރައްވާފައި އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގާނޫނުއަސާސީގެ އަށްވަނަ ބާބު ކަމުގައިވާ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު އައީ އެމްޑީޕީގެ ވިސްނުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ބާރުތައް ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ދޫކޮށްލި ހަމައެކަނި ސަރުކާރަކީ އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރު ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިހާރުގެ ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ރައްޔިތުންނަށް އެމްޑީޕީ ހޯދާދިން ބާރުތައް އަނބުރާ ގެންދަން ކަމުން މިފަހަރު ތިލަފަތަށް ވޯޓްދެއްވުމަށް އެންމެން އެކަތިގަނޑަކަށް ވުމަށް ޝާހިދު އެދިވަޑައިގަތެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ތިލަފަތަށް ވޯޓު އަޅާ ފޮށިތައް ފުރާލުމަށް އެދިވަޑައި ގަންނަވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ސާބަހޭ އައްޑޫ ސިޓީއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ އަނިޔާވެރި ހުދުމުހުތާރު ސަރުކާރު ބަލިކޮށްލެވޭނެ ކެންޑިޑޭޓުންނަކީ އެމްޑީޕީ ކެންޑިޑޭޓުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އެމްޑީޕީ އުންމީދުވާރުންނަކީ "ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އާ ބޭފުޅުންނެއް ނޫން - ތިޔަބޭފުޅުންނާއެކު މަސައްކަތްކުރައްވާފައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުން" ކަމަށް އައްޑޫ ސިޓީ ރައްޔިތުންގެ ގާތުގައި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.  

ސޯޝަލް މީޑިއާ އިންފުލިއަންޒަރ ލޫކަސް ޖަލީލު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މެންބަރުންގެ ގޮނޑި ގެއްލޭ މައްސަލަ ސްޕްރީމް ކޯޓުގައި ޕާކު ކޮށްފައި އޮންނަތާ 1 އަހަރު ވެއްޖެއެވެ. ކޯޓުތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން ނިމުނީ ކަމަށް ދިދަޔާ މުހާތަބުކޮށް ވިދާޅުވުމަށް ފަހު ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން ގޮނޑިތަކުން ނަގާ އުކާލީއެވެ.

ފަނޑިޔާރުން ވަކި ކުރަން ބަހަނާއަކަށް ފަނޑިޔާރުންނަށް ކޮރަޕްޝަނުގެ ތުހުމަތުކޮށް އޭސީސީއަށް ވެސް ހުށަހެޅި ކަމަށާއި އެ މައްސަލަތަކަށް ވީ ގޮތެއްވެސް ނޭނގޭކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން އަދަދު މަދުކުރުމާއި ކޯޓާ ކުޅުމަށް ޕީއެންސީން ކުރަމުން ދިޔަ ކަންތައްތަކަކީ ދެނަހުރި ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ހަތިމު ގެނެސް ޕޯޑިއަމްގައި ހުވާ ކުރަން ވެސް އުޅުނުކަން ލޫކަސް ހަނދާންކޮށް ދެއެވެ.

ގޮނޑިގެއްލޭ މައްސައަށް އަހަރެއް ވީއިރު ސްޕްރީމް ކޯޓުން ހުކުމް ނުކުރެވިގެން އުޅެނީ ހަމަ ނުފޫޒެއް ނެތީމަތޯ ލޫކަސް ސުވާލު އުފައްދަވައެވެ.

ވަރަށް ސާބިތުކަމާއެކު ލޫކަސް ވިދާޅުވަނީ މިނިކާ ބާޒަށް ބުނާނީ ނޫނެކޭކަމަށް ލޫކަސް އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 

ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބު އެއކުގައި ބޭއްވުމަކީ ދުނިޔޭގެ ތަހުޒީބު ބައެއް ގައުމުތަކުގައި މިހާރުވެސް އަމަލުކުރެވެމުންދާ އުސުލެއް ކަމަށް ޑރ. ޝަހީމު ވިދާޅުވާއިރު އެހެން އެކަން އޮތީ ކޮންގައުމެއްގައި ކަމެއް ޑރ. ޝަހީމަކަށް ވިދާޅެއް ނުވެވުނެވެ. 

ވެރިކަމުގެ ނިޒާމުގެ ހަމަޖެހުމާއި ތަރައްގީއާއި ސިޔާސީ ނިޒާމުގެ މަސްލަހަތުގެ ނަޒަރުން ބެލިޔަސް މިއީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއްކަމުގައި ޑރ. ޝަޙީމު ދެކިވަޑައިގަތަސް ރާއްޖޭގައި މިއޮތް ކަހަލަ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއް އޮތް ތަހުޒީބު ގައުމެއްގައި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށް ބާއްވަނީ ކޮންތަނެއްގައިތޯ އެތައް ބަޔަކު ދަނީ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ. ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް މީގެން އަންނާނެ ހެޔޮ ބަދަލު ކަމަށް ޑރ. ޝަހީމް ތިޔަ ވިދާޅުވަނީ ކޮން ކޮން ކަންތައް ތަކަކަށްތޯ ވެސް މީހުން ސުވާލު އުފައްދައެވެ.

ދެ އިންތިޚާބު އެއްދުވަހެއްގައި ބޭއްވުމުގެ ވިސްނުމާއެކު ކުރިއަށް ވަޑައިގެންނެވުމަށް ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ޑރ. ޝަހީމު ގޮވާލައްވައިރު އަބަދު ރައީސް އައްޔަނުކުރާ މަގާމުގައި ހުންނަވައިގެން، ބާރުތައް ވަކިވެފައި މުސްތަގިއްލުކޮށް އޮންނަ މުއައްސަސާއަކަށް ގަދަރެއް އިހުތިރާމެއް ކުރައްވަން އެނގިނުލައްވާ “އައްޔަނީން” ނަކަށް، ދެ އިންތިހާބާއި ގުޅުންހުރި އެކަހަލަ މައްސަލަތަކުގައި ތައައްސުބެއް ނެތް ރައުޔެއް ނުދެއްވޭނެ  ކަމަށް އިނގުރައިދޫ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރ މުހައްމަދު ވަހީދު (ވައްޑެ) ވިދާޅުވެއެވެ. 

ދެ ފަރާތުން ވެސް ވަނީ ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ހަމަލާތައް ދީފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން، ގަތަރުގެ މެދުވެރިވުމާއެކު ގާއިމުކޮށްފައިވާ ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ ނާޒުކު އެއްބަސްވުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ.

އަފްގާނިސްތާނުގެ އޮފިޝަލުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ހުކުރު ދުވަހުގެ ފަތިހުގެ ވަގުތެއްގައި ޕާކިސްތާނުން ވަނީ ކާބުލްގެ އިތުރުން އެ ގައުމުގެ މަދުވެގެން ދެ ޕްރޮވިންސަކަށް ވައިގެ މަގުން ހަމަލާދީފައެވެ. މި ހަމަލާތައް ދީފައިވަނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭގެ ވަގުތެއްގައި، ބޯޑަރު ސަރަހައްދުގައި ތިބި ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިންނަށް އަފްގާން ފައުޖުތަކުން ހަމަލާދިނުމާ ގުޅިގެން ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.

ހަމަލާތައް ފެށުމުގެ ޒިންމާ ދެ ގައުމުން ވެސް އެއް ގައުމު އަނެއް ގައުމުގެ ބޮލުގައި އަޅުވަމުންދާއިރު، މި ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ގެއްލިދާނެކަމުގެ ބިރު ވަނީ ހީވެފައެވެ.

މިހާރު ކުރިއަށްދާ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތަކަކީ ހަމަލާތައް އިތުރަށް ވަރުގަދަވިޔަ ނުދީ، ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކެވެ.

ބޭނުންވާ ތަކެތި:

“رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ” (آل عمران147)

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންގެ ފާފަތަކާއި، އަޅަމެންގެ ކަންތަކުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ކުށް އަޅަމެންނަށް ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންގެ ފައިތިލަތައް ސާބިތުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި، ކާފިރުވެގެންވާ ގައުމުގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ނަޞްރު ދެއްވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ދިރިހުރިހާ ހިނދަކު ރަހުމަތުން އުންމީދު ކަނޑާނުލުން ވަނީ މިންވަރަށް އީމާންވުމުގެ ތެރެއިންނެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:17

ފަތިސް:   05:05

މެންދުރު:   12:23

އަސުރު:   15:37

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

“رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آَمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ” (آل عمران193)

އަޅަމެންގެ ރައްބު! ގޮވާލައްވާ މީހަކު (ރަސޫލަކު) އީމާންވުމަށް ގޮވާލައްވާ އަޑު، ހަމަކަށަވަރުން، އަޅަމެން އެހީމުއެވެ. ދެން، އަޅަމެން އީމާންވީމުއެވެ. އަޅަމެންގެ ވެރިރައްބު! ފަހެ، އަޅަމެންނަށް އަޅަމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންގެ ކިބައިން އަޅަމެންގެ ކުށްތައް އަފޫކުރައްވާނދޭވެ! އަދި، ހެޔޮލަފާ މީހުންނާއެކު އަޅަމެން މަރުގަންނަވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ކުރަން ބޭނުންވާ ކަމެއް ކުރެވެން އޮތް ގޮތެއް ހޯދައިގެން ކުރިޔަސް ކުރަން ބޭނުން ނުވާ ކަމެއް ނުކުރަން ދައްކާނެ ބަހަނާ ހުންނާނެއެވެ.  

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:17

ފަތިސް:   05:05

މެންދުރު:   12:23

އަސުރު:   15:37

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި 15 އަހަރުތެރޭ ނުކުރެވި ހުރި ގިނަ ކަންތައްތަކެއް މި 2 އަހަރުތެރޭގައި އާޒިމު ކުރައްވައިފިއެވެ. އަނެއްކޮޅުން އާޒިމް ޑޯޓްޑޯ ޖައްސަވަނީ އިންތިހާބު ކައިރި ވީމާ އެކަނި ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އާޒިމު ވިދާޅުވީ ފާއިތުވި 2 އަހަރު ކޮންމެ ދުވަހަކު ރައްޔިތުން ކައިރިއަށް ވަޑައިގެން ރައްޔިތުންނާއި ބައްދަލުކުރެއްވި ކަމަށެވެ. 

އެގޮތުން މޭޔަރ ޑޯޓްޑޯއަށް މާލޭގެ ސަރަހައްދުތަކަށް މެދުނުކެނޑި ކޮންމެ ދުވަހަކު ވަޑައިގެން ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރައް ވަމުން އެބަ ގެންދަވައެވެ. އެގޮތުން ހުޅުމާލެ އުތުރަށް ވަޑައިގެން ވިނަރެސް ފްލެޓް ތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ގިނަބަޔަކާ ވަނީ ބައްދަލު ކުރައްވާފައެވެ. ވިނަރެސް ޕްލެޓްތަކަކީ ގިނަ ރައްޔިތުންތަކެއް ދިރިއުޅެމުންދަާ ތަނެއް ނަމަވެސް އަސާސީ ގިނަ ކަންތައްތައް ވަނީ ހަމަނުޖެހި ކަމަށް މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ވިނަރެސްގައި ހައްލު ކުރަން ޖެހޭ ގިނަ މައްސަލަތައް އެބަހުރި ކަމަށާއި ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ހުޅުމާލޭގެ މުނިސިޕަލް އަދި ރައްޔިތުންނާއި ގުޅުން ހުރި އަސާސީ ކަންތައްތައް ސިޓީ ކައުންސިލުން ކުރަން ކަމަށް ސިޓީ މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ. ސަރުކާރުން އެކަން ކުރަން ރައްޔިތުންވެސް ބޭނުން ނުވާ ކަމަށާއި ގާނޫނީ ގޮތުން ރައްޔިތުން ތިބެންޖެހޭނީ ކައުންސިލެއްގެ ދަަށުގައި ކަމަށާއި ކުންފުންޏެއްގެ ދަށުގައެއް ނޫން ކަމަށް މޭޔަރ އާޒިމު ވިދާޅުވިއެވެ.

މޭޔަރ އާޒިމު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިހާރު ވެސް މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ދަނީ މާލެ ސިޓީއާ މެދު ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ކުރިން ބިންވަޅު ނެގިފައި އޮތް ގޯސް ތަސައްވުރު ބަދަލުކޮށް މާލެ ސިޓީއާ މެދު ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ރަނގަޅު ތަސައްވުރެއްގެ ބިންގާއެޅުމަށް ކަމަށް އާޒިމު ވިދާޅުވެއެވެ.

ނަހަމަ ނުފޫޒާއި ކޮރޮޕްޝަނުގެ ހާއްޔަކަށް ވެފައި އޮތް މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލާމެދު މީހުންގެ ހިތުގައި އޮތް ގޯސް ތަސައްވުރު ބަދަލުވަމުންދާކަން ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން އެނގެމުންދާތީ ވަރަށް އުފާކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ޑޯޓްޑޯގައި ރައްޔިތުން ދެއްވާ ތަރުހީބަށް މޭޔަރ ފަށްފަށުން ޝުކުރު އަދާކުރައްވައެވެ.

ބޭނުންވާ ތަކެތި:

½ ކުޑަ ފިޔާ

½ އިންޗީގެ އިނގުރު

1/3 ޖޯޑު ބޯކިރު

½ ސައިސަމުސާ ލޮނު

1 2/3 ޖޯޑު ފެން ކިރު

½ ސައިސަމުސާ ނުމުގުރާ ހުރި ދިރި

1 ޖޯޑު ހަނޑޫ

3 ކާފޫރު ތޮޅި

3 އިންޗީގެ ފޮނިތޮށި

3 އިންޗީގެ ރާނބާފަތް

ހަދާނެ ގޮތ:

• ފިޔާ އަދި އިނގުރު ތުނިކޮށް ކޮށާށެވެ.
• ކޮށި އިނގުރާއި ފިޔާ ބޯތަށްޓަކަށް އަޅާށެވެ.
• ބޯކިރުކޮޅުވެސް އެ ބޯތަށްޓަށް އަޅާފައި ހުރިހާ އެއްޗެއް އެއްކޮށްލާފައި މަތި ޖަހާފައި ބަހައްޓާށެވެ.
• ރަނގަޅަށް ހަނޑޫކޮޅު ދޮވެލާށެވެ.
• ދޮވުނު ހަނޑުލާއި، ފެން ކިރާއި، ދިރި، ކާފޫރު ތޮޅި، ފޮނިތޮށި، ރާނބާ އަދި ލޮނު ތެއްޔަކަށް އަޅާށެވެ.
• ތެއްޔަށް ހުރިހާ އެއްޗެއް އަޅާފައި ހުންނަ އިރު ފެން ކިރު ހުންނަންވާނީ ހަނޑުލުގެ މަތިން ބައި އިންޗިއެއް ވަރުގައެވެ. އެވަރު ނުވާނަމަ ފެން ކޮޅެއް އަޅާލާފައި ހެޔޮވަރު ކޮށްލާށެވެ.
• މެދު ގިނީގައި ބަހައްޓައިގެން ތެލީގައި ހުރި ތަކެތި ކެކި ގަންނަންދެން ކައްކާށެވެ.
• ކެކި ގަތުމުން ގިނި މަޑު ކޮށްލާފައި ފެންގަނޑު ހިނދެންދެން ކައްކާށެވެ.
• ކުރިން ބޯކިރާއި ފިޔާ އަދި އިނގުރު އެއްކޮށްފައި ބެހެއްޓި ބޯތަށި ތެލީގެ ތެރެއަށް އޮއްސާލާށެވެ.
• އެޅި ހެދި ބޯކިރުތަށި ރަނގަޅަށް އެއްކޮށްލާފައި އަނެއްކާވެސް ފެން ހިނދެންދެން ކައްކާލީމައި އެ ނިމުނީއެވެ.  

رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ (آل عمران: ٣٨)

އަޅުހެ ރައްބު! އިބަރަސްކަލާނގެ ހަޒްރަތުން ހެޔޮލަފާ ރަނގަޅު ދަރިފަސްކޮޅެއް މިއަޅާއަށް ދެއްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ދުއާ އައްސަވާވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ކިތަންމެ ވަރުގަދައަށް ރުޅި އައިސްފައި ހުއްޓައި ނަމަވެސް ފުރިހަމަ މުއުމިނެއްގެ ގާތުގައި "ﷲއަށް ބިރުވެތިވާށޭ" ބުނެވިއްޖެ ނަމަ އެމީހާގެ ރުޅި މަޑުވާނެއެވެ. މައިތިރިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް މުނާފިގުންގެ ކިބައިން އެ ސިފައެއް ނުފެންނާނެއެވެ. އެމީހުން ވާނީ އިތުރަށް ރުޅި ގަދައެވެ. މީހެއްގެ ކިބައިން އެފަދަ ކަމެއް ފެނިއްޖެ ނަމަ އެކަމުން އެނގެނީ އޭނާއަކީ މުނާފިގެއް ކަމެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ތިބާ ދާ ކޮންމެތަނެއްގައި ލޯބި ފަތުރާށެވެ. އުފަލުން ނޫނީ އެކަކުވެސް ވަކިވިޔަނުދޭށެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:17

ފަތިސް:   05:05

މެންދުރު:   12:23

އަސުރު:   15:38

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ތެދެކެވެ. ޕޮލިޓީޝަނުންނަކީ ރައްޔިތުން ހަވާލުކުރާ މެންޑޭޓު ފުރިހަމަނުކުރެވި، ވައުދުތައް ފުއްދުމަށް ފެއިލްވާ ބައެކެވެ. ސިޔާސީ މީހުންގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުން އިތުބާރު އެއްކޮށްހެން މިހާރު ވަނީ ގެއްލިފައެވެ.

"ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ކުރެވުނު ތަޖުރިބާއަށް ބަލާއިރު އެފަދަ ނިޒާމެއްގެ ބޭނުންތެރިކަން ރާއްޖެއަށް މިހާރު މިވަނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފަ އެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ގާނޫނީ ގޮތުން އެ ފުރުސަތު އޮތްނަމަ، މިހާރު ތިއްބެވި މަޖިލިސް މެންބަރުންނާއި ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިންގެ ތެރެއިން ބޮޑު އަގުލަބިއްޔަތެއް މަގާމުން ވަކިކުރާނެކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތެވެ." ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ.

ފައްޔަޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި މިހާރު "ރިކޯލް" ނިޒާމަކާ އެންމެ ވައްތަރު ކަމަކަށް އޮތީ މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ހިންގާ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓު ނުވަތަ "އިމްޕީޗްމަންޓް" އެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އާއި، ވަޒީރުންނާއި، ފަނޑިޔާރުންނާއި އެހެނިހެން އޮފިޝަލުން ވަކިކުރުމަށް އޮންނަ އިޖުރާއަތަކީ ހަމައެކަނި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އޮތް ފުރުސަތެކެވެ. 

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދާދިފަހުން ފާސްކޮށް އަމަލުކުރަމުން އަންނަ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފު "އެންޓި-ޑިފެކްޝަން" ގާނޫނަކީ ވެސް މަތިން ތިރިއަށް ހިންގާ ނިޒާމެކެވެ. މެންބަރުން ރައްޔިތުންނަށް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ބަދަލުގައި، ޕާޓީގެ ކުޑަ ކޮމިޓީއެއްގެ މުށުތެރެއަށް ބާރުތައް ޖަމާކުރާ ގާނޫނެކީ އެންޓިޑިފެކްޝަން ގާނޫނެވެ. ފައްޔާޒު ވިދާޅުވަނީ އެއީ ވެރިކަމުގައި ހުންނަ މީހަކަށް ދެވޭ ޑިމޮކްރަސީއާ މުޅިން ބީރައްޓެހި ބާރެއް ކަމުގައެވެ.

ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް ޕާޓީގެ ބާރު ގަދަވެ، ރައްޔިތުންގެ އެއްވެސް ބަހެއް ނެތި، ރައްޔިތުން އިންތިހާބުކުރި މެންބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ޕާޓީއަށް ލިބިގެން ދާކަން ފައްޔާޒު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. ފައްޔާޒު ވިދާޅުވާހެން މެންބަރުން އިންތިހާބު ކުރަނީ ޕާޓީއަކަށް ހިދުމަތް ކުރާކަށް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ކުރާށެވެ. އަނެއްކޮޅުން މެންބަރުން އިންތިހާބު ކުރަނީ ހަމައެކަނި ޕާޓީ މެންބަރުންގެ ވޯޓުން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެންޓި ޑިފެކްޝަން ގާނޫނުން ގެނައި ބަދަލަކީ ފެހި ގާނޫނުއަސާސީގެ އެންމެ މުހިންމު އަސާސް ކަމަށްވާ ބާރުތައް ވަކިވެފައި އޮތުން ފުނޑުފުނޑުކޮށްލި ބަދަލެއްކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ޕާޓީ ބަދަލުކުރުމުގެ (ފްލޯ-ކްރޮސިން) މައްސަލައަށް އޮތް ހައްލެއް ގޮތުގައި ފައްޔާޒު ފާހަގަކުރައްވަނީ ހުދުމުހުތާރު ގޮތަކަށް މެންބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މެންބަރަކު ރައްޔިތުން ހަވާލުކުރި މެންޑޭޓަށް ހިޔާނާތްތެރިވެއްޖެކަން ނިންމުމުގެ ބާރު ސީދާ ރައްޔިތުންނަށް ދިނުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ.

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި "ރިކޯލް ޕެޓިޝަން" އަކީ އިންތިހާބުކުރި މީހާގެ މައްޗަށް ރައްޔިތުންގެ ރުހުމެއް ނެތްކަން ހާމަކުރަން އޮތް އެންމެ ފަހުގެ ވަސީލަތެވެ. ރައްޔިތުން އިސްނަގައިގެން ހުށަހަޅާ މިފަދަ ހުށަހެޅުމެއްގެ ޝަރުތުތައް ހަމަވުމުން، ވަގުތުން ރިފަރެންޑަމްއެއް ނަގައި، ރައްޔިތުންގެ ބަސް ހޯދުމުގެ މުހިންމުކަން ފައްޔާޒު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

ރިކޯލް ވޯޓެއް ނެގުމަށްޓަކައި، އެންމެ ފުރަތަމަ ރައްޔިތުންގެ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައުގުވެރިކަން އޮތްކަން ސާބިތުކޮށްދޭން ޖެހޭކަންވެސް ފައްޔާޒު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. މީހަކު އިންތިހާބު ކުރަނީ ރައްޔިތުންގެ އަގުލަބިއްޔަތުން ކަމުން އޭނާ ވަކިކުރަން އެދޭ މީހުންގެ އިންސައްތަވެސް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ހުންނަން ޖެހޭނެކަމަށް ވެސް ފައްޔާޒު ދެކިވަދައި ގަންނަވައެވެ.

ކުދިކުދި ކަންކަމާ އިންތިހާބީ މަންދޫބުން ބަދަލުކުރުމަކީ ބުއްދިވެރި ގޮތް ނޫންކަމުން އިންތިހާބީ މަގާމެއްގައި ހުންނަ މީހަކު އެހާ ފަސޭހައިން ވަކިކުރެވިގެން ނުވާނެކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ. މީހަކު މަގާމަކުން ވަކިކުރަން ޖެހެނީ ބޮޑެތި ގޯސްތަކެއް ފެނި، އޭނާ ވަކިކުރުމަކީ ގައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި ކޮންމެހެން ކުރަން ޖެހޭ ކަމަކަށް ވުމުން ކަމަށް އަދަދު ނޫހުގައި ފައްޔާޒު ލިޔުއްވި އާޓިކަލްގައި ބަޔާން ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލަކީ 18 މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވިފައި އޮންނަ ތަނެކެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްގައި އަލަށް ސިޔާސަތެއް އެކުލަވާލިޔަސް ބޮޑު ހަރަދެއް ކުރިޔަސް އުސޫލެއް ބަދަލުކުރިޔަސް ކައުންސިލުން ފާސްކުރަންޖެހެއެވެ. މޭޔަރުކަމުގައި ހުންނަ މީހަކަށް ކަންކަން ކުރެވޭނީ ކައުންސިލުން ފާސްކޮށްގެންނެވެ. މޭޔަރގެ ހައިސިއްޔަތުން އިހުތިޔާރު އޮންނަނީ ދާދި މަދު ކަންކައްތަކެއް ކުރުމަށެވެ. ނިޒާމީ ބޮޑު ބަދަލެއް އަންނަ އެއްވެސް ކަމެއް މޭޔަރަށް ވިޔަސް އޮންނަނީ ކުރެވޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ.

ސިޓީ ކައުންސިލް ތަރުތީބުވެފައި އޮންނަ ގޮތުން ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެޖޯރިޓީ ކޮންޓްރޯލް ނެތި މޭޔަރަކަށް ހުންނަ މީހަކަށް ނިޒާމީ އެއްވެސް ބަދަލެއް ނުގެނެވޭނެއެވެ. ބޮޑު ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓްގައި މޭޔަރކަން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ އާދަމް އާޒިމް ފަދަ ހީވާގި ހިންގުންތެރި މޭޔަރަކަށް ވެސް އެ އުޅުއްވަނީ ގިނިކަންޏާ ހުންނެވުމުން ގެންނަވަން ބޭނުން ބަދަލުތައް އެގޮތުގައި ގެނެސް ނުދެއްވިގެންނެވެ. ކާނު ސާފުކުރުމާއި ޕާކްތަކާއި މައިޒާންތަކުގެ އާބާތުރަ ފިލުވުން ފަދަ ކަންކަން ފިޔަވާ މާބޮޑެތި ކަންތައްތަކެއް އެ އުޅުއްވަނީ ނުކުރެއްވިގެންނެވެ.

ބޮޑު ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓާއި ނުލާވެސް މޭޔަރކަމަށް ނިކުމެ މާލޭ މީހުން ޖައްވައް ގެންގޮސްދޭން ވައުދު ވެވިދާނެއެވެ. ސުވާލަކީ ކައުންސިލްގެ ކޮންޓްރޯލް ނެތި މޭޔަރަކަމަށް ޒަރިޔަންދު އައިސްގެން އެ ބުނާ ވައުދުތަކެއް ޒަރިޔަންދަށް ފުއްދޭނެހެއްޔެވެ. ނުފުއްދޭނެކަން ކަށަވަރެވެ. 

މާލޭގައި ކުއްޔަށް އުޅޭ މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނުގެ ކުލި ކުޑަކޮށް، އަގުހެޔޮކޮށް ކުއްޔަށް ތަންތަން ހަމަޖެއްސުމަށް މުނިސިޕަލް ހައުސިން ސްކީމެއް ގާއިމުކުރާނެ ކަމަށް ޒަރިޔަންދު ބުނާއިރު އެކަން ކުރާނީ ޒަރިޔަންދުގެ ޖީބުން ހެއްޔެވެ. މިނިމަމް ވޭޖުގެ 70 ޕަސެންޓަށްވުރެ ކުލި ބޮޑުނުވާގޮތަށް ވަގުތީ ވިޔަސް ދާއިމީ ވިޔަސް މާލޭގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ދެވޭވަރުގެ ގާބިލުކަމެއް ސިޓީކައުންސިލަކު ނުހުންނާނެއެވެ. މާލޭގައި ބޯހިޔާވަހި ކަމަކީ ސަޕްލައިއަށްވުރެ ޑިމާންޑް ބޮޑުތަނުން ބޮޑު ކަމެކެވެ.

އެހެން ނޫނަސް މުނިސިޕަލް ހައުސިންގ ސްކީމެއްގެ ގާބިލުކަން ސިޓީ ކައުންސިލުން ހޯދަން ޒަރިޔަންދު ޖަހާހާ ބެރަކަށް ނަށާނެ ކައުންސިލަރުންނެއް ނުތިބޭނެއެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގައި ތިބޭނީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޓިކެޓްގައި އެ ޕާޓީއެއްގެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒު ކުރަން ހޮވިފައި ތިބި ބައެކެވެ. ކައުންސިލްގެ ކޮންޓްރޯލް އޮންނާނީ ސިޔާސީ ޕާޓީ ތަކުގައެވެ.  

މޭޔަރު ކަމަށް އިންތިހާބުވުމަށްފަހު ދައުރުގެ ތެރޭގައި މާލޭގައި ޖުމްލަ 8،000 ޕާކިން ޖާގަ ގާއިމުކުރާނެ ކަމަށާއި އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދަން އެނގޭ ކަމަށް ޒަރިޔަންދު ބުންޏަސް ގަބޫލުކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުވެސް ވެރިކަމަށް އަންނަން އުޅުނުއިރު ދަރަނި އޮތް ކަމާއި ދަރަންޏާ މެދު ކަންބޮޑުވުމެއް ނެތްކަމާއި ދަރަނި އަދާކުރަން ފައިސާ ހޯދަން އެނގޭކަމާއި ދިއްލިފައި ހުރި ފެހި ސިގްނަލްތައް ދެއްކިއެވެ.

އަޖައިބެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ. ޒަރިޔަންދު ބޭނުންވާ ގޮތަށް ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުންޏާއި ކޮޕަރޭޓް ސޮސައިޓީ އުފައްދަން ފާސްކޮށް އެކަން ތަންފީޒު ކޮށްދޭނެ ކައުންސިލަރުންނެއް ސިޓީ ކައުންސިލަކު ނުތިބޭނެއެވެ. ކައުންސިލަރުން ސިޓީ ކައުންސިލަށް ގޮސް ތިބޭނީ އެމީހުން ތަމްސީލްކުރާ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒު ކުރުމަށެވެ. ޒަރިޔަންދުގެ ޖޯލިފަތި ތަރައްގީ ތަންފީޒު ކުރާކަށް ނޫނެވެ. ޒަރިޔަންދުގެ ޖޯލިފަތި ތަރައްގީއަކީ މާލެ ސިޓީގައި ދަމާ ހީލަތުގެ ދަލެކެވެ. 

ބޭނުންވާ ތަކެތި:

2 ޖޯޑު ތުނިކޮށް ކޮށާފައިހުރި ކަށިކެޔޮ

½ 1 ޖޯޑު ފިނިކޮށްފައިހުރި ފެން

½ 1 ޖޯޑު ވެނީލާ އައިސްކްރީމް

1/3 ޖޯޑު ދިޔާ ކިރު

2 ސައިސަމުސާ ހަކުރު

ހަދާނެގޮތް:

• ކަށިކޭލާއި ފެން މިކްސަރަށް އެޅުމަށްފަހު މިކްސަރު ޖައްސައިގެން އެތަކެތިން އޮމާން ޕޭސްޓް ގަނޑެއް ހަދާށެވެ.
• ޖަގެއް ނޫނީ އެކަހަލަ އެހެން އެއްޗެއްގެ ތެރެއަށް އެ ޕޭސްޓް ގަނޑު ފުރާނާލާށެވެ.
• ރަނގަޅަށް ފުރާނާ ނިމުމުން ފުރޭނީގައި ހަރުލާފައިހުރި ބާކީ ބައި އުކާލާށެވެ.
• ދިޔާ ކިރާއި، އައިސްކްރީމާއި، ހަކުރާއި، ފުރޭނި ކަށިކެޔޮ ފަނިކޮޅު މިކްސަރަށް އަޅާފައި މިކްސަރު ޖައްސައިގެން ހުރިހާ އެއްޗެއް ރަނގަޅަށް އެއްކުރާށެވެ.
• ތަށިތަށްޓަށް އަޅާށެވެ. ބޭނުމިއްޔާ އިތުރު އައިސްކްރީމް ސްކޫޕެއް ކޮންމެ ތަށްޓަކަށް ވައްޓާލެވިދާނެއެވެ.

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ، (آل عمران8)

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންނަށް ތެދުމަގު ދެއްކުމަށްފަހު އަޅަމެންގެ ހިތްތައް އެމަގުން އެއްކިބާ ނުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހުގެ ހަޒްރަތުން އަޅަމެންނަށް ރަހުމަތް ލައްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ގިނަގިނައިން (ނިއުމަތް) ދެއްވާ އިލާހެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އުފާވެރިކަން ލިބޭނީ ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބިގެންނެވެ. ފުރާނައަށް ފައިދާކުރާނީ ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބުނުވަރަކުންނެވެ.

ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބޭނުންވާ ކަންކަން ވަރަށް ގިނަވާނެއެވެ. އެކަމަކު ހަމައެކަކަށްވެސް އެމީހާ ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަންކަން ހާސިލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ވީމާ ހާސިލުނުކުރެވޭ ކަންކަމާއިމެދު ވިސްނައި ކަންބޮޑުވާ މީހަކަށް ދުވަހަކުވެސް ހިތްހަމަޖެހުމެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އެހެންވެ ހާސިލް ނުކުރެވި ހުންނަ ކަންކަމަށް ކަންބޮޑު ނުވާށެވެ. 

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ތިބާގެ ދިރިއުޅުން ކަނޑައަޅާނީ ތިބާއެވެ. އެހެން މީހުންނަށް ތިބާގެ ސްކްރިޕްޓް ލިޔަން ނުދޭށެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:17

ފަތިސް:   05:05

މެންދުރު:   12:23

އަސުރު:   15:38

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަށް ހުށަހެޅީ ވެސް އެކަމަށް މަގުފަހި ކުރުމަށެވެ. ރައީސް މުއިއްޒަށް ނުވަތަ އެހެންވެސް ރައީސަކަށް، ބާރުތައް މުށުތެރެއަށްލުމަށް ފަސޭހަވާނެ އެއްވެސް ފުރުސަތެއް ދިނުމަކީ، ހެދޭ ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެކެވެ. އެހެންކަމުން، ސަރުކާރުގެ މި ހީލަތްތެރި ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަތުމަށް ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް ފައްޔާޒް އިލްތިމާސްކުރައްވައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ރައްޔިތުންގެ ބާރުތައް ރައްޔިތުންނާ ގާތަށް ގެނެސްދޭނެ ހައްލަކަށް މަސައްކަތްކުރަމަށް ގޮވާލައްވައެވެ. 

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ގައުމީ ފެންވަރެއްގައި ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް އެންމެ ފަހުން ނެގީ މީގެ 19 އަހަރު ކުރިންނެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގައި އޮންނަން ފެންނަ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމާ ގުޅޭގޮތުން ނެގި ވޯޓެވެ. ވަރުގަދަ މައުލޫމާތުގެ ކެމްޕެއިން މުޅި ރާއްޖޭގައި ހިންގިއެވެ. އަދިވެސް ގޭގޭގެ ފާރުތަކުން އެ ކެމްޕޭނުގެ ދަވާދު ނުފިލައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިފަހަރު މި ފެންނަނީ އޮޅުވާލައިގެން، ސިއްރިއްޔާތުގައި އަވަސް އަރުވާލައިގެން ހަމައެކަނި ވޯޓު ކަރުދާސްކޮޅު ދޭން އުޅޭ މަންޒަރުކަމަށް ފައްޔާޒް ވިދާޅުވެއެވެ. 

މިހާރު ރާއްޖޭގައި މިއޮތް ދައުލަތުގެ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން ޖެހޭކަމަށް ފައްޔާޒް ވެސް އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ.  ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ނިޒާމާ މިހާ ފަސޭހައިން ތޮޅެވޭ ގޮތަށް އޮވެގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި "ދައުރު މެދު" އިންތިހާބާއި ރިކޯލް ނިޒާމަކީ ވެސް ގެނެވިދާނެ ބަދަލުތަކެއް ކަމަށް ފައްޔާޒް ދެކެވަޑައި ގަނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އެކުލެވޭ ގޮތާ މެދު އަލުން ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމަށްވެސް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ. 

އެންމެ ފަހުން އޮތް އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި އެންމެ ބާރަށް ނަގާކީ އެއް މެންބަރަކީ އޭރުވެސް މިހާރު ވެސް މަތިވެރި ދާއިރާގެ މެންބަރ ހަސަން ޒަރީރެވެ. އޭރު އޮތް އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ކުރިކަމެއް ކުރީ ހަސަން ޒަރީރުގެ ބައިވެރިވުމާއި ތާއީދާވެސް އެކުގައެވެ. ނުކުރި ކަމެއް ނުކޮށް އޮތީވެސް ހަސަން ޒަރީރުގެ ބައިވެރިވުމާއި ތާއީދާވެސް އެކުގައެވެ. 

އެމްޑީޕީއަށް ކަންކަން އިސްލާހު ކުރަން ފުރުސަތު ލިބި ނުކުރި ވާހަކަ ދައްކަން އެންމެ ނުތާހިރު އެކަކީ މަތިވެރި ދާއިރާގެ މެންބަރ ހަސަން ޒަރީރެވެ. ފުރުސަތު ލިބި އެމްޑީޕީން ކަންކަން ނުކުރި ވާހަކަ ޓީވީތަކުގައާއި މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ޒަރީރު ދައްކާކަށް ރީއްޗެއް ނޫނެވެ. އޭރުވެސް މިހާރުވެސް ފޫގަޅާފައި ޒަރީރު އުޅެނީ ކައިރިއަށް ބޮޑުކުރަން ކަމަށް މީހުން ބުނެއުޅެއެވެ. އުޅޭ ގޮތުންނާއި ކުރާ ކަންކަމާއި ދައްކާ ވާހަކައިން އެނޫން ކަމެއް ދޭހައެއް ވަނީއެއް ނޫނެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަން ނިމި ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަން ފެށުމާއެކު މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ހަސަން ޒަރީރުމެން ޖެހި ސަކަރާތް ހަނދާން ނެތޭހާ ދުވަހެއް އަދިނުވެއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ތިންވަޒިރަކަށް ރުހުން ނުދީ މުއިއްޒާ ދެކޮޅަށް އޭރު ޒަރީރު ދެއްކިހާ ވާހަކައަކީ ހައްގު މަގުގައި ދެއްކި ވާހަކަ ކަމަށް އޭރު ބުނަމުން ދިޔައެވެ. އޭރަކު އެމްޑީޕީ ވަރެއް ޒަރީރަކަށް ނެތެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ރައްޔިތުން މަޖިލީހުން ނިންމަން އެންމެ ގަދައަށް މަސައްކަތްކުރި އެކަކީ ހުދު ހަސަން ޒަރީރެވެ. ކެންޕެނު ކުރުމުން ފެށިގެން ވެރިކަމަށް ހުވާކޮށް ވެރިކަން ކުރަން ފެށީއްސުރެ މުއިއްޒަށް ކުރެވުނު ރަގަޅު އެއްކަމެއް އޮތް ކަމަކަށް ޒަރީރަކަށް ނުވިއެވެ. 

ރެއަކަށް އިރު އޮއްސި އިރު އެރިއިރު މުއިއްޒަކީ ކުށެއް ބުށެއް ނެތް ސާފު ބޯކިރުކޮޅަކަށް ޒަރީރަށް ވެއްޖެއެވެ. އެ ޕަޓީއަކައިގެން މަރުދަން ޖެހުނު އެމްޑީޕީ ގުއިވެ މުއިއްޒާއި މުއިއްޒު ޕާޓީ ވަރެއް ނެތިއްޖެއެވެ. ރަތް މަހަށް ނުގޮވާހާ އެއްޗެތި ޒަރީރު އެމްޑީޕީއަށް ގޮވާކަށް ޖެހެލުމެއް ނުވިއެވެ. ލަދެއް ނުގަނެއެވެ. ވާނީ އެހެންތާއެވެ. ފެންނެތްތާ ބަކަތަޅާކަށް ޒަރީރު ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ކަލާސީނަށް ނައު ބާނުވާ އުސޫލުން އަބަދުވެސް ވެރިކަމުގައި އޮންނާނީ ޒަރީރު ޕާޓީއެވެ. 

قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ” (آل عمران 26)

ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އޭ ﷲ! އެންމެހައި ތަކެއްޗެއްގެ ވެރިއިލާހު! އިބައިލާހު އެދިވޮޑިގެންވާ މީހަކަށް ވެރިކަން ދެއްވަމުއެވެ. އަދި އިބައިލާހު، އެދިވޮޑިގެންވާ މީހެއްގެ އަތުން ވެރިކަން އަތުލަށްވަމުއެވެ. އަދި އިބައިލާހު އެދިވޮޑިގަންނަވާ މީހަކަށް ޢިއްޒަތް ދެއްވަމުއެވެ. އަދި އިބައިލާހު އެދިވޮޑިގަންނަވާ މީހަކު ނިކަމެތިކުރައްވަމުއެވެ. އެންމެހައި ހެޔޮކަންތައްވަނީ ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ އަތްޕުޅުގައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިބައިލާހީ ހުރިހާ ކަމަކަށް ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ސޮދަގާތް ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ތަނަވަސް މީހުން ނުވަތަ ތިމާއަށް ބޮޑު ތަނަވަސްކަމެއް ލިބުމުން ކުރަން އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. ސޮދަގާތް ކުރުމަކަށް ނުވަތަ ސޮދަގާތްކުރުން ގިނަކުރުމަކަށް ވަކިއުމުރެއް ނެތެވެ. ސޮދަގާތްކުރަން ވަކި އުމުރެއް ނެތީ މަރުވާނެ ވަކިއުމުރެއް ނުއެނގޭތީއެވެ. ކޮންމެ އުމުރެއްގައި މަރުވިނަމަވެސް ސޮދަގާތުގެ ސަވާބު ދެއްވަވާނީ ސޮދަގާތްކޮށްފައި ވާނަމައެވެ.  

ތަނަވަސްކަން ދެއްވަވައިފިނަމަ ސޮދަގާތްކުރުން ގިނަކުރާށެވެ! އެނިޢުމަތް ކޮންމެވަގުތަކުވެސް އަތުން ބީވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. އެއިރުން އޮންނާނީ ކުރިން ނުކުރެވުނީތީ ހިތާމަކުރަން ޖެހިފައެވެ. ސޮދަގާތްކުރުން ގިނަކުރުމަކީ ނިއުމަތް އިތުރުކުރައްވަވާ ކަމެކެވެ.  

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ކިތަންމެ މަޑުން ދިޔަސް ހުއްޓާނުލަންޏާ ކުރިއަށް ދާނެއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު:މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:18

ފަތިސް:   05:06

މެންދުރު:   12:24

އަސުރު:   15:39

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

ދަތުރަށް ފަހު ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ހއ މާރަންދޫ، ބާރަށް، ކެލާ، ފިއްލަދޫ، ވަށަފަރު، ދިއްދޫ، ހޯރަފުށި، މޮޅަދޫ އަދި އިހަވަންދުއަށް މިކުރި ދަތުރުގައި އެރަށް ރަށުގެ އެމް ޑީ ޕީ ޓީމުން ވިދާޅުވި ހޫނު މަުރުހަބާއަށް ފަށްފަށުން ޝުކުރުދަންނަވާ ކަމަށެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވީ އެރަށްރަށުން ފެނިވަޑައިގަތީ ސަރުކާރުން ރަށްތަކަށް އަޅާނުލައި އޮތް މިންވަރު ކަމަށެވެ.

ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ރަށުގެ ބާރުވެރިކަން ރަށަށް ގެނެސް، ރައްޔިތުންނާ ގާތުން ހިދުމަތްތައް ދޭނެ ކައުންސިލްތަކެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިދަތުރުން ފެނިވަޑައިގަތީ ސަރުކާރުން ކިތަންމެ ބިރެއް ދެއްކިޔަސް ގަދަ ހިތްވަރާއެކު ނިކުމެ ތިބި އެމްޑީޕީ ކެންޑިޑޭޓުންނާއި، އެކެންޑިޑޭޓުންގެ ފަހަތުގައި ތިބި އެމްޑީޕީ ސަޕޯޓަރުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ރަށްރަށުން އެމްޑީޕީއަށް ކުރާ ތާއީދަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ފަށްފަށުން ޝުކުުރު އަދާކުރައްވައެވެ. 

"އަޅުގަނޑު މިހިރީ ހަނިމާދޫ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި. މިއީ އަޅުގަނޑުމެން ބިނާކުރި ފަޚުރުވެރި އެއާޕޯޓު. އަޅުގަނޑާއެކު މި ތިއްބެވީ ހަނިމާދޫގެ ކައުންސިލާއި ޑަބްލިޔުޑީސީއަށް ކުރިމަތިލައްވާ ހިތްވަރުގަދަ އެމްޑީޕީގެ ފަހުލަވާނުން." ކަމުގައި ވިދާޅުވެ ކެންޑިޑެތުންނަށް ޝާހިދު ހިތްވަރު ދެއްވިއެވެ.   

އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ބިރު ދެއްކުމަށްޓަކައި ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ އެތައް ބަޔަކު ވަޒީފާގެ އަޅުންކަމުގައި ހަދައިފިކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ ކިތަންމެ ބިރު ދެއްކިޔަސް، ކިތަންމެ އިންޒާރު ދިނަސް މިފަހަރު މި ކައުންސިލްގެ ގޮނޑިތައް ކާމިޔާބު ކުރާނީ ހަމަ އެމްޑީޕީ ކަމަށެވެ. 

"ބިރު ފަހަނައަޅާ ނުކުންނަވާ - ވަޒީފާގެ އަޅުންނަށް ވެވަޑައި ނުގަންނަވާ. މި ރާއްޖެ ސަލާމަތްކޮށްދެއްވާ!" ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް އިލެކްޝަން ސައިކަލްއަށް ގެންނަ ބަދަލުގެ ސަބަބުން މިހާރު ވެސް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ހިއްޕާލާފައި އޮތް ޕޮޕިއުލިސްޓު ރެޓޮރިކަށް އިތުރު ދިރުމެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. ފައްޔާޒު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދުރު މުސްތަގުބަލަށް ފައިދާކުރާ ނިންމުންތަކަކީ ބައެއް ފަހަރު އާންމުންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު ނިންމުންތަކެއް ނޫނެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ ވިންދަށް ނުބަލާ ވެރިންނަށް ދޭނެ އިތުރު ދޫތަކެއް އަޅުގަނޑުމެން (ރައްޔިތުން)ގެ އަތަކު ނެތްކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ޗެއަރޕާސަން ވިދާޅުވަނީ ގިނަ ފަހަރު އިންތިހާބު ކުރާ މަންދޫބުންނާއި ވެރިން ރައްޔިތުންގެ މަސްލަހަތު އިސް ނުކުރާ ކަމަށާއި އިސްކުރަނީ އަމިއްލަ މަސްލަހަތު ކަމަށެވެ.

ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ހޯދައި، އުނދަގޫ ނިންމުންތައް ނިންމުމަށް ބޭނުންވާ ޖާގަ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ހޯދުމަކީ ވެރިއެއްގެ ޒިންމާއެއް ކަމަށާއި ބުރަދަނެއް ނެތް ބަހަނާތައް ދައްކައިގެން، ބާރުގައި ތިބޭ މީހުން، އެ މީހުން ޖަވާބުދާރީވާން ޖެހޭ ރައްޔިތުންނާ ދުރުކޮށް، އެކަހެރިކުރުމަކީ ހަގީގީ ޑިމޮކްރަސީއާ މުޅިން ހިލާފު، ހީލަތްތެރި ކަމެއްކަމަށް ގާނޫނީ ވަކީލް ފައްޔާޒް އިސްމާއީލް ވިދާޅުވެއެވެ.

ގާނޫނުއަސާސީ ބަދަލުކުރުމަކީ ލުއިފަސޭހަ ގޮތަކަށް އޮންނަން ޖެހޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ އެއީ ދިވެހި ދައުލަތް އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ބިންގާ ކަމަށެވެ. ގާނޫނުގެ ވެރިކަމާއި، ޗެކްސް އެންޑް ބެލެންސްގެ އުސޫލުތަކާއި ހަމަތައް ދެމިއޮންނަނީ އެ ބިންގަލުގެ މަތީގައި ކަމަށާއި ގާނޫނުއަސާސީ އަކީ ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ހަވާލުކުރާ ފަރާތްތަކާއި (މަޖިލިސް، ކޯޓުތައް، ސަރުކާރު) ރައްޔިތުންނާ ދެމެދު ވެވޭ އަހުދުނާމާއެއް ކަމަށް ކުރީން މަޖިލިސް މެންބަރުކަންވެސް ކުރައްވާފައިވާ ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ. ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާނުކޮށް، މަދު ގަޑިއިރުތަކެއް ތެރޭ ގާނޫނުއަސާސީއަށް ބަދަލު ގެނައުމަކީ މި އަހުދުނާމާއާ ކަނޑައެޅިގެން ހިލާފުވުން ކަމަށް ފައްޔާޒް ސިފަކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ގާނޫނީ، ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާއީ ހާލަތަށާއި، ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށްގެން ފުންކޮށް ވިސްނައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށްވެސް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ، މި ގައުމުގެ ގަނޫނުތަކާއި ޑިމޮކްރަސީގެ އުސޫލުތަކަށް އެމަނިކުފާނު އިހުތިރާމް ނުކުރާކަން ތަކުރާރުކޮށް ދައްކަވާފައި ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ މިއަދުގެ ސަރުކާރާއި އަދި އެ ފިކުރަކީ ވެސް ޑިމޮކްރަސީ ގަބޫލުކުރާ ބައެއް ނޫން ކަމުން ކަންވާނީ ވެސް އެހެން ކަމަށެވެ. ކޮންމެ ނަމެއް ކިޔަސް އެ ފިކުރުން އުފަންވި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ޑިމޮކްރަސީ މި ގައުމުން ފޮހެލުމަށް ކަމަށް ފައްޔާޒު ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ. ޑިމޮކްރަސީ ގަބޫލުނުކުރާ ކަމަށް ސާފު އިބާރާތުން ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ ބޭފުޅުން އެ ގެންދަވަނީ ވަކާލާތު ކުރައްވަމުން ކަމަށް ކުރީން އިގުތިސޯދީ ވަޒީރުކަން ވެސް ކުރެއްވި ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ.

رَبَّنَا لا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْراً كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلا تُحَمِّلْنَا مَا لا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ   [البقرة286 ]

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެނަށް ހަނދާންނެތި ކުރެވޭ ކުށްތަކަށާއި ގަސްތަކާނުލައި ކުރެވޭ ކުށްތަކަށް ޢަޒާބެއް ނުދެއްވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންނަށް ވުރެ ކުރީގެ މީހުންނަށް ބުރަ ޖެއްސެވި ފަދައިން އަޅަމެންނަށް ބުރައެއް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންނަށް ކުޅަދާނަ ވެގެންނުވާފަދަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ބުރަ އަޅަމެންނަށް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް އަފޫކުރައްވައި، އަޅަމެންގެ ފާފަ ފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް ރަހުމަތްލައްވާނދޭވެ! އިބައިލާހީ އަޅަމެންގެ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓަވާ އެހީތެރިވެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ، ފަހެ ކާފިރުންގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ނަސްރު ދެއްވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:

ރިބާއަކީ ރުޅިވެރިކަމާއި އަދާވާތްތެރިކަން ފަތުރާ، މުދަލުގެ ދަހިވެތިކަން ހިތުގައި އަށަގަނުވާ އެއްޗެކެވެ. ހަމައެއާއިއެކީ ރިބާގެ ސަބަބުން އިގުތިސާދީ މާލީ ނިޒާމުގެ އަދުލުވެރިކަން ގެއްލި، މުދާވެރިން އިތުރަށް މުއްސަދިވެ، ނިކަމެތިން އިތުރަށް ނިކަމެތިވެގެންދެއެވެ. އެހެންކަމުން ރިބާއަކީ މުޖްތަމަޢެއްގެ އިގުތިސާދީ ހިނގުން ހުއްޓުވާލާ، ދޭދޭ ފަރުދުންގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ އިސްލާމީ އުހުއްވަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުމަށް ބުރޫއަރާކަމަކަށްވާތީ އިސްލާމްދީނުގައި ރިބާ ހަރާމްވެގެންވެއެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ބަދަލުގައި ލޯބި ލިބޭނެކަމަށް ލޯބި ދިނުމަކީ ފެލިރާޅުފަށުގައި ދޮންވެލީން ގެއެއް އެޅުމެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:18

ފަތިސް:   05:06

މެންދުރު:   12:24

އަސުރު:   15:39

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

މޭޔަރ ރުހުސާނާއަކީ އެކަމަނާގެ މުޖުތަމައަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ނުހަނު އިސްކަންދެއްވާ، އެކަމަށް ހާއްސަ ޝައުގު ވެރިކަމެއް ބަހައްޓަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެ ސަބަބަށްޓަކައި، މެޖިސްޓްރޭޓެއްގެ މަގާމު ފުރުއްވުމާއި، ރޮދަރަމް ސަރަހައްދުގެ "ސައުތު ޔޯކްޝަޔާ ކޮމިއުނިޓީ ފައުންޑޭޝަން ޕެނަލް" ގެ މުގައްރިރުކަން ކުރެއްވުން ފަދަ އިތުރު ގިނަ ޒިންމާތަކެއް އެކަމަނާ އަންނަނީ އުފުއްލަވަމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން، "ޔުނިސަން" ޝެފީލްޑް ގޯފީގެ ވައިސް ޗެއަރގެ މަގާމާއި، ރޮދަރަމް އޭޖް ޔޫކޭ، ރޮދަރަމް ހޮސްޕައިސް އަދި ސައުތު ޔޯކްޝަޔާ އީޓިންގ ޑިސްއޯޑާ އެސޯސިއޭޝަންގެ ޓްރަސްޓީއެއްގެ ގޮތުގައިވެސް އެކަމަނާ ހިދުމަތް ކުރައްވައެވެ. އަދި މުޖުތަމައުގެ އެކި ގްރޫޕްތަކާއި ޕެނަލްތަކުގައިވެސް އެކަމަނާ އަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. 

ރޮދަރަމްގެ މޭޔަރ ރުހުސާނާ އިސްމާއީލް ވިދާޅުވަނީ މީގެ 10 ނުވަތަ 15 އަހަރު ކުރިން، އެކަމަނާއަކީ ކައުންސިލަރަކަށް، މެޖިސްޓްރޭޓަކަށް، ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރަކަށް ނުވަތަ މޭޔަރަކަށް ވެދާނެތޯ މީހަކު ސުވާލުކުރި ނަމަ، އެކަމަނާ ވިދާޅުވީހީ އެއީ ހުވަފެނެއް ކަމަށެވެ. އެ ކަމަނާއަށް އެ ހުރިހާ ކަމެއް ހާސިލު ކުރެވުމަށްފަހު ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މިކަން ކުރެވޭނެ ކަމަށް އެކަމަނާ ގަބޫލު ކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

މޭޔަރ ރުކުސާނާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިތުބާރު ކުރުމެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކާމިޔާބު ކުރެވެނީ އެކަމަކަށް ބަހައްޓާ ފަރުވާތެރިކަމާއި ސާބިތުކަމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ރުކުޝާނާ ވިދާޅުވެއެވެ. ރުކުސާނާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މުޖުތަމައަށް ހިދުމަތް ކުރުމަކީ ހުރިހާ ކަމަކަށްވުރެ މާ މަތިވެރި އަދި މާނަވީ ކަމެކެވެ.

މުސްލިމް އަންހެނަކަށް އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ރޮދަރަމް ފަދަ ސިޓީއެއްގެ މޭޔަރުކަން ލިބުމަކީ އިބުރަތުން ފުރެގެންވާ ކަމެކެވެ. ރޮދަރަމްގެ އާބާދީގެ 91 އިންސައްތައަކީ ދޮން ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 49 އިންސައްތައަކީ ނަސޯރާދީނުގެ މީހުންނެވެ. 40 އިންސައްތައަކީ އެއްވެސް ދީނަކަށް ތަބާނުވާ މީހުންނެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 90 އިންސައްތަ ގައިރު މުސްލިމު ސިޓީ އެއްގެ މޭޔަރަކަށް މުސްލިމު ކަނބަލަކު ހޮވީ އޮޅުމަކުން ނޫނެވެ.

ދީން އައްޑަނައަކަށް ހަދައިގެން މުސްލިމަކު މޭޔަރަކަށް ހުރެގެން އެމީހުންގެ އަގީދާ ފުށުން ޖަހާލަފާނެކަމަށް ބިރަކުން އެމީހުން ނޫޅެއެވެ. އިސްލާމު ދީނުގެ ރިވެތި އުސޫލުގެ މަތީގައި ގައިރު މުސްލިމު މުޖުތަމައެއްގައި އުޅެ ބޮޑުވެ ތައުލީމު ހާސިލްކޮށް މެޔަރކަމަ ހަމައަށް ރުކުސާނާ ވަޑައިގަތްއިރުވެސް އެކަމަނާގެ އަގީދާއާއި އިސްލަމީ ތަރުބިއްޔަތު އުނިވެގެން ނުދެއެވެ. 

ވަކި ބަޔަކު ވެރިކަމުގައި ނެތިއްޔާ ރާއްޖޭގައި އިސްލާމްދީން ނެތިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމަށް ވެގެން ނަފްރަތު ފަތުރަމުންދާ އިލްމުވެރިންނޭ ކިޔައިގެން އުޅޭ މީހުންގެ ޖާހިލުކަން ގައިރު މުސްލިމުންނަށް ވުރެވެސް  ބޮޑީތާއެވެ. ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމު ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ އެތައް ބަޔަކު ހިމެނޭ ޕާޓީއަކަށް ނިސްބަތް ވުމުން ލާދީނީ ޓެގް އަޅުވައިގެން ދީނުގެ ނަމުގައި ވެރިކަމަށް އައިސް ވެރިކަމުގައި ތިބެ ހިޔާނާތާއި ދޮގާއި މަކަރާއި ރިބާގައި ތަތްތެޅޭ މީހުނަށް ރުކުސާނާއަކީ އިބުރަތެކެވެ.       

މާލޭ ރައްޔިތުންގެ ހުރިހާ އުންމީދެއް ގުޅިފައިވަނީ ވެސް އާދަމް އާޒިމާއެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ ޓެސްޓްކޮށް ފާސްވެފައިވާ ކެންޑިޑޭޓެކެވެ. ނޫން ގޮތެއް ހޯދައިގެން ތަޖުރިބާ ކުރުމަށް ވަގުތު ދުއްވާލެވޭ ވަރަށްވުރެ މާލޭގައި ހައްލުކުރަން ހުރި މައްސަލަތައް ގިނައެވެ. ހައްސާސެވެ. 

ސަރުކާރުން ވަމުންދާ އިހުމާލުގެ ސިލްސިލާ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް މާލެސިޓީ ރައްޔިތުން ތިބީ ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން ކައިރިން ބަލާ ހައްލު ހޯދަދޭނެ ޓީމެއް ކައުންސިލަށް ހޮވަން ހޭވައްލާ ތައްޔާރަށެވެ. މާލެ ސިޓީއަކީ ހުނަރުވެރި، ހޭލުންތެރި ރައްޔިތުންތަކެއް ދިރިއުޅޭ ތަނެކެވެ. މާލެ ސިޓީއަކީ ރާއްޖޭގެ މޫނުބަލާ ލޯގަޑެވެ. 

މާލޭގެ ހަތަރު އަވަށު ރައްޔިތުންގެ ގިނަ ބައެއްގެ އިތުބާރާއި ލޯބި ލިބިފައިވާ މީހަކަށް މާލޭ މޭޔަރު ވާންޖެހެއެވެ. ރައްޔިތުންނާ ގާތުން މަސައްކަތްކޮށް ނަތީޖާ ނެރެދެވޭނެ މީހަކަށް ވާން ޖެހެއެވެ. ބޯދިގުކޮށް ކަރުގައި ފަށްއަޅައިގެން ހާލީ ޑޭވިޑް ސަން ސައިކަލުގައި މާލޭ މަގުތައް ކުޑަކުރި އަސްކަރީ ކޮމާންޑަރަކަށް މާލޭގެ މައްސަލަތަކެއް ހައްލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

ވިހިފަންސަވީސް އަހަރު ގައުމުގައި ހިންގިހާ ޖަރީމާތަކަށް ލޯމަރައިގެން ހުރެ ސަރުކާރުން މުސާރަ ނަގައިގެން އޮޑީޓްކުރަން އުޅުނު ބަނޑުފަޅާ ގޯލްކީޕަރަކަށް ވެސް އެކަމެއް ނުވާނެއެވެ. މާލޭގެ ކަންކަން ހަމަ މަގަށް އެޅުވޭނީ ހާލަތު އެގި ތަޖުރިބާކޮށް ނަތީޖާ ނެރެދީފައިވާ މީހަކަށެވެ. އެ މީހަކީ އާދަމް އާޒިމެވެ.  

އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ހިދުމަތްކުރާނެ، މަސްއޫލިއްޔަތު ފުރިހަމައަށް އަދާކުރާނެ މަންދޫބުން ހޮވަންވީ ވަގުތަކީ މިއެވެ. ދާއިރާގެ ތަރައްގީއަށް، އިހުލާސްތެރި ހިދުމަތަކަށް އެދޭނަމަ މާލެ ސިޓީ އެންމެން އެކީގައި ނުކުމެ ތިލަފަތަށް ވޯޓް ދޭށެވެ. 

 ބޭނުންވާތަކެތި‪:

 500 ގްރާމް ކުކުޅު ބްރެސްޓް (ހަންގަނޑު ނުލާ)

 1/4 ޖޯޑު ލުނބޯ ހުތް

 2 މޭޒުމަތީ ސަމްސާ ޑާކް ސޮޔާސޯސް

 4 މޭޒުމަތީ ސަމްސާ ހަކުރު

 3 ތޮޅި މިރުސް

 1 ފިޔާ

 2 ލޮނުމެދު

 1/2 އިންޗީގެ އިނގުރު ކޮޅެއް

 3 ކެޕްސިކަމް

 1 ކެރެޓު

  2 މޭޒުމަތީ ސަމްސާ ތެޔޮ

ހަދާނެގޮތް‪:

• ކޮށުން

• ކުކުޅުކޮޅު އާދައިގެ ވަރަކަށް ކުދިކޮށް ކޮށާލާށެވެ‪.
• ކެރެޓްވެސް ކޮށާށެވެ. ކެރެޓް ކޮށާނީ1/2  އިންޗި ފުޅާމިނުގަ އަދި 1 އިންޗި ދިގުމިނުގައި ހުންނާނެ ގޮތަށެވެ
• ‪.ކެޕްސިކަމްތައް ފަޅާލައި އޭގެ އޮށްތަށް ނެގުމަށްފަހު ކެރެޓާއި އެއް ސައިޒަކަށް ކޮށާށެވެ
• ލޮނުމެދާއި އިނގުރު ތުނިކޮށް ކުދިކޮށް ކޮށާށެވެ.
• ފިޔާކޮޅު ކޮށާނީ ފުޅާމިނުގައި 1/4 އިންޗި ހުންނާނެ ގޮތަށެވެ.
• މިރުސްކޮޅުވެސް ކޮށާށެވެ‪.

• ސޯސްގަނޑު ތައްޔާރު ކުރުން

• ސޯސްގަނޑު ތައްޔާރު ކުރުމަށްޓަކައި ލުނބޯހުތާއި ސޮޔާސޯސް އާއި ހަކުރާއި ކޮށި މިރުސްތައް ރަނގަޅަށް އެއްކޮށްލާނީއެވެ‪.
• ތެއްޔަކަށް ތެޔޮކޮޅު އެޅުމަށްފަހު އެ ހޫނުވުމުން ފިޔާކޮޅު އެއަށް އަޅައި މަޑުވަންދެން ކައްކާލާނީއެވެ

• އެއްކުރުމާއި ކެއްކުން

• އިނގުރާއި ލޮނުމެދު އަޅައި އެއްކޮށްލުމަށްފަހު 30 ވަރަކަށް ސިކުންތު ބަހައްޓާލާފައި ކުކުޅުކޮޅު އަޅާލާނީއެވެ.
• ކެރެޓާއި ކެޕްސިކަމްކޮޅު އެޅުމަށްފަހު އެތަކެތި ކުޑަކޮށް މަޑުވެލަންދެން ކައްކާލާށެވެ‪.
• ސޯސްގަނޑު ތެއްޔަށް އަޅާލާފައި ގިނި ތަންކޮޅެއް މަޑުކޮށްލުމަށްފަހު 5 މިނެޓު ކައްކާލާށެވެ‪.

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިސް އިންތިހާބާއި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމާ ދެކޮޅަށް ވާހަކަ ދައްކަވަމުން "ބޭސް ސިޓީ ހިފައިގެން ނިކުންނަ މީހާއަށް ބޭހެއް ނުފެނޭ. ގޭސްފުޅި ހިފައިގެން ނިކުންނަ މީހާއަށް ގޭހެއް ނުފެނޭ. ބަލިވީމާ ޑޮކްޓަރު ވެސް ގިނަ ރަށްރަށުގައި ނުފެނޭ" މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. ހަމައެހެން "ދައުލަތުން ދޭންޖެހޭ އެއްވެސް އަސާސީ ހިދުމަތެއް ދޭތަނެއް ނުފެނޭ. ހުރިހާ ހިދުމަތެއް ވަނީ ހުއްޓިފައި" ކަމަށް ވެސް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. 

ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކެއް އަޅުވެތިކޮށްފައި ރައްޔިތުންލައްވާ ރައްޔިތުން އަޅުވެތިކުރަން ރައީސް މުއިއްޒު އުޅުއްވާ ކަމުގެ ތުހުމަތު ވެސް މުކޭ ވަނީ ކުރައްވާފައެވެ. މިހާ ތަނަށް މި ވެރިކަމުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ގޮތުގައި މޫކޭ ފާހަގަކުރެއްވި ކަންކަމުގެ ވާހަކަވެސް މޫކޭ ހަނދާނަށް ގެންނެވިއެވެ. 

ޕާޓީގެ ތެރެއިން ޕާޓީގެ ސެނެޓް ލައްވާ ޕީޕީއެމް ވުޖޫދުން ފުހެލި ކަމަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މެންބަރުން ލައްވާ އެމީހުންގެ ފައިބަނދެ އަތްބަނދެ ދޫބަންދު ކޮށްފައި ވާކަމަށްވެސް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. ޖުޑީޝަރީ ލައްވާ ހުރިހާ ކޯޓުތަކެއް އޮތީ ރަނގަޅަށް ތަޅު އަޅުވާލާފައި ކަމަށްވެސް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. 

އެންމެ ފަހުން ކައުންސިލްތައް ލައްވާ އެކި ކަހަލަ އެއްޗެހި ހައްދައިގެން އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލާ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު އެއްކޮށް ފުނޑުފުނޑު ކޮށްލުމަށް ފަހު މިހާރު މުއިއްޒަށް އަތްނުލެވި އޮތީ ހަމައެކަނި ރައްޔިތުން ކަމަށް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. 

މިހާރު ރައީސް މުއިއްޒު ކުރައްވަން އުޅޭކަމަކީ ރައްޔިތުން އަޅުވެތިކުރުމަށްޓަކާ ވަށާޖެހޭގޮތައް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނެގުން ކަމަށް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. މުއިއްޒު ހަރަދުކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައި ކުރައްވަން އުޅުއްވާ ކަމަކީ ދެޚެން އެއްކޭމަށް ހެއްދެވުން ކަމަށް ރަށްރަށު މީހުން ސިފަކުރާ ކަމަށް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ.

މޫކޭ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މުއިއްޒު ކޮންމެ މަހަކު ޕީޖީ ގްރޫޕަށް 50000ރ ދިނުމަށް ދައުލަތުން ވަގަށް ނަގާ ލާރިކޮޅު ނުނެގިޔަސް ކިތަންމެ އިލެކްޝަނެއް ބޭއްވޭ ވަރުވާނެކަމަށް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. ދިވެހި ދައުލަތުން އެންމެ ބޮޑަށް އިސްރާފުކުރާ ވެރިކަމަކީ މުއިއްޒުގެ ވެރިކަންކަމާއި ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ހުސްކޮށްލަނީ ސިޔާސީ މުސާރަ ދޭންކަމަށް ވެސް މޫކޭ ވިދާޅުވިއެވެ. 

رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْراً وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ (الأعراف126)

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިކަން އޮއްސަވާނދޭވެ! އަދި މުސްލިމުން ކަމުގައި އަޅަމެން މަރުގަންނަވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:    

މީސްތަކުންނަށް ފައިދާކުރާނެ ޢިލްމް އުނގެނުމަކީ ސަވާބު ދެއްވަވާނެ ހެޔޮ އަމަލެކެވެ. ގުރްއާނާއި ގުރްއާނުގެ އިލްމާއި އަދި ދީނުގެ އިލްމް އުނގެނުނު ނަމަވެސް އެކަންގަބޫލު ކުރައްވަވައި ސަވާބު ދެއްވެވުން ވަނީ އެކަން ކުރި ނިޔަތުގެ މައްޗަށެވެ.  

ގުރްއާން ނުވަތަ ދީނުގެ އިލްމް އުނގެނުނީ އެކަމުން ދުނިޔަވީ މަންފާއެއް ހާސިލުކުރުމުގެ ނިޔަތުގައިކަމަށްވާނަމަ އެއީ ކުރި ހެޔޮކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގަބޫލެއް ނުކުރައްވަވާނެއެވެ. ގުރްއާނާއި ދީނުގެ އިލްމް އުނގެނުން އޮތީވެސް ގުރްއާނަށާއި ދީނަށް ހިދުމަތް ކުރުމަށެވެ. އިލްމް އުނގެނުމަށްފަހު އެކަމުން ތިމާއަށް ދިރިއުޅެލެވޭނެ ވަރުގެ އާމްދަނީއެއް ހޯދުން ދީން މަނައެއް ނުކުރެއެވެ. އެއީ ހުއްދަކަމެކެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

މީހެއްގެ އޮފު ކަނޑުވާލުމަކީ ތިމާގެ އޮފު އަރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:18

ފަތިސް:   05:06

މެންދުރު:   12:24

އަސުރު:   15:39

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަށް ނޫނެކޭ ބުނަންޖެހެއެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން ގައުމަށް އޮތް ގެއްލުން ބޮޑެވެ. ހާއްސަކޮށް ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުންގެ ބަސް ބުނަން ލިބޭ ފުރުސަތު ހަނިވެގެން ދެއެވެ. 

ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ގުޅިގެން ރިޔާސީ ވައުދުތަކެއް ރައްޔިތުންނަށް ހުށަހެޅެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބަށް ދާއިރާގެ މެންބަރުވެސް ވައުދުތަކެއްވެއެވެ. ވޯޓު ހޯދުމަށްޓަކައި ގިނަ ކަންތައް ތަކެއް ދާއިރާގެ މެންބަރު ކަމަށް ވާދަކުރާ މީހުން ރައްޔިތުންނަށް ކޮށްދެއެވެ. 

ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން މަޖިލިސް މެންބަރު ކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ފަރާތުން ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބެން އޮތް ހުރިހާ މަންފާއެއްހެން ގެއްލިގެން ދާނެއެވެ. ހިހޫތަނުން ކާލައިގެން ރައްޔިތުންނަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށްދީ މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިއަށް މެންބަރު ހޮވެން ދޭ ފުރުސަތަކަށް ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުން ވެގެން ދާނެއެވެ. 

ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން އިންތިހާބުގެ މުޅި ފޯކަސް ބަދަލުވެގެން ދާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހޮވުމަށެވެ. ރައީސަށް ދޭވޯޓާއެކު އޭނާގެ މަޖިލީސް ޓީމަށް ވޯޓު ޖެހިގެން ދާނެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ މަދު ފަހަރެއްގައި ނޫނީ މަޖިލީހުގެ ސްޕަރމެޖޯރިޓީ ރައީސަށް ލިބުމެވެ. އެ ހިސާބުން ބަސްބުނުމަށް އޮތް ބާރު ރައްޔިތުންނަށް ފަސް އަހަރަށް ގެއްލުނީއެވެ. 

ދެ އިންތިހާބު ވަކީން އޮތުމުން މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ހޯދުމަށްޓަކާވެސް ސަރުކާރުން ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްދީ ރައްޔިތުން ރުއްސަން މަޖުބޫރުވެއެވެ. ކޮށްދޭން ވައުދުވެ ނުކުރެވިފައި ހުންނަ ކަންކަން ކޮށްދޭން ކަށީގެ މަދަށް ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އެކަމަކު ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން ފަސް އަހަރުވަންދެން ރައްޔިތުން ރުއްސަން އެއްވެސް ކަމެއް ކުރާކަށް ސަރުކާރަކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ވެސް ނުއޮންނާނެއެވެ. 

ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަކީ ދާއިރާގެ މެންބަރުންގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ އެހީތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ނިމުމަކަށް އައިސް ސަރުކާރު ރުއްސަން މެންބަރުން ހޮވުމަށް ދެވޭ ފުރުސަތެކެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށް އިންތިހާބުތަކާ ގުޅުވައިގެން ލިބޭ މަންފާ ނުލިބި ޑިމާންޑް ކުރުމުގެ މަގު ފަސް އަހަރަށް ގެއްލިގެން ދާނެއެވެ. އެހެން ކަމުން ދެއިންތިހާބު އެއްކުރަން ނޫނެކޭ ބުނާށެވެ.

رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْراً وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ [البقرة 250]

އަޅަމެންގެ ރައްބު! އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިކަން އޮއްސަވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންގެ ފައިތިލަތައް ސާބިތުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި ކާފިރުންގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް ނަސްރު ދެއްވާނދޭވެ!

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް:    

﴿مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾ [النخل ٩٧]

މާނައީ: "މުއުމިނަކު ކަމުގައިވާ ހާލު، ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ސޯލިހު ޢަމަލެއް ކޮށްފިމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން އެމީހަކަށް ރަނގަޅު، ބާއްޖަވެރި ދިރިއުޅުމެއް، ތިމަންއިލާހު ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެބައިމީހުން ޢަމަލުކޮށް އުޅުނު އެންމެ ހެޔޮގޮތުގެ ދަރުމައިން، އެބައިމީހުންނަށް، ތިމަންއިލާހު ޖަޒާ ދެއްވާހުށީމެވެ."

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

މޮޑެލްކުރާ އަންހެނަކު ބުންޏެވެ. ފެޝަން ކުރާ ތަންތަނުން އަހަރެންނަކީ ކުޅޭކުޅޭ ބުދަކަށް ހަދައިފިއެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:18

ފަތިސް:   05:06

މެންދުރު:   12:24

އަސުރު:   15:40

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

ޕްރޮފެސަރ ލިޒް ކޮލްޓަން އާއި ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް އިންސްޓިޓިއުޓް ފޯރ ޓްރޭނިންގ އެންޑް ރިސާރޗް (ޔުނިޓާ) އާއިއެކު ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން އައިސްތިބި ދަރިވަރުންނާ ބައްދަލުކޮށް ވާހަކަދައްކާލަން ލިބުމަކީ ލިބިވަޑައިގެން ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޕްރޮފެސަރ ލިޒް ކޮލްޓަން އާއި ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް އިންސްޓިޓިއުޓް ފޯރ ޓްރޭނިންގ އެންޑް ރިސާރޗް (ޔުނިޓާ) އާއިއެކު ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން އައިސްތިބި ދަރިވަރުންނާ އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު މިއަދު ބައްދަލު ކޮށްލެއްވީ އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުގެ 76 ވަނަ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން ތަޖުރިބާތައް ހިއްސާކޮށްލެއްވުމަށެވެ. 

ޕްރޮފެސަރ ލިޒް ކޮލްޓަން އާއި ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް އިންސްޓިޓިއުޓް ފޯރ ޓްރޭނިންގ އެންޑް ރިސާރޗް (ޔުނިޓާ)ގެ އެ ބައްދަލު ކޮށްލެއްވުމުން "އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްތަގުބަލު އޮތީ ގާބިލު ޖީލެއްގެ އަތްމަތީގައިކަން އިހުސާސްވެގެން ދިޔަ" ކަމަށް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ދުނިޔެއަށް ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނައުމަށްޓަކައި ތައުލީމާއި ޑިޕްލޮމަސީ އަކީ އަބަދުވެސް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ވަސީލަތްތައް ކަމަށްވެސް ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އަދި އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުގެ 76 ވަނަ ރައީސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ

رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِّلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ (ސޫރަތުލް ޙަޝްރުގެ 10 ވަނަ އާޔަތުގައިވާ ދުއާ)

މާނައީ: "އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އަޅަމެންނަށާއި، އަދި އަޅަމެންނަށްވުރެ ކުރިން إيمان ވި، އަޅަމެންގެ أخ ންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި إيمان ވި މީހުންނަށް އަޅަމެންގެ ހިތްތަކުގައި حسد ވެރިކަމެއް ނުލައްވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބަރަސްކަލާނގެއީ، ނުހަނު އޯގާވަންތަ، رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." 

މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތައް ސާފުކޮށް ބެހެއްޓުމަށް އެންމެ މުހިންމު ދުއާތަކުގެ ތެރެއިން ދުއާއެކެވެ. ހިތުގައި ރުޅިވެރިކަމާއި ފިތުނަވެރިކަން ބޮޑުވާނަމަ، އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ރޫޙާނީ ދިރިއުޅުމަށް ލިބޭ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

ސުވަރުގެ ހޯދަން ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކޮށްފި ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ސުވަރުގެ ދެއްވަވާނެތެވެ. ކޮންމެ މީހަކީ އެންމެ ގިނައިން އަޅުކަންކުރެވޭ މީހަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ނަމާދުގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް އަދާ ނުވެވިވެސްދާނެއެވެ. މާޔޫސް ނުވާށެވެ. ފުރިހަމަނުވާބައި ފުރިހަމަކުރަން މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ކުރާއަޅުކަން ގިނަކުރަން މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ނަމާދުގައި ހުޝޫއަތްތެރިކަން އިތުރުކުރަން މަސައްކަތްކުރާށެވެ.  

ފާފަކުރުމާއި ދުރުހެލިވާން މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ތިމާއަށް ހައްގު އެއްޗެއް ނޫނީ ލިބި ނުގަންނަން މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ހަލާލް އެއްޗެއް ނޫނީ ކައިބޮއިނުހަދާށެވެ. ހުއްދަ ކުރެއްވެވި ކަމެއް ނޫނީ ނުކުރާށެވެ. ސުވަރުގެ ވައްދަވާނެތެވެ.   

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް:

ހަޔާތުގެ ދަށަވަތަށް ވެސް ކެތްތެރިވެ ރަހުމަތުން އުންމީދު ނުކަނޑާށެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:18

ފަތިސް:   05:06

މެންދުރު:   12:24

އަސުރު:   15:40

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

ސުދީޕް ޝަރުމާ އުފައްދާފައިވާ މި އިންވެސްޓިގޭޓިވް ކްރައިމް ތުރިލާ ފެބުރުއަރީ 11 ގައި ރިލީޒްކުރުމާ އެކު، ފިލްމީ މާހިރުންނާއި އާންމު ބެލުންތެރިންގެ ފަރާތުން ވަނީ ވަރަށް މަތީ ތަރުހީބެއް ލިބިފައެވެ. ނެޓްފްލިކްސްގެ "ޓޫޑޫމް" އިން އާންމުކުރި ފެބުރުއަރީ 9 އިން 15 އަށް ހިމެނޭ ހަފުތާގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، އިނގިރޭސި ނޫން ސީރީޒްތަކުގެ ތެރެއިން މި ސީޒަން ރޭންކް ކުރެވިފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ 10 ވަނައިގައެވެ.

މި ސީރީޒް ރިލީޒްކުރިތާ މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި 1.6 މިލިއަން ވިއުސް ލިބިފައިވާއިރު، ބެލުންތެރިން ވަނީ ޖުމލަ 7.7 މިލިއަން ގަޑިއިރު މި ސީރީޒް ބަލާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ދުނިޔޭގެ 11 ގައުމެއްގެ އެންމެ މަގުބޫލު 10 ސީރީޒްގެ ލިސްޓުގައި މި އުފެއްދުން ހިމެނިފައިވުމީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން މި ސީރީޒަށް އޮތް ތަރުހީބު ހާމަވާ ކަމެކެވެ.

އެކްޓަރުންގެ މޮޅު ހުނަރާއި ކުޅަދާނަ ވާހަކަ ދެއްކުންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން، "ކޯރާ" ސީޒަން 2 ވެފައިވަނީ މިހާރު ނެޓްފްލިކްސްގައި އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ވާހަކަދައްކާ އިންޑިއާގެ ސީރީޒަށެވެ. މިއީ މި ސީރީޒަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ލިބުނު އިތުރު ކުރިއެރުމެކެވެ.

ރާއްޖެއަކީ ވަށަފަރު އަބްދުއްރަހުމާނު ހާޖީ އާއި ހިންނަވަރު ޖަނާބު މުހައްމަދު އާއިލީ އެއްމެދު މުދާ ގަނޑަކަށް ހަދައިފިއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީގެ 115 ވަނަ މާއްދާ ނޫނީ އެހެން މާއްދާއެއް ގާނޫނު އަސާސީގައިވެސް އޮތްހެނެއް ހިޔެއްނުވެއެވެ. ހިތުހުރި ކަމެއް ހިތުހުރި ގޮތަކަށް މުއިއްޒު އެހެރަ ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. 

އޭސީސީ އާއި ޕޮލިހުގައި ތިބީ އިވުނަސް ބީރު ފެނުނަސް ކަނު ވާހަކަ ދެއްކުނަސް މަންމަން ބައެކޭ ނުބުނެވޭ ވަރެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތައް ނޭވާ ހޮޅިއަށް އެޅެމުން ދާއިރު ފުލުފުލުގައި އައު ކުންފުނިތައް އުފައްދަމުން އެދަނީ ފަތުއަޑު ކިޔާފައެވެ. އެސްޓީއޯއިން ބޭސް ވިއްކުން ކަމުނުގޮސްގެން ބޭސް ކުންފުންޏެއް ހަދައިފިއެވެ، އެމްއޭސީއެލްގެ ދަރިކުންފުނި ދެކުންފުނީ ހަދައިފިއެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން އާއްމު ރައްޔުތުން ކުރާ އާއްމު ވިޔަފާރީގެ ތެރެއަށް ވަދެ ސަރުކާރުން ވިޔަފާރި ކުރަން ފެށީއެވެ. އައިނު ކުންފުންނާޢި ލޮޖިސްޓިކް ކުންފުންޏާއި ގައުއަޅާ ކުންފުނި ވުޖޫދުކޮށްފިއެވެ. އިގުތިސޯދީގޮތުން ދަތިވެ ދަރަނި ބޮޑުވީ ވަރަކަށް ދުނީޔޭގެ އެހެން މީހުން ވީހާވެސް ބޮޑަށް ކުންފުނިތައް އެއްކޮށް ހިންގުމުގެ ހަރަދު ކުޑަކޮށް މުސާރަ ދޭމީހުން ކުރަނީ މަދެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ކަންކުރަނީ ދިމާ އިދިކޮޅަށެވެ. ދަމާނެ ކޮޅަކުން ހަންދަމަން ރާއްޖެއަކީ މުއިއްޒުގެ އަމިއްލަ ރޮނޑަކީތާއެވެ.

ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވަނީ އާއްމު ވިޔަފާރިތައް ކުރިއަރުވަން އެހީތެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި މިސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތަކަށް މިވަނީ އެފަދަ ވިޔަފާރިތަށް ފުނޑާލުން ކަމަށެވެ. ތެދެކެވެ. މިކަހަލަ ގަދީމީ ބޯދާ ވިސްނުމާއި ސިޔާސަތުތަކާއި ދެކޮޅަށް ރައްޔިތުން ނިކުމެ ބަސްބުނަން އެބަޖެހެއެވެ. 

ޑރ. ޝަމްހީދު ވިދާޅުވާހެން ސަރުކާރުން ކުރާ ވިޔަފާރިތަކުގެ ގެއްލުން ފޫބެއްދުމަށް މިދިޔަ އަހަރު ބަޖެޓުން އެކަނިވެސް 6 ބިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާ ހޭދަކުރަން ޖެހުނެވެ. އެހެން އެކަން އޮތްއިރު އަލަށް ފަށާ ކޮންމެ ވިޔަފާރިއަކަށް ބިލިއަނުން ހޭދަކުރަން މަޖުބޫރުވާނެއެވެ. ސަރުކާރުން ރިސޯޓް ހިންގިޔަސް ރައްޔިތުންނަށް 400 ޑޮލަރު ލިބުމުގެ ބަދަލުގައި، އެވިޔާފަރިތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ފޫބެދުމަށްވެސް ރައްޔިތެއްގެ ބޮލަކަށް 400 ހޭދަކުރަން ޖެހުމަކީ މާ ގާތްކަމެއް ކަމަށް ޝަމްހީދުމެން ވިދާޅުވަނީ މުއިއްޒުގެ ސިޔާސަތުގެ ދޯހަޅިކަމުންނެވެ. 

لَا إِلَـهَ إِلاَّ أَنْتَ سُـبْحَانَكَ إِنِّـي كُنْـتُ مِـنَ الظَّالِمِـين

މާނައަކީ: "އިބަރަސްކަލާނގެ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެ ހުސްތާހިރުވަންތައެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އަޅަކީ އަނިޔާވެރިންގެ ތެރެއިން މީހަކީމެވެ".

މި دعاء ގިނައިން ކިޔުމުން ކަންބޮޑުވުންތައް ފިލައިގޮސް، ދަތިކަމުން ސަލާމަތްވެ، އުފާވެރިކަން ލިބޭނެއެވެ. މިދުއާ މަޝްހޫރުވެފައި އޮންނަނީ ޔޫނުސް އަލައިހިއްސަލާމް ބޮޑުމަހުގެ ބަނޑުގައި އޮންނެވިއިރު ކުރެއްވެވި ދުއާގެ ގޮތުގައެވެ. 

ދުވަހުގެ ނަސޭހަތް: 

﴿رَّبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَن دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا ﴾ [سورة نوح ٢٨]

މާނައީ: “އަޅުގެ ރައްބެވެ! މިއަޅާއާއި މިއަޅާގެ މައިންބަފައިންނާއި، އީމާންވެގެންހުރެ މިއަޅާގެ ގެއަށް ވަދެއްޖެ މީހަކާއި، މުއުމިން ފިރިހެނުންނާއި، މުއުމިން އަންހެނުންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ. އަދި އަނިޔާވެރިންނަށް ހަލާކުނޫން އެހެންކަމެއް އިތުރު ނުކުރައްވާނދޭވެ.”

އީމާންކަމުގެ އަހުލުވެރިން ތިބާގެ ގެއަށް ވަދެއްޖެނަމަ ގޭގައި ނޫރު އިތުރުވާނެއެވެ. އަދި އެބައިމީހުންނާ ވާހަކަ ދައްކާ، ސުވާލުކޮށް، ހިޔާލު ބަދަލުކުރުމުން ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް ހާސިލުވާނެއެވެ. ފަހެ، " ގޮމަކަސްތޫރި" (musk) ގެންގުޅޭ މީހެއްނަމަ ތިބާއަށް އޭގެން ދޭނެއެވެ. ނުވަތަ ތިބާ އޭނާގެ އަތުން އެ ގަންނާނެއެވެ. ނުވަތަ އޭނާގެ ކިބައިން މީރުވަސް ދުވާނެއެވެ. ގެއަށް ހެޔޮކަން ވައްދާކަމުގައިވާނަމަ، ނުބަޔާއި ފަސާދަވަނުން ތިބާއަށް އެ މަނާ ކުރެވުނީއެވެ.

ދުވަހުގެ ހިކުމަތުގެ ބަސް: 

ތިމާގެ ދުނިޔެ އެހެން މީހެއްގެ ލޮލުން ބަލާ މީހަކަށް ފެންނާނީ އެމީހަކު ދެއްކި ގޮތަކަށް ދެއްކި އެއްޗެކެވެ.

ދުވަހުގެ ނަމާދު ވަގުތު: މާލެ ސިޓީ

* އިރުއެރީ: 06:19

ފަތިސް:   05:06

މެންދުރު:   12:24

އަސުރު:   15:40

މަގުރިބު:   18:22

އިޝާ:    19:34

މާލޭގައި ފެންބޮޑުވާ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަކީ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމުގެ ނޫން މީހެއްގެ މަސައްކަތެއް ނޫނެވެ. މުއިއްޒޭ އާރުޑީސީއޭ ޕީއެންސީއޭ އަރީޝްއޭ ކިޔައިގެން މެޑެލް ޖަހަން އުޅުނަސް އެކަން މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހުން ގަބޫލެއް ނުކުރާނެއެވެ. ކާކު ކުރީ ކީއްކަން މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް ސާފެވެ. 

މާލޭގެ ހުޅަނގު ފަރާތުގައި ފެންބޮޑުވެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބުނުއިރު މާފަންނު ހުޅަނގުގައި ކައުންސިލަރަކު ހުންނަ ކަމެއް އެ ސަރަހައްދު މީހުން ނުދަނެއެވެ. ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތަކީ މާލެ ސިޓީ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރ ކަމުގައި ހުރެގެން ކައުންސިލް ވާގި ނައްތާލަން ކުރި ކަމެއް ނޫނީ އަރީޝް ނުކުރާކަމެވެ. 

ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު ބޯމަތިވުމުން މާގަދަ ވެގެން ނިކުމެ ރައީސް މުއިއްޒަށް ސަނާ ކިޔަނީ ކީއްވެގެންކަން މީހުނަކަށް ނޯޅެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ލޯތްބާއި ތާއީދު ލިބިގެން މަގާމު ކަށަވަރު ނުކުރެވޭނެކަން މިހާރުވެސް ގަބޫލު ކުރަނީތާއެވެ. މަގާމު ކަށަވަރު ނުވެއްޖެނަމަ ނަރީޝް ހޯދި ކަހަލަ މަގާމެއް މުއިއްޒަށް ސަނާ ކިޔައިގެން ހޯދުމުގެ ހުވަފެން އަރީޝް ވެސް ދެކެނީތާއެވެ.

ފެން ބޮޑުވާ މައްސަލައޭ ސިނަމާލޭގެ ޖުރިމަނާއޭ ކުއްޔޭ ސިޓީ ކައުންސިލޭ ކޯރަމޭ އަރީޝް ކިޔަން މާލަސްވެއްޖެއެވެ. މާލެ ސިޓީގައި އަރީޝަކީ ހުންނަ މީހެއްކަންވެސް މީހަކު ނުދަނެއެވެ. ނަމެއްގައި ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު ހެދިގެން ސިޓީ ކައުންސިލުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމަށް މޭޔަރަށް އެއްބާރުލުން ނުދީ މުސާރަ ނަގައިގެން މަގާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގަން ހުންނާކަށް މާލޭ ރައްޔިތުން ޗާންސެއް ނުދޭނެއެވެ. 

މޭޔަރ މުއިއްޒު ހިންގާފައިވާ ޖަރީމާތައް ފޮރުވަން އަރީޝް ގަތް ބޭނުން ކެނޑިގެން ދާކަށް މާގިނަ ދުވަހެއް ނެތެވެ. އޭރަކުން އަރީޝްއަކީ މުއިއްޒަށް ބޭނުން މީހަކަށް ވެސް ނުވާނެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން އަރީޝް ދައްކާ ކޮންމެ ވާހަކައަކުން ޢާދަމު އާޒިމަށް މީހުން ކުރާ އިތުބާރު ވަނީ ބޮޑެވެ. އަރީޝްމެންގެ އެއްބާރުލުން ނުލިބި އާދަމް އާޒިމު މާލޭ މޭޔަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން ދެއްވި ހިދުމަތް ބަލައިގަނެ ގިނަ ބަޔަކު އާދަމް އާޒިމަށް ސެލިއުޓް ކުރެއެވެ.  

ފައިސަލް ނަސީމް ވިދާޅުވިގޮތުގައި ގާނޫނު އަސާސީ އަށް ގެންނަންވީ އިސްލާހަކީ އެއްވެސް ރައީސަކަށް ވިދިވިދިގެން ދެ ދައުރު އަދާ ނުކުރޭ ގޮތަށް ބަދަލުގެނައުމެވެ. އޭރުން ވާނެ ގޮތެއް ކަމަށް ފައިސަލް ވިދާޅުވަނީ ނަހަމަ ގޮތުގައި މީހުންނަށް ވަޒީފާ ދިނުން ހުއްޓުމެވެ. ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ކަންތައްތައް ކުރުމާއި، ނަހަމަ ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ ފައިސާ ހަރަދު ކުރުން އޭރުން ހުއްޓުވޭނެ ކަމަށް ފައިސަލް ވިދާޅުވިއެވެ.

ދިވެހިން ބުރަ މަސައްކަތުން ހޯދާ ފާއިސާ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުން ހުއްޓޭނެ ގޮތަކީވެސް ޖެހިޖެހިގެން ދެދައުރު ރައީސްކަން ކުރަން އެއްވެސް މީހަކަށް ފުރުސަތު ގާނޫނު އަސާސީން ނުދިނުން ކަމަށްވެސް ފައިސަލް ނަސީމް ވިދާޅުވިއެވެ. 

ވޭތުވެދިޔަ ގާތްގަޑަކަށް 17 އަހަރު ތެރޭގައި ރާއްޖެ ދެކެމުން މިދަނީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމެއް ގާނޫނު އަސާސީގެ 230 ވަނަ މާއްދާއިން ބާރު ލިބިގެން ގެނައުމުގެ ފައިދާ ކަމަށް ވިޔަސް މިހާރު ކުރިމަތިވެފަ މިއޮތީ އެކި ނަންނަމުގެ އެކި އެކި ބޭނުންތަކުގައި ގާނޫނު އަސާސީ ބަދަލުކުރުން ކަމަށް ފައިސަލް ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖްލިސްގެ މެމްބަރުންނަށް އަދާކުރުމަށްޓަކައި އޮތް ޒިންމާ އަދާ ކުރަން އޮތް ޖާގަ އެެއްކޮށް ބަދަލުކޮށްފިކަމަށާއި މަޖިލީހުގެ މެމްބަރަކަށް މިއަދު ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި  ރަށުގެ ހައްގުގައި، އަތޮޅުގެ ހައްގުގައި، ވަކާލާތު ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ޖާގައެއް ނެތް ކަމަށް ފައިސަލް ވިދާޅުވިއެވެ. 

ހަޒާނާ ރިކަރަންޓަށް ހަރަދުކޮށް ހުސްވެއްޖެއެވެ. ހަރަދު ކުރާނެ ފައިސާ ހުސްވެ އެންމެ ފަހުން ޕެންސަން ފަންޑްވެސް ހުސްވީއެވެ. ސަރުކާރު ހިންގަން ފައިސާ ނެތިގެން ޕެންސަން ފަންޑް މެދުވެރިކޮށް މަނީލޯންޑް ވެސް ކުރަނީއެވެ. 

ދިވެހި ފައިސާ ކިތަންމެ ވަރަކަށް ޖެއްސަސް ޑޮލަރެއް ނެތެވެ. އަންނަ އެޕްރީލް މަހު އެކަނިވެސް 500 މިލިޔަން ޑޮލަރގެ ދަރަނި ދައްކަންޖެހެއެވެ. އެތެރޭގެ ދަރަނި ބޮންޑާ ޓީބިލުގެ ގޮތުގައި ދައްކަން އޮތީ މަދެއް ސުމާރެއްކޮށް ނޫނެވެ.

ލެގަސީ ބޮޑުކުރަން ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ޖައްރާފު ގެނެސްގެން ރަސްމާލެ ހިއްކަނީއެވެ. އެއަރޕޯޓް ކުންފުނި ދޮވެލައިގެން ރަސްމާލެ ހިއްކުމަކުން ނިމޭކަށް އޮތީއެއް ނޫނެވެ. އެތަނުގައި އާބާދުވެވޭނެ ދުވަހެއް ނޭނގެއެވެ. އާބާދު ކުރުން އެއްކިބާގައި އޮއްވާ ރާޖޫއާއި އެކުގައި ހެދި ޑީލު އުވާލުމުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލަށް ރާޖޫއަށް ދޭންޖެހޭނީ ކިހާވަރެއް ކަމެއް ކޯޢްޗެއް ކަމެއް ނޭގެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑެތި ޖައްރާފްތައް ގެނެސްގެން ރަސްމާލެ އެ ހިއްކަނީކީ ހިލެޔަކު ނޫނެވެ. އެއަރޕޯޓް ކޮމްޕެނީގެ ދަރި ކުންފުންޏަކު ކުރުވާ މަސައްކަތުގެ އަގު ދައްކާނީ އެއަރޕޯޓުންތާއެވެ. ޖައްރާފު ތަކުގެ މަސައްކަތުގެ އަގަށް ރާއްޖޭގެ މައި އެއަރޕޯޓް ނުދީ ސަލާމަތް ވެއްޖެއްޔާ ރަނގަޅެވެ. 

ބަންކަރިން ހިދުމަތް ދިނުމުގެ ނަމުގައި ތެލުގެ ވަގުވިޔަފާރީގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނަން ހިނގާ ވިޓޯލުން އެސްޓީއޯ ކައި ހުސްކޮށް ފޮރިބުއި މަސް ގަނޑަކަށް ހަދާ ނިންމާލަނީއެވެ. ގޭހެއް ބޭހެއް މިހާރަކު އެސްޓީއަކު ނުހުރެއެވެ. ތެލާއި ގޭހާއި ބޭހަށްޖެހި ހުދުފުށް ވާކަށް ގިނަ ދުވަހެއް ނެތެވެ. 

ޑޮކްޓަރުންގެ އެޕޮއިންޓްމަންޓް ތިން ހަތަރު މަހަށް ދެމިގެން ގޮސް ބޭސް ފަރުވާ ނުކުރެވިގެން ރައްޔިތުން މަރަށް ތެޅެނީއެވެ. ކުރެވެން ހުރެ ރާއްޖޭން ނުކުރެވޭ ބޭސް ފަރުވާގެ ގިލަނުގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކުޖެހި ބަލި މީހުންނާއެކު އާސަންދަ އޮތީ ނޭވާ ހޮޅިއަށް އެޅެފައެވެ. ގަވައިދުން ސާފުތާހިރުކޮށް ނުބެލެހެއްޓި ނުތާހިރުވެގެން ގޮސް މެއްސާއި މަދިރިއާއި ކުރަފީގެ ހާއްޔަކަށް އައިޖީއެމްއެޗް ބަދަލު ވެއްޖެއެވެ. ވޯޑްތަކުގެ ފާހާނާ ތަކުގެ ވާހަކަ ރަނގަޅީ ނުދެއްކުމެވެ. 

އާބާދީގެ ދެބައިކުޅައެއް ބަޔަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ތިބީ ދާއިމީ ބޮޑެތި ބައްޔަށް މުށްފުރާ ބޭސް ކާންޖެހިފައެވެ. ދައުލަތުގެ ހަރަދުގައި ކިޔަވަން ގޮސް ތިބި ކުދިން ބޭރުގައި އެތިބީ މަގުމަތިވެފައެވެ. ގައުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ އުމުރުގެ އާބާދީއަށްވުރެ ދަށްފަންތީގެ މަސައްކަތުގައި އުޅޭ ބިދޭސީންގެ އާބާދީ ބޮޑެވެ. މިހާލަތުގައި ގައުމު އޮތްއިރު އަސްކަރީ ބާރުވެރިކަން ހޯދުމުގެ ނަމުގައި މިހާރުން މިހާރަށް ކުރަން ނުޖެހޭ ހަރަދުތަކެއް ޑްރޯނާއި ކަނޑު އުޅަދުފަހަރާއި ބަރުހަތިޔާރަށް އެބަކުރެއެވެ.

ކިތަންމެ ވަރަކަށް އޮޅުވާލަން އުޅުނަސް ގައުމުގައި މާލީ ހަމަޖެހުމެއް އިގްތިސޯދީ ހަމަޖެހުމެއް ނެތެވެ. މިދާ ބާރުމިނުގައި ކަންކަން ގޯހުން ގޯހަށް ދާނަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް ހިތިބޭސް މިފަހަރު ރައްޔިތުން ބޯންޖެހޭނެއެވެ. ކުރިއަށް އޮތްތާ ބޮޑުތަނުން ދަތިވާނެއެވެ. 

ނައިފަރުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވަނީ އެމްޑީޕީ އާއި ޕީއެންސީގެ ތަފާތު ވިދާޅުވެ ދެއްވާފައެވެ. ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ހަގީގީ މައްސަލައަކީ ސިޔާސަތުތަކެވެ. ކެންޑިޑޭޓުންނެއް ނޫނެވެ. ކެންޑިޑޭޓުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް މައްސަލަ އުޅެނީ ސިޔާސަތުތަކުގައި ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޕީއެންސީ މެންބަރުން ކައުންސިލްތަކަށް ހޮވައިގެން ރައްޔިތުންނަށް ވާނެ ރަނގަޅެއް ނުއޮންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ޕީއެންސީ ކެންޑިޑޭޓުން ހޮވައިފިނަ އެބޭފުޅުންނަށް ކުރެއްވޭނީ ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވާ ކަމެއް އެކަނި ކަމަށެވެ. ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ހުރިހާ ބާރުތަކެއް މުށުތެރެއަށްލައި ޖީބަށް ޖަހައިގެން މަސައްކަތް ކުރާ ކަމަށެވެ. 

މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަކީ ވިސްނަންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމެއް ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގައި ރަށްތަކަށް ދީފައި ހުރި ބާރުތައް އެއްކޮށް ޖަމާކޮށް ގާނޫނަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށްފަހު ސަރުކާރުގެ ކެންޑިޑޭޓުން ނެރެގެން ކުރައްވަން އުޅެނީ ކޮން ކަމެއްތޯ ވެސް ރައީސް ސޯލިހު ސުވާލު އުފެއްދެވިއެވެ.

"ކުރިން ދީފައި ހުރި ބާރުތައް ވެސް އެއްކޮށްގެން މުށުތެރެއަށް، ޖީބަށް އެ ހުރިހާ ބާރުތަކެއް ޖަހައިގެން އެ މަސައްކަތް ކުރައްވަން އުޅުއްވަނީ" ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. "ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކަންތައްތަކަކީ ރަށްރަށަށް ދީފައި ހުރި ބާރުތައް އެއްކޮށް ޖަމާކުރުން. ގާނޫނަށް އެތައް ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފި. އެއަށްފަހުގައި ކައުންސިލަށް ކުރިމަތިލައްވައިގެން ދެން ކުރައްވަން އެއުޅެނީ ކޮން ކަމެއްތޯ. ކެންޑިޑޭޓުން ނެރެގެން ކުރައްވަން އެއުޅެނީ ކޮން ކަމެއްތޯ." ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު ގޮވާލެއްވީ ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ބޭނުން އެންމެ ހެޔޮ ގޮތުގައި ހިފާ އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ވޯޓު ދިނުމަށެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުގައި ކައުންސިލްތަކަށް ބާރުވެރިކަން ދިނުމުން އޭގެ ހެޔޮ ބަދަލުތައް ވެސް ފެނުނުކަމުގެ ހަނދާން ރައީސް ސޯލިހު އައު ކޮށްދެއްވިއެވެ.

ސިޔާސަތުތަކެއް ތަންފީޒު ކުރެވޭނީ އެކީގައި މަސައްކަތްކުރާނެ ކައުންސިލަރުން ތަކެއް ތިބެގެންނެވެ. އެއްފިކުރެއްގައި މަސައްކަތް ކުރާނެ ކައުންސިލެއް ނެތި ބޮޑެތި ސިންގާ ސިޔާސަތުތަކެއް ތަންފީޒެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. 

އެތައް ހާސް ޕާކިންގ ސްލޮޓް މާލޭގައި ހެދުމާއި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީ ދެ ބިލިޔަނަށް ޖެއްސުން ފަދަ ބޮޑެތި ކަންކަން ކުރެވޭނީ މޭޔަރާއި އެކު ސިޔާސީ ގޮތުން އެއް ވިސްނުމެއްގައި މަސައްކަތް ކުރާ ކައުންސިލެއް އޮވެގެންނެވެ. އަމްދުން ސިިޓީ ކައުންސިލްގައި ހިނގާފައިވާ ފަސާދައިގެ މައްސަލަތަކާއި މާލޭގެ ބިމާގުޅޭ ކަންކަން ބަލަން އެއްވެސް ކަމެއް ކުރެވޭނީ ކައުންސިލުން ފާސްކޮށްގެންނެވެ. 

އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް ކިތަންމެ ބޮޑެތި ވައުދުތަކެއް ވިޔަސް އެއްވެސް ސިޔާސީ ޕާޓީއަކާއި ނުގުޅެ ހޮވޭ އެކަނިވެރި މޭޔަރަކަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނަހެއް ނުދެވޭނެއެވެ. އާރާއި ބާރާއި އޮވެ ވައުދު ނުފުއްދޭ ގައުމެއްގައި އާރެއް ބާރެއް ނެތި އެއްވިސްނުމެއްގެ ކައުންސިލެއް ނެތި ޒިރިޔަންދެއް ކަމަކު ފުއްދޭނެ ވައުދެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

ބޮޑު ޕާޓީއެއް ފަހަތުގައި އޮވެމެ ކައުންސިލްގައި މޭޔަރާ އެއްވިސްނުމުގެ ކައުންސިލަރުން ނެތުމުގެ ތަޖުރިބާ މާލެ ސިޓީ ކޮށްފިއެވެ. މޭޔަރ އާޒިމް ކުރައްވަން ބޭނުންފުޅުވީ އެތައްކަމެއް ކައުންސިލްގެ އެއްބާރުލުން ނުލިބިގެން ނުކުރެވި ހުރީ މަދެއްކޮށް ނޫނެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން މާލޭ ބިންތަކުގެ މައްސަލަތައް އެޖެންޑާކުރުމުން ކޯރަމްގެއްލި ކޮޅެއްގައި ނުޖެއްސި ލަސްވެ ފަސްވަނީ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް އެއްބާރުލުން ދޭނެ ކައުންސިލަރުން ނެތުމުންނެވެ. 

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމްގެ މޭޔަރުކަމުގައި ކުރައްވާފައިވާ އާސަހަރާ މިސްކިތާއި ބުޅާފެސިލިޓީއާއި ގަބުރުސްތާނު ހުސްކުރުން ފަދަ ކަންކަމަކީ މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ކުރަން ފާސްކޮށް އޭރުގެ މޭޔަރުގެ ނާގާބިލުކަމާއި ފަސާދައާއި ހުރެ ހުއްޓި ކުރިއަށް ނުކަނޑާފައި ހުރިކަން ކަމެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ ކުރެވެން އޮތްގޮތަކަށް ކަންކުރައްވާ ނަތީޖާ ނެރެދެއްވާ ބޭފުޅަކަށް ވިޔަތީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ފެނިގެން ދިޔައީއެވެ.

ކައުންސިލްގައި މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ގިނިކަންޏާ ހުންނެވި ނަމަވެސް މޭޔަރުގެ ފަހަތުގައި ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީ އޮތުމަކީ އާދަމް އާޒިމް ސާބިތުކަމާއެކު ކަންކަން ކޮށްލެއްވުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ބާރެވެ. އެމްޑީޕީގެ މޭޔަރުގެ ގޮތުގައި ހިތްވަރާ ކެތްތެރިކަމާއި މައްސަލަ ނުއުފެއްދުމާއި ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ނަތީޖާ ގިނިކަންޏާ އާދަމް އާޒިމް ހޯއްދެވިޔަސް އެއްޔަކީ ކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކަށް ވާކަހަލަ ކަމެއް ނޫނެވެ. 

ފަހަތުގައި އެއްވެސް ބޮޑު ސިޔާސީ ޕާޓީއެއް ނެތި ޕާޓީ ތަކުގެ ޓިކެޓްގައި އިންތިހާބުވާ ކައުންސިލަރުންނާއެކު ޒަރިޔަންދުގެ މެނިފެސްޓޯއެއް މާލެ ސިޓީއަކު ނުހިންގޭނެއެވެ. އެކަނިމާއެކަނި ނިކުމެގެން ޒަރިޔަންދަށް މާލެ ބަދަލުކޮށެއް ނުލެވޭނެއެވެ. ޒަރިޔަންދަކީ ޒަރިޔަންދު ބުނާ "އެ މީހާ" އެއް ނޫނެވެ.  

އާދަމް އާޒިމުގެ ހިދުމަތްތެރިކަމާއި ގުޅޭގޮތުން ތައުރީފް ނޫން އެއްޗެއް ނީވެއެވެ. ވާދަވެރިންވެސް އާޒިމުގެ ގާބިލުކަމާއި މުރާލިކަމާއި ހީވާގި ކަމާމެދަކު ސުވާލެއް ނުއުފައްދައެވެ. އަދިވެސް މާލޭ މޭޔަރ ކަމަށް ގެންނަން އެންމެ ގާބިލު މީހަކީ އާދަމް އާޒިމްކަމަށް އެކި މަހައްލު ތަކުގައި އެކި މީހުން އެކި ސިފަސިފާގައި އަންނަނީ ބުނަމުންނެވެ.

އެގޮތުން އާދަމް އާޒިމްގެ ގާބިލުކަމާއި ހިދުމަތުގެ މައްޗަށް ވާހަކަ ދެއްކެވި އެއް ބޭފުޅަކީ މަސްހޫރު ސްމައިލް ޝިހާބެވެ. ޝިހާބަކީ ތައުލީމީ ދާއިރާގައި ގިނަދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހިދުތްކުރައްވާ އިޖުތިމާއީ ދާއިރާއިން ގިނަ ބައެއްގެ ލޯތްބާއި ރުހުން ހޯއްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޝިހާބު ވިދާޅުވަނީ މީގެ ދެ އަހަރު ކުރިން ބޭއްވުނު މޭޔަރުކަމުގެ ބައި-އިލެކްޝަނާ ހިސާބުން ފެށިގެން، މޭޔަރ އާޒިމްގެ މަސައްކަތް ވަރަށް ގާތުން ދެކިވަޑައިގަތް ކަމަށެވެ. އެކި ދާއިރާތަކުން ކުރިމަތިވި ގޮންޖެހުންތަކާއި ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރޭގައިވެސް، އާޒިމް ގެ ކެރުމާއި ސާބިތުކަމަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނަ ކަމަށާއި ކަންކަން ހާސިލުކުރެވޭނެކަމުގެ ފުރިހަމަ އިތުބާރާއެކު، ކޮންމެ ހުރަހަކާވެސް ކުރިމަތިލީ ނުހަނު ކެތްތެރިކަމާއެކުގައި ކަމަށް ޝީހާބު ވިދާޅުވެއެވެ.

ޝިހާބު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އާޒިމަކީ އަބަދުވެސް އެންމެން އެއްގަލަކަށް އަރުވައި، ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރާ ލީޑަރެކެވެ. ބައިބައިވުން އުފެދޭ ފަދަ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ވަނުމުގެ ބަދަލުގައި، އާޒިމް އިސްކަންދެނީ ސިޓީގެ ތަރައްގީއަށާއި ރައްޔިތުންގެ ލާބައަށް ކަމަށާއި ބޭކާރު ވާހަކަތަކަށް ސަމާލުކަން ނުދީ، މަސައްކަތުގެ މައިދާނުގައި ސާބިތުވެ ހުރުމަކީ، އާޒިމަކީ ނަމޫނާ "ޓީމް ޕްލޭޔަރެއް" ކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެއް ކަމަށްވެސް ޝިހާބު ވިދާޅުވެއެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އޭނާ މަސައްކަތްކުރެއްވީ ހަމައެކަނި މަގާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެ ގޮތަކުން ނޫންކަމަށާއި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ނުކުމެވަޑައިގަތީ ސީދާ އަމާޒެއް އޮވެގެން، ނަތީޖާ ނެރުއްވުމުގެ ވަރުގަދަ އަޒުމެއްގައެވެ.

އާޒިމް ވިދާޅުވި ވާހަކައެެއް އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް ހަނދާން ހުންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ޝިހާބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އާޒިމް ވިދާޅުވީ "އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްވެސް، އަޅުގަނޑަށް ލިބިފައިވާ ފަދަ އުފާވެރި ފަހި ދިރިއުޅުމެއް ލިބުމަށް." ކަމަށެވެ.   އާޒިމަށް ވޯޓެެއް ދެއްވާށެވެ. އެއީ އުފާވެރި ކުރިމަގަކަށް ދެވޭ ވޯޓެކެވެ.

ހަމަ އެކަނި ޓޫރިޒަމް އާމްދަނީއަށް 30 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭ 3 ލައްކަ މީހުންގެ ކުޑަ ގައުމެއް ފަގީރުވުމުން ލޫކަސް ސުވާލު އުފައްދަވައެވެ. އެ ސުވާލަކީ ހަމައެކަނި ލޫކަސް އުފައްދަވާ ސުވާލެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ގިނަބަޔަކާއި މުޅިދުނިޔޭގައިވެސް އެސުވާލަކީ އުފެދޭ ޖަވާބު ނުލިބޭ ސުވާލެކެވެ.

ދަރަނި އިތުރުވަނީ ސަރުކާރުގެ ސަބަބުން ނޫންކަމަށް ގާސިމު ވިދާޅުވިޔަސް އެކަން އޮތީ އެހެން ނޫންކަން އެންމެ ތުއްތު ކުއްޖާއަށް ވެސް އެނގޭނެއެވެ. ރާއްޖެ ދަރަނިވެރިވާ ބައެއް ސަބަބުތައް ލޫކަސް ފާހަގަވެސް ކުރައްވައެވެ.

ލޫކަސް ފާހަގަކުރައްވާ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ މަގާމު ގިނަކޮށް ސިޔާސީ އިސްރާފު ބޮޑުވުމާއި ހަމަ އެކަނި ސިޔާސީ ތާއީދު ހޯދަން ގައުމީ ތަރައްގީގެ ޕްލޭނެއް ނެތި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ހިންގުން ހިމެނެއެވެ. ކޮންމެ މަޝްރޫއެއްގައި ސިޔާސީ ކަޓު ހިމެނުމާއި ދައުލަތަށް ލިބޭ އެއްޗެއް ކޮރަޕްޝަނުގެ ތެރެއިން ގެއްލޭ ގެއްލުން ލޫކަސް ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

ޓޫރިޒަމް ނޫން ސިނާއަތްތައް ކުރި ނޭރުވޭތީ އާއި އިމްޕޯޓް ދަށްކޮށް އެކްސްޕޯޓް މަތިނުކުރެވުމަކީ ދަރަނިވެރި ވުމުގެ ސަބަބެއް ކަމަށް ވެސް ލޫކަސް ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. ދަރަނި ދައްކަން ދަރަނި ނަގުމަކީވެސް ދަރަނިވެރިވުމުގެ ސަބަބެއްކަމަށް ލޫކަސް ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

ބުނެވި ދިޔަ ހުރިހާ ކަމަކަން ކަމަކީވެސް ރާއްޖެ ދަރަނިވެރި ވުމުގައި ސަރުކާރުތަކުގެ ކުށްކަމަށް ލޫކަސް ވިދާޅުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ސިޔާސީ ގޭމްކުޅެގެން ދައުލަތް ނޮޅާކާލާ ގާސިމު އިބްރާހީމް ފަދަ ކަލާސީންނަކަށް ނަވެއް ބަލެއް ނުވާނެއެވެ.

އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒު އެކްސްގައި މިއަދު ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ކައުންސިލް އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ބިރުދައްކައި ޖެއްސުންކޮށް އެމީހުންގެ ވޯޓު ކަށަވަރުކުރުމަށް އެމީހުން ތިބި ރަށް ނޫން އެހެން ރަށްރަށަށް އެމީހުން ރީރަޖިސްޓަރީ ކުރުވަން ރައީސް މުއިއްޒު ފައްޓަވާފައި ވާކަމަށެވެ. އެއީ ކައުންސިލް އިންތިހާބު ގެއްލިދާނެކަމުގެ ސިހުން ރައީސް މުއިއްޒަށް އޮތް މިންވަރު ކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ސަރުކާރަށް ތާއިދު ނެތް މަންޒަރު ފެނުމުން ވަޒީފާގެ ބިރު އެތައް ބަޔަކަށް އަންނަނީ ދައްކަމުން ކަމަށް މީގެކުރިންވެސް ފައްޔާޒު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އެގޮތުން އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒާ އެކު ފޮޓޯއެއް ނެގުމުން ތިނަދޫ ސިޓީގައި ވެމްކޯގައި މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔަ ނާބިތު އާއި ނާއިފް އާއި ސާލިހް އަހްމަދު ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ އާއި އިހަވަންދޫއަށް ބަދަލުކޮށްފައިކަމަށް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.

ދޮގު ބަޔާނެއްގައި ސޮއިކުރުވަން މަޖުބޫރު ކުރުވައި އެ ތިން މުވައްޒަފުންނަށް ސަރުކާރުން ދިނީ ބޮޑު އަނިޔާއެއް ކަމަށްވެސް ފައްޔާޒު ވަނީ މީގެކުރިން ވިދާޅުވެފައެވެ.  

ގަދަ ބާރު ދައްކައިގެން ތާއީދު އިތުރު ނުވާނެ ކަމަށާއި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވެ ހިޔާލު ފާޅުކުރުމަކީ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ވެސް އޮތް ހައްގެއް ކަމަށް ފައްޔާޒު ކުރީން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ދިވެހިންގެ ހުރިހާ މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ ހައްގަކަށް ޕީއެންސީން އަރައިގަންނަމުންދާތީ ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ސަރުކާރަށް ބޮޑުތަނުން އަޅުގަަނޑުމެން ނޫނެކޭ ބުނަން ޖެހޭކަމަށް ފައްޔާޒު ތަކުރާރުކޮށް ދަނީ ވިދާޅުވަމުންނެވެ.  

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ޝާހިދު ދަންނަވާލަން އޮތް ވާހަކައެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރަށް ބާކީ އޮތީ ދެ އަހަރު ކަމަށެވެ. މި ރައީސަށް ވޯޓްދޭން ޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށާއި 2028ގައި އުފެދޭނީ އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރެއް ކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝަހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިހާރު މިއޮތީ ވަގުތީ ސަރުކާރެއްކަމާއި ހުންނެވީ ވަގުތީ ރައީސެއް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ އެމްޑީޕީ މެންބަރުން މިހާރު ނިކުމެވަޑައިގެން ތިއްބެވި ގޮތަށް އަތުގުޅާލައިގެން އެކުގައި ނިކުމެ މި ސަރުކާރު ބަލިކޮށްލެވޭނެ ކަމަށެވެ.

ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ހުރިހާ އެންމެން ނިކުމެ ވޯޓު ފޮށިތައް ފުރާލައި މުއިއްޒު ބަލިކުރަން ޖެހޭ ކަމަށާއި އެކަން އެމްޑީޕީން ކުރަން ތައްޔާރަށް އޮތް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އެމްޑީޕީން ބޭއްވި ކެންޕޭން ލޯންޗްކުރުމުގެ ޖަލްސާގައި ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ނަމުގައި ދެއިންތިހާބު އެއްކޮށްލަން ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގަނީ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ނޫންކަމަށާއި ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމެއް ކުރުމަށް ކަމަށެވެ. 20 މިލިއަން ރުފިޔާ ސަލާމަތްކުރަން ބޭނުންވާނަމަ ދެ އިންތިހާބު އެއްކުރުމަށްވުރެ 30 މީހުން ސިޔާސީ ވަޒީފާތަކުން ވަކިކުރުމުން އެ ހަރަދު ކުޑަވާނެ ކަމަށް ޝަހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މަޖިލިސް ދައުރު ކުރުކޮށްލާ ދެއިންތިހާބު އެއްކޮށްލަން ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގާ އުސޫލުން ރިޔާސީ ދައުރު ދަންމާލުމަށް ވެސް ވޯޓެއް ނަގާނެ ކަމަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެއިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނެގުމުގެ ބޭނުމަކީ ވަކަރަށް ޖަހާލުމެއް ކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލަން ނަގާ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓު ކާމިޔާބު ވެއްޖެނަމަ އަންނަ އަހަރު ވެރިކަމުގެ ދައުރު 10 އަހަރަށް ދަންމާލަން ވޯޓެއް ނަގާނެ ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ދައުރު ދަންމާލުމުގެ ވޯޓު މުއިއްޒު ކާމިޔާބުކޮށްފިނަމަ ދެން މި ރާއްޖޭގައި ދުވަހަކުވެސް ރިޔާސީ އިންތިހާބެއް ނުބާއްވާނެ ކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

"ހިތްޕުޅަށް ގެންނަވާ ކުރުކޮށްލަން އަހާ އެއްޗެއް ދިގުކޮށްލަންވެސް އަހާނެ. މި އަހަރު އެ އަހަނީ ކުރުކޮށްލަން. މި އަންނަ އަހަރު އަންނާނީ ދިގުކޮށްލަން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަހަރު 10 އަހަރަށް ޖައްސާލަން. އޭރަށް އަޅުގަނޑުމެން ކުރާނެ ކަމެއް ނޯންނާނެ. އޭގެ ފަހުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެއްވެސް ގޮތަކަށް ރިޔާސީ އިންތިހާބެއް ނޯންނާނެ،" ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ސޮންގްކްލާ ޕްރޮވިންސްގެ ހާޓް ޔާއީ ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ހުންނަ މި ސްކޫލުގައި މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ ގަޑިން ހަވީރު 4:45 ހާއިރު، ކިޔެވުން ނިމި ދަރިވަރުން ގެއަށްދާން ތައްޔާރުވަމުންދަނިކޮށް، ހަމަލާދިން މީހާ ސްކޫލުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަތުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

ފުލުހުންނާއި، ހާއްސަ އޮޕަރޭޝަންތަކާ ބެހޭ ޔުނިޓުތަކުގެ އިތުރުން ރެސްކިއު ޓީމުތަކުން މިހާރު ދަނީ އެ ސަރަހައްދު ބަންދުކޮށް، ހާލަތު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އެ ސަރަހައްދުގައި ތިބި މީހުން ރައްކާތެރި ތަންތަނަށް ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާއިރު، ސަރުކާރުގެ އިސް އޮފިޝަލުން ދަނީ ބަޑިޖެހި މީހާއާ ވާހަކަދައްކައިގެން (ނެގޯޝިއޭޓްކޮށްގެން) މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

ދައުލަތުގެ ރަސްމީ ރިޒާވް 1.13 ބިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް އަރައިގެން ރައްޔިތުންގެ ލޮލުގައި އަޅުވަން އުޅޭ އަދުނުގެ ހަގީގަތް ދަންނަ މީހުން ބައިވަރެވެ. މާތް ކަލާކޯއެވެ. އެންމެންނަކީ ގަމާރުންނެއް ނޫނެވެ. ޖުމްލަ ރިޒާވް އާއި ބޭނުން ކުރެވޭ ރިޒާވްއަކީ ކޮންއެއްޗެއްކަން އޮޅިގެން ބަޔަކަށް އުޅުނަސް ގިނަ މީހުނަށް ވާނުވާ އެނގެއެވެ. 

ޖުމްލަ ރިޒާވް އަކީ އެމް.އެމް.އޭ ގައި ރައްކާކުރެވިފައިވާ ބޭރު ފައިސާގެ މުޅި ޖުމްލަ ކަމާއި ބޭނުންކުރެވޭ ރިޒާވް އަކީ ދައުލަތުން ދައްކަންޖެހޭ ބިލްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށްފަހު، ބާކީ ހުންނަ ފައިސާގެ މިންވަރުކަން ނޭނގޭނީ މަދު މީހަކަށެވެ. އެހެން އެކަން އޮއްވާ ޖުމްލަ ރިޒާވްގެ އަދަދު ބިލިއަނުން ހުރިކަން ދައްކައިގެން އާންމުން ރުއްސަން އުޅުމަކީ، އޭގެ ހަގީގީ މާނަ ނޭނގޭ މީހުންނަށް ކަންކަން އޮޅުވާލުމަށް ކުރާ ކަމެކެވެ.

ބޭރުގެ ދަރަނިތަކާއި، ސަޕްލަޔަރުންނަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ނުވަތަ އެނޫންވެސް ބޭރުގެ މާލީ އިލްތިޒާމްތައް އަދާކުރުން ފަސްކޮށް، ނުވަތަ އެ ދަރަނިތައް އަލުން ތަރުތީބުކޮށް ނުވަތަ ދެއްކުމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްފިނަމަ އެ ފައިސާ އަދަދުތައް ހުރި ފައިސާގެ ގޮތުގައި ހިސާބުތަކުން ފެންނަން ހުންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެއީ އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކުގެ ނިމުމެއް ނޫނެވެ. އެ ޒިންމާތައް ހަމަ އެގޮތުގައި ދެމިއޮންނާނެއެވެ.

ދައުލަތުގެ ރަސްމީ ރިޒާވް 1.13 ބިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް އަރައިގެން މަތިހަށި ނަގާއިރު ހަގީގަތަކީ ރާއްޖެ މިދަނީ އިގްތިސާދީ އަޑިގަނޑަކަށެވެ. ކިތަންމެ ވަރަކަށް އޮޅުވާލަން އުޅުނަސް ގައުމުގައި މާލީ ހަމަޖެހުމެއް އިގްތިސޯދީ ހަމަޖެހުމެއް ނެތެވެ. ހަމަ ޖެހުމެއް އަތުވެދާނެ ކަމުގެ ކުލަވެސް ނުފެނެއެވެ. މިދާ ބާރުމިނުގައި ކަންކަން ގޯހުން ގޯހަށް ދާނަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް ހިތިބޭސް މިފަހަރު ރައްޔިތުން ބޯންޖެހޭނެއެވެ. ކުރިއަށް އޮތްތާ ބޮޑުތަނުން ދަތިވާނެއެވެ. މިހާރުވެސް ރައްޔިތުން ތިބީ ކަރުތާފެނުގައެވެ.

ޔާމީނަށް ހަރާންކޯރުވި ކަމަށްވެގެން ޔާމީނުގެ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންތަކެއް މަޖިލީހުން ބޭރުކޮށް ބާރާ ނުފޫޒުން  12 މެންބަރެއްގެ ގޮނޑި ގެއްލުވާލިއެވެ. ގޮނޑި ގެއްލުވާލި ބާރަ މެންބަރުން އަރައިގެން ރުޅީގައި ވާދަވެރި އެމްޑީޕީއާއި ގުޅިގެން ޔާމީނުގެ ވެރިކަން ނިންމަން ނިކުތެވެ. ކަށީގެ މަދަށް މަސައްކަތްވެސް ކުރިއެވެ. އެއްޔަކީ ފަހަރެއްގައިވެސް އެމްޑީޕީއާއި އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓަށް އޮތް ތާއީދަކުން އުޅުނު ގޮތެއް ނޫނެވެ. ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ހުރެއްޖެނަމަ ކޮށްފާނެ ކަމަކަށް ބިރުން ހަށިރައްކަލަށް އުޅުނު ގޮތެކެވެ. 

ސަރުކާރު އޮންނަ ކޮޅުގައި ތިބެގެން ދައުލަތް ދަވާލުމަށް ނިޔަތް ގަނެގެން ވެރިކަން ހޯދަދޭން ކެންޕޭނުކޮށްދީ ހަދާބަޔަކުވެސް އުޅެއެވެ. ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ޕީޕީއެމްގެ މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ގޮތުގައިތިބެ އެމްޑީޕީ ވެރިކަމަށް ގެންނަން މަސައްކަތްކުރި ގިނަ މީހުންނަކީ އޭގެ މީހުންނެވެ. ތިމަރަފުށީ މުސްތަފާއެއް ދިއްދޫ ލަތީފެއް ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތްތާއެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބަށް ވެރިކަން ކުރާ ކޯލިޝަންގެ ޓިކެޓް ނުލިބި އަމިއްލައަށް ނިކުމެ ވާދަކޮށްގެން ގޮނޑި ކާމިޔާބު ނުކުރެވުމަކީ ރައީސް ސޯލިހުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މަޖިލީހުގެ ގޮނޑި ނުލިބުމުން ހީލަތްތެރި ޑީލު ހަދައިގެން ދައުލަތުން އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއް ދަވާލަން ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބު ވުމުން ބުއްދި ފަސްވާނެއެވެ. ރުޅިވެސް އަންނާނެއެވެ. އެހެން އެންމެންނަކީ ވަގުންނޭވެސް ކިޔޭނެއެވެ.

ތިމަރަފުށީ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރ މުސްތަފާ ވެސް އެއުޅުއްވަނީ އެކަހަލަ ނަފްސާނީ ބަލިމަޑު ކަމެއްގައި ނޫންކަމެއް ނޭގެއެވެ. ވެރިކަމަށް ގެނައުމަށް ކިތަންމެ ގަދައަށް ކެންޕޭނު ކޮށްދިން ނަމަވެސް ބޭނުން ވާހާކަމެއް ބޭނުންވާހާ ގޮތަކަށް ރައީސް ސޯލިހަކަށް ވެސް ކޮށެއް ނުދެއްވޭނެއެވެ. 

ތިމަރަފުށީ މުސްތަފާ ފަދަ ރައީސް ސޯލިހަށް މުހިންމު މީހަކަށް ބޭނުންވީހާ ކަމެއް ބޭނުންވީހާ ގޮތަކަށް ނުވުމަކީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ކޮރަޕްޝަނާ ފަސާދައަށް ފުރުސަތު ނުދެއްވި ކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ. ވަކި މީހަކަށް ވަކިގޮތަކަށް ކަމެއް ކޮށްދެއްވާނެ ނަމަ ރައީސް ސޯލިހު ތިމަރަފުށީ މުސްތަފާ ބޭނުންވީހާ ކަމެއް ބޭނުންވީހާ ގޮތަކަށް ކޮށްދެއްވީހެވެ. 

އިސްލާމް ދީން އެކަމަކަށް ބާރުއަޅާކަމަށް ބުނެ އަމިއްލަ އަމިއްލައަށް މީހުން މެރުމަށް ބާރުދޭ ގޮތަށް ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތް ދަންނަކަމެއް ނޫނެވެ. މަޖިލިސް ގެއްލި ހަދަން އުޅުނު ކޮރަޕްޝަންގެ ޑީލްތައް ފަނުފުލުން ދިޔައިމާ ރުޅިގަދަވެ އަދުލުވެރި ހުކުމެއްނެތި އެއް މުސްލިމަކު އަނެއް މުސްލިމަކު ދަންޖައްސާ މަރަންޖެހޭ ކަމަށް ބުނުމުން ހިތާމަކޮށް ނަފްސްގެ ބަލިކަށިކަމަށް ހަމްދަރުދީވެވެއެވެ. 

ހަސަން ލަތީފު ވިދާޅުވަނީ "ސަރުކާރުގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރު ފެންވަރުގެ މަގާމުތަކުން އެންމެ 30 ވަޒީފާ އުނިކުރިޔަސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބު ބާއްވާނެ ފައިސާ ސަލާމަތް ކުރެވޭ" ކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން ދެއިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމާ ހަރަދު ކުޑަކުރުމާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް އޮތްކަމަކަށް ގިނަ މީހުން ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ.

ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުން އަލްއުސްތާޒު ހަސަން ލަތީފު ސިފަކުރައްވަނީ ހަރަދު ކުޑަކުރުމަށް ކުރެވޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލަން އެ އުޅުއްވަނީ  ރައްޔިތުންގެ ބާރުވެރިކަން ފޭރިގަތުމަށް ކަމަށް ހަސަން ލަތީފު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ހަސަން ލަތީފު ވިދާޅުވަނީ އެކަމަކީ ރައްޔިތުން ބަސްބުނަން ލިބޭ ފުރުސަތުތައް ހަނިކުރަން ކުރާ ކަމެއް ކަމަށެވެ. " އެކަމަކީ، ހަރަދަކާ ގުޅޭ ކަމެއް ނޫން" ހަސަން ވިދާޅުވިއެވެ.

ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާއި އެކުގައި ބާއްވާ ރެފެރަންޑަމްގައި ރައީސް މުއިއްޒުގެ ހުށަހެޅުމަށް ނޫނެކޭ ބުނެ ރައްޔިތުންގެ ބާރުވެރިކަން ރައްޔިތުންގެ އަތުގައި ބާއްވަންޖެހޭ ކަމަށް ހަސަން ލަތީފު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ މިވަގުތުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަކީ ކޮންކަހަލަ ބޭފުޅެއްކަން ވިދާޅުވެ ދެއްވަމުން މައުރޫފް  ޒާކިރު ވިދާޅުވީ "ރައްޔިތުން ވިސްނާ، ރައްޔިތުން އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ނިކުމެ މި ސަރުކާރު ހަމަ މަގަށް ނާޅުވައިފިކަމުގައިވާނަމަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަކީ ދިގު ދެމިގެންވާ ވެރިކަމެއް ކުރުމަށް ގާނޫނުތައް ފުނޑުފުނޑު ކޮށްލައިގެން ހުންނާނެ މީހެއް " ކަމަށެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ ދައުރު ކުރުކޮށްފިނަމަ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވެވަޑައިގެންފައިވާ ވައުދުތައް ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ނުފުއްދޭތީ ރިޔާސީ ދައުރު ދިގުކުރާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން މަޓޭ ވިދާޅުވީ ރައީސް ދައުރު ދިގުކޮށްލުމަށްޓަކައި ގާނޫނު އަސާސީއާ ކުޅެންފެށީ ކަމަށެވެ.

ރައްޔިތުންނަށް ރައްޔިތުންގެ ހަގީގީ ބާރު ބޭނުންކޮށްލަން ލިބެނީ ވޯޓުލުމުގެ ފުރުސަތު ކަމަށް ވާއިރު ވޯޓް ލުމުގެ ހައްގު ނިގުޅައިގަތުމަށް ރައީސް މުއިއްޒު މަސައްކަތް ކުރައްވަމުންދާ ކަމަށް މައުރޫފް ތުހުމަތު ކުރައްވައެވެ. 

މިހާރު ހިނގަމުންދާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ދައުރު ކުރުކޮށްލުމަށް ގާނޫނުއަސާސީ ބަދަލުގެންނަން ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި ބިލު އެއްވެސް ބަހުސެއްނެތި މަޖިލީހުން ވަނީ ފާސްކޮށްފައެވެ.

ބޭނުމަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބާއި ރިޔާސީ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމެވެ. 

މިވަގުތު ރާއްޖޭގައި އޮތް ނިޒާމުން ޑިމޮކްރަޓިކް ހަރަކާތުގެ އުންމީދުތައް ފުރިހަމައަަށް ހާސިލުނުކޮށްދެވޭ ކަމާއި އަނިޔާވެރި ވެރިންގެ ކިބައިން ރައްޔިތުންނަށް ހިމާޔަތް ހޯދައިނުދެވޭކަން ފާހަގަ ކުރައްވަމުން އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވަނީ  ރައީސް މުއިއްޒު އެދިވަޑައިގެން މި ގެންނަ ބަދަލުތަކަކީ ހުދުމުހުތާރު ވެރިން ބާރުގައި ތިބުމަށް އިތުރަށް ފަހިކޮށްދޭ ބަދަލުތަކެއް ކަމަށެވެ. 

ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވަނީ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީގެ ބާރުތައް ވަރުގަދަކުރުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ބަދަލުތަކެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ސަރުކާރާއި އަދި މުޅި ދައުލަތް ޒިންމާދާރުކުރުވުމަށް ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް މިހާރަށްވުރެ އިތުރަށް ވަރުގަދަކޮށް ހަރުދަނާ ކުރަން ޖެހޭކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ.

ސަރުކާރުގެ ހީލަތްތެރި މި ރޭވުމަށް ރައްޔިތުން ނޫނެކޭ ބުނަން ޖެހޭ ކަމަށާއި ރިޔާސީ ދައުރު ދަންމާލުމުގެ ފުރުސަތު މި ހުދުމުހުތާރު ސަރުކާރަށް ދީގެން ވާންނެތް ކަމަށް އަލްއުސްތާޒު ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް ވިދާޅުވިއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު ވިދާޅުވަނީ "އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ކުރާނީ ބާރުތައް ރައްޔިތުންނާ ގާތަށް ގެނެސްދޭނެ ފުރިހަމަ އިސްލާހުތަކަކަށް" ކަމަށެވެ. ބާރުތައް ރައްޔިތުންނާ ގާތަށް ގެނެސްދޭނެ ފުރިހަމަ އިސްލާހުތަކެއް ގެނައުމަކީ މިހާރުން މިހާރަށް ކުރަންޖެހިފައިވާ މުހިންމު ކަމެއްކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީއަށް ބަދަލު ގެނައުމުގައި ސިޔާސީ ފިކުރާއި ޕާޓީތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ގައުމީ މަސްލަހަތަށް ވިސްނަންޖެހޭ ކަމަށް ފައްޔާޒު އެކްސްގައި މިއަދު ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 

ވިލިމާލެއަށް އެމްޑީޕީއާއި އާދަމް އާޒިމަށް ވުރެ ވަކީން މޮޅު އެހެން ގޮތެއް ނެތްކަމަށް މުޅި ވިލިމާލެހެން ގަބޫލުކުރެއެވެ. އެހެން ނުވާނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބޮޑު މެޖޯރިޓީ ޕީއެންސީއަށް އޮވެމެ އިދިކޮޅު ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވާ އާދަމް އާޒިމް ވަނީ ތަފާތު ދައްކަވާފައެވެ. 

އެމްޑީޕީ މެޖޯރިޓީ ކައުންސިލަކާއެކު އާދަމް އާޒިމް މާލޭގެ މޭޔަރަކަށް ހުންނަވައިފި ނަމަ ރައްޔިތުން އެދޭ އަމާން އޮމާން ސާފުމާލެ ސިޓީއެއް ގިނަ ދުވަހެއް ނުނަގާނެކަން މާލެސިޓީގެ ގިނަ ރައްޔިތުންނާއި އެއްގޮތަށް ވިލިމާލެ ރައްޔިތުންވެސް ގަބޫލުކުރެއެވެ. 

މޮހަނަށް ދޯނިދީފައި އޮތްހެން އާދަމް އާޒިމަށް އެންމެ ދެ އަހަރަށް މޭޔަރުކަން ދީފައި އޮވެގެންވެސް އާދަމް އާޒިމު ވަނީ ވިލިމާލެއަށް ވެސް ބޯޑެތި ހެޔޮ ބަދަލުތައް ގެނެސް ދެއްވާފައެވެ، މެޖޯރިޓީ އެމްޑީޕީ ކައުންސިލަކާއި އެކު މާލޭ މޭޔަރުކަމުގެ ފުރިހަމަ ދައުރެއް އާދަމް އާޒިމަށް ދެއްވައިފިނަމަ ރައްޔިތުން އެދޭ ހެޔޮބަދަލު ދައްކާނެ ކަމާމެދަކު މާލެސިޓީ ރައްޔިތުން ޝައްކެއް ނުކުރެއެވެ.

ހަމައެކަނި ވިލިމާލެއަށް ބަލައިލިޔަސް ކުރުމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކުރައްވާފައިވާ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް އެހުރީ ފެންނާށެވެ. ބައެއް ކަންކަމުގެ ހަނދާން އައުކޮށްލަމާ ހިނގާށެވެ.

ވިލިމާލެ ބީޗްގައި ނަމާދުކުރާ ތަނެއް ހުޅުވައިފިއެވެ. ވިލިމާލޭގައި ގުރުއާން ކިލާސް އެއް ހުޅުވައިފިއެވެ. ވިލިމާލެ ބީޗްގައި ފާހާނާ ބަރިއެއް ހުޅުވައިފިއެވެ. ވިލިމާލޭގަ ބަންދުކޮށް ބިތްގަނޑު ޖަހާފައި ހުރި ހުރިހާ ބިންތަކެއް ހުޅުވަލާ ސާފުކޮށް ޒީނަތްތެރިކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށެވެ. ވިލިމާލޭގެ މަގުތައް މަރާމާތު ކުުރުމުގެ މަސައްކަތް މެދުނުކެނޑި އެބަ ކުރެއެވެ.

ޒަމާންތަކެއް ވަންދެއް ސާފުނުކޮށް އިހުމާލުކޮށްލާފައި ހުރި ވިލިމާލޭގެ ހުރިހާ މަގެއްގެ ކާނުތައް ވަނީ ސާފުކޮށް ނިމިފައެވެ. ވިލިމާލޭގައި މޭވާ ގަސް ގިނަ ކުރުމުގެ ގޮތުން އެކި ބާވަތުގެ 70 އަށް ވުރެ ގިނަ މޭވާ އަޅާގަސް ވަނީ އިންދާފައެވެ. އޭގެ ތެރޭ،ގައޮ ޖަނބުރޯލް ގަހާއި ފޭރުގަަހާއި އަނބުގަހާއި ދަނބުގަހާ ބަބުކެޔޮ ގަސް ފަދަ ބޭނުންތެރި އެތައް ގަހެއް އިންދާ ބަލަހައްޓާ ހައްދަމުން އެބަދެއެވެ.

އެތައް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ވިލިމާލޭގަ މަގުތަކުގައި ރައްޔިތުންނަށް އުދަގޫ ވާގޮތަށް ހުރި ބޭނުން ނުކުރާ ފަޔަރ ހައިޑްރޭންޓްތައް ނަގާ މަގުގެ ޖާގަ ވަނީ ބޮޑުކޮށްފިއެވެ. ވިލިމާލޭގެ ސިނާއީ ސަރަހައްދު ސާފުކޮށް ތަރުތީބުކޮށްފިއެވެ. 

ވިލިމާލޭގައި ޕެޓްރޯލް ޝެޑެއް ހެދުމަށް ބިން ކަނޑައަޅައިފިއެވެ. ވިލިމާލޭގެ ބީޗްގައި އިތުރު ފާހަނާބަރިއެއް އެޅުމަށް ވަނީ އިއުލާން ކޮށްފައެވެ. ވިލިމާލެ ގިރާ ސަރަހައްދުގެ އެސެސްމެންޓް ހެދައިފިއެވެ. 

އެންޖީއޯތަކާއި ގުޅިގެން ވިލިމާލޭ ފަރުގައި މުރަކަ އިންދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދާއިރު ވިލިމާލޭގައި 3 ޕާކެއް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން ވިލިމާލޭގައި ސްކޭޓް ޕާކެއް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީފެށިފައެވެ.

ސިޓީ ކައުންސިލަށް ވީފަހުން މިހާރަގަޅަށް މުނިސިޕަލް ހިދުމަތްތައް ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދިން މޭޔަރަކު އާދަމް އާޒިމްފިޔަވާ މާލޭ ސިޓީ ރައްޔިތުން އަދި ދެކިފައެއް ނުވެއެވެ. އާދަމް އާޒިމް ނޫންގޮތެއް މާލެސިޓީއަށް އަދި ބޭނުމެއް ނޫނޭ ވިލިމާލޭ ރައްޔިތުން ވެސް އެދަނީ ބުނަމުންނެވެ. 

ޖުޑިޝަލް އަހަރު ފެށުމުގެ ގޮތުން ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި އުއްތަމަފަނޑިޔާރު އަބްދުލްގަނީ މުހައްމަދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އަނިޔާވެރިކަން ނައްތާލުމުގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުކުރެވިފައިވާ ބާރަކަށް ޝަރުއީ ކޯޓުތައް ހެދޭނީ ފަނޑިޔާރުގެ އަކީ އެންމެހާ ނުފޫޒުތަކުން އެއްކިބާވެ ތިބެ، މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ މިނިވަން މާހައުލެއް ގާއިމްވެފައިވާ ތަނަކަށް ވެގެން ކަމަށެވެ. 

އުއްތަމަފަނޑިޔާރުގެ ވާހަކައިން ދޭހަވި އެއްކަމަކީ އަދުލު އިންސާފު ގާއިމް ކުރުމުގެ ބާރަކީ ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ބަހާތަކެއްގައި އަދުލުވެރިކަން ގާއިމް ކުރެވޭކަން ކަށަވަރު ކުރުމުގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވެފައިވާ ބާރަކަށް ވާންޖެހުނު ނަމަވެސް އެކަން ނުވާކަމެވެ.

އުއްތަމަފަނޑިޔާރުގެ ވާހަކައިން ދޭހަވީ އަނެއް ވާހަކައަކީ ފަނޑިޔާރުގެއަކީ އެންމެހާ ނުފޫޒުތަކުން އެއްކިބާވެފައިވާ ތަނެއް ނޫންކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ ޖުޑިޝަރީ ނިޒާމުގައި މިނިވަން މާހައުލެއް ގާއިމްވެފައި ވާކަމަށްވެސް އުއްތަމަފަނޑިޔާރު ގަބޫލެއް ނުކުރައްވާކަމެވެ. 

އަޖައިބެއް ނުވާނެހެއްޔެވެ. ކޯޓްތަކުގެ އިމާރާތް ބައުވުމާއި ދަތިވުމަކީ އަދުލަށް ހުކުން ނުކުރާންވީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އަދާކުރާ ވަޒީފާއަކީ ކުރާ ޝަރީއަތަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަން ޖާގަ ދޭންޖެހޭ ސަބަބެއް ވެސް ނޫނެވެ. 

މަޝްހޫރު ގާނޫނީ ވަކީލް އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވާހެން ޖޭއެސްސީ އެކުލަވާލެވިފައި އޮންނަގޮތް ބަދަލު ނުވާހާ ހިނދަކު ރާއްޖޭގެ ޖުޑިޝަރީ މިނިވަނެއް ނުވާނެއެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއިން ފެށިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ފަނޑިޔާރުންނާއި މުޅި ދައުލަތުގައި ވެސް ޖުޑިޝަރީ މިނިވަން ކުރުމުގެ ހަގީގީ ނިޔަތެއް ނެތެވެ. 

މި ދެ ތަރިންގެ ގުޅުން 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ރަސްމީކޮށް ހާމަކޮށްފައިވާއިރު، މިހާރު ދަނީ ކައިވެނީގެ އެކި ހަފުލާތަކާ ގުޅޭ އެންމެ ފަހުގެ ކަންކަން ނިންމުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. ކައިވެނީގެ މައިގަނޑު ރަސްމިއްޔާތު އާއިލާ އާއި ގާތް ރަހުމަތްތެރިންނާއެކު މުމްބާއީގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، އޭގެ ފަހުން ފިލްމީ ދާއިރާގެ އެކުވެރިންނަށް ހާއްސަ ރިސެޕްޝަނެއް ބޭއްވުމަށް ވެސް ވަނީ ރޭވިފައެވެ.

ކްރިތިކާ އާއި ގޯރަވްގެ ގުޅުން އާންމުންގެ ސަމާލުކަމަށް އައީ އެ ދެމީހުން އެކުގައި ނާސްތާއެއްގައި ތިއްބާ ނަގާފައިވާ ފޮޓޯއެއް އިންސްޓަގްރާމްގައި ހިއްސާކުރުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އެ ފޮޓޯއާއެކު ފިލްމީ ދާއިރާގެ މަޝްހޫރު ގިނަ ތަރިންތަކެއް ވަނީ އެ ދެމީހުންނަށް ހެޔޮއެދުންތައް ފޮނުވާފައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އާ އަހަރު ފާހަގަކުރުމަށް އެ ދެމީހުން ޖައިސަލްމޭރަށް ކުރި ދަތުރަކީ، އެ ދެމީހުންގެ ހަޔާތުގެ އުފާވެރި އާ ބާބެއް ފެށެން އުޅޭކަމުގެ ހެކިތަކެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ޕާޓީއަކަށް ނިސްބަތްނުވެ އަމިއްލަ ގޮތުން މަގާމުތަކަށް ވާދަކުރަނީ މުޅި ނިޒާމު ގަބޫލުނުކުރާ މީހުނެވެ. މަގާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން އަމިއްލަ މަސްލަހަތު އިސްކުރާ ވަރަށް ދެފުށްކެހެރި  މީހުންނެވެ. މަގާމަށް ހޮވުމުން ހިހޫތަނުން ކާމީހުންނެވެ.

ޕާޓީ ނިޒާމަށް ހިންގާ ދައުލަތެއްގައި ޕާޓީއަކަށް ނިސްބަތްނުވެ މަގާމަކަށް ހޮވޭ މީހަކަށް ކުރެވޭނެކަމެއް ކޮށްދެވޭނެ ކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. މަހުން މަހަށް މުސާރަ ނެގުމާއި ސަޅި ބައިސާކެނޑުމާއި ނޫން ކަމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޕާޓީތަކާހެދި ބޭނުންވާ ހެޔޮ ބަދަލު ގެނެސް ނުދެވޭކަމުގެ ބަހަނާގައި ދައުރު ނިންމާލުން ނޫންކަމެއް އެމީހަކަށް ނުވާނެއެވެ.

ގައުމާއި ރައްޔިތުންނަށް ހެޔޮ އެދޭ މީހަކުނަމަ އިންތިހާބީ މަގާމުތަކަށް ވާދަކުރާނީ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓްގައެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ތެރޭގައި މަގުބޫލުކަން ހޯދައިގެންނެވެ. ވަރުގަދަ ޓީމެއްގައި ބައިވެރިވެގެން ޓީމް ވޯކް ކޮށްގެން ހެޔޮބަދަލު ގެނައުމަށެވެ. އެކަނިމާ އެކަނި ނިކުމެގެން މަގާމަކަށް އިންތިހާބުވެވުނަސް ގައުމާއި ރައްޔިތުންނަށް ކޮށްދެވޭނެ ކަމެއް ނުއޮންނާނެކަން ގައިމެވެ. 

ޕާޓީއަކަށް ނިސްބަތްނުވެ އަމިއްލަ ގޮތުން އިންތިހާބަކަށް ނިކުންނަމީހާ ވޯޓު ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޮޑު ޕާޓީއެއްގެ ހިޔަންޏަށް އަރައެވެ. ޕާޓީގެ ޓިކެޓްގައި މީހަކު ނެރެފައި ހުއްޓަސް ތިމަންނާއަކީ މިވެނި ޕާޓީއެއްގެ އަސްލު މިހާކަމަށް ދައުވާ ކުރެއެވެ. އެ ގޮތުން އެ ޕާޓީއެއްގެ ތެރެއިން ކޮންވެސް ބައެއްގެ ބޮލަށް އެރިގެން ޕާޓީ ޓިކެޓްގައި ވާދަކުރާ ކެންޑިޑޭޓާ ދެކޮޅަށް ކެންޕޭނު ކުރުވައެވެ.

ޕާޓީ ޓިކެޓްގައި ވަދަކުރަން ނިކުމެ ހުރީ ޕާޓީ މީހާ ނޫންކަމަށް މީހުނަށް ވިސްނާދޭން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ބޭނުމަކީ އެ ޕާޓިއެއްގެ މެންބަރުންނަށް އޮޅުވާލައިގެން ހީލަތްތެރި ގޮތަކަށް ވޯޓު ހޯދުމެވެ. 

އަޖައިބެއް ނުވާނެގެއްޔެވެ. ޕާޓީ ގެ ޕްރައިމަރީ ކާމިޔާބުކޮށްގެން ޕާޓީގެ ޓިކެޓްގައި ވާދަކުރަން ނިކުމެ ހުރި މީހަކަށްވުރެ، އަމިއްލަ ގޮތުން މަގާމަށް ވާދަކުރާ ޕާޓީގެ މެންބަރަކަށްނުވާ މީހަކު ޕާޓީ މީހާއަށް ވާނެ ގޮތެއް އޮވޭހެއްޔެވެ. އަމިއްލަ ގޮތުން ނިކުމެ ރައްޔިތުންގެ ކެންޑިޑޭޓޭ، ގައުމީ ކެންޑިޑޭޓޭ ކިޔަނީ ހީލަތްތެރި ގޮތްގޮތުން ވޯޓު ހޯދުމަށެވެ.

ޖަޕާނުގައި އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ހޯދި އިންޑިއާގެ 10 ފިލްމުގެ ތެރޭގައި "ޕުޝްޕާ 2" ހިމެނިއްޖެއެވެ.

އައްލޫ އަރުޖުންގެ މަގުބޫލު ފިލްމު "ޕުޝްޕާ 2: ދަ ރޫލް" ވަނީ ޖަޕާނުގެ ބޮކްސް އޮފީހުގައި އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ހޯދި އިންޑިއާގެ 10 ފިލްމުގެ ތެރެއިން ޖާގައެއް ކަށަވަރުކޮށްފައެވެ.

ޖެނުއަރީ މަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު "ޕުޝްޕާ ކުންރިން" ގެ ނަމުގައި ޖަޕާނުގައި ރިލީޒްކުރި މި ފިލްމަށް، ފުރަތަމަ 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 105 މިލިއަން ޔެން (6.06 ކްރޯޑް ރުޕީސް) ލިބިފައިވާ ކަމަށް ވިޔަފާރީގެ ތަފާސް ހިސާބުތައް ހާމަކުރާ "ސެކްނިލްކް" ވެބްސައިޓުން ރިޕޯޓްކުރެއެވެ.

މި ކާމިޔާބީއާއެކު "ޕުޝްޕާ 2" ވަނީ އާމިރުހާންގެ "ދޫމް 3" އަށް ލިބުނު 104.5 މިލިއަން ޔެން (6.03 ކްރޯޑް ރުޕީސް) ފަހަތަށް ޖައްސާލުމަށް ފަހު، މި ލިސްޓުގެ 10 ވަނަ މަގާމު ހޯދާފައެވެ.

ފިލްމު ދައްކަން ފެށިއިރު އާމްދަނީ އެހާ ރަނގަޅު ނޫނަސް، ބެލުންތެރިންގެ މެދުގައި ފިލްމަށް އޮތް ތަރުހީބު އިތުރުވެ، ހާއްސަކޮށް ޓޯކިޔޯ އަދި އޮސާކާ ފަދަ ބޮޑެތި ސިޓީ ތަކުގައި ފިލްމުގެ ވިޔަފާރި ވަނީ ބާރުމިނެއްގައި ކުރިއަށް ގޮސްފައެވެ.

ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި "ޕުޝްޕާ 2" އަކީ އިންޑިއާގެ އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް ފިލްމު ކަމުގައި ވިޔަސް، ޖަޕާނުގައި އެ ފިލްމަށް މިހާތަނަށް ލިބުނު އާމްދަނީ އަދިވެސް އުޅެނީ އެސް.އެސް ރާޖަ މޯލީގެ "އާރް.އާރް.އާރް" އާއި ރަޖްނީކާންތުގެ މަޝްހޫރު ފިލްމު "މުއްތޫ" އާ އަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ފަހަތުގައެވެ.

ވިޔަފާރި ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި، މިވަގުތު މި ލިސްޓުގެ އެންމެ ކުރީގައި އުޅޭ ފިލްމުތަކާ އަރާ ހަމަކުރުމުގެ ފުރުސަތު "ޕުޝްޕާ 2" އަށް ވަރަށް ކުޑައެވެ. 

ބައިނަލް އަގުވާމީ ގާނޫނަށް ތަބާވުމުގެ ގޮތުން ރާއްޖެއާއި އިންޑިއާ އާއި ސްރީބލަންކާ ގުޅޭ އިމުން 200 މޭލު ހަމަ ނުވިޔަސް މުއިއްޒަށް ވަރިހަމައެވެ.  އެ ގޮތް ހަމަ ރަނގަޅެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ ދެކުނުން ޗާގޯސް ކަނޑުން 200 މޭލު ރާއްޖެއަށް ހަމަ ނުވާކަމަށް އިޓްލޮސްއިން ކަނޑައެޅުމުން އެކަން މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވުނެވެ.

އިޓްލޮސްގެ ނިންމުމަކީވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނެވެ.  އިޓްލޮސްގެ ނިންމުމަށް ރާއްޖޭން އިހުތިރާމް ނުކުރާނެކަމަށް ރަސްމީކޮށް އިއުލާނު ކުރުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނަށް ރާއްޖޭން އަމަލު ނުކުރާނެކަމަށް ބުނުމެވެ. ހަމައަށް ވަށައިގެން އިގުތިސޯދީ ސަރަހައްދު ނުހޯދާ ނުވަންޏާ އަދި އެހާ ކެރެންޏާ ދެކުނުން 200 މޭލު ހަމަކުރަން އުޅޭހެން ރާއްޖޭގެ އުތުރުން 200 މޭލު ހަމަކޮށްލާނެ ހިއްވަރު މުއިއްޒު ސަރުކާރުގައި ހުންނާނެ ހެއްޔެވެ. 

ކަޝްމީރު ބޯޑަރުގައި އިންޑިއާ އާއި ޕާކިސްތާނު ތަޅާފޮޅާހެން ޗާގޯސް ކަނޑުގެ މައްސަލައިގައި މޮރިޝަސް އާއި ރާއްޖޭން މިހާރު ހަނގުރާމަ އިއުލާނު ކުރީތާއެވެ. ޒަމާނުއްސުރެ ސުލްހަވެރި އަމާންރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި މުއިއްޒު ލެއްވި އެއީ ލައްގަޑެކެވެ. އިޓްލޮސްގެ ނިންމުމަށް ގޮންޖަހާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކަށް ބޯނުލަބާ ގައުމަކަށް ރާއްޖެވުމަކީ ގަދަކަމެއް ނޫނެވެ. ބިރުހުރި ކަމެކެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު  ތިން ގަޑިއިރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާނެއް އިއްވިއިރު ލަމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ރައްޔިތުން ބާރުވެރި ކުރުމުގެ ނަންވެސް ނުގެނެއެވެ. ކައުންސިލްތައް ބާރުވެރިކުރުމުގެ ކުޑަވެސް ބަހެއް ވިދާޅެއް ނުވެއެވެ.

ރަށްރަށުގެ ކަންކަން ރަށްރަށުން ނިންމުމާ މެދު އެއްވެެސް ބަހެއް ވިދާޅެއް ނުވެވުނެވެ. ދިވެހިންނަށް ދެވުނު އުންމީދެއް ނެތެވެ. ރައްޔިތުން ބާރުވެރި ކުރުމުގެ ވިސްނުމަކީ ހުދުމުހުތާރު ވެރިން ދަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން ރައްޔިތުން ނިންމަން ބާރުދޭ ފިކުރަކީ އެމްޑީޕީ ފިކުރެވެ. ކައުންސިލް އިންތިހާބުގެ ކެމްޕޭނަށް އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓޫން ނުކުންނަނީ މައި ސަރުކާރުން ފޭރިގެންފައިވާ ރައްޔިތުންގެ ބާރުވެރިކަން އަލުން އިއާދަކުރުމަށެވެ..

ހުރިހާ ބޭފުޅުން ވެސް ތިލަފަތަށް ވޯޓު ދެއްވައިގެން ނޫނީ ފޭރިގެންފައިވަ ރައްޔިތުންގެ ބާރުވެރިކަން އަނބުރާ އިއާދައެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިގޮތުގައި މިއަދުގެ ހަގީގަތަކީ ފަތު އަޑުކިޔާފައި ތަކެތީގެ އަގު އުފުލެމުން ދިއުމެވެ. ޑޮލަރުގެ އަގު އަތް ނުފޯރާފަށަށް އުފުލުމެވެ. ވިޔަފާރިތައް އިނދަޖެހުމެވެ.  އިގްތިސާދު ފާލުން ނެއްޓުމެވެ. މުޅި ގައުމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ގިލަންވެރިކަމަށް އެއްވެސް ހަލެއް ފެންނަންނެތުމެވެ. 

ކުރިގެ އެއްވެސް ވައުދެއް ނުފުއްދަވާ އަނެއްކާ ވެސް އާ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކެވުމުގެ މާނައަކީ އެއްވެސް އަގެއް ބަޔަކަށް ރައްޔިތުން ހެދުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅިވިއެވެ. 

ޝާހިދު ވިދާޅިވާ ގޮތުގައި ފާއިތުވެދިޔަ ދެ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި ވައުދު ވެވަޑައިގެން ވައުދުތައް ވަޅުލައި ކަފުންކޮށްފައި، އިތުރު ދޮގުތަކެއް ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީ ހާމަ ކުރެއްވުމަކީ ރައްޔިތުން އަގެއްނެތް ބަޔަކަށް ހެއްދެވުމެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ މި ހިނގާ ރިޔާސީ ދައުރުގައި އިއްވެވި ތިން ވަނަ ރިޔާސީ ބަޔާން ވެސް ފާހަގަވެގެން މިދިޔައީ، ފާއިތުވެދިޔަ ދެ ރިޔާސީ ބަޔާނެކޭ އެއްފަދައިން އަވާމެންދުރެއް ފަދަ ރިޔާސީ ބަޔާނެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވި އެވެ..

މި އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާނަކީ އިންތިހާބެއް ބޯމަތިވެފައި އޮތީތީ ރައްޔިތުންނަށް ދެއްކެވި ނަނާ ހުވަފެނެއްގެ ގޮތުގައި. އޮތް ރިޔާސީ ބަޔާނެއް ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ސިފަ ކުރައްވައެވެ.

އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ޝާހިދު ވިދާޅުވީ، ކުރީގެ ވައުދުތައް މަތިން ހަނދާން ނައްތައިލައްވާ ގައުމުގެ ހަގީގީ ހާލަތު މުއިއްޒު ސިއްރު ކުރެއްވި ކަމަށެވެ. ގައުމުގެ މައްސަލަތަކަށް ކުރިމަގުގައި ހައްލެއް ފެނުމުގެ އުއްމީދު ކުޑަ ކަމަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ޑޮލަރު ހުރީ ހިފެހެއްޓިފައޭ މައްޗަށް ނާރާނެއޭ ބުނީމާ ވެސް އަތުން ފޮޅުނަގަންދެން ބަޔަކު މީހުން އަތް ޖެއްސެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު ނިމޭއރު ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ކުނި ނައްތާލުމުފެ އެންމެ މިޒަމާނުގެ ނިޒާމު ގާއިމުކޮށް ނިންމާނެ ކަމަށް ބުނުމުން ގޮނޑުހުޅުން އަތްނެއްޓޭ ވަރަށް ވެސް އަތް ޖެއްސެވެ.

މިއަދަކީވެސް އޭގެ ދުވަހެކެވެ. މޫނަށް ރުލެއްވެސް އަރުވާނުލާ ގޮގު ވައުދު ވުމުގައި ދެއަހަރު ދުއްވާލި ގޮތަށް އަނެއްކާވެސް މިއަދު ދޮގުމައްޗަށް ދޮގު ހެދި ދުވަހަކަށް ވެގެން ތާރީހުގެ ތެރެއަށް މިއަދުވެސް ވަދެގެން އެ ދިޔައީއެވެ. 

ރިޔާސީ ބަޔާނުގެ ނަމުގައި މިއަދު އިއް އެނިންމާލީ ދޮގު ލިސްޓެއް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކުގެ ތެރެއަށް ސަރުކާރުން ވަދެ ރާއްޖޭގެ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ވިޔާފަރި އިނދްޖައްސާލުމަށް އަމާޒު ހިފިކަންވެސް އިއުލާނުކުރިއެވެ. 

އެހެންވިޔަސް ހެޔޮތާއެވެ. 2026 ގެ އައު ދޮގު ލިސްޓް ކިޔާލިއިރު ހަމަ އެވެރިން އެ އުޅެނީ އަތްޖެހުމުގަެި ހޭބޯނާރައެވެ. ވެތުވެދިޔަ ދެ އަހަރު ތެރެގައި ތާރީހުދުށް އެންމެ ބޮޑު ދެ ބަޖެޓާއި ހޯދި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓުތަކުން ވީކަމެއް ކޮށްދެވުނުކަމެއް މުއިއްޒަށް ހަރާމުން ހަރާމެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މި ނިންމުމާއި ގުޅިގެން އެ އޮފީހުގެބޯޑު ން 2 މެންބަރަކު އިސްތިއުފާ ދެއްވި. ކަމަށާއި މެނޭޖްމަންޓް ޕްރޮސެސް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ކަންބޮޑުވާތީ، ސީއެފްއޯ އާއި އެގްޒެކެޓިވް މޭނޭޖްމަންޓްގެ ބޭފުޅަކު އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެންމެ ފަހުން، މެނޭޖްމަންޓުގެ ކަންކަން ބޯޑުން ކުރިއަށް ގެންދާ ގޮތަށް ނިންމައި، ޕެންޝަން އޮފީހުގެ އުސޫލުތަކާއި އިދިކީލަކޮށް ގޮތް ނިންމަން ހިފުމުން، އެ ބޯޑުގެ ޗެއަރޕަރސަންވެސް އިސްތިއުފާ ދެއްވީ ކަމަށެވެ.

ސަރުކާރުން މި އެޅުއްވި ފިޔަވަޅުން ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ހާލަތާ ނުބައްދަލު، ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެ ނުރައްކާތެރި ފިޔަވަޅެއްކަން އެ އޮފީހުން އިސްތިއުފާ ދެއްވި ބޭފުޅުންނާއި މާހިރުންގެ ބަޔާންތަކުން އެނގޭ އިރު، ޕެންޝަން އޮފީހުގެ ބޯޑާއި މެނޭޖްމަންޓުގެ މިނިވަންކަން ނަގާލައި، ގަދަފައި ވިއްދައި، ފައިސާ ޗާޕުކުރަން ޖެހެނީ ކީއްވެގެންތޯ ޝާހިދު ސުވާލު އުފައްދަވައެވެ. 

މަރުކަޒީ ބޭންކުންވެސް މި ވަގުތު ރާއްޖެއަށް މުހިއްމީ ކޮންޓްރެކްޝަނަރީ މަނިޓަރީ ޕޮލިސީއެއްކަމަށް ނޫސްބަޔާން ނެރުއްވާ މަޖިލީހުގައި ވެސް އެވާހަކަ ވިދާޅުވިކަން މަޖިޅިހުގެ ރައީސް ކަންކުރެއްވި ޝާހިދު ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

ސަރުކާރަށް ބަޖެޓަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދަން ނުކުޅެދުމުން، އެކަމުގެ އަގު މުޅި ދިވެހި އިޤްތިސާދު ދައްކަން ޖެހުމަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ވެވޭ އަނިޔާއެއް. ކަމާއި ބޭއިންސާފެއް ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ފައިސާ ޝާޕްކުރުމުގެ މި ބޮޑު މުއާމަލާތުގެ މައުލޫމާތު ރައްޔިތުންނަށް ހާމަ ނުކުރުމުގެ ނަތީޖާ އެއްގެ ގޮތުން ޕެންޝަން އޮފީހާމެދު ރައްޔިތުންގެ އޮތް އިތުބާރު މިއަދު މި ދަނީ ވެއްޔާ މޮޑެވެމުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. މިހާ  ބޮޑު މައްސަލައެއްގައި، މަޝްވަރާ ނުކޮށް، ޚުދުމުހުތާރުކަން އިސްކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މަރުކަޒީ ބޭންކާއި ޕެންޝަން އޮފީސް ފަދަ ގާނޫނީ ބާރު ލިބިފައިވާ މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުން މި ވަގުތު ޒިންމާދާރު ހަރުދަނާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހޭކަން ފާހަގަ ކުރައްވަމުން އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރު އައިފަހުން މިފަދަ މުއައްސަސާތަކުގެ މަސައްކަތް ހީނަރުވަމުން އަންނަ ކަމީ މި ރާޢްޖެއަށް ހެޔޮ ވެރިކަމެއް މިއަދު ބޭނުންވެފައިވާ ކަމުގެ އަލިގަދަ ހެއްކެއް.ކަމަށެވެ.

ލީކުވެފައިވާ އެޕްސްޓީން އެއްވެސް ފައިލަކުން ރައީސް ނަޝިދުގެ ނަމެއް އަދި ގުޅުން ހުރި ވާހަކައެއްވެސް ތިލައެއް ނުވެއެވެ. އެކަމަކު އެޕްސްޓީނާ ގުޅުމެއް އޮތްކަމަށް ވީ ކުރީގެ ރައީސް ޑރ. ވަހީދެވެ. އޭރު ތިލަވިވަރަކީ ބައްދަލު ކުރަން އުޅުނު ކަމެވެ. 

އެޕްސްޓީން އާއި ޑރ. ވަހީދުގެ ގުޅުމަކީ ހީކުރި ވަރަށްވުރެ މާފުން މާގާތް ގުޅުމެއްކަން މިހާރު ލީކްވެފައިވާ އެޕްސްޓީން ފައިލުތަކުން ކަށަވަރުވެއެވެ. ޝަހުޔޫނީ ޝައިތާނު އެޕްސްޓީން އަކީ ދިވެހި އުންމަތުގެ ވަލީއުލް އަމުރުގެ މުސްތަޝާރަށް  ވުމުން ލަދުން ބޯހަލާކެވެ. 

އެތައް ހާސް ކުޑަކުދިން ޖިންސީ ޝިކާރައަށްހަދައިގެން އުޅުނު ޖެފްރީ އެޕްސްޓީންގެ ކްލަބް މެންބަރަކަށް ރާއްޖޭގެ އޭރުގެ ބަގަވީ ރައީސް ވުމަކީ ބިރުހުރި ކަމެކެވެ. އެޕްސްޓީންގެ ބްލެކްމޭލު މަޅީގައި ބެދުނު ވެރިއަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ވަހީދަކީ ބައިވެރިއެއްކަން ކޮށްފައިވާ މުއާމަލާތުތަކުން ސާފެވެ. 

އެޕްސްޓީން ފައިލްތަކުގައި ޑރ.ވަޙީދާއި ސިދާގުޅުން ހުރިކަން 640 ފަހަރަށްވުރެ ގިނަފަހަރު ބަޔާންވެފާ އޮތުމުން ވަހީދަކީ އެޕްސްޓީންގެ ބައިވެރިއެއް ކަމާމެދަކު ބަހުސެއްނެތެވެ. 

އެޕްސްޓީން ފައިލް ތަކުން އެޕްސްޓީންނާ ގުޅުން އޮތްކަމަށް ދައްކާ ރައްޔިތުންގެ ކަންކަމާ ހަވާލުވެގެން ތިބި އެތައް ބަޔަކު ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅު ތަކުގައި އެދަނީ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެމުންނެވެ. ވަހީދަށް އިސްތުފާދެން ނޭގުނަސް އޭނާ މަގާމުން ވަކިނުކޮށް ބަހައްޓަނީ މުއިއްޒަކީ އެޕްސްޓީންގެ ބައިވެރިއެއް ކަމުގައި ވާތީ ހެއްޔެވެ.

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާގޮތުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ބަދަލުކޮށްލީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ހިންގާ ޑިޕާޓްމަންޓަކަށެވެ. ރައީސް ވިދާޅުވާގޮތަކަށް ނޫނިއްޔާ މެންބަރަކަށް އަނގައަކުން ނުބުނެވެއެވެ. ރައީސްގެ ހިޔާލާ އިދިކޮޅަށް ބުނާ މީހަކު ވައްޓާލެވިފައިވަނީ ބިރުވެރި ކަމަކަށެވެ.

ގާނޫނުއަސާސީއަށް ބަދަލުގެނެސް މަޖިލިހުގެ މެންބަރުން ޕާޓީ ލީޑަރުން މެދުވެރިކޮށް ވަކިކުރެވޭ ހިސާބަށް ގެންދެވައިފިއެވެ. މަޖިލިހުގެ އަނގަމަތީގައި މަލަށް އަޅާ އަނގަ ބަންދުކޮށްލައިފިއެވެ.

ގާނޫނުއަސާސީގައި ބުނާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާނުކުރެވޭނެ ގޮތަށް ތަޅުއަޅުވައި ބިޑިއަޅުވައި ނިންމާލާ ރައްޔިތުންގެ ބާރު ކަނޑާލީއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ ބާރު ކަނޑުވާލިގޮތް ކުރުކޮށް ސިފަކޮށް ދެއްވަމުން ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުވެސް ރައީސް މުއިއްޒަށް  ދީގެން ނޫނީ ކަންތައް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް މިހާރު ވިދާޅުވަމުން ދާކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.⠀

ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ރައީސް މުއިއްޒު ކުރައްވާ ކަމަކީ މަރުކަޒުކުރުމާއި ރައްޔިތުން އަތުން ހުރިހާ ކަމެއްގެ ބާރުތައް އަތުލައިގަތުމެވެ. 

އަރާވަޑައިނެވި ކޮންމެ ރަށެއްގައި ވެވަޑައިގަތް ވަޢުދުތައް ބޮޑު ފޮތެއްގައި ޗާޕުކުރައްވައި ނެރުއްވި ކަމަށާއި އެފޮތް ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި ވެގެންދާނީ ލަދުވެތި ފޮތަކަށް ކަމުގައި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ސަރުކާރަށް ނުދީ ވައުދުތައް ނުފުއްދޭނޭ ކަމަށް މުއިއްޒު ވިދާޅުވެގެން ރައްޔިތުން މަޖިލިސް ސަރުކާރަށް ދިނީ ތިން ބައިކުޅަ ދެބައަށް ވުރެވެސް ބޮޑު އަގުލަބިއްޔަތާއެކީގައި ކަމަށްވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

2 އަހަރާއި ބައިވެގެން ދެބައި ކަނޑަށް ދުވެފައި މިއޮތް ނަމަވެސް ފުއްދުނު ވަޢުދެއް ކުރެވުނު ކަމެއްނެތް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވަނީ ރައީސް ޑރ.މުއިއްޒަށް ބިންގަލެއް އެޅުން ނޫން އެއްވެސް ކަމެއް ނެތްކަމަށެވެ.

މުޅި ރައްޔިތަށް ތަފާތެއްނުކޮށް ހިދުމަތްކުރާ ބަޔަކީ އެމްޑީޕީ ކަމަށް ގިނަ ވާދަވެރިން ވެސް ގަބޫލުކުރެއެވެ. ގަބޫލުކުރަން ބޭނުންނެތަސް ހަގީގަތް ބަދަލެއްނުވާނެއެވެ.

އެންމެންގެ ވޯޓް ތިލަފަތަށް ދޭންޖެހެނީ އެމްޑީޕީ ނޫން ބައެއްގެ ވެރިކަމެއްގައި ރައްޔިތުން އެދޭ ހެޔޮ ބަދަލު ނުގެންނާތީއެވެ. ފެނިގެން ދިޔަ އެމްޑީޕީގެ 2 ވެރިކަމުގައި ވެސް ދިވެހިން ނުދެކޭ ހެޔޮ ބަދަލު ރާއްޖެއަށް ގެނެސްދީފައި އޮތުމަކީ އެންމެންގެ ވޯޓް ތިލަފަތަށް ދޭ ސަބަބެވެ.  

އެމްޑިޕީގެ ހިދުމަތުގެ ވާހަކަ އައުކޮށްކޮށްފާ ދައްކަން ޖެެހެވެ. ހަނދާން އައުކޮށް އެއްބާރުލުން ދޭންޖެހެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއްކަންކަން ހަދާނަށް ގެނެސް ގަނަމެވެ. ވިސްނާ ބަޔަކަށް އިބުރަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

އެމްޑީޕީން އެކަހެރިވެ ގޮތް ހުސްވެފައިތިބި އެކަނިވެރި މައިންނަށް އެލަވަންސް ދޭންފެށިއެވެ. ބޭސް ސިޓިއަށް ސަލާންޖެހުން ހުއްޓުވާ ވަކިމީހަކު ތަފާތުނުކޮށް އާސަންދައިން ހިލޭ ބޭސް ކޮށްދޭން ފެށިއެވެ. 

ބާކީވެ ބިކަވެފާތިއްބާ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އެލަވަންސް ދޭން ފެއްޓިއެވެ. ނުކުޅަދުންތެރިކަންހުންނަ ފަރާތްތަކަށްވެސް ހާއްސަކޮށްގެން އެލަވަންސް ދޭން ފެށިއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ މަސައްކަތުން ސްކޫލުކުދިންނަށް ހިލޭ ފޮތް ފަންސޫރު ދޭން ފެއްޓުވިއެވެ. ސްކޫލު ކުދިންގެ ނާސްތާ ތައާރަފް ކުރިއެވެ. ޢޭލެވެލް އާއި އޯލަވަލް ފީ ސަރުކަާރުން ދައްކާދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވަކާލާތުކޮށް އެކަންވެސް ފެއްޓުވިއެވެ. ހިލޭ ޑިގްރީ ޕްރޮގްރާމް ފައްޓާ އެތައް ހާސް ދަރިވަރުންނަށް ރާއްޖެއާއި ބޭރުން ހިލޭ ކިޔެވޭނެ ގޮތް ހަދާފިނެވެ. 

ކުޑަރަށެއް ބޮޑު ރަށެއް ނުބަލާ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ގާއިމުކުރުމުގައި ބޮޑު ކާމިޔާބެއް ހާސިލްކުރިއެވެ.  ގެނދަބުޅިޢާއި ގަދައަޑުފައްގަނޑުން އެތައްރަށެއްގެ ރައްޔިތުން ސަލާމަތް ކުރިއެވެ. 

ރަށްގިރުމުން ސަލާމަތްކޮށްދީ ބަނދަރު ހަދާ ލަފާފުރުން ފަސޭހަކޮށް ދިނީ އެތައް ރަށެއްގައެވެ.  ސާފު ފެން ލިއްބައިދީ ރަށުގެ ފެންފަށަލަ ނަޖިހުން ތަގައްޔަރުވުމުން އެތައް ރަށެއް މިންޖުކޮށްދިނެވެ.  ސްކޫލްތަކާއި މިސްކިތްތަކާއި މަލްޓިޕާޕަސް ހޯލުތަކާއި ކުޅޭ ބިންތަކާއި ޖިމްތައް އެތައް ރަށެއްގައި ގާއިމުކޮށް ދެމެހެއްޓިއެވެ.

ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމުން މުޅި ރާއްޖެ ގުޅުވާލުމުގެ ތަސައްވަރު ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށް އާރުޓީއެލް ތައާރަފް ކުރިއެވެ. ރަރްރަށް ހައިސްޕީޑް ފެރީ ނިޒާމަކުން ގުޅާލުމުގެ ކާމިޔާބު މަސައްކަތް ފަށައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. ބޮޑެތި ރަށްރަށުގައި އާރުޓީއެލް ބަހުގެ ދަތުރުތައް ފެށައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަެވެ. 

ގެސްޓް ހައުސް ވިޔަފާރި ތައާރަފްކޮށް ރަށުގައި ތިބެގެން ޖީބަށް ޑޮލަރުވަންނާނެ ގޮތް ހަދާދިނެވެ. ޓެކްސް ނިޒާމު ތައާރަފްކޮށް ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ  އެތައް ގުނައަކަށް އުފުލާލިއެވެ.  

ކައުންސިލްތަކައް ބާރުދީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމް ދޮންކޮއް  ފައްކާ ކޮށް  އަންހެނުން ބާރުވެރި ކުރުވާ މުޖްތަމަޢުއަށް ނެރުމަށް ކައުންސިލްތަކުގެ 33 ޕަސެންޓް އަންހެނުންނަށް ހާއްސަކޮށްދިނެވެ. 

އެހެނެއް ކަމަކު މިތިބަ މީހުން މަދުކުރީ ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދެވެ. ހެދީ ޕާޓީގެ ކުޑަ ކޮމިޓީއަކުން ރައްޔިތުން ހޮވާ ކައުންސިލަރުންގެ ގޮނޑި ގެއްލުވާލެވޭ ގޮތް ހަދައިފިއެވެ. 

އެއްވެސް ފިކުރެއްނެތި އަތޮޅު ކައުންސިލް އުވާލީއެވެ. ކައުންސިލްގެ ފަހު އަހަރުގެ ބަޖެޓާއި މަސައްކަތުގައި ތަޅު އެޅުވީެއވެ. ރަށުގައި މަޝްރޫއު ހިންގަން ކައުންސިލަރެއް ރައްޔިތެއްގެ ބަހެއް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ.

ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމާ މިހާ ބޮޑަށް ދެކޮޅުވެރި ބަޔަކަށް އިންތިޚާބީ ގޮނޑިތައް ދީގެން ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެ އެއްވެސް ފައިދާއެއް  ނެތެވެ.

ގުދުސް: ގާތްގަނޑަކަށް ދެ އަހަރެއްހާ ދުވަހު ބަންދުކޮށްފައި އޮތުމަށްފަހު، ގާޒާ އާއި މިސްރު ގުޅުވައިދޭ ރަފަހް ބޯޑަރު އަންނަ އާދީއްތަ ދުވަހު އަލުން ހުޅުވާނެ ކަމަށް އިސްރާއީލުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ހުކުރު ދުވަހު އިއުލާނުކޮށްފިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރަފަހު ބޯޑަރުން މީހުންނަށް ދަތުރުފަތުރު ކުރެވޭނީ ވަރަށް ހަރުކަށި އުސޫލުތަކެއްގެ ދަށުންނެވެ.

އިސްރާއީލުގެ 'ކޯޑިނޭޓަރ އޮފް ގަވަރންމަންޓް އެކްޓިވިޓީސް އިން ދަ ޓެރިޓަރީޒް' (COGAT) އިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ދަތުރުކުރެވޭނީ މަދު ބަޔަކަށެވެ. އެގޮތުން ރަފަހު ހުރަސްކޮށް ދަތުރު ކުރެވޭނީ އިސްރާއީލުގެ ސަލާމަތީ ހުއްދަ ލިބިގެން، މިސްރާ އެކު ވިލަރެސްކުރެވި، ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންގެ މިޝަނެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ.

ރަފަހު ބޯޑަރު ހުޅުވުމަކީ އެމެރިކާގެ މެދުވެރިވުމާއެކު އިސްރާއީލާއި ހަމާސްއާ ދެމެދު ވެވުނު ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދެވަނަ މަރުހަލާގެ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް، މި އެއްބަސްވުން ފުރިހަމައަށް ތަންފީޒުކުރާނެ ވަކި ތާރީޚެއް އަދި ކަނޑައަޅާފައެއް ނުވެއެވެ.

ގާތްގަނޑަކަށް ދެ މިލިއަން މީހުން ދިރިއުޅޭ، އަދި ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޭހާއި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ބޮޑު ތަދެއް ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ ގާޒާއަށް އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ރަފަހު ބޯޑަރަކީ އޮތް މުހިންމު ދޮރާއްޓެކެވެ.

ހަމާސްއިން ވަނީ އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތި ފުރިހަމައަށް ބޯޑަރު ހުޅުވުމަށް ގޮވާލައި، ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ހުރިހާ މާއްދާތަކަށް އިސްރާއީލުން އިހުތިރާމްކުރުމަށް ބާރުއަޅާފައެވެ.

ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް އޮތް ނަމަވެސް، އިސްރާއީލުގެ ސިފައިން ދަނީ ގާޒާގެ ބޮޑު ބައެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުންނެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލި ފަހުން ވެސް 490 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޝަހީދުކޮށްލާފައެވެ.

2023 އޮކްޓޫބަރު 7 އިން ފެށިގެން މިހާތަނަށް ޝަހީދުވި މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު ވަނީ 71,600 އަށް ވުރެ މައްޗަށް އަރާފައެވެ.

ދިވެއްސަކަށް ކޮންމެ ކަމެއް ދިމާވިއަސް ފުރަތަމަ ވެސް ދައްކަނީ ސްޕެޝަލިސްޓު ޑޮކްޓަރަކަށް ކަމަށް ބުނެ ރާއްޖޭގެ ބަލިމީހުނަށް ހެލްތު މިނިސްޓަރ ފުރައްސާރަކުރުން ބަލައެއް ނުގަނެވެއެވެ. މީހަކު ބަލިވުމުން ފަރުވާ ހޯދަން ދާންޖެހެނީ އެހެންކާކު ގާތަށް ހެއްޔެވެ. އެއްޔަކީ ބަޔަކު ސްޕެސަލައިޒް ވާން ތަމްރީނު ހަދަން ބޭނުންކުރަން ތިބި ބައެއް ނޫނެވެ. 

އަތުން އެތައް ހަރަދަކާއި ވަގުތެއް އިސްރާފުވަނީ ރަނގަޅު ވަގުތު ރަނގަޅު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކާ ރަނގަޅު ފަރުވާ ނުކުރެވިގެންނެވެ. އައިޖީއެމް އެޗަށް މީހުން ދައްކަން ދާތީއެއް ނޫނެވެ.

އާނއެކެވެ. ކޮންމެ ކަމެއް ދިމާވިޔަސް އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ދެއްކެންޏާ ދައްކަން ޖެހޭނީ އެ ކަމަކާގުޅޭ ސްޕެސަލިސްޓަކަށެވެ. ސްޕެސަލިސްޓަކާ ހަމައަށް ބަލި މީހަކު ދާންޖެހޭނީކީ ބަޔަކު ހަދާނެ އެއްޗެއް ހަދާ ގޮތް ހުސްވާ ހިސާބަކަށް ދިޔުމަކުން ނޫނެވެ. 

މާލޭގެ އެކި ހިސާބުގައި ސަރުކާރުން ކުލިނިކް ހަދައިގެން ބަލިމީހާއާއި ސްޕެސަލިސްޓް ޑޮކްޓަރުންނާ ދެމެދުގައި ފުރޭންޏެއް ލައިގެން މީހުންގެ ވަގުތާއި ފައިސާ ބޭކާރު ކުރުވަން އުޅޭނެ ކަމެއްނެތެވެ. ކަންކަން ކުރާން ނޭނގެންޏާ  އެނގޭ ބަޔަކާ ހަވާލު ކުރާށެވެ. 

މާލޭގެ ހަ ސަރަހައްދެއްގައި ސަރުކާރުން ކުލިނިކްތަކެއް ހަދައިގެން ތަޖުރިބާ ހޯދާ އާދައިގެ ޑޮކްޓަރުން ލައިގެން އެތަންތަން ހިންގުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ހަރަދަކަށް ނުނީ ނުވާނެއެވެ. އެތަންތަން ހިންގުމަށް ކުރާ ހޭދައަށް ބޭރުން ފުލްޓައިމް ސްޕެސިލިސްޓުން ގެނެސްގެން އައިޖީއެމްއެޗްގެ ކިޔު ކުޑަކުރިއްޔާ ހުރިހާ ގޮތަކުންވެސް ފައިދާ ބޮޑުވާނެއެވެ. ބަލިމީހުން ރަނގަޅު ޑޮކްޓަރަށް ނުދެއްކިގެން އުޅޭއުޅުން ވަރަށް ބޮޑަށް ހައްލުވާނެއެވެ. އާސަންދައިން ބޭރަށް ފޮނުވަންޖެހޭ މީހުންވެސް މަދުވާނެއެވެ. 

ހަ ޖީޕީ ކްލިނިކާއެކު، ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަށް މީހުން ހޭދަކުރާ ވަގުތާއި ހަރަދު ސަލާމަތްވެ، ކިއު ކުޑަވުމުގެ ބަދަލުގައި އެކަމުން ބަލިމީހާއަށް ލިބެންޖެހޭ އަސްލު ފަރުވާ ލިބުމަށް ދުވަސްތަކެއް ގެއްލި ފަރުވާލަސްވެ ނުރައްކަލަށް ބަލިމީހާ ހުށަހެޅުން ނޫން ކަމެއް ނުވާނެއެވެ.

އައިޖީއެމްއެޗްގެ އިމަޖެންސީއަށް ދުވާލަކު 500 އަށް ވުރެ ގިނަ ބަލި މީހުން ދެއްކިއަސް، އޭގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަކީ އަސްލު އެ ތަނަށް ދާންޖެހޭ ބައެއް ނޫން" ކަމަށް ހެލްތު މިނިސްޓަރ ބުނުމުން ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ނިޒާމު އޮންނާނެގޮތް ހިތައް އަރުވާލާށެވެ.

އައިޖީއެމްއެޗުގެ އިމަޖަންސީއަށް ދައްކާ މީހުންގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަކީ ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަންޖެހޭ ބައެއް ނޫންކަމަށް ހެލްތު މިނިސްޓަރ ބުނިބުނުމަކީ ދިވެހިރައްޔިތުންނަކީ ކުޅޭކުޅޭ ބައެކޭ ބުނުމެވެ.

ރައްޔިތުން ހޮސްޕިޓަލަށް ދަނީ ކުރާނެ އެހެންކަމެއް ނެތިގެން ވަގުތު ދުއްވާލާށޭ ބުނާ ކަހަލައެވެ. ސްޕުސަލިސްޓުން ފަރުވާ ކުރަން ޖެހެނީ ހިންނަވަރު ބޮޑުފެންޑާ އާއިލާއަށް އެކަންޏޭ ބުނާ ކަހަލައެވެ.

ޖަލުގައި އެކަހެރިކޮށް ހުންނަން ސިއްހީގޮތުން ފިޓްނޫން ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ލަފާދޭ ބަލި މީހަކާ މެދު އެ ގޮތަށް އަމަލު ކުރުމަކީ ލާއިންސާނީ ކަމެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައްޔިތުންނާ މެދު އަމަލުކުރުމުގައި އިންސާނިއްޔަތުކަމާއި އިންސާފުވެރި ކަމާއެކު އަމަލުކުރާ ފަރާތަކަށް ދައުލަތް ވާންޖެހޭނެ ކަމަށްވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަނުގެ ކުރީގެ އެމްޑީ އަހުމަދު ސައީދު މުހައްމަދަކީ  ސިޔާސީ ގޮތުން ފްރޭމް ކުރެވިގެން ޖަލު ހުކުމެއް ތަންފީޒު ކުރެވޭ ހިތުގެ ބަލީގެ ބަލި މީހެކެވެ. 

‏އިންސާނެއްގެ ދިރިހުރުމުގެ ހައްގަށް އުނިކަން އަންނަ ގޮތަށް އަމަލު ކުރުމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އޮތް އިހުތިޔާރެއް ބާރެއް ނޫނެވެ.

ފެނަކައިގެ ކުރީގެ އެމްޑީ ސައީދުގެ ސިއްހީ އެސެސްމެންޓް ތަކުން ސާފުކޮށް އެނގޭ ގޮތުގައި އޭނާއަކީ ޖަލުގެ އެކަހެރި ބަންދެއްގައި ބެހެއްޓޭނެ ފަދަ ސިއްހީ ހާލަތެއްގައި ހުރި މީހެއް ނޫނެވެ.

އޭނާގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާ ވެދާނެކަން ޑޮކްޓަރުންގެ ސާފުބަހުން އެނގެން އޮތްއިރު ބޭސްފަރުވާއަށް ލުއިތަކެއް ދިނުމަށް އިންކާރުކޮށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ގަސްތުގައި ދެވޭ އަނިޔާއެކެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކީ ރައީސްގެ ރަބަރު ތައްގަޑަށްވެ ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ކުޅެމުން ދާކަމަށް ވާދަވެރިން އެބަކިޔައެވެ. ޖުޑިޝަރީއަކީ ވެރި މީހާ ހަތަރެސްފައި ބާނައިގެން ގެންގުޅޭ ގޮނޑި ކޮއްކޮއަކޭ ވެސް އެބަ ކިޔައެވެ. 

މަނިޓަޜީ އޮތޯރިޓީ އާއި ގައުމީ ބޭންކަކީ ވެރިމިހާ ވެއްޓުނަ ނުދޭން ވިއްދާ ކައްތިރިއަށް ހަދައި ފިޔޭވެސް ކިޔާ އަޑު އިވެއެވެ. އެސްއޯއީތަކާއި ސިވިލް ސާވިސް ރައީސްގެ ބުމަރަށް ހަދައިފި ކަމަށްވެސް ކިޔައެވެ. 

އޭސީސިއަކީ ހިޔާނާތާއި ވައްކަމާ ފޮރުވާދީ ފަސްއަޅާދޭ ތަނެކޭވެސް ކިޔަނީއެވެ. ހުރިހާ މިނިވަން މުއައްސަސާތަކަކީ ރައީސްގެ ޕަޕެޓުންނޭވެސް ކިޔަމުއެވެ. ހުރިހާ  ކަމެއް އެހެން އޮތްއިރު  އެ މީހުންގެ އަތްމަތިން މިނިވަން އިންސާފުވެރި އިންތިހާބެއް  ލިބިދާނެ ކަމަށް ހީކުރުމަކީ މޮޔަކަމެކެވެ. 

އަދުލުވެރި ކަމެއް އިންސާފެއް ނެތް އިރެއްގައި  ވާދަވެރި އިންތިހާބަކުން ބާރުވެރިންގެ މައްޗަށް ވާދަވެރިއަކަށް ކާމިޔާބުވާނީ ތަފާތު ބޮޑު މޮޅަކުން މޮޅު ވެވިގެންނެވެ. ކަނޑު ދުވަން ނިކުންނަންވާނީ ހިނދި ފާނޯވެފައި އަބަދު ނުއޮންނާނެކަން އެނގި ހުރެއެވެ. 

ދެ އަހަރު ވެގެން.ދިޔައިރު ފެނާއި ނަރުދަމާޢާއި ކަރަންޓް އެސަރަހައްދަށް ގުޅާދެވޭ ވަރެއް ނުވިއެވެ. ބުރިޖުން ގުޅާލެވޭ ގޮތަށް ހިއްކާފައޮތް ގުޅިފަޅުގެ ފެނާއި ކަރަންޓާއި ނަރުދަމާ ގާއިމުކޮށް މަގުހެދޭނެ ދުވަހެއް ނޭނގެއެވެ.

އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ގާއިމުކޮށްދީ ގޯތިތައް ހަވާލު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ދެއްކީ ބަހަނާއެވެ. މާލެ ސަރަހައްދުން ދިނުމަށް ކުރީ ސަރުކާރުން ކަނޑައެޅި 9000 ގޯތީގެ ތެރެއިން އެންމެ 600 ގޯތިފިޔަވާ ހުރިހާ ގޯއްޗަކަށްވާ ބިން އޮތީ ހިއްކާ ނިންމާފައެވެ. ނުހިކި އޮތް ގޯތިތަކުގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ބޮސްކާލީސް ލައްވާ އައި ހިއްކަމުންނެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާުވެ ވަޑައިގަތުމާއެކުން އެބިންތައް ހިއްކުން ހުއްޓާލާ ރަސްމާލެ ހިއްކަންފެށިއެވެ. 8 މަސް ދުވަހުން ރަސްމާލެ ހިއްކާ ނިންމާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

މާލެ ސަރަހައްދުން ކުރީ ސަރުކާރުން މާލެ މީހުނަށް ހިލޭ ގޯތި ދިނުމަކީ އިޔާދަ ނުކުރެވޭ ވަރުގެ ގެއްލުމެއް ކަމަށް ވެގެންވެސް އުޅުނެވެ. ކަނޑުންނާއި މަގުންނާއި ހޮޅިލައިނު މަތިން ގޯތިދީފައި އޮތްކަމަށް އަޑުއަރުވާ މާލެ ސަރަހައްދުން ދީފައިވާ ގޯތިތައް ހަވާލު ނުކުރަން ލައްކަ ހިތްވަރު ކުރިއެވެ. އެކަމަކު ގޯތިތައް ނުދީ ފަރަކު ނުޖެއްސުނެވެ.

ގޯތިތައް ހަވާލުކުރުން ލަސްކޮށް ދަންމާލުމަށް ދެން ޖެއްސީ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނުގެ ބަހަނާއެވެ. ގިރާވަރުފަޅުން ގޯތި ލިބުނު ބަޔަކު ގުޅިފަޅަށް ބަދަލު ކުރުމަކީވެސް ދަންމަލުމުގެ ބަހަނާއެކެވެ. ކަނޑުން ގޯތިދިނޭ ކިޔާ ކުރީ ސަރުކާރަށް ފާޑުކީ ސަރުކާރުން އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ގުޅިފަޅުން ނުހިއްކާ އޮތް ގުޅީފަޅުގެ ފުންވިލަށް އަޅާލުން މައްސަލައަކަށް ނުވިއެވެ. 

ނެތް ބަޖެޓަކުން ބާޓާ ސިސްޓަމަށް ރަސްމާލެ ހިއްކުމަކީ ގެއްލުމަކަށް ނުވިއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑެތި ޖައްރާފު ގެނެސްގެނާއި ރާޖޫޢަށް ބިންތަކެއްދީ ރަސްމާލޭން ދެތިނ ހެކްޓަރ ނުހިއްކި އެއްބަސްވުން ބާތިލު ކުރުންވެސް ގެއްލުމަކަށް ނުވިއެވެ.

ހުޅުމާލޭ ފޭސް 2އިން ގޯތި ދީފައިވާ ސަރަހައްދާއި ގުޅީފަޅުގައި ކަރަންޓާއި ފެނާއި ނަރުދަމާ ގާއިމު ކުރާނެ ފައިސާއެއް ނެތެވެ. ގުޅީފަޅުގައި މަގު ހެދުމަށާއި ސްކޫލުތަކާއި މިސްކިތް ފަދަ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ގާއިމުކުރަން ސަރުކާރުގައި ފައިސާ ހުރި ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. 

ކަންކަން އެހެން އޮތަސް އެމްއޭސީއޭލްއަށް އަންގައިގެން ފުށިދިއްގަރުފަޅު ހިއްކުމަކީ ކުރާ ވައްކަމެއް ކަމަށް ގިނަބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑެތި ޖައްރާފުތައް ގެނެސްގެން ރަސްމާލެ ހިއްކަނީ ކޮންތާކުން ކިހިނެތް ފައިސާ ނެރެގެންކަމެއް ނޭނގެއެވެ. އެއަރޕޯޓް ކޮންޕެނީ ބަނގުރޫޓް ކޮށްލައިގެންވިޔަސް ރަސްމާލެ ހިއްކަނީ ބަޔަކަށް ހިޔާވަހިކަން ދޭން ކަމަކަށް މީހުން ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. 

ކުރިޔަށް އޮތް 15އަހަރުތެރޭގަވެސް ފުށިދިއްގަރުފަޅިގައި ބަޔަކަށް ދިރިއެއް ނޫޅެވޭނެއެވެ. ބަޔަކު ދިރިއުޅެން ތަނެއް ހިއްކާ ނަމަ  ހިއްމަފުށި ފަޅު ހިއްކައިގެން ގޯތިދިނުން މާޜަނގަޅި ވީހެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ޓާގެޓަކީ ރިޔާސީ އިންތިހާބަށް އެއްބިލިއަން ރުފިޔާ ޖަމާކުރުން ކަމަށް ބުނެއުޅެއެވެ. ވޯޓް ހޯދަން މުއިއްޒުގެންގުޅޭ ފޯމިއުލާއަކީ އިނާޔަތްތަށް ބޮޑުކުރުންކަމަށާއި ވީހާ ގިނަ ބަޔަކަށް ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި  ވަޒީފާދިނުން ކަމަށް ކިޔާއަޑު އިވެއެވެ. އެގޮތުން ކައުންސިލް އިންތިޚާބަށް ވުމުން ނަގާކިޔާ މީހުންނާއި  ޖަމުއިއްޔާތަކަށް ފައިސާދީގެން ގަނެލަމުން ދާކަމަށްވެއެވެ.

އެންމެނަކު މާލޭގައި ދިރިއުޅެނީ މަދަރުސާތަކަށް ދަރިން ވައްދައިގެނެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެންމެނަކު އާމްދަނީ ހޯދަނީ ތަނެއްގައި ވަޒީފާ އަދާކޮށްގެނެއް ވެސް ނޫނެވެ. މަޖޫރީންގެ ގޮތުގައި އުޅޭ މީހުނާއި ގޭގޭގައި މަސައްކަތް ކޮށްދީގެން ކައިބޮއި ހަދާ މީހުން މަދެއްނޫނެވެ. ވަޒީފާ އަދާކުރި ކުންފުނި ވުޖޫދުގައި ނެތް ކިތަންމެ ބަޔަކުވެސް މާލޭގައި އެބަ އުޅެއެވެ. 

ދެ އަހަރުން އަހަރަކުން ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އުޅޭ ތަން ބަދަލުވާން ޖެހިގެން ބަދަލުވަމުން މާލޭގެ އެތަން މިތާ ދިރިއުޅޭ މީހުން ނުލާހިކު ގިނައެވެ. ހުދު ހައުސިންގ މިނިސްޓަރ ކަމުގައިހުރި މުއްތޮލިބު މާލޭގައި ކިތައްތާ އުޅުނު ހެއްޔެވެ.

މާލޭގައި މީހަކު ދިރިއުޅުނުކަން ކަށަވަރުކުރަން އުޅުނު ގޭގެ ވެރިފަރާތުން ލިޔުން ހޯދަން ދޭވަރަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ގޭގެއިން ނިކުންނަން ޖެހިފައި ހުންނަނީ ހުތުރުކޮށެވެ. މީހަކު ލިޔުމެއް ދިނަސް ނުދިނަސް މާލޭގައި ދިރިއުޅުނު ބަޔަކު ދިރިނޫޅޭ ކަމަކަށް ނުހެދޭނެއެވެ. 

ރަށެއްގެ މީހަކު މާލޭގައި ދިރިއުޅުނުކަން ކަށަވަރުކުރަން ލިޔުމެއް ދެންޏާ އެންމެ ސައްހަ ލިޔުމެއް ދެވޭނީ އެރަށެއްގެ ކައުންސިލަށެވެ. ކޮންމެ މީހަކާ ގުޅޭ އެންމެ ގިނަ މުއާމަލާތު ކުރެވިފައި ހުންނާނީ އެމީހަކު ނިސްބަތްވާ ރަށު ކައުންސިލަށެވެ.

ރަށުގެ ރަށްވެހިންގެ ދަފްތަރު ބަލަހައްޓާ ބަޔަކަށް އެމީހަކު އާއްމުކޮށް ދިރިއުޅޭ ތަނެއްގެ މައުލޫމާތު އެނގޭނެއެވެ. ހޯދޭނެއެވެ. އަމްދުން ގިނަ ރަށްރަށަކީ އެކެއް އަނެކެއްގެ ހަރަކާތްތައް އެގޭވަރުގެ ކުދިކުދި އާބާދީތަކެއް ކަމުން މީހަކު ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ މައުލޫމާތު ހޯދޭނީވެސް ރަށު ކައުންސިލަށެވެ. 

ދިރިއުޅޭ ތަނުގެ މައުލުމާތު ދިނުމަށް  ކައުންސިލްތަކުން ދޭލިޔުންތައް ބަލައި ނުގަތުމަށާއި ކައުންސިލްތަކުން ލިޔުންނުދޭން އެންގީ މާލޭގައި އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން އުޅޭ ރަށްރަށުގެ ނިކަމެތިންނަށް ހިޔާވަހިކަން ލިބުނަ ނުދޭށެވެ.

ގައުމިއްޔަތުގެ ވާހަކައިގެ އަޑުގަދަ މިކަލަ ދުވަސްވަރެއްގައި ގައުމިއްޔަތުގެ ރަމްޒުތަކާ މެދު ވިސްނާ ހިޔާލުކޮށްލީމެވެ. ވިސްނާލީ ގައުމީ ނިޝާނާއި ގައުމީ ސަލާމާއި ގައުމީ ދިދައާއި މެދުގައެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގައި އެތަކެއްޗަށް އިހުތިރާމްކޮށް ކުރުނީސް ކުރުމުގައި ފިސާރި ބޮޑު ވާހަކައެއް އޮވެއެވެ. ގައުމީ ރަމްޒުތަކާ އެގައުމަކާ ބޮޑުގުޅުމެއް އޮވެއެވެ. މިސާލަކަށް އިންޑިއާގެ ގައުމީ ސަލާމުން  "ބަހާރަތުމާ" ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށްވެސް ސިފަކޮށްދެއެވެ. ގައުމީ ޖޯޝް ގެނުވައެވެ.

ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސަލާމުން ގައުމީ ޖޯޝް ދިވެހިންގެ ހިތަށް ވައްދައެއް ނުދެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސަލާމުން ހަގީގީގަތުގަޢި ރާއްޖެ ސިފަވެ ގައުމީރޫހު ހިތްތަކަށް ވައްދާދެއޭ ބުނާކަށް ފަސޭހައެއް ނޫނެވެ. ގަބޫލު ކުރަން ބޭނުން ނުވިޔަސް ހަގީގަތަކީ އެއީއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ކަނޑެވެ. ދިވެހީންގެ މައިގަޑު ރޯދި ބަރަކާތް ގުޅިފައިވަނީ ކަނޑާއެވެ. ދިވެހިން މަސްހޫރުވެފައި ވަނީ ޒަމާނުއްސުރެ ކަނޑުގެ ދަރިންގެ ނަމުންނެވެ. ހުރިހާ ކަމެއްހެން ލާމެހިފައިވަނީ ކަނޑާއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދިވެހި ގައުމީ ދިދައިގައި ކަނޑު ކުލައަކަށް ޖާގައެއްނެތެ. 

އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒު އެމޭރުމުން އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅުވަނީ މިއަދު އެންމެ ތުއްތުކުދިންނާ ހަމައިން ފެށިގެން ގިނަ ޒުވާނުން ވެސް އެ މީހުންގެ ހުރިހާ މައުލޫމާތާއި، މުނިފޫހިފިލިވުން އަދި މުއާސަލާތު ކުރުމުގައި އަދި ވިސްނުމުގައި ވެސް ބޭނުން ކުރަނީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. މިފަދަ ހާލަތަކަށް ދިޔައީ އިންޓަނެޓުގެ ޒަރިއްޔާއިން މުޅި ދުނިޔެ ބަވަނަވެ ގުޅިލާމެހުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވަނީ " ބޮޑެތި އާބާދީތަކުން ވާހަކަ ދައްކާ ބަސްތައް ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާބަހަކަށް އޮތް ގޮންޖެހުންތައް ބޮޑެވެ. ދިވެހި ބަސް އެކަންޏެއްނޫނެވެ. ދިވެހި ބަސް ސަލާމަތްކޮށް ދިރުވާ އާލާކުރުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. އެއަށްވުރެެ އަދި މުހިންމީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން އަދި މި ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލު ކަމަށްވާ ޒުވާނުން ގެ ހިތުތެރޭ އިމާންތެރިކަން ކަށަވަރުކުރެވި، ކީރިތި ރަސޫލާގެ މިސާލުން ދިރިއުޅޭ މުޖުތަމައުއެއް ކަށަވަރުކުރުމެވެ." 

އަދިވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. "މިއަދުގެ ހާލަތުގައި އިސްލާމް މާއްދާ ދިވެހި ބަހުން ކިޔަވާދީގެން އެކަން ވާތަނެއް ނުފެނެއެވެ. އަދި ކުދިންގެ ކިބައިގައި އިސްލާމް ދީނަށް އޮންނަންވީ ލޯތްބާއި އިހުތިރާމު ކުޑަވުމާއި ގެއްލުމުގެ ބިރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. މި ދެކަން ވެސް ހާސިލުނުވާން ވީ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތެވެ. އިސްލާމީ އަގީދާ އާއި މުސްލިމަކަށްވުމުގެ ޒިންމާ ފަހުމުވާނޭ އެންމެ ރަނގަޅު ސިޔާސަތުތަކެއް އެކުލަވަލަންވީއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން މާއްދާ ކިޔަވަދޭނެ ބަސް އެއީ ހަމަ ކުޑަކުޑަ ތަންކޮޅެކެވެ. އުރުދޫ ބަހުންވިޔަސް ޗައިނާ ބަހުންވިޔަސް ކުދިންނަށް ފަހުމުވާ ގޮތަކަށް ކިޔަވަދޭންވީއެވެ."

އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި "ދިވެހި ބަސް ކުރިއެރުވޭނީ އިސްލާމް މަައްދާ އަދި ސައިންސް މާއްދާ ދިވެހި ބަހުން ކިޔަވަދީގެނެއް ނޫނެވެ. ކުރަންވީ ކަމަކީ ލިޔުންތެރިންނަށް ފަހި ވަރުގަދަ މާހައުލެއް ޤާއިމު ކުރަންވީއެވެ. ދިވެހި އަދަބީ އުފެއްދުންތަކަށް ރަނގަޅު ފުރުސަތުތަކެއް އުފައްދައިދީ އާމްދަނީ ލިބެނޭ މަގު ތަނަވަސް ކޮށްދޭންވީއެވެ. މި ޖީލުގެ ތުއްތު ކުދިން އަދި ޅަ ޒުވާނުން ގަޔާވާފަދަ ފިލްމް، ގޭމްސް، ފޮތް ފަދަ ތަކެތި ދިވެހި ބަހުން އުފެއްދޭނެ މާހައުލެއް ގާއިމު ކުރަންވީއެވެ."   

"އަރަބި ބަހަކީ ދިވެހި ބަހެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުގެ ހިޔާލެވެ. އެއްގޮތަކަށްވެސް އެހެން ބޭފުޅުންގެ ވިސްނުމާއި ޖަދަލުކުރުމުގެ ނިޔަތަކު ނޫނެވެ. ޒުވާނުން ދީނާ ދުރަށްދާތަން ފެންނަމުންދާކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން އޮތީމައެވެ. އަދި ޅަ ދަރިންނަށް މިހާރުގެ ކަރިކިއުލަމްގެ ތެރެއިން ދީނީ ލޯބި އުފެދޭތަން ނުފެންނާތީ އޮތް ކަންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. މީގެ އެއް ސަބަބެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް ފެންނަނީ އިސްލާމް މާއްދާ ކިޔަވަދޭގޮތެވެ. ކަރިކިއުލަމްގެ މައްސަލަތަކުގެ އިތުރުން ކުދިންނަށް ފަހުމުނުވުމެވެ." ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.

"އަޅުގަނޑު ހަނދާންވަނީ އިނގިރޭސީން އައްޑޫ ހިފަން އުޅުނު އިރު ކަމަށް ބުނެ އޮންނަ މަޖާޒީ ވާހަކައެކެވެ. އައްޑޫ މީހުންނާއި އިނގިރޭސީންގެ ބައްދަލުވުމެއްގެ ވާހަކައެކެވެ. ދެބައި މީހުންވެސް ވާހަކަ ދެއްކީ އެބައެއްގެ ބަހުންނެވެ. ޖަލްސާ ނިމުނީ ދެއްކި ވާހަކައެއް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ނޭނގިއެވެ. ނަތީޖާއެއް ނުނިކުތެވެ." ފައްޔާޒު އެ މިސާލު ޖައްސަވަމުން ދެން ވިދާޅުވީ " މި މައްސަލައަކީ ރުޅިވެރިކަމެއްނެތި މުޅި މުޖުތަމައު ބަހުސްކޮށް ރަނގަޅުގޮތެއް ހޯދޭތޯ އުޅެން މުހިއްމު މައްސަލައެއްކަމަށް" އެމަނިކުފާނަށް ވިސްނިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށެވެ. 

ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާވަނީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމެއް އޮވެގެން ކަމަށް މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވީ "އަދަދު" ނޫހުން ޝާއިއުކުރި ކާޓޫނެއް ނެގުމަށް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޮމިޝަނުން އަންގުމާ ގުޅިގެން އެކސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައެވެ. 

މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި "ޗެކް އެންޑް ބެލެންސް" ނުވަތަ އެކަކު އަނެކަކު ފާރަވެރިވެ ޖަވާބުދާރީކުރުވޭނެ މަގެއް ނެތް ނަމަ، ގޯސް އާދަތައް އާންމުވެ، މުޅި ނިޒާމު ފަސާދަވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. 

އަދަދު ނޫހުގައި ޝާއިއުކޮށްގެން އުޅޭ ކާޓޫނެއްގެ މައްސަލަ މާ ބޮޑުކޮށްލައިގެން އުޅެނީ އެ ކާޓޫނަކީ އިސްލާމުދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރާ ކާޓޫނެއް ކަމުގައި ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ ބަޔަކު ދެކިގެންނެވެ.

އަދަދު ނޫހަކީ ސަރުކާރުގެ ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގައި ދޯހަޅި ސިޔާސަތުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހަބަރާ މައުލޫމާތު ވަރަށް ގިނައިން ގެނެސްދޭ ނޫހެކެވެ. އެހެން ކަމުން އަދަދު ނޫހާމެދު ފިޔަޅުއަޅާ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް ހުރަސް އަޅުވަން ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ ބައެއް ފަރާތްތަކުން އަންނަނީ ގޮވާލަމުންނެވެ. 

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކޮމިޝަންގެ ނިންމުމާމެދު ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތަކާއި ސިޔާސީ ވާދަވެރިން އަންނަނީ ފާޑުކިޔަމުންނެވެ. ހީލަތްތެރި ކަމާއެކު ރޭވިގެން ނޫސްވެރިކަމަށް ހުރަސްއެޅުން ސަރުކާރުން ހުއްޓާލަންޖެހެއެވެ.

ކުރިމަތި ވަމުން އަންނަ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާ ގުޅުވާ ލައްކަ ގޮތްގޮތަށް މީސްމީހުން އެބަ ކެންޕޭން ކުރެއެވެ. ގިނައީ މަލްޓިޕާޓީ ޑިމޮކްރަސީގެ ކުޑައިގާ އެކި މަގާމުތަކަށް ވާދަކުރާ މީހުންނެވެ. އެ މީހުން ގެންގުޅެނީ ޕާޓީ މެނެފެސްޓޯއާއި ވައުދުތަކެވެ. ވާނީ އެހެންތާއެވެ. ޕާޓީއަކާ ނުގުޅެ އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުން ކަމެއް ބަދަލުކޮށްލެވޭނެ އިންތިޒާމެއް ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ތެރެއަކުނެތެވެ. ވަރަށް ހުޝިޔާރު މީހަކަށް ނޫނީ އަމިއްލަ ގޮތުން ކަމަކަށް ވާދަކޮށް ހޮވިގެން ކަމެއް ބަދަލުކޮށެއް ނުލެވޭނެއެވެ. 

ރާއްޖޭގައި މިހާރު އޮތް ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ކަމެއް ބަދަލު ކޮށްލެވޭނީ އެއްވިސްނުމެއްގެ ގިނަ ބަޔަކަށެވެ. އަމިއްލަ ގޮތުން މަގާމަށް ހޮވޭ މީހާ، މީހަކަށް ވަނީ ގިނަ މީހުންނާ ބައިވެރިވެ އެ މީހުންގެ ވިސްނުމަށް ބަދަލު ވުމުންނެވެ. މާގަދަ މީހަކަށް ވެގެން މަހުން މަހަށް މުސާރަ ނެނގުމާއި ގޮނޑި ހޫނުކުރުން ފިޔަވާ އެކަނި އެކަންޏަށް ކުރެވޭ މާ ބޮޑުކަމެއް ނޯވެއެވެ. ޒަރިޔަންދަކަސް އެހެން މީހަކަސް އެކަމުގައި މާބޮޑު ތަފާތެއް ނުހުރެއެވެ.

އޮންނަ ބޮޑު މެޖޯރިޓީ ބޭނުންކޮށްގެން ކަންކަން ކުރިޔަ ނުދިނުމުގެ ދިރިއޮތް މިސާލަކީ މާލެ ސިޓީގެ މިހާރުގެ ކައުންސިލެވެ. ކިތަންމެ ޒިންމާދާރު މުރާލި ހިންގުންތެރި ނަޒާހަތްތެރިއަކު މޭޔަރަކަށް ހުއްޓަސް ކައުންސިލްގެ މެޖޯރިޓީ ބޭނުން ނުވާކަމެއް ކުރިއަނުދީ ބަނދެލާނެއެވެ. ބޮޑު ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓްގައި ނިކުމެ މާލޭ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ކުރެއްވި ވަރުވެސް ނެތް މެޖޯރިޓީއެއްގެ ތެރޭގައި ހާލަކުން މީހަކަށްވެސް ނުކުރެވޭނެ ކަމީ ޝައްކެއް ނެތްކަމެކެވެ. 

ހަމަތެދެކެވެ. ކިރިޔަ ކިރިޔާ ތިންހާސް ހަމަވާ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ސްޓޭޖުމަތިން ރިސެޓް ވެގެން ގައުމީ ކެންޑިޑޭޓް ހެދިގެން ނިކުތުމަކުން ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ނުފޫޒުން އެއްފަރާތްވެ ހުރި މީހަކަށް ޒަރިޔަންދަކަށް ނުވެވޭނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި ވެރިކަމުގައި ތިބެ އެންމެ ބޮޑު ހިޔާނާތް އެ މީހެއްގެ ވެރިކަމުގައިވީ މީހާގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ހުރެ ނަޒާހަތްތެރި ޓެގް އެޅުމަކުން އިތުބާރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ނުވެސް ކުރާނެއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ކެންޕޭނަށް ފައިސާ ހޯދަން ފަންޑްފޮށި ހުޅުވައިގެން ލާރި އެއްކުރާގޮތް ދެއްކުމަކީ އަމާނާތްތެރިއެއް ކަމުގެ ދަލީލެއްވެސް ނޫނެވެ. ކެންޕޭނަށް ފަންޑްފޮށި ހުޅުވުމުން ހަގީގަތުގައި ދައުވަތު އެ ދެވެނީ ގައުމުގައި ތިބި ފައިސާ ވެރިންނަށެވެ. އާހިރުގައި ވެވޭނީ ފައިސާދޭ މީހާގެ ބުމަރަކަށެވެ.

ނަޒާހަތްރިކަން ބޮޑުކަމުން ފައިސާ ދޭމީހުންގެ މަސްލަހަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ނަމުގައި ކާކުދިނީ ކިހާފައިސާއެއް ކަމެއް ހާމައެއް ނުކުރާނެއެވެ. ނަޒާހަތުގެ ކިތަންމެ ބޮޑު ސިއްކައެއް ޖަހައިގެން ނިކުތަސް ފައިސާވެރިންގެ އަޅަކަށް ނުވެ ނުހުރެވޭނެއެވެ، ހަމައެހެން  މަލްޓިޕާޓީ ނިޒާމެއްގައި މެޖޯރިޓީއާ ދެކޮޅަށް ފަހަތުގައި ބޮޑު ސިޔާސީ ޕާޓީއެއް ނެތި ގިނިކަންޏާ ހުންނަ މޭޔަރަކަށް ކުރެވޭނެކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. 

އަމްދުން ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީބާރު އޮންނަން ޖެހޭނީ ރާއްޖެއަށް ކަމަށް ވާހަކަ ދައްކާނެ ޖާގައެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. އެ ވާހަކަ ބާރަށް ދެއްކެން އޮތްދުވަހު ރާއްޖޭން އެ ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ. ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު ރާއްޖެއަށް އޮންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އެއްވެސް އިރަކު ރާއްޖޭން ނުދެއްކީ ޗާގޯހަކީ ރާއްޖޭގެ ބައެއްކަމަށް ރާއްޖެއަށް ގަބޫލުކުރެވިފައި ނެތުމުންނެވެ.

ޒަމާނުއްސުރެ ރާއްޖެއިން ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ޗާގޯހާ ގުޅުންހުރި ބަހުސަކަށް ކުރިއްޔާ ކުރި ބަހުސަކީ ފޯޅަވަހި ކަނޑުގެ މައްސަލައިގެ ބަހުސެވެ. އެއްވެސް އިރަކު ޗާގޯހަކީ ރާއްޖޭގެ ބައެއްކަމަށް ނުވަތަ ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު ރާއްޖެއަށް އޮންނަން ޖެހޭނެ ކަމަކަށް ރާއްޖޭން ވަކާލާތެއް ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ހެއްކަކީ ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީބާރު ހޯދަން ޗާގޯހާ މާދުރުގައި އޮތް މޮރިޝަސްއިން ހުއްޓާނުލާ ބައިނަލްއަގުވަމީ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު އެކަމާ ރާއްޖޭން އަޅާ ކަހާވެސް ނުލާ އޮތް އޮތުމެވެ. 

ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީބާރު ހޯދަން އދ އަށް މޮރިޝަސް އިން ހުށަހަޅައިގެން އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އެތައް މަސައްކަތެއް ކުރަމުން ދާކަން އެނގިހުރެ ރާއްޖޭން އެކަމާ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެއެވެ. މޮރިޝްސް އިން އދ އަށް ރަސްމީކޮށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ދުނިޔޭގެ ކޯޓުގައި އިސްތިޝާރީ ލަފާއާއި ގުޅުން ހުރި ކަންކަން ހިންގާ ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގެ ތާއީދު ހޯދަން މޮރިޝަހުން އެންމެ ބޮޑަށް މަސައްކަތްކުރި ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގައި އޮތީ ރައީސް ޔާމީނުގެ ޕީޕީއެމް ސަރުކާރެވެ. ޗާގޯހުގެ ސިޔާތީބާރު ރާއްޖެއަށް އޮންނަން ޖެހޭކަމަށް ރާއްޖޭން ގަބޫލު ކުރާނަމަ މޮރިޝަސް އެ ކުރިގޮތަށް ރާއްޖެއަށްވެސް މަސައްކަތް ކުރެވެން އޭރު އޮތެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ޗާގޯސް ހޯދަން އެއްކަމެއް ނުކޮށް އޮތީ ރާއްޖެއަށް އެ ހައްއގު އޮތްކަމަށް ރައީސް ޔާމީނަށް ވެސް ޕީޕީއެމަށް ވެސް ގަބޫލު ނުކުރެވޭތީއެވެ.

2019 ވަނަ އަހަރު އދ ގެ އާއްމު މަޖިލީހުގައި ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަންސްއަށް ދޭން ފެނޭތޯ ވޯޓު ނެގުމާ ހަމައަށް އައިރު 2018 ގެ ނޮވެންބަރުގައި ވެރިކަމަށް އައި އެމްޑީޕީއަށް ވަކި ގޮތަކަށް ވޯޓު ދިނުން ފިޔަވާ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ. އެހާ ހިސާބުގައި އެކަމަށް ކަމެއް ކުރެވުނީހީ ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި މައްސަލަ ހުށަހަޅާ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައި އޮތްނަމަތާއެވެ. ކުރެވެން އޮތް އިރުނުކޮށް ރާއްޖެ އޮތީ ހަނެވެ. ދުނިޔޭގެ ކޯޓުން އިޝްތިޝާރީ ލަފައެއް ހޯދާ އދ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ ރުންހުން ހޯދި އިރުވެސް ރާއްޖެއިން ކުކުރާވެސް ނުލައެވެ. 

އެހެން ކަމުން ޗާގޯސް ހޯދަން އެންމެ ފަހުން އެންމެ ބޮޑަށް ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގަތީ ރައީސް ޔާމީނަށެވެ. އެކަމަކު ޔާމީނު ސަރުކާރު ވެސް އޮތީ މޮރިޝަސްއަށް ޗާގޯހުގެ ސިޔާދާތީބާރު ދޭގޮތަށެވެ. އެކަން ކަށަވަރު ވަނީ ރައީސް ސޯލިހު ވެރިކަމުގައި 2019 ވަނަ އަހަރު އދ ގެ އާއްމު މަޖިލީހުގައި މޮރިޝަސް އާދެކޮޅަށް ރާއްޖޭން ވޯޓު ދިންދިނުން ރައީސް ޔާމީނު އިސްވެ ހުންނަވާ ޕީޕީއެމުން  ކުއްވެރި ކުރުމުންނެވެ. ޕީޕީއެމް ޔާމީނު ނެރުއްވި ބަޔާނުގައި ބުނެފައި ވަނީ ރާއްޖޭން ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސްއަށް ދިނުމަށް ދެކޮލު ހެދުމަކީ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން އަޅުވެތިކަމަށް ދިން ހިއްވަރެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރާ ކަމަށެވެ. ޗާގޯހުގެ ސިޔާދަތީބަރު މޮރިޝަސްއަށް ދުނުމަށް ރާއްޖޭން ދެކޮޅުހަދާ އދ ގައި ވޯޓު ދިނުމުން 24 މޭ 2019 ގައި ޕީޕީއެމުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި މޮރިޝަސްގެ ކިބައިން ރާއްޖޭން މާފަށް އެދެންވެސް ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރަށް ގޮވާލާފައިވެއެވެ. 

ފަހުން މުޅި ވާހަކަ އަނެއް ކޮޅަށް ޖައްސަވައިގެން ޔާމީނާއި މުއިއްޒު ދައްކަވާ ވާހަކައަކީ ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީބާރު ލިބުމުން ފޯޅަވަހީ އަސްކަރީ ބޭހުން މޮރިޝަސްއަށް ލިބޭ ފައިސާގެ ދަހިވެތިކަމުގައި ދައްކަވާ ވާހަކައެކެވެ. ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުންނާއި އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް ހުރެފައި އިރެއްގައި ދިވެހިން ހިސާބަކަށް ގޮސް އުޅެފައި ހުއްޓަސް ޗާގޯހަކީ އެއްވެސް އިރަކު ރާއްޖޭގެ ބައެއް ކަމަކަށް ހުދު ޔާމީނާއި މުއިއްޒުވެސް ގަބޫލެއް ނުކުރައްވައެވެ.   

ފޭރު ފަތަކީ ސިއްހީ ގޮތުން ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެކެވެ. ފޭރުފަތުން ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކޮށްދެއެވެ. ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމު ރަނގަޅުކޮށް ބޭރަށް ހިންގުމުން ދުރުކޮށްދެއެވެ، ހިތުގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދީ ގެއްލުންދެނިވި ކޮލެސްޓްރޯލް ދަށްކުރެއެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކޮށްދީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ބެކްޓީރިއާތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި ދުޅަވުން ކުޑަކޮށްދިނުމުގައި ފޭރުފަތުގެ ދައުރު ބޮޑެވެ. ފޭރުފަތުގައި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްސް އާއި ވިޓަމިން ސީ އިން މުއްސަނދިވެފައިވުމުގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑާއި އިސްތަށިގަނޑުގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ.

ގަދީމީ ބޭސްވެރިކަމުގައި ފޭރުފަތް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ސައިގެ ގޮތުގައެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި މީގައި ހަކުރުބައްޔާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބާރާއި، ޖަރާސީމު ނައްތާލުމުގެ ބާރު އެކުލެވިގެންވެއެވެ.

ފޭރުފަތުގެ ސިއްހީ މައިގަނޑު ފައިދާތައް:

• ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކުރުން: ފޭރުފަތް ބޭނުންކުރުމުން ލޭގައި ހަކުރުގެ މިންވަރު މައްޗަށް ދިއުން ހުއްޓުވައިދެއެވެ. ފޭރުފަތަކީ ހަކުރު ބަލި މެނޭޖްކުރުމުގައި ވަރަށް ބޮޑު އެހީއެކެވެ.
• ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ދުޅަހެޔޮކަން: ފޭރުފަތުގައި ހިމެނޭ ޖަރާސީމާ ދެކޮޅު މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ބަނޑުގައި ހުންނަ ނުރައްކާތެރި ބެކްޓީރިއާތަކާ ހަނގުރާމަކޮށް، ބޭރަށްހިންގުމާއި، ބަނޑުފުއްޕުން ފަދަ އުނދަގޫތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ.
• ހިތުގެ ދުޅަހެޔޮކަން: ފޭރުފަތުގައި ހިމެނޭ ފައިބަރާއި ޕޮޓޭސިއަމް އާއި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކުގެ އެހީގައި ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންދޭ "އެލް.ޑީ.އެލް" ކޮލެސްޓްރޯލް ދަށްކޮށްދެއެވެ. ފައިދާހުރި "އެޗް.ޑީ.އެލް" ކޮލެސްޓްރޯލް އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އަދި ލޭގެ ޕްރެޝަރު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެއެވެ.
• ދިފާއީ ނިޒާމު: ވިޓަމިން ސީ އާއި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ގިނަ އަދަދަކަށް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކޮށްދީ، އެކި ބަލިތަކާއި އިންފެކްޝަންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.
• ބަރުދަން މެނޭޖްކުރުން: ކާނާގައި ހިމެނޭ ކާބޯހައިޑްރޭޓްސް ހަކުރަށް ބަދަލުވާ މިންވަރު ލަސްކޮށްދީ، ގިނައިރު ބަނޑުފުރިފައި ހުންނަ ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރުވައެވެ.
• ހަންގަނޑާއި އިސްތަށިގަނޑު: ފޭރުފަތުގައިވާ ޖަރާސީމު ނައްތާލުމުގެ ބާރުގެ ސަބަބުން މޫނުގައި ބިހި ނެގުމާއި، ހަންފޮޅުމާއި، އިސްތަށި ފޭބުން ފަދަ ކަންކަމަށް ހައްލު ހޯދައިދެއެވެ. ބޮލުތެރޭގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ.
• ދުޅަވުން ކުޑަކުރުން: މީގައި ހިމެނޭ "ކުއާސެޓިން" ފަދަ ފްލޭވޮނޮއިޑްސްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ އެކި ގުނަވަންތައް ދުޅަވުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ.

ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް:

ފޭރުފަތު ސައި:

• ތާޒާ ފޭރުފަތް ފެނުގެ ތެރެއަށް އަޅައިގެން ކައްކާލުމަށްފަހު، އެ ފެންގަނޑު ފުރާނާލައިގެން ސައިގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް ފޭރު ހިކިފަތްވެސް ފެނުގެ ތެރެއަށް އަޅައިގެން ކައްކާލުމަށްފަހު، އެ ފެންގަނޑު ފުރާނާލައިގެން ސައިގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.
• ފޭރުފަތް ހިއްކައިގެން ސައިފަތުގެ ގޮތުގައިވެސް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. ތާޒާ ފޭރުފަތް ހިމުންކޮށްގެންނާއި ހިކިފަތް މުގުރައިގެން ޕައުޑަރ ގޮތުގައި ހޫނުފެނަށް އަޅައިގެން ސައިގެ ގޮތުގައިވެސް ބޭނުން ކުރެވޭނެއެވެ.                 

އެމެރިކާގެ މާލީ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ބިންގަލެއްގެ މައްޗަށް ތިރިކޮށް އެމެރކާގެ އާމްދަނީ އިތުރުވެ، ސަރުކާރުގެ ހަރަދުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރިކުރިހެން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސޯދަށް އަރާ ލޮޅުންވަނީ ބޮޑެވެ. އެމެރިކާއަށް ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރުވުމާއި، ހަރަދުތައް ކުޑަވުމާއި އަލަށް ތައާރަފުކުރި ޓެރިފްތަކުން އެގައުމަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅު ވީވީހެން މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގްތިސޯދަށް އަރާ ލޮޅުން ވަނީ ބޮޑެވެ. ޑޮލަރުގެ އަގު އުފުލި އެހެން ނޫނީ ކުރަންނުޖެހޭ އެތައް އިތުރު އެތައް ހޭދައެއް އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ގައުމުތަކަށް ވަނީ ކުރަންޖެހިފައެވެ. 

ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް ބަރޯސާވާ ގައުމުތަކުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ދަށްވެ ތަކެތީގެ އަގު އަތްނުފޯރާ ވަރަށް ބޮޑުވެގެން ދަނީއެވެ. އެމެރިކާގެ އިގުތިސޯދުގެ ހަކަތަ އިތުރުވަނީ އެހެން ގައުމު ތަކުގެ ދިޔަ ބޮއިގެންނެވެ، ދުނިޔޭގެ އިގުތިސޯދުގައި ދައުރުވާ އެމެރިކާ ޑޮލަރު މަދުވާވަރަކަށް އެހެން ގައުމުތަކުގެ ފައިސާގެ އަގުވެއްޓި ދަރަނީގެ ދަންތުރާގައި ޖެހެން މަޖުބޫރުވެއެވެ.  

އެމެރިކާ އެހާލުގައި އޮތްއިރު ނުފޯރާފޮތިން ފޫގެޅުން އާދަވެފައިވާ ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ޖެހޭނެ ހާލު ވިސްނާލާށެވެ. ‏އެއްވަޅުގަނޑަށް ފަސްއަޅަން އެއަށްވުރެ ފުންވަޅުގަނޑެއް ކޮނެގެން ނޫނީ ސަލާމަތެއް ނެތް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވި ދަރަނީގެ ދަންތުރައިގައި ޖެހި މިވަނީ ހަފުސް ވެފައެވެ. ދަރަނި އަދާކުރަން ބޮޑު އިންޓްރެސްޓެއްގައި ލޯނު ނަގައިގެން ސަލާމަތްވެދާނެ ކަމަށް ހީކުރުމަކީ ހާދަހާވާ މޮޔަކަމެކެވެ. ރިބަވީ ނިޒާމުގެ ދަށުވެ ގައުމުގެ އިގްތިސޯދަށް މިވަނީ ކެންސަރު ޖެހިފައެވެ.   

ދަރަނީގެ ދަންތުރައިން ދިވެހި ރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރުމުގެ ގާބިލުކަމެއް ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގައި ވެސް ނެތެވެ. ދަރަނި ދައްކަން އިތުރު ދަރަނި ނެގުން ނޫންކަމެއް ކުރަން އެނގޭ ބަޔަކަށް މިސަރުކާރު ނުވިއެވެ. ކޮރަޕްޝަނާއި އިސްރާފުގައި ހައްދު ފަަހަނައަޅާފައި ވާއިރު ސަރުކާރު ހިންގުމަށް ކުރާހޭދަ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ކުރަނީ ބޮޑެވެ.  

ފުވައްމުލަކު ސިޓީ ވެސް އެކަމުން ހުސްވެގެން ނުވެއެވެ. ފުވައްމުލަކަށް ކޮށްދޭން ވައުދުވެފައިވާ ކަންކަމުގެ ވައުދު ލިސްޓުން ހަބަރެއް ހިލަމެއް ނުވެ ދެއަހަރު ވެގެން ދިޔަ ކަންކަމުގެ ހަނދާން އައުކޮށްލަމާހެއްޔެވެ.

• މާލޭ ރަސްފަންނު ފަދަ ރީތި އާޓިފިޝަލް ބީޗެއް ހަދާދޭން ވީ ވައުދު ވީތަނެއްވެސް ނޭގެއެވެ. އެނގޭ ކަމަކީ އެއްވެސް އަމަލީ މަސައްކަތެއް އަދި ނުފެށޭކަމެވެ.
• ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ބަނދަރު ބޮޑުކުރުމަށް ވެސް ވައުދުވިއެވެ. އަދި އަދަށްވެސް ކުރި ކަމެއް ކުރާ ކަމެއް ނެތެވެ.
• ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި ބިނާކޮށްދޭން ވައުދުވީ އެންމެ މިޒަމާނުގެ ދަނާލު ވައުދު އޮތީ ވީގޮތަށެވެ. ދަނާލު ބިނާކުރުމަށް އިނގިއްޔެއް ވެސް ހަލުވާލި ކަން ދެނަހުރި މީހަކު ނެތެވެ.
• ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި ގައުމީ ފެންވަރުގެ ލައިބްރަރީއެއް ގާއިމުކުރުމަށް ވެސް ވައުދުވިއެވެ. ބިނާކޮށްދޭން ވައުދުވީ އެ ބުނާ ލައިބްރަރީ ހުރީ ކޮންތާކު ކިހިނެއްކަން އެނގޭ މަހުލޫގެއް އުޑުބަޅުކުރެއްވި ހިސާބުގައި ހުރިކަމަކަށް ނުވެއެވެ.
• ފުވައްމުލަކު އެއާރޕޯޓުގެ ރަންވޭ ދިގުކުރުމުގެ ވައުދުވެސް އޮތީ ވާނުވާގައެވެ. ކުރިކަމެއް ކުރާކަމެއް ހަރާމުން ހަރާމެވެ.
• ފުވައްމުލަކު އެއާރޕޯޓުގެ ވަސީލަތްތައް ތަރައްގީކޮށް ހިދުމަތް ރަނގަޅުކުރުމު ވައުދު ވެސް ފުއްދެނީއެއް ނޫނެވެ. މިސަރުކާރު އައިރު އޮތް ހާލަތަށްވުރެ އެންމެ ކަމެއްވެސް ހުސްވި ދެއަހަރު ތެރޭގައި ރަގަޅު ކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
• ފުވައްމުލަކު ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލެއް ގާއިމުކޮށްފައި ހުރީ ބިމު އަޑީގައި ނޫންކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ހަމަ ގައިމުވެސް ފުވައްމުލަކު ފަސް މައްޗަކު ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލެއް އަދި ނެތެވެ. ހޮސްޕިޓަލް ޓާޝަރީ ކުރަން ކުރި އެއްކަމެއް ރައްޔިތުންނަކަށް ފެންނާކަށް ވެސް ނެތެވެ.
• މާބަނޑު މީހުންނާއި ކުޑަކުދިނަށް ހާއްސަކޮށްގެން ފުވައްމުލަކުގައި ހޮސްޕިޓަލެއް ގާއިމުކުރަންވެސް ވައުދުވިއެވެ. ދެއަހަރު ވެރިކަމަށް ވެގެން ދިޔައިރު އެ ބުނި ހޮސްޕިޓަލެއް ގާއިމުކުރަން ކަމެއް ނުކުރާކަމީ ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތެެކެވެ.
• ފުވައްމުލަކަށް ހާއްސަކޮށްގެން އިކޯ ޓޫރިޒަމް ތައާރަފުކުރުމަށް ވީ ވައުދުގެ އަސަރެއް ވެސް ނުފެނެއެވެ. ތައާރަފް ކުރަންބުނި ފުވައްމުލަކު އީކޯ ޓޫރިޒަމް ތައާރަފްކުރުން އޮތްގޮތަކާއ އޮތް ހިސާބެއް ހަމަ ނޭނގެއެވެ.
• ފުވައްމުލަކުގައި ހިންގަން ވައުދުވީ ސިޓީ ހޮޓާ މަޝްރޫއު ހިންގާތީއެއް އަދި ހިންގަން އުޅޭތަނެއް ވެސް ނުފެނެއެވެ. ފުވައްމުލަކު ސިޓީ ހޮޓާ ބިނާކުރަނީ ޖައްވުގައި ނޫންކަމެއް ވެސް ނޭނގެއެވެ.
• ވަގުފް ބިނާއެއް ހަދައި ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި ހުރި ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތައް އެއް ފުރާޅަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށް ވީވައުދުގެ ހިލަންވެސް ނުވެއެވެ.
• އިންޑޯ އައުޓު ޑޯ ކުޅިވަރުތަކާއެކު ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި ކުޅިވަރު ކޮމްޕްލެކްސްއެއް ހެދުމަށްވީ ވައުދު ހުދުކާފޫރަށް ވީތާއެވެ.
• ބޯހިޔާ ވަހިކަން ހައްލުކޮށް ދިނުމަށް ފުވައްމުލަކުގައި ހިންގަން ބުނި ހައުސިން މަޝްރޫއު ވަނީ ބޯމަތިން ގޮސްފައެވެ.
• ޑައިވަރުންނަށް ހާއްސަކޮށްގެން ފުވައްމުލަކު ސިޓީގައި ގާއިމުކޮށްދޭން ވައުދުވީ ޑިކޯ ޗެމްބަރ ހުވަފެން ވެސް ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ ބިލާހަކަށެވެ.

ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް އަނެއްކާވެސް ވައުދު އައުކުރަން ދެން ނުހަދާށެވެ، ވެރިކަމާއި މަޖިލސް މުއިއްޒަށް ދީގެން ރައްޔިތުން ބިކާރީވުން ނޫނީ ވީކަމެއް ނެތެވެ. ކައުންސިލް ދިނަސް އެނޫން ވަރެއް ނުވާނެއެވެ. މި ފަހަރު ސަރުކާރަށް ކައުންސިލް ދިނުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ހެދޭނެ އެންމެ ބޮޑު ގޯހެވެ.

މުއިއްޒަކީ ލޯކަލް މާރުކޭޓާއި މަސްމާރުކޭޓު ޒަމާނީ ފެންވަރަކަށް ހަދާދޭނެ ކަމުގެ ވަައުދާއި އެކު މޭޔަރު ކަމަށް އައި މީހެކެވެ. މާލޭގެ ޕާކިންގ އާއި ބިދޭސީންގެ މައްސަލަތައް ހައްލު ކުރަން އައި މީހެކެވެ.  އެކަމަކު އަދިވެސް ކަންކަން ހުރީ އިހު ހުރި ގޮތަށެވެ.

މުއިއްޒަކީ ޕާކިން ޒޯނުތައް ބައި އެޅޭ ގޮތަށް ވިއްކި ކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހެކެވެ. މާލޭގެ މުހިންމު ބިންތައް އަމިއްލަ މަންފާއަށް ވިއްކި ކަމުގެ ތުހުމަތު އިންތިހާއަށް ކުރެވޭ މީހެކެވެ. އައުސަހަރާ މިސްކިތް ތަޅާލާ ރިޔާސީ ކެންޕޭނަށް އެޕްރޮޖެކްޓް ފުޅިއްސާލުމުގެ ތުހުމަތު އޮތް މީހެކެވެ. 

މޫސާ އަލީ ޖަލީލަކީ އަސްކަރީ ގޮތުން ކުޅަދާނަ މީހެކެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން އެއްވެސް ހުނަރެއް ތަޖުރިބާއެއް ނެތް މީހެކެވެ. 

މުއިއްޒު ހިނގި މަގުން މޫސާ ޖަލީލް ހިނގާނަމަ މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް ވާނެ ގެއްލުން ވަޒަން ކުރަން ވެސް ނޭގެޢެވެ.  މުއިއްޒު ހިނގި މަގުން ހިގާނެ ކަމަށް ޖަލީލު ބުނި ބުނުން މުޅިއުމުރުގައި  ކުރި އަސްކަރީ ހިދުމަތަށް ވެސް ހުތުރެވެ.

މޭޔަރ ކަމަކީ ކުރުނީސްކޮށް ޔޭސް ސަރ ކިޔަން ޖެހޭ މަގާމެއް ނުނެވެ. އެތަނުގައި ހިދުމަތް ކުރަންޖެހޭނީ ސިވިލއަނުންނަށެވެ. ފުރަތަމަ ސްޕީޗުންވެސް ފެނިގެންދިޔައިީ މުއިއްޒުގެ ކުރިމަތި  ބޯ ގުދުކޮށް ކުރުނީސްކުރާ އަޅެކެވެ.  މޫސާ ޖަލީލުގެ ފުރަތަމަ ޕަބްލިކް ސްޕީޗުންވެސް ފެއިލް ވެއްޖެއެވެ.

އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެހެން މީހަކު ބަލިކުރައްވާކަށް އާދަމް އާޒިމް މަސައްކަތެއް ނުކުރައްވައެވެ. އާދަމް މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ ކުރައްވާކަމެއް ކާމިޔާބު ކުރެއްވުމަށެވެ. އާދަމް އާޒިމް މިސާލު ނަންގަވަނީ ކުރީގެ މަޝްހޫރު ފުޓްބޯޅަކޯޗް އަބްދުލްޖަލީލް (އަބުޖީ)ގެ ބަސްފުޅަކުންނެވެ.

ކޯޗް އަބްޖީ ވިދާޅުވެފައިވާ މިސާލީ ވާހަކަ ކޮޅެއް ގޮތުގައި އާޒިމް މިސާލު ނަންގަވާ ވާހަކަ ކޮޅެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރައްވަނީ  ދަނޑަށް އަރާނީ ގޯލް ޖަހަން ކަމަށެވެ. ގޯލްޖެހޭނީ ގޯލް ޖަހަން އުޅޭ ބަޔަކަށް ކަމަށެވެ. ކަށިމަތީ ޖަހަން އުޅޭ ބަޔަކަށް ޖެހޭނީ ކަށިމަތީގައި ކަމަށެވެ. އާދަމް އާޒިމް ކުރައްވާ ކަންކަމުގައި ކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަވަނީ ކޯޗް އަބުޖީގެ އެ އަގުހުރި ބަސްފުޅުން ހިތްވަރު ހޯދަވައިގެންނެވެ. 

އެއްވެސް ކަމެއްގައި އަމިއްލައަށް ގޯސްކަމެއް ނުކުރާ ހިނދެއްގައި އެކަމަކާ ކަންބޮޑުވާން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވާ އާދަމް އާޒިމް ކަންކަން ކުރެއްވުމުގައި އަމާޒު ހިއްޕަވަނީ ކުރައްވާ ކަމެއް ކާމިޔާބު ކުރެއްވުމަށެވެ. އަމްދުން މިޒަމާނަކީ އެކަކު އަނެކަކު އަބުރުކަތިލާ މަހާ ކައްޓާވެސް ކާ ޒަމާނަކަށް ވާއިރު އެކަންކަމައިގެން އުޅުއްވައިގެން ކުރައްވާ ކަމެއް ކާމިޔާބުނުވާނެ ކަމަށް އާދަމް އާޒިމް ގަބޫލު ކުރައްވައެވެ. ކޮންމެ މީހަކީވެސް މީޑިއާ މީހަކަށްވާ ޒަމާނެއްގައި އަބަދުވެސް ވިސްނަންޖެހޭނީ ގޯސްކަމެއް ނުކުރުމަށް ކަމަށް އާޒިމް ދެކެވަޑައި ގަނެއެވެ. ގޯސްކޮށް ކަމެއް ނުކުރާހާ ހިނދަކު ކަންބޮޑުވާ ނުޖެހޭނެކަމަށް އާދަމް އާޒިމް ދެކިވަޑައިގަންނަވައެވެ. 

މާލޭ ސިޓީ މޭޔަރުކަމުގެ އެމްޑީޕީ ޓިކެޓް ހާސިލު ކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން އާދަމް އާޒިމް ގަބޫލު ކުރައްވަނީ އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުންނަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަމައާއި އުސޫލު ގަބޫލުކުރާ ބައެއްކަމުގައި ވުމުން ލިބިވަޑައިގެން ކާމިޔާބެއް ކަމަށެވެ. އާދަމް އާޒިމް އެމްޑީޕީއަށް ފުރަތަމަ ސޮއި ކުރެއްވި ދުވަހުން ފެށިގެން މިހާތަނަށް ވެސް ވަރަށް ގާތްކޮށް އެމްޑީޕީ މެންބަރުން އާދަމް އާޒިމާ ދޭތެރޭގައި ދެކޭތީ ލިބިވަޑައިގެން ކާމިޔާބެއް ކަމަށް މޭޔަރ އާޒިމް ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ. 

ހަމައެހެން ގޯއްޗާ ފްލެޓް ދިނުމުގެ ދެވަނަ ބުރެއް އިއުލާނުކޮށް އުތުރު ތިލަފަޅުން ގޯތި ދޭން ސަރުކާރުން ނިންމިއެވެ. ދެވަނަ ބުރުގައި ގޯއްޗާއި ފުލެޓަށް އެދުނު މީހުންގެ ނަންތަކާއި ގޯއްޗާއި ފުލެޓު ހައްގު މީހުންވެސް އާއްމުކޮށް ވަނީ އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. 

ބުނެވި ދިޔަ ހުރިހާ ނިންމުމަކީވެސް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ނިންމުމެވެ. އެއްޔަކީ އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ނުވަތަ އެމްޑީޕީގެ އަމިއްލަ ނިންމުން ތަކެއް ނޫނެވެ. ވެރިކަން ކުރާ މީހާ އާއި ޓީމު ބަދަލުވުމަކީ ކުރިން ވެރިކަމުގައި ތިބި ބަޔަކު ނިންމުން ބަދަލު ވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.  

ކުރީގައި ވެރިކަން ކުރިބަޔަކު ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ހައްގަކަށް އުނިކަމެއް ލިބިފައިވާކަން ޝަރުއީ ހުކުމަކުން ކަނޑަނާޅާހާ ހިނދަކު އެ އެއްވެސް ނިންމުމަކަށް ފަހުން އަންނަ ބަޔަކަށް ބަދަލެއް ނުގެނެވޭނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހެއްގެ ހައްގަކަށް އުނިކަމެއް އަތުވެދާނެ ކަމެއް ކުރިން އޮތްގޮތްނޫން އެހެންގޮތަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ބާރު ވެރިކަމަށް އަންނަ ބަޔަކަށް ލިބިގެނެއް ނުވެއެވެ. 

ކުރީ ސަރުކާރުން ކުރި އިއުލާނަށް ގޯތި ގެދޮރަށް އެދި އެތައް ބަޔަކު ވަނީ ސަރުކާރަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. އެ ހުށަހެޅުން ގަބޫލުކޮށް ބަލަންޖެހޭ ބެލުންތައް ބަލާ ގޯތި ހައްގު އެތައް ބަޔަކު ސަރުކާރުންވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެހެން އެކަން އޮއްވާ އަނެއްކާވެސް ގޯއްޗާ ފްލެޓަށް ހުޅުވާލައިގެން އަނެއްކާވެސް ގޯއްޗާއި ފްލެޓަށް އެދެން ޖެއްސުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ކުޑައިމީސްކުރުމެވެ. 

ގޯތި ގެދޮރަށް އެދި ފޯމްލާން ހުޅުވާލަން މިހާރު ޖެހޭނީ ކުރިން ގޯއްޗާއި ފުލެޓަށް އެދެން ކުރިން ފުރުސަތު ނުލިބުނު މީހުނަށް އެކަންޏެވެ. ކުރިން ގޯއްޗާއި ފުލެޓަށް އެދުނު މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެނަށް ގުރުއަތުން ޒުރޫރަތްތެރިކަމުގެ ތަރުތީބުން ގޯއްޗާއި ފްލެތް ޖެހޭނީ ހަވާލުކުރަމުން ދާށެވެ. ފްލެޓާއި ގޯތި ދިނުމުގައި ކުރިން ކަމެއް ގޯސްކޮށް ހިނގާފައި އޮތިއްޔާ އެ މައްސަލައެއް ބަލާ ފިޔަވަޅު އަޅަމުން ދިޔައިމާ ނިމުނީއެވެ. ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭނީ ގޯސްކޮށް ހުންނަ ކަންކަމަށް އެކަންޏެވެ. މުޅި ސްކީމް ހުއްޓާލާ އަލުން ބަލުން ފެށުމަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ. އެއީ އޮޅުވާލުމެކެވެ. އަނިޔާއެކެވެ. ގާނުނާ ހިލާފު ޖަރީމާއެކެވެ. 

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް އެމްޑީޕީ ޕްރައިމަރީ ކާމިޔާބުވެ ވަޑައިގަތުމުން ރައީސް ސޯލިހު ވަނީ ނަސޭހަތްތެރިވެ ވަޑައިގެންފައެވެ، އާދަމް އާޒިމަކީ ހެޔޮ ބަސް އަޑު އައްސަވާ ގަބޫލުކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. 

އާދަމް އާޒިމް ހޯއްދެވި ކާމިޔާބީ ރައީސް ސޯލިހު ދެކިވަޑައިގަތީ މާލޭ މޭޔަރު ކަމުގައި ހުންނަވައިގެން މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އާދަމް ކޮށްދެއްވި ހިދުމަތްތައް އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުން ބަލައިގަތްކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

ކެމްޕެއިން ތެރޭގަ ވަރަށް ގިނަ މާލޭގެ މެންބަރުންނާ ބައްދަލުވެ ވަޑައިގެންފައިވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ މާލޭގެ  އެ މީހުންގެ އިހުސާސްތަކާއި އެ މީހުން އެދޭ ގޮތްތައް ވެސް ވަނީ އަޑު އިވި ވަޑައިގންފައިވާނެ ކަމަށެވެ.

މާތް އަމުރާއި އިރާދަފުޅާއެކު އަލުން މޭޔަރު ކަމަށް ހޮވިވަޑައިގެންފިނަމަ އެ އިހުސާސްތަކާ އެ ހުށަހެޅުންތަކަށް އަމަލީ ސިފަ ގެންނެވުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވަން މޭޔަރ އާޒިމަށް ރައީސް ސޯލިހު ނަސޭހަތްތެރިވެ ވަޑައިގަތެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ މުޅި ތާރީހުގައިވެސް ނުފޫޒެއް ނެތި އަމާންކަމާ އޮމާން ކަމާއެކު ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަށް ބޭއްވުނު އެންމެ ފުރިހަމަ އިންތިހާބު ކަމުގައި މިފަހަރުގެ ޕްރައިމަރީ ވެގެން ދިޔަ ދިޔުމަކީ އެންމެ ބޮޑު އެއް ކާމިޔާބެވެ. ޝަކުވާ އުފެދޭޒާތުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ނުހިނގާ މުޅި އިންތިހާބު ނިމިގެން ދިޔަ ދިޔުމަކީ ލިބުނު ބޮޑު މޮޅެކެވެ. 

އިއްޔެ ނިމިގެން ދިޔަ ޕްރައިމަރީން ފެނިގެން ދިޔައީ ތެދުވެރިކަމާއި، އަހުލާގީ މިންގަނޑުތަކާއި، ހަމަޔާ އުސޫލު ހިފެހެއްޓުމަށް އެމްޑީޕީގެ ގިނަ މެންބަރުން ލޯބިކުރާކަމެވެ. މީހަކު އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު ކުރާ ހިދުމަތުގެ އަގު ވަޒަން ކުރަން އެމްޑީޕީ ދަންނަކަމެވެ.

ހަމަ އެހެން އެމްޑީޕީ މެންބަރުން ތިބެނީ ވަކި މީހެއްގެ ވަށައިގެން މުގޯލި އަޅައަޅާ ނޫންކަން ދައްކާ ދީފިއެވެ. ޕާޓީއާއެކު ތެދުވެރިކަމާ އިހުލާސްތެރި ކަމާއެކު މަސައްކަތްކޮށް ނަތިޖާ ނެރެދޭ ލީޑަރުން ދޫކޮށްނުލާނެކަން ސާބިތުކޮށްދީފިއެވެ.

ކުރިން ކިތަންމެ ބޮޑު ހިދުމަތްތެރިއަކަސް ޕާޓީއަށް ކުޑައި މީސްކޮށްފި ނަމަ އިތުބާރު ހޯދަން ގުރުބާނީތަކެއް ވާންޖެހޭނެކަމުގެ އިހުސާސް ކޮށްދީފިއެވެ. ޕާޓީއަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތާކޮންމެ މީހަކުވެސް އިސްލާހުވެ ހަމަ މަގަށް އެނބުރި އައުމަށް އެމްޑީޕީގައި ޖާގަ އޮތްކަމާއި އިސްލާހުގެ މަގަށް ރުޖޫއަވެއްޖެކަން މެންބަރުންނަށް ކަށަވަރު ކޮށްދޭން ޖެހޭކަން ބުނެދީފިއެވެ. ޖަޒްބާތުގައި ބަޔަކު ދައްކާހާ ވާހަކައަކަށް ހެއްލި ގެއްލޭ ބަޔަކަށް އެމްޑީޕީ ނުވާނެކަން ކަށަވަރުކޮށް ދީފިއެވެ. 

އެމް.ޑީ.ޕީގެ ލޮބުވެތި މެންބަރުން ވަނީ ނިމިދިޔަ ޕްރައިމަރީއަކީ ވަރުގަދަ މުސްތަގުބަލަކަށްޓަކައި ލިބިގެންދިޔަ އާ އުންމީދަކަށް ހަދާދީފައެވެ. ނިމިދިޔަ ޕްރައިމަރީގައި އެމްޑީޕީ މެންބަރުން އެންމެ ސާފުކޮށް ބުނީ ރޫޅާލަން ޖާގަދެވެން ނެތް ކަމަށެވެ.

ޝާހިދު ވިދާޅުވީ  މި އިންތިޚާބުގައި އެމްޑީޕީގެ ރޫޙުގައި ޖޯޝާއި ފޯރިއާއި އެކު ވާދަކުރެއްވި އެންމެހާކެންޑިޑޭޓުން ދެއްކެވި ޑިމޮކްރަސީގެ ރީތި ނަމޫނާއަށް ޝުކުރު ދަންނަވާ ކަމަށެވެ.

ދެން އޮތީ ޕްރައިމަރީ ކާމިޔާބު ކުރެއްވި ކެންޑިޑޭޓުނާއި އެކު އެންމެންއެކުގައި މަސައްކަތްކޮށް، މުޅި ޕާޓީ އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ނިކުމެ، މިއަދުގެ ސަރުކާރަށް ބޮޑު ތަނުން ނޫނެކޭ ބުނުން. ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޕްރައިމަރީ އޮމާންކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދެވުމުގައި ކެންޑިޑޭޓުންނާއި ކެންޑިޑޭޓުންގެ ޓީމުތަކުން ދެއްކެވި ރީތި ނަމޫނާއަށް ޝުކުރު އަދާކުރައްވަމުން ޕާޓީގެ ވަގުތީ ޗެއާޕަރސަން ‎ އާއި އިންތިޚާބާއި ބެހޭ ކޮމިޓީގެ މެމްބަރުންނާއި، ސެކްރެޓޭރިއެޓްގެ މުވައްޒަފުންނަށް ޝުކުރުދެންނެވިއެވެ.

މީގެ އިތުރުން ޕާޓީގެ ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުންނާއި ގިނަ އަދަދެއްގެ ވޮލަންޓިއަރުން ކުރެއްވި އަގުހުރި މަސައްކަތަށް ފަށް ފަށުން ޝުކުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ.

މިއަދު ނެގި ވޯޓުން މިހާތަނަށް ގުނި މަދު ފޮށްޓެއް ނޫނީ ހުރިހާ ފޮއްޓެ އްހެން ކާމިޔާބު ކުރެއްވީ އާދަމް އާޒިމް އެވެ. 

އާދަމް އާޒިމް އެމްޑީޕީ ޓިކެޓް ކާމިޔާބު ކުރެއްވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެދު ހެންވޭރު ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރު އަލީ އާޒިމާ ވާދަ ކުރައްވައިގެނެވެ. ހުރިހާ ފޮށި ގުނާ ނިމޭއިރު ޖުމްލަ ސައްހަ ވޯޓުގެ %60 އަށް ވުރެ މަތީން އާދަމް އާޒިމް  ވޯޓް ހޯއްދަވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

އާދަމް އާޒިމަކީ އެމްޑީޕީގެ މާލެ ދާއިރާގެ  މިހާރުގެ ރައީސްއެވެ. އަނެއްކޮޅުން އާދަމް އަޒިމަކީ  މާލެ ސިޓީގެ މިހާރުގެ މޭޔަރެވެ.

އާދަމް އާޒިމަކީ ވެރިކަންކުރާ ޕީއެންސީގެ ކެންޑިޑޭޓު އާޒިމާ ޝަކޫރު ބަލިކުރައްވާ 2024ގައި އޮތް ބައި އިލެކްޝަން ކާމިޔާބު ކުރެއްވި ހިދުމަތްތެރި މޭޔަރެވެ. 

ޕީއެންސީގެ އޮފީސް ހުޅުވި ރަސްމިއްޔާތުގައި 8 ޖެނުއަރީ 2026ގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ބަސްކޮޅެއް ހިއްސާ ކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. “… ސޮއިކޮށްފައި ހުރި ބައެއް މަޝްރޫއުތައް ފަށައި ނުގަނެވިގެން އުޅެނީ ބިން ހަވާލުނުކޮށްގެން…”ކަމަށް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. މުއިއްޒުގެ ހަނދުމަފުޅުގައި ނެތުނީ އެމަނިކުފާނުގެ ސީދާ ލަފައާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުން ފާސްކުރި އިސްލާހުން ކައުންސިލުން ބިމެއް ނުދެއްކިއަސް ބިން ހޯދައިގެން މަޝްރޫއުތައް ހިންގޭ ގޮތަށް ގާނޫނަށް އިސްލާހެއް ހުށަހަޅާ ފާސްކޮށްފައިވާ ކަމެވެ.

އާންމު ހަމައިން ލޯކަލް ކައުންސިލްގެ އިންތިހާބުތަކުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ކޮންމެ ރަށަކުންވެސް ބަލަނީ އެ ރަށަކަށް އެންމެ ނަފާ ހުރި ގޮތެކެވެ. އެ މަގުސަދަށް ކައުންސިލްތަކަށް މީހުން ހޮވައެވެ. ޕީއެންސީ އޮފީސް ހުޅުވިރޭ މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އަނެއް ވާހަކައަކީ “ ކައުންސިލުތަކުގައި މެމްބަރުން ތިބެނީ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވާކަށް ނޫން” ކަމަށެވެ. ބަހުގެ މާނަ ވަރަށް ސާފެވެ. ސަރުކާރުން ކުރާ ކަމަކަށް ޗުއްޕުވެސް ނުބުނެވޭނެކަމެވެ. މަޝްރޫއެއް ކުރިއަށް ނުދާ ސަބަބެއް ނުބެލޭނެކަމެވެ. ސަރުކާރުން ޖަވާބުދާރީ ވާން ނުޖެހޭނެ ކަމެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު އެތުރިފައިވާ ހަމައިން ނަމަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަކީ ހަގީގީ މާނައިގައި ސަރުކާރު ހަމަ މަގުގައި ގެންގުޅޭ އެއް ގުނަވަނެވެ. ނަމަވެސް މުއިއްޒުގެ މަޖިލިހުން ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކައުންސިލްތަކަކީ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ސަރުކާރުތަކާއި މަޖިލިސް މެމްބަރުންނާއި ގުޅުވާދޭ ފާލަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ފާލަމުގެ ބޭނުމެއް ބާރެއް މިއަދަކު ނެތެވެ.

ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވާނެ ބަޔަކު، ސަރުކާރުގެ އިދާރާއެއްގެ އޯޑިޓެއް ކުރާނެ ބަޔަކު، ސަރުކާރު ތެރެއިން ހިންގާ ކޮރަޕްޝަން ބަލާނެ އިދާރާއެއް ނެތެވެ. މިއަދު ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކަކީ ސަރުކާރުގެ ގުނަވަންތަކެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ހިންގުމުގެ ނިޒާމާއި މެދު ފާޑު ކިޔަނީ ސަރުކާރާއި ވާދަވެރިންނެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ ތެރެއިންނެވެ. ކުރުސީއަށް މައުލޫމާތު ދެނީ ސަރުކާރު ތެރެއިންނެވެ. ޕީއެންއެފް އޮފީހުގެ ޖަލްސާ ތަކަށް މައުލޫމާތު ދެނީ ސަރުކާރުގެ ތެރެއިންނެވެ. ހަމަ ގަބޫލުކުރާ ބަޔަކު އަދިވެސް ގައުމުގައި އެބަތިއްބެވެ. ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައިވެސް މާޔޫސްކަމުގައި އުޅޭ ބަޔަކު އެބަ ތިއްބެވެ. މަޖިލިހުގައިވެސް އެބަތިއްބެވެ. 

ކުޅުދުއްފުށީ ސިޓީގެ މޭޔަރު ނޫހަކަށް ދިން މައުލޫމާތެއްގައި ސަރުކާރުގެ ހުދުމުހުތާރު ކަމުގެ ވާހަކަ ހާމަ ކުރިއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު އާއި ހަވާލާދީ އެ މަނިކުފާނު ދޮގުހެއްދެވީކަމަށް ވިދާޅުނުވެ ހާމަކުރީ ތިން ކަމެއްގެ ވާހަކައެވެ. އެއީ ހުދު ރައީސަށް ވެސް ރައީސްގެ ބާރުތައް އެނގިވަޑައި ނުގަންނަވާ ވާހަކައާއި، ވަޒީރުން ރައީސްލައްވާ ގަޅި ހައްދަން ނުބައި މައުލޫމާތު ދޭ ވާހަކައާއި ނުވަތަ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ހަގީގަތް އެނގިހުރެ ރައްޔިތުންނަށް ދޮގުހަދާ އޮޅުވާލީ ވާހަކައެވެ. 

ޕީއެންސީ އޮފީސް ހުޅުއްވަމުން މި ކުރެއްވީ ކެންޕެއިން ތޯ ނޫނީ ކެމްޕެއިން ފެށުމުގެ ކުރިން ނިންމާލެއްވީތޯ މިއީ އުފެދޭ ސުވާލެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ހަލުވި ސްޕީޑު ވާދަވެރި ކެނޑިޑޭޓުން ހޮވައިފިނަމަ މަޑުޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވުމަކީ އިންޒާރެކެވެ. މަސައްކަތް ހުއްޓާލާނެ ކަމުގެ ފެހި ސިގުނަލެކެވެ. މަޝްރޫއުތަކުގައި ބުރަކި ޖައްސާނެ ބަޔަކު ނުހޮވުމަށް ގޮވާލެއްވީއެވެ. ދެންވެސް އިންޒާރެކެވެ.

ސަރުކާރުގެ މަޖިލިހުން ރައްޔިތުންނަށް ދިނީ ކޮން އެއްޗެއްތޯއެވެ. މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލުގައި ތާވަލުކުރާ މައްސަލަތައް ކުރިއަށް ނުދަނީ ވާދަވެރިންގެ ސަބަބުން ތޯއެވެ. ރަސްމާލެ ބުރިޖު ކުރިއަށް ނުދަނީ ކައުންސިލުގެ ކޮން ނުފޫޒަކުން ތޯއެވެ. ހުޅުމީދޫ ބުރިޖު ނުފަށާ އޮތީ ކޮން ކައުންސިލެއްގެ ސަބަބުން ތޯއެވެ. މާލޭގައި އަޅަން އުޅުނު ޕާކިންގ ބިލްޑިންގތައް މީހަކު ހުއްޓުވީތޯއެވެ. މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ބުޅާތައް އުޅެނީ ކައުންސިލްތަކުގެ ސަބަބުން ތޯއެވެ. އެސްއޯއީތަކުން ވައްކަން ކުރަނީ ކައުންސިލްތަކުގެ ސަބަބުންތޯއެވެ. 

ނުވާވަރުގެ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަވާށެވެ. ވަޒީފާއިން ޒަމީރު ގަތުމުގެ ވިސްނުން ދޮށިވެ ގައިން ބާރު ހިނގައްޖެއެވެ. އަލަށް އިގްތިސާދަށް 400 މިލިއަން ޑޮލަރެއް ނުވަނެވެ. ޑެވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކަށް އައްޔަނު ކުރި އެންމެން ފިލައިފިއެވެ. ބޭންކުތަކުގެ ވެރިން އެކަހެރި ވެއްޖެއެވެ. ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީއަށްވުރެ އިތުރަށް ހަރަދުކުރުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

6 ބިލިއަން އެއްކުރެވޭނެ ފޯމުއުލާއެއް މިސަރުކާރުގެ ވެރިންގެ ވިސްނުމުގައި ނެތެވެ. 6 ބިލިއަނަކީ ގައުމަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ހިދުމަތް ތަކުގެ އަގެވެ. އެވަރު ނުލިބި ހިންގާ ކޮންމެ ޕްރޮޖެކްޓަކީ މާދަމާގެ ޒުވާނުންގެ ބޮލުގައި އަޅުވާ އިގްތިސާދީ ދަރަންޏެވެ. ދިވެހީންނަކީ ތޫނު ފިލި ބައެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ދިރި ދެމި އޮންނާން ވާނެއެވެ.

 ވޯޓުގެ ކަންތައްތައް އޮމާންކޮށް ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު ގެންގޮސްދެއްވުމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް މެންބަރުންނަށް އިލްތިމާސް ކުރެއްވިއެވެ.

  ޕްރައިމަރީ ކާމިޔާބުކުރާ ކެންޑިޑޭޓުންނާއެކު ވާދަކުރާ ހުރިހާ ކެންޑިޑޭޓުން ނުކުމެ ކައުންސިލް އިންތިހާބު 2026 އެމްޑީޕީއަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނުމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އެދި ވަޑައި ގަންނަވައެވެ.

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މި ސަރުކާރަކީ ދޮގާއި މަކަރާއި ހީލަތާއި ފަސާދައިގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ސަރުކާރެކެވެ. މި ސަރުކާރު ބަލި ކޮށްލުން އެއީ މިއަދު ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ވޯޓު ދެއްވުމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ގޮވާލެއްވިއެވެ.

އެމްޑިޕީގެ.ޓިކެޓްގައި މާލެސިޓީއަށް ހޮވުނު މީހުންގެ ތެރެއިން އާދަމް އާޒިމް ނޫން އެންމެން ތިބީ ޕީއެންސީއަށް ސޮއި ކޮށްގެންނެވެ. އާދަމް އާޒިމް ބޭނުން ނަމަ އާދަމް އާޒިމަށް ވެސް އެކަން ކުރެވުނީހެވެ.

ފަސޭހަ ލުއިގޮތް އޮއްވާ އާދަމް އާޒިމް އިހުތިޔާރުކުރީ އެމްޑީޕީގައި ދެމި ހުރުމެވެ. އެމްޑިޕީގެ އެންމެ މެންބަރަކުވެސް ނެތި މޭޔަރުކަންކޮށް ނަތިޖާ ނެރެދޭން އާދަމް އާޒިމް ހުރީ ޕާޓީ ބަދަލު ނުކުރާނެތީއެވެ. އަމިއްލަ މަސްލަހަތުގައި ޕާޓީ ބަދަލު ކުރާނެ ނަމަ އާދަމް އާޒިމު މިހާރު ހުރިހީ ޕާޓީ ބަދަލު ކޮށްގެންނެވެ. އޭރު ނުކުރި ބަދަލެއް ދެންވެސް ނުކުރާނެއެވެ. 

އާދަމް އާޒިމް މޭޔަރުކަން ލިބުމުން ޕާޓީ ބަދަލު ކުރާނެކަމަށް ފަތުރާ ވާހަކަ ތަކަކީ ބަލައިގަނެވޭ ވަރަށްވުރެ ދެރަވަރު ވާހަކަ ތަކެކެވެ. އަނެއް ކޮޅުން އަމިއްލަ މަސްލަހަތާހުރެ  އާދަމް އާޒިމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ޖަވާބުދާރީ ނުކުރެވޭ ކަމަށް އެމްޑިޕީގެ ކުރީގެ ޗެއަރޕާސަނުންގެ ބަޔަކު ދައްކާ ވާހަކައަކީ ވެސް ބޮޑު އޮޅުވާލުމެކެވެ.

އެމްޑީޕީ އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ލީޑަރޝިޕްގައި އެހުރިހާ ބޭފުޅުން ތިއްބަވައިގެން ނުކުރެއްވުނު ޖަވާބު ދާރީއެއް މޭޔަރުގެ ބޮލަށް ކަޑާލައިގެން އާދަމް އާޒިމު ގެ އޮފުކަނޑުވާލަން އުޅުން އެހާމެ ދެރަވަރެވެ. ހުތުރެވެ. ސަރުކާރުން ކުރާކަންކަމަށް އާދަމް އާޒިމު ހައްގު ބަސްބުނެ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައިވެއެވެ. ރެކޯޑްތަކުން އެކަން އެހުރީ ފެންނާށެވެ. 

އެހެންކަމުން މޭޔަރ ޓިކެޓްގެ ޕްރައިމަރީއަށް އިތުރު އާޒިމެއް ނެރެގެން އުޅޭ އުޅުމަކީ މެންބަރުންނަށް އޮޅުވާލަން ބަޔަކު ރާވައިގެން ހިންގާ ކަމެއްކަމުގައި ބުނެވިދާނެއެވެ. އެމްޑީޕީ ނޫން ގޮތެއް ހޯދަން އެމްޑީޕީން ނިކުތް މީހުން އިސްވެތިބެ އެމްޑީޕީއަށް މާލޭ މޭޔަރކަން ގެއްލުވާލަން ކުރާކަމެއް ކަމަށް ބުނުމުގެ ޖާގަ އެބައޮތެވެ.

ދެ އާޒިމުގެ ކުރިމަތިލުމަކަށް އެމްޑީޕީ ވައްޓާލީ އެމްޑީޕީ ޕްރައިމަރީ ފިތުނައިގައި ޖައްސާ ބައިބައިކޮށްލުމުން ދަ ޑިމޮކްރެޓްސްގެ ޓިކެޓްގައި ގަލޮޅު ދެކުނުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ވާދަކުރި ޒަރިޔަންދަށް މޭޔަރުކަން ފަހިކުރާށޭ ނުބުނެވޭ ވަރެއް ނޫނެވެ. ހަމަ ހިލާ އެހެނެއް ނުވާނެއެވެ. 

އެމްޑީޕީ ނިކުމެ އެއްވާނަކަށް ސިޓިންގ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް ފުރިހަމަ ދައުރެއް ހޯދާ ދިނުމަށްވުރެ މޮޅުގޮތެއް އެމްޑީޕީއަކަށް ނެތެވެ. މިއްޔަކީ ރިޔާސީ ޓިކެޓަށް ބާރުގަދައީ ކޮންފެކްޝަނެއްތޯ ބަލަންވީ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. މިވަގުތަކީ  ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރުކަން ދިފާއުކޮށް ކައުންސިލްގެ މެޖޯރިޓީ އެމްޑީޕީއަށް ހޯދަން އާދަމް އާޒިމާ އަތުގުޅާލަންވީ ވަގުތެވެ. 

މާލެ ސިޓީގެ ހިދުމަތްތައް އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށަށް ގެނައުމުން ފެށިގެން މަގުތަކުގެ ކާނު ސާފުކުރުމާ ހަމައަށް އާދަމް އާޒިމްގެ ހިދުމަތް ރައްޔިތުންނަށް ދަނީ ލިބެމުންނެވެ. ހުއްޓިފައި އޮތް އާސަހަރާ މިސްކިތް ނިންމާ ބުޅާ ފެސިލިޓީ ހަދައިފިއެވެ،

ޕާކްތަކާ މައިޒާންތައް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ބަދަލުކޮށް ޕާކިން ޒޯނުތައް އިތުރުކޮށް މިސްކިތްތައް މަރާމާތުކޮށް އައުބައުތުރަ ފިލުވައިފިއެވެ. ފެން ބޮޑުވުން ހައްލުކޮށް ރައްކާތެރި އަމާން ދިރިއުޅެން ފަސޭހަ ތަނަކަށް މާލެސިޓީ ބަދަލުކުރުމުގެ ސިލްސިލާ މަސައްކަތްތަކެއް އާދަމް އާޒިމް ވަނީ ފަށާފައެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތަށް މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ކަންކަން އާދަމް އާޒިމް ބޭނުންވާ ގޮތަށް ގެންދިޔުމުގައި އޮތް ހުރަހަކީ ސިޓީ ކައުންސިލްގައި އެމްޑީޕީ މެންބަރުން ނެތުމެވެ. އެމްޑީޕީ ވިސްނުމުގެ އެންމެ މެންބަރަކުނެތި ބައި އިލެކްޝަނަކުން ހޮވުނު މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް ބައި ދައުރުގެ ތެރޭގައި މުޅި އެމްޑީޕީ ފަހުރުވެރިވާ ވަރުގެ ނަތީޖާ ނެރެވަނީ ދައްކާދީފައެވެ. 

ރުހުމުގެ ލޮލުން ނުދެކޭން ހުންނަ މީހަކަސް މި ހަގީގަތް ހިތުގެ އަޑިން ގަބޫލު ކުރެވޭނެއެވެ. ރިޔާސީ ޓިކެޓާއި ހުރެ ތާއީދު ބޮޑީ ކޮންފެކްޝަނަކަށްތޯ އަޖުމަ ބެލުމުގައި ގުރުބާން ކޮށްލެވޭ ގޮނޑިއަކަށް މާލޭ މޭޔަރ ގޮނޑި ހަދަން ނޫޅޭށެވެ. ދެ ބުޅަލުގެ އަރާރުމުގައި މަކުނު ބޯކިބާ ކަލާހެން ދެ އާޒިމުގެ އަރާރުމުގައި ޒަރިޔަންދަށް މޭޔަރުކަން ދޭން ނުހަދާށެވެ. 

އެމްޑީޕީއަށް ހެޔޮއެދޭ ނަމަ އެމްޑީޕީ މިހާރު ކުރަން އޮތްހާވެސް ކަމަކީ މުޅި އެމްޑީޕީ ގުޅިގެން މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް ދެވަނަ ދައުރެއް ހޯދާދިނުމާއެކު މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެޖޯރިޓީ އެމްޑީޕީއަށް ހޯދުމެވެ. ޑްޕްލިކޭޓް އާޒިމެއް ނެރެގެން އޮތް މޭޔަރކަން ގެއްލުވާލުމެއްނޫނެވެ.

ޖުވާ ކުޅުމަކީ ކޮބާ ބާވައޭ ހިތައް އަރައެވެ. ނަސީބު ވަޒަންކޮށް ފައިސާ އިތުރުކުރުމަކީ ޖުވާ ބާވައެވެ. އިސްލާމް ދީން ބާރު އަޅަނީ މަސައްކަތް ކޮށްގެން އާމްދަނީ ހޯދާށެވެ. ނަސީބު ވަޒަންކޮށްގެން ތަނަވަސްކަން ހޯދާކަށް ނޫނެވެ.

ޖުވާ ނޫނަސް އިސްލާމް ދީނުގައި ހަރާމް އަދި މަނާ އިތުރުކަންކަން ވެއެވެ. ދޮގު ހެދުން، މަކަރު ހެދުން، އޮޅުވާލުން، ވައްކަން ކުރުން، މަސްތުވުން، މީހުން މެރުން، ދިރޭ ތަކެއްޗަށް އަނިޔާ ކުރުން ފަދަ ކަންކަން އިސްލާމް ދީނުގައި މަނާ ކުރެއެވެ. 

ގައުމަކަށް ވެރިއަކު ހޮވަނީ ވަކި ހަމައަކުން އިންސާފާއި ހަމަހަމަކަންމަތީ ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ކުރާށެވެ. ވީވަރަކުން ކުރާކަށް ނޫނެވެ. އަދި ކުރުން ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް ނުކޮށް ދޫކޮށްލާކަށްވެސް ނޫނެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ އިސްތިސްނާއެއް ނޫނެވެ. ވެރިކަން ކުރަން ރާއްޖޭގައި ބަލާ މައި އެއް މިންގަނޑަކީ ގާނޫނޫ އަސާސީ ގައިވާގޮތަށް ވެރިކަން ކުރުމެވެ. އިސްލާމް ދީނުގައިވެސް ބާރުއަޅާ ކަންކަން ދިވެހި ގާނޫނު އަސާސީގައި ކުރުން ލާޒިމުކަންކަމުގެ ގޮތުގައި ވެއެވެ.

ވެރިކަން ލިބުމަކީ ވައުދުތަކަކާއި އެކު ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ކުރުމެވެ. އެއީ ވެރިއަކަށް އަންނަން އުޅުނު އިރު ވީ ވައުދުތަކެވެ. ރައްޔިތުންގެ އުންމީދު ތަކެވެ. އެ ވައުދުތަކަކީ ފުއްދަންޖެހޭ ދަރަނި ތަކެކެވެ. ފަހަރެއްގައި ވެސް ވެރިކަން ލިބުމަކީ އެމީހަކު ބޭނުން ގޮތަކަށް ކަންކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަނިޔާވެރިކަމެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީގައިވާ ގޮތަށް ވެރިކަން ކުރަން ހޮވާ ވެރިން އެ ގާނޫނު އަސާސީ އެ މީހަކަށް ބާރާއި ނުފޫޒު ބޭނުން ކުރުން ޖުވާއަށް ނުވޭތޯއެވެ. ސަރުކާރުތަކުގެ ވެރިންގެ ތަނަވަސްކަން އިތުރުކުރުމަށް ހިންގާ އަމަލުތައް ޖުވާއަށް ނުވާނަމަ ޖުވާވެސް ހަލާލުވާން ވާނެތާއެވެ.

ވަޒީރުން ގޯސްއަމަލުތަށް ކުރުމުން ގާނޫނުން ޖަވާބުދާރީ ނުކުރެވޭނަމަ އެ ދެވެނީ ހަމަ ޖުވާކުޅުމުގެ ލައިސަންސް އެކެވެ. މަޖިލިސް މެމްބަރުން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަމެއް އިންސާފުން ބޭރުން ކުރެވޭނަމަ ޖުވާއާއި ތަފާތެއް ނެތެވެ. ހަމަ އެއީވެސް ޖުވާކުޅުމުގެ ލައިސަންސް އެކެވެ. މިނިވަން މުއައްސަސާ ތަކުން އަދާ ކުރަން ޖެހޭ ޒިންމާ އަދާ ނުކޮށް ސަލާމަތްވާނަމަ ބުނާނީ ކީކޭ ތޯއެވެ. އެއީ ވެސް ހަމަ ޖުވާކުޅުމުގެ ލައިސަންސް އެކެވެ. 

ވެރިމީހާ ވައުދާއި ހިލާފުވެ، ގާނޫނު އަސާސީ އެމީހަކަށް ހެޔޮވަރު ހެދުމަކަށް ބާރާއި ނުފޫޒުން ބަދަލު ކުރުމަކީ ކޮބާތޯއެވެ؟ ސަބަބުވެރި އިންސާނާގެ ވިސްނުމުން އެއިވެސް ހަމަ ޖުވާއެވެ. ރައްޔިތުން މެދުވެރިވެ، އެވެރި މީހާ ޖަވާބުދާރީ ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ނިޒާމުތައް ހުލިވީމާ އެވަނީ ކީއްހެއްޔެވެ. ހަމަ ޖުވާކުޅުމަކަށްވެ.

ރައްޔިތުންނާއި، ސަރުކާރާއި، މަޖިލިހާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތައް ވެރިމީހާއަށް އެދެވެނީ ޖުވާ ކުޅުމުގެ ލައިސަސް އެކެވެ. އެ ވެރިމީހާ ޖުވާ ކުޅެން މޮޅީ ބާވައެވެ. ނުވަތަ ލަދު ހަޔާތުގެ ކަންފުޅެއްވެސް ނެތީ ބާއެވެ.

ކޮންމެ ނުބައި ކަމެއްގައިވެސް ނިމުމެއް ވާނެއެވެ. އެ ނިމުން ވަރަށް ހިތިވާނެއެވެ. ޖުވާކުޅެން އަބަދަކު ނުހުރެވޭނެއެވެ. އިސްލާހު ވާށެވެ. ހެއްދެވި ފަރާތަށް ބިރުވެތިވާށެވެ. ރައްޔިތުންނަކީ ޖުވާ ކުޅެން ގެންގުޅޭ ފޮތިބަޔަށް ނުހައްދަވާށެވެ.

ސިޓީ ޕާކު އަލުން ހަދައި މި އަދު މި ހުޅުވުނީ، ބެޑްމިންޓަން ކޯޓަކާއި، ތްރީއޮންތްރީ ބާސްކެޓް ބޯޅަ ކޯޓަކާއި އެކި ޢުމުރުފުރައިގެ މީހުން ކަސްރަތު ކުރާނެ ތަނަކާއިވެސް އެކުގައެވެ. ހިތްހަމަ ޖައްސާލުމަށް މަޑުކޮށްލާނެ ޖާގައާއި، ކުޑަކުދިން ކުޅުމަށް ހާއްސަ ސަރަޙައްދެއްވެސް ގަލޮޅު ސިޓީ ޕާރކްގައި އޮވެއެވެ. ސިޓީ ޕާރކް ހުޅުވީ އެކި ކަހަލަ އިވެންޓްތައް ބާއްވާނެ ތަނަކާއެކު، ވަރަށް ގިނަ ގޮތްގޮތަށް، ބޭނުން ހިފޭނެ ގޮތަށް ޑިޒައިން ކޮށްގެންނެވެ.

މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރުކަމުގައި އާދަމް އާޒިމް ހޭދަކުރެއްވި ކުރު މުއްދަތުގައި ޖާގަ ލިބެން އޮތް އެންމެ މަތީ މިންވަރަކަށް، ހިތް ފަސޭހަ މައިޒާންތައް މާލެ ސިޓީގައި ގާއިމްކޮށްގެން ރައްޔިތުންނަށް އުފާވެރިކަން ގެނެސް ދިނެވެ. 

މާލެ ސިޓީ މޭޔަރުކަމުގެ ފުރިހަމަ ދައުރެއް އާދަމް އާޒިމަށް ދޭންޖެހެނީ އެހެންވެއެވެ. ކުރުމުއްދަތެއް މާލެއަށް ގެންނެވި ހެޔޮބަދަލަށްޓަކާވެސް އާދަމް އާޒިމަށް ފުރިހަ ދައުރެއް ހޯދާދިނުމަކީ އެމްޑީޕީން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ޓެސްޓްކުރެވި ފާސްވެފިއިވާ މޭޔަރަކު ހުއްޓާ އެގޮތް ދޫކޮށް އެހެންގޮތެއް ހޯދުމަކީ އަނެއްކާވެސް ފަހަތަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅެކެވެ. 

ސިޓީ ކައުންސިލަށް އިންތިހާބު ކުރެވޭ ކައުންސިލަރަކީ ދާއިރާގެ ހާލަތު އެނގޭ ދާއިރާއާއި މެދު ރަނގަޅު ތަސައްވަރެއް އޮތް މީހަކަށް ވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ދާއިރާއަށް ފާގަތިކަން ލިބޭނޭ ތަސައްވުރެއް އޮންނާނީ ދާއިރާއަށް ނިސްބަތްވާ ދާއިރާގައި ދިރިއުޅުން އޮތް ދާއިރާ މީހެއްގެއެވެ.

ކޮންމެ ދުވަހަކު ދާއިރާގެ މީހުނާ ބައްދަލުވާ ފޮރުވިފައިވާ އެހެން އެޖެންޑާއެއް ނެތް މީހެއްގެއެވެ. ސިޔާސީ މުސާރަ ނަގައިގެން ޒާތީ މަސްލަހަތު ކުރިއަށް ނެރޭނެ ކައުންސިލަރަކަށް އެކަމެއް ނުވާނެއެވެ.

އެހެން އެކަން އޮތުމުން މައްޗަންގޮޅި އުތުރުފަދަ އިހުމާލު ކޮށްލެވިފައިވާ ދާއިރާއެއްގެ ހެވާލާބައަށް އެންމެ ރަގަޅީ ހީވާގިކެރޭ ކުރެވޭނެ ފިސާރި ކަނބަލެކެވެ. ނަތީޖާ ދެއްކިފައިނުވާ މީހެއްގެ ޕަޕެޓެއް ނޫނެވެ.

އަމްދުން އެމްޑިޕީގެ ޓިކެޓްގައި ނެރޭ މީހަކީ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށްވުރެ އެހެން ކަމަކަށް އިސްކަން ނުދޭނެ މުރާލި ޖެހެލުންކުޑަ ފަސްބައި ސާފު ޒުވާނަކަށް ވުމަކީ އެހާމެ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތަށްވުރެ ކުރިއަށް އަމިއްލަ އެޖެންޑާ ނުނެރޭނެ މީހަކަށް ވުންވެސް އެހާމެ މުހިއްމެވެ. 

މައްޗަންގޮޅި އުތުރު ކައުންސިލަރ ކަމަށް އެމްޑީޕީ ހައްޖައަށްވުރެ ވަކީން ރަނގަޅު ދެވަނަ އެހެން މީހަކު މިފަހަރު ނެތެވެ. ހައްޖައެއް ނުވިކޭނެއެވެ. ނުގަނެވޭނެއެވެ. އެމްޑިޕީ ރޫޅާކަށް ވެސް ހައްޖަ ނުނިކުންނާނެއެވެ. ރައްޔިތުންނާ އެންމެ ގާތުގައި އަބަދުމެ ހައްޖަ ހުންނާނެއެވެ.

ރައީސް ނަޝީދު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ "އީރާނުގެ ރައްޔިތުން މަގުތަކަށް ނުކުމެ އަޑުއުފުލަމުންދަނީ އެމީހުންގެ ކަރާމާތާއި، އިންތިހާއަށް އުފުލިފައިވާ ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދުތަކަށް ލުޔެއް ހޯދުމަށާއި، އެތައް އަހަރަކަށް ދެމިގެންގޮސްފައިވާ އަނިޔާވެރިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް" ކަމަށެވެ. އިރާނުގައި ހިންގާ ހަމަނުޖެހުން ނަޝީދު ސިފަކުރައްވަނީ " އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްލިމް އަޚުންނާއި އުޚުތުންނެވެ. އެހެންކަމުން، މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުން އެ ގައުމުގެ ވެރިކަންކުރާ ނިޒާމު ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އީރާނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެއްބާރުލުންދީ އެމީހުންގެ ފަހަތުގައި ސާބިތުވެ ތިބެންޖެހޭ" ކަމަށެވެ. 

ރައީސް ނަޝީދު އެމޭރުމުން އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް ކުރެއްވުމުން ގިނަބައެއްގެ ނުރުހުން ރައީސް ނަޝީދަށް އަމާޒުވިއެވެ. ރައީސް ނަޝީދަކީ މޮސާޑްގެ އެޖެންޓެއް ކަމަށާއި އެމެރިކާއާއި ޔޫރަޕްގެ ޕަޕެޓެއް ކަމަށް ސިފަކުރެއެވެ. އިސްލާމްދީނާ ދެކޮޅު ކޮންމެ ހަރަކާތަކަށް ހިތްވަރުދޭ ލިބަރަލް މީހެއްގެ ގޮތުގައިވެސް އެތައްބަޔަކު ސިފަކުރެއެވެ. 

ރައީސް ނަޝީދު ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓާއި ގުޅިގެން ސްރީލަންކާގައި ހުންނަ އީރާނު އެއްބަސީގެ ރަސްމީ ޓްވިޓާ އަތްގަޑުން ރައްދުދީ ނަޝީދުގެ ސްޓެންޑަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލުކުރުމުން ކަމުގެ ހައްސާސްކަން ހާމަވެގެން ދިޔައެވެ. އީރާނު އެންބަސީން ރައްދުގައި ކުރި ޕޯސްޓުގައި ކަމުގެ ހަގީގަތް ސާފުކޮށްދީފައިވެއެވެ.

އީރާނު އެންބަސީން ނަޝީދަށް ރައްދުދީ ކުރި ޕޯސްޓްގައި ބަޔާން ކޮށްފައި ވާގޮތުގައި "2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު ހިނގައިދިޔަ 12 ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި، ޒަޔަނިސްޓު ނިޒާމުން އީރާނުގެ ސިޓީތަކަށާއި، އާންމު ރައްޔިތުންނަށާއި، އަދި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ޢަސްކަރީ ހަމަލާތަކެއް ދީފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އީރާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ވަކިވަކި ފަރާތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހިންގި ލާދީނީ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން، އެއްހާހަށްވުރެ ގިނަ ފިރިހެނުންނާއި، އަންހެނުންނާއި އަދި ކުޑަކުދިން ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ."

އިރާނު އެންބަސީ ބުނި ގޮތުގައި "އެމެރިކާގެ ސަރުކާރުގެ ސީދާ އެހީތެރިކަމާއެކު، ޒަޔަނިސްޓު ނިޒާމުން ހިންގި އިންސާނިއްޔަތާ ޚިލާފު އަދި އަޚްލާޤީ ގޮތުން ދަށު ދަރަޖައިގެ މި ހަމަލާތަކާ ދެކޮޅަށް އީރާނުގެ ރައްޔިތުން ދެއްކި ސާބިތުކަމުގެ ސަބަބުން، މަސްރަޙު އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ދިޔައެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ އީރާނުގެ މަގުތަކުގައި ހަލަބޮލިކަން އުފައްދައި، އާންމު ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ގެއްލުވާލުމެވެ."

"މިފަހަރު، މޮސާޑާ ގުޅުން ހުރި ފަރާތްތަކުން ސިޓީތަކުގައި ހިންގި ޓެރަރިސްޓް އަމަލުތަކުގެ ޝިކާރައަކަށްވީ އީރާނުގެ މައުސޫމު ކުޑަކުދިންނާއި، އަންހެނުންނާއި އަދި އާންމު ރައްޔިތުން" ކަމަށް އެންބަސީން ބުނެއެވެ. މި ފަހަރު އެ މީހުން " މިސްކިތްތަކުގައި ހުޅުޖަހައި، ހޮސްޕިޓަލްތައް ސުންނާފަތިކޮށް، މަގުމަތީގައާއި ބާޒާރުތަކުގައި އުޅުނު އާންމުންނަށް ހަމަލާދީ، މެޓްރޯ ސްޓޭޝަންތަކާއި ބޭންކުތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދީފައިވޭ" އިރާނު އެންބަސީން ބުންޏެވެ. 

އެންމެ ފަހުން އިޜަނު އެންބަސީ ރައީސް ނަޝީދަށް ރައްދުދީ ކުރި ސުވާލަކީ "މި ހާލަތުގައި، ތިޔަބޭފުޅުން ތިއްބެވީ ކޮން ފަރާތެއްގައި ހެއްޔެވެ؟" 

އިރާނު އެންބަސީގެ ރައްދާ ގުޅިގެން ވަރަށް ގިނަ ދިވެހިން އިރާނުގެ ވެރިންނާއެކު އިސްރޭލާ އިސްރޭލްގެ ބައިވެރިން ދެކޮޅު ކަން ބަޔާކޮށް ނަޝީދާ މެދު ހިތް ހަމަނުޖެހުން ފާޅުކޮށްފައިވެއެވެ. އިރާނު އެންބަސީން ކަމުގެ ހަގީގަތް ހާމަކޮށްދީ ރައްދު ދިނުމުން ނަޝީދުގެ ވާހަކަތައް ދިފާއުކޮށް އިރާނުގެ މަގުމަތީގައި މޮސާޑުން ހިންގުވާ ހަރަކާތްތައް ދިފާއުކުރާ މޭރުމަކުން ރައީސް ނަޝީދު އަނެއްކާވެސް އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް ކުރައްވައިފިއެވެ. 

ރައީސް ނަޝީދު ޖަވާބުގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައިވަނީ "އީރާނުގެ ދާހިލީ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް އެމެރިކާއިން ވަދެގަތުމާ އަޅުގަނޑުވެސް ދެކޮޅެވެ. ނަމަވެސް، ހައްގުތަކަށް އެދި މަގުމަތީގައި އަޑުއުފުލަމުންދާ ޒުވާނުންނަށް އަޅުގަނޑުމެން ހިތްވަރުދީ އެހީތެރިވާންޖެހެއެވެ."

އިތުރަށް ކަން ހަލާލުކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ "މި މަންޒަރުތަކުން އަޅުގަނޑުގެ ހަނދާނަށް އަންނަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާޒީއެވެ. ރައީސް ގައްޔޫމުގެ ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް އެކްޓިވިސްޓުން އިހުތިޖާޖު ކުރަން ފެށުމުން، އެއީ ނަސާރާ ދީން ފަތުރާ މިޝަނަރީންގެ މަގްސަދުތަކެއް ހާސިލުކުރުމަށް ކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޭރު ސިފަކުރެއްވިއެވެ. އެހެނަސް، އެ މީހުން އުފުލި އަނިޔާތަކާއި، ކުރިމަތިލާންޖެހުނު ވޭންދެނިވި ތަޖުރިބާތަކުގެ ހަގީގަތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ."

ރައީސް ނަޝީދު ހުންނެވީ ކޮންފަޅިއެއްގައިކަން ހާމަކުރައްވާ ނަޝީދު ވިދާޅުވީ " އީރާނުގެ ޒުވާނުން އެމީހުންގެ ހައްގުތަކަށްޓަކައި ކުރާ މަސައްކަތުގައި، އަޅުގަނޑު ސާބިތުކަމާއެކު އެމީހުންނާ އެކު ހުރިކަން ހާމަކުރަމެވެ." 

ދޮގުހެދުމުގެ ރެކޯޑް ހާސިލްކޮށްފައިވާ ކަމަށް މުޅި ދުނިޔެ އިއްތިފާގުވާ ރައީސް ދޮގު ހައްދަވަނީ ހަލާލުގޮތުގައި ބާވައެވެ. ބައެއް ވަޒީރު ބޭފުޅުން ތިމާގެ ސިއްރު ގުނަވަންތަށް ފޮޓޯ ނަގާ ވީޑިއޯކޮށް ހިލޭ އަންހެނުންނަށް ފޮނުވާ ކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރާ ކުރުން ހަލާލީހެއްޔެވެ. އަތްތިލަ ހިކިކަމުން ބޮނަކުއާ ފެންފުޅިއެއްގެ މަތި ނުނެގިގެން ހިލޭ އަންހެންކު ގޮވައިގެން ބަންދު ތަނަކަށް ވަދެ އަތްތިލަ ތެތްކުރީ ހަލާލު ވާތީ ހެއްޔެވެ. އިމާރާތެއްގެ މަތިން ޅަފުރައިގެ އަންހެންކުއްޖަކު ފުރާޅެއްގެ މައްޗަށް ވައްޓާލި މައްސަލައެއްގެ ހެކިތަކެއް ނައްތާލުމުގައި ބައިވެރިވި ކަމުގެ ތުހުމަތު އުފުލިފައިވާ އަދި ކޮރަޕްޝަނާއި ވައްކަމަށް ތުހުމަތުވާ ވައިޑް ބޮޑީވެސް ހަލާލީހެއްޔެވެ.

އަދުލާއި އިންސާފާއި މަސްލަހަތަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ މައި އެއްތަނބު ކަމަށް ރީލޯޑް ކުރަން ނުޖެހޭ އިލްމުވެރިން ބުނެއެވެ. ކޯޓުތަކުގެ ތަރުތީބު ގެއްލުވާލާ ގޭގެ ކާ މޭޒުތަކުގެ މަތީގައި ހުކުމްތައް އިއްވަން ނިންމުން ހަލާލީއެވެ. ދީނީއެވެ. ބޭރުގައުމެއްގެ ދަރިވަރަކު ތަޖުރިބާ ދަތުރެއްގައި އުޅެނިކޮށް ނިޔާވި މައްސަލައެއްގެ އިހުމާލު ބޮލުގައި އެޅި އެކަން ދައުލަތެއްގެ ބާރުން ސިއްރު ކުރާ ކަމުގެ ތުހުމަތުވާ ދިގުދިގު ރަށެއްގެ މައްސަލައެއްގެ ހިއްސާދާރަކަށް ވުމީ ހަލާލު ދީނީ ކަމަކީ ހެއްޔެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޒާތީ މައުލޫމާތުތަކަކުން ވައްކަންކޮށް ވަކި ސިޔާސީ ޕާޓީއަކަށް ފައިންނާއި ނޭފަތާއި އެހެނިހެން ތަންތަނުން ވަގުފޯމުތަކެއް ފުރުވާ އިލެކްޝަންސް ކަމިޝަނުން ޖަމާއަތެއް ޖުރިމަނާ ކޮށްފައި އޮވެމެ ވަގަށްނެގި މެންބަރުން ހޮމަނައިގެން ދަފްތަރު ބޮޑުކޮށް އެމީހުންގެ ބޮލަށް ދައުލަތުން ޕާޓިއަށް ފައިސާ ނެގުން ހަލާލީ ހެއްޔެވެ. ނޫނެކެވެ. އެއަށް ކިޔަނީ ވައްކަމެވެ. ހިޔާނާތެވެ. އެއީ އަނިޔާވެރިކަމެވެ. ދޮގާ މަކަރެވެ. 

ނަޒާހަތްތެރިކަމުގެ ކަންފުޅެއްވެސް ނެތް ބަޔަކު ހިމެނޭ ސަރުކާރު މަޖިލިހުގެ ވެރިއަކަށް އަމާޒުވާ އިމާރާތަކަުން ވެއްޓި ދޮންދަރިއަކު ވެއްޓުނު މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުވާ މީހަކު އަދުލާއި އިންސާފުގެ ތަރާދުގައި ހަލާލީއެވެ. ޖުވާ ކުޅުމާއި ފާހިޝް އަމަލު ތަކަށް ތުހުމަތުވާ ޅިޔަނުން ގަޔަށް ބާރުވާ ކަހަލަ ހެދުން އަޅައިގެން ސިއްރުން ގޮނޑުދޮށްތަކުގައި ހިލޭ އަންހެނުން ގޮވައިގެން ޗުއްޕާ ޗުއްޕީ ކުޅުން ހަލާލުވެ އިންސާފުވެރީއެވެ. އެ މީހުން ލާދީނީއެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ މަސްލަހަތަށް ހެދިފައިވާ ހުރިހާ ގާނޫނުތަކެއް މުގުރާލާ ގާނޫނުއަސާސީއާއި ހިލާފަށް ކަންކަން ނިންމުންވެސް އިސްލާމީ ސައްހަ ކަމަށް ފެތުނީއެވެ. ކޮރަޕްޝްނާއި ފައިސާ ގޯނި އުފުލިކަމަށް ބަރުއަޑަކުން ބުނާ މީހުންވެސް ނަޒާހަތްތެރީއެވެ. ހަލާލީއެވެ. ގާތުގައި އެވަރުގެ ދީނީ އަމަލުތައް ކުރާ މީހުންތިބިއްޔާ ލާދީނީ ބަޔަކު ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ. 

1975 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މުސްލިމު ގައުމުތަކުގެ އުސޫލުތައް ގެއްލުވާލަން ދުނިޔޭގެ ބާރުތަކުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ ބޮޅެއްގައި ހިމެނޭ ސަމޯއާ އެއްބަސްވުމުގައި 2024 ވަނައަހަރު ސޮއި ކުރުވީ ވެސް އިސްލާމް ދީނަށް ނަސްރު ދޭށެވެ. އެއީ ދީނީ ކަމެކެވެ. 2023 ނޮވެމްބަރު 14 ވަނަ ދުވަހު އިންޓަރނޭޝަނަލް ފިގުހު އެކަޑެމީއިން ސަމޯއާއި އެގްރީމަންޓަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ އަސްލު ތަކާއި ފުށު އަރާ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ މުސްލިމު ގައުމުތަކުން ބައިވެރި ނުވުމަށް އިލްތިމާސް ކޮށްފައިވަނިކޮށް ދިވެހިރާއްޖެއިން އެ އެއްބަސް ވުމުގައި 2024 ވަނަ އަހަރުގެ މިނިވަން ދުވަހާއި ގާތްވެފައި ވަނިކޮށް ޖުލައި މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު ސޮއިޖެހީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދީނީ ވީމައެވެ. އެމްޑީއެންގެ ރިޕޯޓުގައި ހާސިލު ކުރުމަށް އަމާޒުހިފާފައިވާ ކަންކަމާއި މެދު ފެންނަގޮތްތަކެއްގެ ދިރާސާއެއް ހެދުމަށް 2024އިން 2025 އަށް ދިރާސީ ސާރވޭއެއް ހެދީ އިސްލާމް ދީނަށް ނަސްރު ދޭށެވެ. 

ދަންނަވަން ބޭނުން ވާހަކައެއް ވެރިމީހާއަށް ދެންނެވި ދާނެއެވެ. ރައީސެވެ. ރައްޔިތުންނަށް މަނިކުފާނު ރަގަޅަށް އެގި ދަސްވެއްޖެއެވެ. މަނިކުފާނު އައްޔަނު ކުރީ ގާނޫނު އަސާސީ އާއި އެއްގޮތަށް ވެރިކަން ކުރާށެވެ. މަނިކުފާނު ތިޔަ ބަދަލު ކުރަނީ މަނިކުފާނުގެ ދޮގުތައް ތެދު ކުރާން އެ ގާނޫނު އަސާސީ އެވެ. މަނިކުފާނު މާތް ކަލާނގެ ގަންދީ ހުވާ ކުރެއްވީ ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގާނޫނުތަކާއި އެއްގޮތްވާ ގޮތަށް ވެރިކަން ކުރާށެވެ. ކޮންމެ މަޖިލިސް ބަންދަކާއި ދިމާކޮށް ދައުރުން ބޭރުން ބާއްވާ ސަރުކާރުގެ މަޖިލިހުން ތިޔަ ބަދަލު ކުރަނީ ދިފާއު ކުރާނެ ކަމަށް ގަންދީ ހުވާ ކުރި ރާއްޖޭގެ ދުސްތޫރެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީ އާއި އެެއްގޮތަށް ވެރިކަން ކުރަނީއެއް ނޫނެވެ. މަނިކުފާނަށް އުޅެން އެންމެ ފަސޭހަ ގޮތަށް ގާނޫނު އަސާސީ ބަދަލު ކުރަނީއެވެ. އެކަމަކު އަދިވެސް ލާދީނީ އިދި ކޮޅެވެ. މަނިކުފާނު ތިޔަ ހުންނެވީ ލާދީނީ ވެފައެއް ނޫނެވެ. ލާދީނީ އަދި ލާ ގައުމީ ވެފައެވެ. މަނިކުފާނާއި އަދި މަނިކުފާނާއި އެއްހަމައެއްގައި އަރިހުގައި ތިޔަ ގެންގުޅުއްވާ އަޅު ކުދިންނާއި ގާނޫނު އަރާ ހަމަކުރާނެއެވެ.

ބިރުވެތި ވާށެވެ. الله ވަޙީ ކުރައްވާފައިވަނީ “كُن فَيَكُونُ” އެވެ. އެހެންކަމުން ދޮގާ މަކަރާއި ދުރުހެލި ވާށެވެ. އަދުލު ވެރިވާށެވެ. އެހެން މީހުންގެ ހައްގުތަކަށް އިހުތިރާމް ކުރާށެވެ. ނުވާނަމަ އަވަހަށް ދުރަށް ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ނޭގޭކަން އެނގުމަކީ ވެސް އެނގުމުގެ ބާވަތެކެވެ. ނަމަވެސް ނޭގޭކަންވެސް ނޭގުމަކީ ގާފިލުކަމެކެވެ. ހުދުމުހުތާރު ވުމެކެވެ.

އީރާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ އުޅެނިއްޔަކީ ދިރިއުޅުމުގެ އަގު ބޮޑުވެގެނެއް ނޫނެވެ. ދިގު ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ފިއްތުންތަކުން ކަރާމާތް ގެއްލިގެނެއްވެސް ނޫނެވެ. އީރާނުގައި މިހާރު ހިންގާ މުޒާހަރާތަކުގެ  ބޭނުމަކީ އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާގެ ގޮނޑިކޮއްކޮ ސަރުކާރެއް އީރާނަށް ގެނައުމެވެ. 

ގާޒާގައި އިޒްރޭލުން ހިންގި ނަސްލު ނައްތާލުމުގެ އުދުވާނުގައި އިޒްރޭލާ ދެކޮޅަށް ހަމަލާދީ މުސްލިމުންގެ ހައްގުގައި ތެދުވި ހަމައެކަނި ގައުމަކީ އީރާނެވެ. އީރާނުގެ ބާރު ގަދަކަމުން އީރާނުގެ އެތެރެ ހަމަނުޖެހުމަކަށް ދުއްވާލަން ކުރެވުނުހާކަމެއް އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. އިރާނުގެ މިހާރުގެ ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ޝަހުޔޫނީން އެތިބީ އެކިކަހަލަ ފަލީތާ ލައިގެން އީރާނުގެ ބާރު ކަނޑުވާލަން ކެތް މަދުވެފައެވެ. 

މޮސާޑާއި ސީއައިއޭގެ ކެހިވެރި ދަލުގައި އީރާނުގެ ބަޔަކު ޖައްސައިގެން އެކުރާ މަސައްކަތަކީ ގަސްވެރިޔާ ލައްވާ ގަސްކެނޑުވުމުގެ މަސައްކަތެވެ. ފަހަރެއްގައިވެސް އެއްޔަކީ ނޭނގި ހިނގަމުންދާ ކަމެއްނޫނެވެ. މޮސާޑާއި ސީއައިއޭގެ އެޖެންޓުން ލައްވާ ގައުމުތައް ކެއްކުވުމަކީ އައުކަމެއް ވެސް ނޫނެވެ. 

2024 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރ މަހު އޮތް އދ ގެ 79 ވަނަ އާއްމު މަޖިލީހުގައި އިޒްރޭލްގެ ބޮޑު ވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ދެއްކި ވާހަކަ ރައީސް ނަޝީދު ވެސް ކަނުލާ އަޑު އަހާނެއެވެ. އިރާނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އޭނާ ދިނީ ކޮން މެސެޖެއްކަން ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ. އިރާނުގެ ވެރިންނާއި މެދު ދެކޭގޮތާއި ރައްޔިތުން އަމަލު ކުރަންވީ ގޮތް އދގެ ޖަލްސާގައި ނަތަންޔާހޫ ސާފުކޮށް ކިޔެވެ. އޭރުން ވާނެ މޮޅު ގޮތްތަކެއްގެ ވާހަކަ ވެސް ދެއްކި ނޫން ހެއްޔެވެ. 

މިހާރު އީރާނުގެ ތެރެއިން ފެންނަމުން އެ ދަނީ ނަތަންޔާހޫގެ ތަސައްވުރުގެ ތަންތަން ކޮޅެވެ. އެމަގުން ކަން ހިނގަންޏާ އާހިރުގައި ކަން ނިމޭނީ އިޒްރޭލްގެ ގޮނޑިކޮއްކޮ ސަރުކާރެއް އީރާނަށް ގެނެސްގެންނެވެ. ނަތަންޔާހޫ އެބުނާ ތަރައްގީއާއި ސުލްހަޔާއި އަމާންކަން ގެނެސް ނިމޭއިރު މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް އޮންނާނީ އަތްފައިނެތް ކޮންމަސް ބުރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެންމެ ފަހުން ކޮންމެ ފަދަ ނިޔަތެއްގައި ނަމަވެސް ނަޝީދަށް ވެސް ގޮވަލެވުނީ ނަތަންޔާހޫގެ ތަސައްވުރު ތަންފީޒު ކުރާށެވެ.  

މީގެން ދަސްކުރަންޖެހޭ ފިލާވަޅަކީ އަތޮޅުތެރޭގެ ރައްޔިތުން ކޮންމެހެން ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ބަޔަކު ހޮވިޔަސް ނުހޮވިޔަސް އެ ރަށަކަށް ވާނެ ފައިދާއެއް ނެތްކަމެވެ. ރަށަށް ކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި ކަންކަން ނުވީ ކީއްވެތޯ، ސަރުކާރު މަޖިލިސް މެމްބަރެއްގެ ގާތުއަހާލިއަސް ސުލޫކީ މައްސަލައެއް ކަމަށް ބަލާ އާދަނު ވުޒާރާއިން ސަސްޕެންޑު ކުރެވިދާނެ" ކަމަށް ސަރުކާރުގެ ކައުންސިލް މެމްބަރަކު ވިދާޅުވިއެވެ.

ބަޖެޓުގައި އަތޮޅުތެރޭގައި ހިންގާނެ މަޝްރޫއު ތަކުގެ މައުލޫމާތު ހިމެނުމަކީ ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ސަރުކާރު މަޖިލިސް މެމްބަރުން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. އަދި ވަކި އެއްވެސް ދާއިރާއެއްގައި ހިންގަން ފަށާފައިވާ މަޝްރޫއު އެއް ސަރުކާރު މަޖިލިސް މެމްބަރަކު ސާފު ކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ވުޒާރާއަކަށް ގޮސްފިނަމަ އެ މެމްބަރަކު ބުލެކް ލިސްޓު ވީއެވެ. “މިހާރު އެންމެ ގިނައިން ރައީސް ގެ ފަރާތުން ލިބޭ މެސެޖަކީ”އައިމް ވެރީ ޑިސިޕޮއިންޓެޑް”ކަމަށް ސަރުކާރަށް ނިސްބަތްވާ މަޖިލިސް މެމްބަރަކު ވިދާޅުވެއެވެ. ގާނޫން އަސާސީއާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުތަކާއި އަމަލު ކުރަމުން ގޮސްފައިވާ އުސޫލުން ނަމަ މަޖިލިސް މެމްބަރުން ކޮންމެ ފަޅިއެއްގައި ތިބި ނަމަވެސް ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަކީ ކަން ކޮށްފައިވާ ގޮތެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހާއި އަތޮޅު ކައުންސިތަކާއި ރަށުކައުންސިލްތަކާއި އަންހެނުން ކުރިއަރުވާ ކޮމެޓީ ތަކަކީ އެއްބައެއްގެ ގޮތުގައި ގެންގުޅުމުގެ އެއް ނާރެހެވެ. ނަމަވެސް، މުއީޒު ތަފާތު ދައްކައިފިއެވެ. “މޯޑީ ހޭތޯ ހޯގާ” ބުނެ އަވަށް ޓެރި ގައުމެއްގެ ކެމްޕެއިން ކުރި ގޮތަށް ރާއްޖެވެސް ބަދަލުވީއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ވަރަ ބިނދުނީއެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލް ނިޒާމުން ގެއްލުނީއެވެ. ރަށު ކައުންސިލްތައް ދަތްނެތް ސިންގާއަކަށް ބަދަލުވީއެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްތަކަކީ ސަރުކާރާއި ސީދާ މުއާމަލާތް ކުރެވޭ ތަންތަނެއް ނޫނެވެ. ހައްގެއް ހޯދަން ދާނެ ތަނެއް ނެތެވެ. 

މިއަދުގެ ހަގީގަތަކީ މަޖިލިހާއި ސިޓީ ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލާއި އަންހެނުންގެ ތަރަށްގީއަށް މަސައްކަތް ކުރަން ހޮވާ މީހުންނަކީ ހަމައެކަނި މުސާރައަކަށް ދާ ތަންތަން ކަމުގައިވުމެވެ. އާއިލާތަކުގެ ބޮޑުކަމާއި ސަރުކާރުން ވޯޓާއި ތާއީދަށް މޮޑޭ ފުށްގަނޑަކަށް ވީއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަށް ލިބިދީފައިވާ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ބާރު ދޫކޮށްލާ ސަރުކާރުގެ މެމްބަރުންނަށް ވާން އެއްބަސްވެ ބަޖެޓު ހެދުމުގެ އުސޫލުތަކާއި ހިލާފަށް ފާސްކުރަން އެއްބަސްވި ހިސާބުން ސަރުކާރުގެ މަޖިލިސްމެމްބަރުންގެ ބާރު ގެއްލުނީއެވެ. އަތޮޅު ތަކުން ސަރުކާރަށް ކާމިޔާބީތަކެއް ނެތްކަން އެގުނު ހިސާބުން އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލުމަކީ ހުދުމުހުތާރު އަމަލެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއީ މިއަދުގެ ހަގީގަތެވެ. 

އިންތިހާބެއްގެ ބަހާރު މޫސުމް އައީއެވެ. ސަރުކާރުން ބުނީ ސަރުކާރު ފަޅީގެ މަޖިލިސް މެމްބަރުން ހޮވީމާ އަތޮޅުތަކާއި ރަށްތައް ތަރައްގީ ވީއެވެ. ވީވައުދުތައް ނޯޓު ކޮށްލި މީހަކު ނެތެވެ. ސަރުކާރު މަޖިލިސް މެންބަރުންވެސް ތިބީ 50،000ރ ނޫނީ 75،000ރ އަށްތޯ ކޮލިފައިވަނީ އަމިއްލައަށް ސުވާލު ކޮށްލަކޮށްލައެވެ. ބިރުން ވިރިވިރި އެވެ. ކާކުދެކެ ތޯއެވެ. ވަލީއުލްއަމުރެވެ. ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގާތު އާދޭސް ކޮށްގެން ގާނޫނު އަސާސީއާއި ގާނޫނު ތަކުގައި ވާގޮތަށް ވެރިކަން ކޮށްދޭނެ ކަމަށް މާތް ކަލާނގެ ގަންދީ ހުވާކުރަމުން ވެރިކަމުގައިހުރި ހާދިމެއް ދެކެއެވެ. އާނ އެކެވެ. ވެރީންނަކީ ރައްޔިތުންނެވެ. އެ ހައްގު ގެއްލުވާލެވުނީއެވެ. ސަރުކާރުގެ ބަސްތަކާއި އަމަލުތަކުން އެގެނީ ރައްޔިތުންނަކީ ޗާބީ ދީފައި ދޫކޮށްފައިވާ ބުދު ތަކެއް ކަމެވެ. އާރެއް ބާރެއް ނެތް ބައެއްކަމެވެ. 

ރައްޔިތުން ގެ މަޖިލިހަކީ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމާއި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި އެއްޗެއް ބުނުން މަނާބައެކެވެ. ދައުލަތް ބޮއްސުންލިއަސް ގައުމު ބަނގުރޫޓުވިއަސް އެއްޗެއް ނުބުނެވޭނެއެވެ. ކައުންސިލް ތަކުގެ ހައިސިއްޔަތު ރައީސް ހާމަ ކުރެއްވީއެވެ. ސަރުކާރުން ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނާއި މެދު ކުރާނެ އުންމީދެއް އޮވެގެން ނުވާނެކަމެވެ. 2024އިން ފެށިގެން މަޖިލިހަކީ ސަރުކާރު މެމްބަރުންނަށް އާމްދަނީ ހޯދާ ވަޒީފާއެކެވެ. ކައުންސިލް މަގާމުތަކަކީ ސަރުކާރު ކައުންސިލަރުންނަށް އާމްދަނީ ހޯދާ ވަޒީފާއެކެވެ. އެއްވެސް ޒިންމާއެއް ނެތެވެ. ސަރުކާރުން އަންގާ ގޮތަށް އަމަލު ކުރުމަކީ އަސާސީ ޒިންމާއެވެ. ގާނޫނީ ޒިންމާއެއް ނެތެވެ. މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލުގައި އެޖެންޑާ ކުރާ ކަންކަމަށް ބަލާ ސަރުކާރު ފަޅިއަށް ތާއީދު ކުރާ މެމްބަރުންގެ ކަމަކީ ވޯކް އައުޓު ކުރުމެވެ. 

ގޮތް ނިންމާނީ ރައްޔިތުންނެވެ. ގާނޫނުތަކުން ހަވާލުކޮށްފައިވާ ޒިންމާ އުފުލާނެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހެއް މިއަދު ނެތްކަމަށް ބުނުން ޖާއިޒެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ބަސް އިއްވައިފިއެވެ. ކައުންސިލް ތަކަކީ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ކަމެއް ވާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކޮށްގެން ވާނެ ބައެއް ނޫން ކަމެވެ.

ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރާން މަޖިލީހަށް މި ދަނޑިވަޅުގައި ވަދެ ތިބި އިދިކޮޅު މެމްބަރުންނަށް ޝުކުރު ހައްގެވެ. އަދި ކައުންސިލް ތަކުގެ ތެރެއިން ވާދަވެރި ވިސްނުމުގެ މެމްބަރުންގެ ހިދުމަތްތަކަށް ޝުކުރު ހައްގެވެ. ހަމަ ކަށަވަރުންވެސް ކަމެއް ނުވާނެ ބަޔަކަށް މުސާރަ ދީފައި ކައުންސިލް ތަކަށް ބަޔަކު ވައްދާނީތޯ ރައްޔިތުންގެ ހައްގު ހިމާޔަތް ކުރާނެ ބަޔަކު ހޮވާނީތޯ މިއީ މިއަދުގެ ސުވާލެވެ. ހުދުމުހުތާރު ވެރީންގެ ކުރިމަތީ ހައްގުބަސް ބުނުމަކީ މަތިވެރި ޖިހާދެކެވެ

މާލޭގެ މޭޔަރކަން ކުރެވޭނީ ތެދަށް އޮލަބަށް 18ގަޑިއިރު ބޫޓްގައި ހުންނަ ފިސާރި ލީޑަރަކަށް ކަމަށް ނަލަ ޒާހިރާ ވިދާޅުވެއެވެ. އެގޮތަށް މާލޭގެ މޭޔަރކަން ކުރެއްވޭވަރުގެ ލީޑަރަކީ އާދަމް އާޒިމުކަމަށް ނަލަ ޒާހިރާ ވިދާޅުވެއެވެ. ”އަޅުގަނޑަށް ފެނޭ މާލެއަށް އައި ބަދަލު. އަޅުގަނޑަށް ފެނުނު ވިއްސާރަ ވެހުނު ދުވަހު ހުޅުލޭގައި މީހުން ތޮއްޖެހިފައި ތިބި މިންވަރު. ކާރުވެސް ދުއްވަންޖެހެނީ ލޯންޗެއްހެން. އައިޖީއެމްއެޗް ކައިރީގައި ލޯންޗެއްހެން ކާރު ދުއްވީ. މިހާރު ދުއްވަނީ އެހެންތޯ" ޒާހިރާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ.

ފެން ބޮޑުވުމުގެ މައްސަލަ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމު ހައްލުކޮށް ދެއްވުމުގެ ކުރީން މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ކާރު ދުއްވަން މަޖުބޫރުވެފައި އޮތްގޮތް ޒާހިރާ ސިފަކޮށްދެއްވިއެވެ. ފެން ބޮޑުވުމުން މާލޭގައި ޓެކްސީތައް ދުއްވަނީ ލޯންޗެއްހެން ކަމަށް މަޝްހޫރު ޓެކްސީ ޑްރައިވަރ ގ. އާކާޝްވިލާ, އާމިނަތު ޒާހިރާ (ނަލަ ޒާހިރާ) ވިދާޅުވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އާދަމް އާޒިމްގެ މޭޔަރުކަމުގައި އެކަން ހައްލުކޮށްދެއްވާފައިވާ ކަމަށް ނަލަ ޒާހިރާ ހެކިދެއްވައެވެ.  

އެންމެ ރީތިކޮށް އެކަން ތަޖުރިބާ ކުރެއްވޭ ބޭފުޅެއް ކަމުގައިވާ ނަލަ ޒާހިރާ ބުނަނީ މިހާރު ލޯންެޗެއްހެން, ފެންގަނޑު މަތީގައި ޗަކަޗަކަ ލައްވަމުން ފާރަށް ތިކި ބުރުވަމުން ދުއްވަން މިހާރު ނުޖެހޭ ކަމަށެވެ. އެއީ އާދަމް އާޒިމުގެ ގާބިލުކަންކަމުގައި ހާމަ ކުރައްވަމުން ޒާހިރާ ވިދާޅުވީ އާދަމް އާޒިމް ކުރެއްވި ކަމަކީ އެއީ ކަމަށެވެ.

މާލޭގައި ފެން ބޮޑުމަށް ހައްލު ހޯއްދަވާ ދެއްވުނީ އާދަމް އާޒިމް ނޫން ކޮން މޭޔަރަކަށްތޯ ޒާހިރާ ސުވާލު ކުރައްވަމުން ވިދާޅުވީ އާދަމް އާޒިމަށްވުރެ މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އިހުލާސްތެރި ފުރިހަމައަށް މޭޔަރުކަން ކޮށްދެއްވާ މާލޭ ބަލަހައްޓަވައި ދެއްވާނެ މޭޔަރަކު ދެން އިތުރަކަށް ނުލިބޭނެ ކަމަށެވެ. 

އާދަމް އާޒިމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑުއައްސަވާ އަދި މާލެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ތޮއްޖެހުމުގެ ސަބަބުން ހުރި އުދަނގޫތަކާއި ދަތިތައް އޮޅުން ފިލުއްވާ ބޭފުޅެއް ކަމަށާއި އާދަމް އާޒިމަށް ހިތް ދެއްވުނީ ރާއްޖެއިން ފެނިގެންދިޔަ ހުރިހާ ލީޑަރުންނަށްވުރެ ގާބިލު ބޭފުޅަކަށް އާދަމް އާޒިމް ވާތީ ކަމަށް ނަލަ ޒާހިރާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ގަވައިދާ ހިލާފަށް ސިޓީ ކައުންސިލުން މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ބިންތަކެއް ވަކި ބަޔަކަށް ދޫކުރައްވާފައިވާކަމަށް ތުހުމަތު ކުރައްވާ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ވިލިމާލެ ދާއިރާގެ ކައުންސިލަރ ނަހުލާ އަލީ ދައްކަވަމުން ގެންދަވާ ވާހަކަތައް ދޮގުކުރައްވާ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވީ " އަޅުގަނޑު އާދަމް އާޒިމް ސޮއި ކޮއްފަ މިވެނި މީހަކަށް މިވެނި ބިމެއް ދޭން ބުނެފަ އޮތް އެއްޗެއް މިތާކު (ސިޓީ ކައުންސިލްގައި) ނޯންނާނެ" ކަމަށެވެ. 

އެފަދަ އެންގުމެއް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އަންގަވާފައިވެސް ނޯންނާނެ ކަމަށް އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ. މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް އެއްވެސް ބިމެއް ދީފައިވެސް ނޯންނާނެ ކަމަށް އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

ކައުންސިލް ނަހުލާ އަލީ އާއި މުހާތަބު ކުރައްވާ ވަރަށް ސާބިތުކަމާއެކު މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވީ "އެހެންއޮތް ސައްހަ އެއްޗެއް އޮތިއްޔާ އަޅުގަނޑާ ހިސާބަށް ގެންނަވާ! އަޅުގަނޑު ވަގުތުން އިސްތިއުފާދީފަ ގެޔަށް ދާނަން" ކަމަށެވެ.

" އަޅުގަނޑުގެ އިންޓަގްރިޓީ އާއި ދޭތެރޭ ސުވާލު އުފެދޭކަމެއް އަޅުގަނޑު ނުކުރާނަން މީތާ އިނދެގެނެއް" މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމު ޔަގީންކަމާއެކު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިހާރު ހިނގަމުންދާ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގެ ކެންޕޭނުގައި ސިޓިންގ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމަށް ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި އޮތް ތާއީދު ކަނޑުވާލުމަށް ސާބިތު ނުހިފޭ ދޮގު ވާހަކަ ވާދަވެރިން އަންނަނީ ފަތުރަމުންނެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު މާލެ ސިޓީ ތަޖުރިބާ ކުރި ހުރިހާ މޭޔަރުންގެ ތެރެއިން އާދަމް އާޒިމަށް ވުރެ ހިދުމަތްތެރި މޭޔަރަކު ނުފެންނަ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު އިއްތިފާގުވެއެވެ.

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް އެކްސްގައި އެކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި 2 އަހަރުގެ ބަޖެޓް ވަނީ ހުސްވެފައެވެ. ތަރައްގީގެ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ސަރުކާރުން ކޮށެއް ނުދެއްވައެވެ،

ކައުންސިލް ތަކާހުރެ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ނުހިންގިފައި އޮތްކަމަށް ވަންޏާ މަޝްރޫއުތައް ހިންގަން ރައްޔިތުން ހަވާލުކުރި 110 ބިލިޔަން ރުފިޔާ ކޮބައިތޯ މާލޭ މޭޔަރ ސުވާލު އުފައްދަވައެވެ. 

މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ވޭތުވެގެން މިދިޔައީ ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ އިސްރާފު ކުރުމުގެ ދެއަހަރެވެ. 

ކައުންސިލްތަކާ ހުރެ ތަރައްގީގެ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ނުހިންގެވިގެން އުޅުއްވާ ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވާއިރު، ކައުންސިލްގެ ރުހުން އޮތަސް ނެތަސް ރައީސް ބޭނުންފުޅުވެ ވަޑައިގަންނަވާ ކަމެއް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާކަމަށް ހުރިހާ ރައްޔިތުންހެން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ މެންބަރ އަލީ ނިޔާޒް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މަޝްރޫއުތައް ނުފެށެނީ ރައްޔިތުންނާ މަޝްވަރާކޮށް 5 އަހަރު ދުވަހަށް ފާސްކޮށްފައި އޮންނަ ޕްލޭނަށް ބެލުމެއްނެތި ހިތުހުރިހާ ގޮތަކަށް މަޝްރޫ އިއުލާން ކުރާތީ ކަމަށެވެ.

އަލީ ނިޔާޒް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މަޝްރޫއުތައް ހިންގުވުމަށް ކައުންސިލް  ތަކަށް ކޮންމެހެން ސަރުކާރު ކެނޑިޑޭޓުން އަންނާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މުހިންމުކަމަކީ ދައުލަތުން ދޭންޖެހޭ ފައިސާ ދީފައި ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ޕްލޭން ތަންފީޒު ކުރުން ކަމަށް އަލީ ނިޔާޒް ވިދާޅުވިއެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވަނީ މީގެ ދެ މަސް ނުވަތަ ތިން މަސް ކުރިން ސޮއިކޮށްފައި ހުރި ބައެއް މަޝްރޫއުތައް ފަށައިނުގަނެވިގެން އުޅެނީ ކައުންސިލުން ބިން ހަވާލުނުކޮށްގެންނެވެ. 

ޕީއެންސީގެ ފިކުރާ ދުރު، ސަރުކާރަށް އެކި ކަހަލަ އުނދަގޫތައް ކުރިމަތި ކުރުވާ ކައުންސިލެއް ކުރިއަށް އޮތް އިންތިހާބުގައި ރައްޔިތުން ހޮވައިފި ނަމަ، ވައުދުތައް ފުއްދުމަށް ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވިއެވެ.

ދުނިޔެ ބޮޑު ހަގުރާމައެއްގެ އަގަމަތީގައިވާ މިކަހަލަ ވަގުތެއްގައި ދިވެހި ދައުލަތުން ކުރަމުންދާ ބޭކާރު ހަރަދުތަކާއި ސްޓޭޓް އޯގަނައިޒް ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓާ ނުލައިފިއްޔާ ދިވެހިންނަށް ކޮންމެ ފަދަ ހާލަތެއްވެސް ޖެހިދާނެކަމަށް ވިލިނގިލިލީ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރ ސައުދު ހުސައިން ވިދާޅުވެއެވެ. 

އަވަހަށް ސަމާލުވާށޭ ވިދާޅުވެ ސައުދު ވިދާޅުވީ މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ދުރާލާ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ދައުލަތުގެ ވެރިންގެ ޒިންމާއެއް ކަމަށެވެ. 

އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ދަރަނިވެރިވެފައިވާ ދިވެހި ސަރުކާރުން ކުރާ އިސްރާފާއި ރާވައިގެން ހިންގާ ކޮރަޕްޝަނުގެ ވާހަކަ ތަކުރާރުކޮށް ދަނީ އިވެމުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ މާލީ އިދާރާތަކާއި އިންޑެކްސް އެޖެންސީތަކުން ރާއްޖެއާއި މެދު ކަންބޮޑުވުންތައް ހާމަކުރަމުންދަނީ ކެނޑިނޭޅިއެވެ. ރާއްޖޭގެ ހާލަތާމެދު ކަންބޮޑުވާ ވުމަށް ބާރުލިބޭ އެތައް ކަމެއް ކޮންމެ ދުވަހަކު ސަރުކާރުން ދަނީ ކުރަމުން ކަމަށް އެތައް ބަޔަކު ބުނެއެވެ.

ސަރުކާރުގެ ހާރިޖީ މީޝަންތަކުގައި ނުކުޅަދާނަ ވަރަށް މުއައްޒަފުން ގެންގުޅުމާއި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސީ މަގާމުތަކުގެ އަދަދު 4000އަށް ވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައި އޮތްއޮތުމަކީ ކުޑަކަމެއް ނޫނެވެ. އަގުބޮޑު ޑްރޯނާއި ހަތިޔާރު ގަތުމާއި އާދަޔާ ހިލާފަށް ވުޒާރާ ގިނަވުމާއި އެތަންތަން ހިންގުމަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ބޮޑެތި އަގުތަކުގައި އިމާރާތްތައް ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އުޅުމަކީ ކަންބޮޑުވާ ކަންކަމެވެ.

ބޭނުންވާ ވަރަށްވުރެ އިތުރަށް އެސްއޯއީތަކުގައި މުއައްޒަފުން ގެންގުޅުމާއި މިހާރުން މިހާރަށްވެސް ނުހިއްކާ ޥާން އޮތް ރަސްމާލެ ހިއްކުން ފަދަ ބޮޑެތި އިސްރާފާއި ކޮރަޕްޝަނަކީ ކުދިކުދި ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.

ފަހަތަށް ޖެހެންޖެހޭ ހާލަތްތަކުގައި ފަހަތަށް ޖެހުމަކީ އެމްޑީޕީއަށް އައުކަމެއް ނޫނެވެ. އަމްދުން ރައީސް ސޯލިހާއި ރައީސް ނަޝީދަށް އެއްޔަކީ ނުކުރެއްވޭ ވަރުގެ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. އެމްޑީޕީ ބާރުވެރިވާން އޮތީ ގޮތްދޫކުރައްވާ އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައިގެން ކަމަށް ގަބޫލު ކުރައްވާ ދެ ރައީސުން އެ ތިއްބެވީ އަމާން ދެއްވައިގެންނެވެ. މާޒީގެ ފިޔަވަޅުމަތީގައި ހުއްޓި ނުތިއްބަވާ ގޮތަށެވެ. އެމްޑީޕީއަށާއި ގައުމަށްވެސް އެންމެ މަސްލަހަތު ބޮޑު ފައިދާ ހުރި ގޮތަކީ އެއީއެވެ. 

ދެ ރައީސުން އެކުގައި ސިޔާސީ މަސައްކަތް ކުރައްވަން ނިންމެވިޔަސް އެމްޑީޕީ އެއް މިސްރާބަކަށް ގެންދިޔުމަށް އެމްޑީޕީއަށް ލީޑަރަކު ބޭނުމެވެ. އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަން ނިންމެވި ދެ ރައީސުންކުރެ ރައީސަކު މިވަގުތު ލީޑް ކުރެއްވުމަކީ މުޅި އެމްޑީޕީ އެކަތި ގަނޑަކަށް ވެދާނެ ކަމަކަށް ގިނަ ބަޔަކު ނުދެކެއެވެ. 

ކުރީން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކުރައްވާފައިވާ އެއްވެސް ބޭފުޅަކު ޕާޓީ ލީޑަރަކަށް ވެވަޑައިގިތުމަށް ނޭދޭ އެތައް ބަޔަކު އެމްޑީޕީގައި މިވަގުތު އެބަތިއްބެވެ. ހަމަ އެހެން ރައީސް ސޯލިހު ނޫން ބޭފުޅަކު ޕާޓީ ލީޑަރ ކަމުގައި ވެވަޑައިގަތުމަށް ނޭދޭ އެތައް ހާސް ބަޔަކުވެސް އެބަތިއްބެވެ. އަނެއްކޮޅުން އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރުކަން ކުރެވޭނީ ރައީސް ނަޝީދަށް ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މީހުންވެސް މަދެއްނޫނެވެ. 

އެހެން އެކަން އޮއްވާ އެމްޑީޕީގެ މިހާރުގެ ރައީސް ޝާހިދާއި އެންމެ ފަހުން ޗެއަރޕާސަންކަން ކުރެއްވި ފައްޔާޒު އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރުކަން ކުރެއްވުމަށް ބޭނުންވާ މީހުން މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި އެބަތިއްބެވެ. އެހެން ކަމުން ޕާޓީ އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިކަފި ވެފައެވެ. ކަން އެހެން ހުރުމުން އެމްޑީޕީއަށް މި ވަގުތަށް އެންމެ މުހިންމީ ޕާޓީގެ ލީޑަރ ދެއްކުމެވެ. 

ކަންކަން އެހެން އޮތަސް މިހާރުވެސް އެމްޑީޕީގައި ގާނޫނީ ރައީސަކު  އެބަހުއްޓެވެ. އެމްޑީޕީގައި ރައީސަކީ ސިޔާސީގޮތުން ޕާޓީގެ އެންމެ އިސްފަރާތެވެ. އެހެންކަމުން އެމްޑީޕީގައި ލީޑަރަކު ނެތޭ ބުނެވޭކަށްވެސް ނެތެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން އެމްޑީޕީގެ މިހާރުގެ ރައީސް އަބްދުއްލާ ޝާހިދަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު އެއް ސިޔާސީ ޝަހުސިއްޔަތެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ ރައީސް ކަމާއި މެންބަރުކަމާއި އެތައް ފަހަރަކު ވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އދ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ވެސް ޝަހިދު ވަނީ ކުރައްވާފައެވެ. ޝާހިދަކީ ރާއްޖެ އާއި ދުނިޔެ ރަނގަޅަށް ދެނިވަޑައި ގަންނަވާ ވަރަށް ސަމަންތަރު ހެޔޮ ސިޔާސީ ބޭފުޅެކެވެ. 

އެހެން ކަމުން ދެ ރައީސުންގެ ލަފަޔާއި އިތުޝާދާއި އެއްބާރުލެއްވުމާއި އެކު އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ފަހަތްޕުޅަށް މުޅި އެމްޑީޕީ އެރުމަކީ މިހާރުން މިހާރަށްވެސް އޮތް ހައްލެކެވެ. އެއަށްވުރެ ވަކީން މޮޅުގޮތެއް އެމްޑީޕީ ބާރުވެރިވުމަށް މިވަގުތު ނެތްކަމަށް ބުނާ މީހުން ވެސް މަދެއްނޫނެވެ.

އެހެން ނޫނީ ދެ ބުޅަލުމުގެ އަރާރުމުގައި މަކުނު ބޯކިބާ ޖަހައިގަންނަ ގޮތަށް 2028 އެމްޑީޕީއަށް ގެއްލިދާނެއެވެ. ގެއްލުމުގެ ކުރީން މުޅި އެމްޑީޕީ ޝާހިދުގެ ފަހަތަށް އަރާ ބާރުގަދަ އޮޕަޒިޝަނެއްގެ ގޮތުގައި އޮވެ ރައީސް މުއިއްޒު ހުއްޓުވަން ޖެހެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމުގެ ތަސައްވަރު ހަގީގަތަކަށް ހަދައިދިނީ އެމްޑީޕީގެ ދެވަނަ ވެރިކަމުގައެވެ. އާރުޓީއެލްގެ ނަމުގައި ވަށާޖެހޭ ދަތުރު ފަތުރުގެ ނިޒާމެއް ފަރުމާކޮށް ހިންގާލީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައެވެ. ވަޔާއި ކަނޑާއި އެއްގަމުގެ ދަތުރު ފަތުރުގެ ވިއުގައެއްގެ ތެރެއިން މުޅި ރާއްޖެ ގުލާލުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ފަށާ ހިންގައި ގަތުމަކީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި އެމްޑީޕީއަށް ކުރެވުނު އެންމެ ބޮޑު އެއް ކާމިޔާބެވެ. 

ދަތުރު ފަތުރުން ގުޅާލުމުގެ އެމްޑީޕީގެ ތަސައްވުރު ހަގީގަތަކަށް ހެދުމުގެ އާރުކާޓީއަކީ އާދަމް އާޒިމެވެ. އާދަމް އާޒިމުގެ މުރާލިކަމާއި ކަމަށް ކަމޭހިތުމާއި އަމާޒަށް ވާސިލުވުމުގެ ކެރުންތެރި ކަމަކީ އާރުޓީއެލް ކާމިޔާބު ވުމުގެ ސިއްރެވެ. 

ބޮޑެތި ރަށްރަށުގައި ބަހުގެ ހިދުމަތް ޝެޑިއުލްކުރެވިގެން ފަސޭހަ ކަމާއެކު ލިބިދިނެވެ. ހައިސްޕީޑް ފެރީގެ ހިދުމަތް ހެޔޮ އަގުގައި ފަސޭހަކަމާއެކު ރައްޔިތުންނަށް ދޭންފެށިއެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަން ނިމުނުއިރު ރާއްޖޭގެ އެތައް ރަށެއް ހައިސްޕީޑް ފެރީން ވަނީ ގުޅާލެވިފައެވެ. ސްކޫލް ކުދިންނާއި އިސްރަށްވެހިންނަށް އާރޓީއެލުން ހިދުމަތް ދެނީ ހިލެއެވެ. ބޮޑު އަގުގައި އެއްރަށުން އަނެއް ރަށަށް ރައްޔިތުމީހާ ކުރި ދަތުރުގެ އަގު އެތައް ސަތޭކަ ގުނައަކުން ކުޑަވެ ހައިސްޕީޑްގައި ހަލުވިކޮށް އަރާމުކޮށް ކުރެވޭނެ ގޮތް ހަަދާދިނެވެ. 

ވައިގެ މަގުން ގުޅުވާލުމަށް ބޭނުންވާ އެއަރޕޯޓްތައް އެޅުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ބާރު ސްޕީޑް ކުރިއެވެ. ބައެއް އެއަރޕޯޓެއް ނިންމާ އަނެއްބައި އެއަރޕޯޓްގެ މަސައްކަތް ބާރަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. އެއަރޕޯޓް އަޅަން ބޭނުންވާ ބިންހިއްކުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް ދިޔައެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ދަތުރުފަތުރުން ރާއްޖެ ގުޅާލުމުގެ ސިޔާސަތު ތަންފީޒު ކުރުމުގައި އާދަމް އާޒިމަކީ ނަންބަރ ވަންއެވެ. އާދަމް އާޒިމްގެ މޭސްތިރިކަމުގެ ދަށުގައި އާރުޓީއެލް ވިއުގަ ގާއިމުކޮށް ދަތުރުފަތުރުން މުޅިރާއްޖެ ގުޅާލެވޭނެ ކަމާއި ރައްޔިތުން ރަށު ބަންދުން ވީއްލޭނެގޮތް އަމަލީ ގޮތުން އެވަނީ ސާބިތުކޮށް ދައްކަދީފައެވެ. ނަތީޖާ ނެރެ އަމާޒަށް ވާސިލުވާން ބޭނުންވާ އެކަކުވެސް މާލެސިޓީ މޭޔަރަކަށް އާދަމް އާޒިމު ނޫން މީހަކު ހިޔާރެއް ނުކުރާނެއެވެ. 

ކިތަންމެ ބޭނުންވިޔަސް އެކަހަލަ ކަމެއް ކުރަންވާނީ ރައްޔިތުން އެކަމަށް ބޭނުން ވާނަމައެވެ. ކަމެއްގައި ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތް އެނގޭނީ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގައިގެންނެވެ.

ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓަކީ އާއްމު އިންތިހާބު ކަހަލަ އިންތިހާބެއް ނޫނެވެ. އާއްމު އިންތިހާބަކީ ވާދަވެރި ބައެއްގެ ތެރެއިން ވަކި ބަޔަކު ނުވަތަ މީހަކު ހޮވުމަށް ބާއްވާ އިންތިހާބެކެވެ. ވަކި ވަކި ފަރުދުންގެ ޒާތީ މަސްލަހަތާއި އާއްމު އިންތިހާބާއި ގުޅުން އޮވެއެވެ. ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓަކީ ކަމެއްގައި ރައްޔިތުން ދެކޭގޮތް ބެލުމުގެ ވޯޓެކެވެ. ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓެއްގައި ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ޒާތީ މަސްލަހަތާ ސީދާ ގުޅުމެއް ނޯވެއެވެ.

އެއްގޮތް ނޫން ދެ ވޯޓެއް އެކީގައި ނެގުމަކީ ކޮށްގެން ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލްގެ އިންތިހާބާއެކު ދެއިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުގެ ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓު ނަގަން އުޅުމަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ހޮވަނީ މުޅި ގައުމުގެ އެންމެންގެ މެދުގައި އެއް ބަޔެއްގެ ތެރެއިން ހޮވާ އެއްބައެއް ނޫނެވެ. ސިޓީ ތަކާއި ރަށްރަށުގައި ހޮވަނީ އެތަނަކަށް ހޮވާ ވަކި ބައެކެވެ.

ސަރަހައްދު ތަކަށް ވަކީން ހާއްސަކޮށްގެން ބާއްވާ އިންތިހާބަކާއި މުޅި ގައުމުގައި ނަގާ ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓެއް އެއްކޮށްލައިގެން ބޭއްވިގެން ނުވާނެއެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބަކާއި ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓެއް އެއްކޮށްލައިފި ނަމަ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ވޯޓުލާ ސަރަހައްދެއްގައި މައްސަލައެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ އެކަމުގެ އަސަރު ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓުގެ ނަތީޖާއަށް ކުރާނެއެވެ.

ފެންނަ / ނުފެންނަ ވޯޓުގެ ސައްހަކަމާއި މިނިވަންކަމާއި އިންސާފުވެރި ކަމާމެދު ޝައްކު އުފެދޭނެއެވެ. ޒާތުގައި އެއްގޮތް ނޫން ދެ ވޯޓެއް އެކުގައި ބޭއްވުމަކީ އަދުލުވެރިކަން ގެއްލޭނެ ކަމެކެވެ.

ކޮންމެ އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ޔުނީފޯމް ފުރިހަމަވަނީ ސްކޫލުގެ ކުލައިގެ މޭކޮޅަށް އަންނަވަރުގެ ކުރު ޓައީއަކާއެކުގައެވެ. ސްކޫލު ބެޖް ހުންނަނީ ކޮންމެ ކުއްޖެއްގެ ޔުނީފޯމްގެ މޭމަތީ ޖީބުގައެވެ. ހުރިހާ ސްކޫލެއްގެވެސް ޔުނީފޯމްގެ ކުލައަކީ ހުދެވެ. ފިރިހެން ކުދިންގެ ފަޓްލޫނު ނުވަތަ ފަޓްލޫނު ބުރި ހުންނަނީ އާއްމުކޮށް ކަޅުކުލައިންނެވެ. ބައެއް ސްކޫލްތަކުގައި ފަޓްލޫނު ނުވަތަ ފަޓްލޫނު ބުރި ސްކޫލުގެ ކުލައިން ބޭނުންކުރެއެވެ. 

ފެންނަ ފެނުމަށް ޔުނީފޯމްގައި ހުރުމުން ކޮންމެ ކުއްޖަކީވެސް ކިޔަވާ ކުއްޖެއްކަން ކިތަންމެ ދުރުންވެސް އެނގޭނެއެވެ. ކޮން ސްކޫލެއްގެ ކުއްޖެއްކަން އެނގޭނީ އަންހެން ކުދިންގެ ޓައީގެ ކުލައިންނާއި ބެޖުންނެވެ. ފިރިހެން ކުދިންގެ ބެޖާއި ފަޓްލޫނުގެ ކުލައިންނެވެ. 

ސްކޫލްތަކުގެ ފިރިހެން ކުދިންގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ޓައީ އަޅަން ފެށުނީ ބައެއް ސްކޫލްތަކުގެ ޕްރީފެކްޓުންގެ ކަރުގައެވެ. އޭގެފަހުން ފިރިހެން ކުދިންގެ ޔުނީފޯމްގެ ބައެއްކަމުގައި ޓައީ މަޑުމަޑުން ވަމުން ވަމުންގޮސް ޓައީ އާއި ނުލާ ޔުނީފޯމް ފުރިހަމަ ނުވާކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ހިސާބަށް ޓައީ އާއްމު ވީއެވެ. މިހާރުގެ ޢާއްމު ވިސްނުމަކީ ޓާއީ ނާޅައެއް ނުކިޔެވޭނެއެވެ. ކިޔަވައިގެން ނިކުމެ ޓައީ ނޭޅުނަސް ކިޔަވަންވާނީ ޓައީ އަޅައިގެންނެވެ. 

ގިނަ މީހުންގެ ވިސްނުމަކީވެސް ސްކޫލްތަކަށް ކުދިން ފޮނުވައިގެން ކިޔަވާދެނީ ޓައީ އަޅައިގެން އޮފީހެއްގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށެވެ. ޓައީ ނާޅާ އަދާކުރާ ވަޒީފާއަކީ އަގެއްހުރި ވަޒީފާއަކަށްވެސް ނުވެއެވެ. 

ޑރ. ހަސަން ހަމީދަށް ޓައީ ސިފަކުރެއްވެނީ މާނިޔާ މަހެއް ކަރުގައި އެލުވައިގެން އުޅުން ކަމަށެވެ. ބައެއް އެހެން މީހުން ސިފަކުރާ ގޮތުގައި ޓައީ އެޅުވުމަކީ ސާހިބު މީހާއަށް ކިޔަމަން ކުރަން ކުއްތާގެ ކަރުގައި ވާޖަހާހެން ކުރެވޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޓައީ އެޅުމަކީ ހިތުން ރުހުމުން ޖެހެވޭ ދަމެއްކަމަށް ދެކޭ މީހުންވެސް މަދެއްނޫނެވެ. ކިޔަވަން ޓައީއެޅުމާއި ކިޔަވައިގެން ޓައީ އެޅުމުގައިވެސް އޮތީ ބަނދެވުމެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާހެން މައްޗަކަށް ނާރާނެކަމުގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ޑޮލަރު ރޭޓު 16.50 އިން 20.25 އަށް އަރައިފިއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު މައްޗަށް ނާރާނެކަމަށް ވިދާޅުވިޔަސް މައްޗަށް އެރިގޮތަށް ތިރިނުވެ ޑޮލަރުގެ އަގު އަރަނީ މައްޗަށެވެ. ދިވެހި ރުފިޔާގެ އަގު ވެއްޓުމަކީ ޑޮލަރގެ އަގު މައްޗަށް އެރުމަށް ރައީސް މުއިއްޒަށް ނުވަނީ ތާއެވެ.   

އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވާހެން 2 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ޓުއަރިސްޓުން ހުސްވިއަހަރު ރާއްޖެ އައެވެ. ދެމިލިޔަން ޓޫރިސްޓުން އައުމުން ރާއްޖެއަށް ހެޔޮވަރުގެ އަދަދަކަށް ރާއްޖެއަށް ޑޮލަރ ވަންނާނެއެވެ. އެކަމަކު އެވަންނަ ޑޮލަރަށް ވާގޮތެއް ނޭނގެއެވެ.   

ޓޫރިޒަމާ ގުޅުންހުރި ހުރިހާ ޓެކްސްތަކެއް ރައީސް މުއިއްޒު ބޮޑުކުރައްވައިފިއެވެ. ޝާހިދު ވިދާޅުވާހެން ރާއްޖެއަށް އައިސްފިއްޔާ ފުރެނީވެސް ކުރިއަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް ޓެކްސް ދައްކައިގެންނެވެ. އަނެއް ކޮޅުން ރިސޯޓުތަކަށް ސަރުކާރަށް ޑޮލަރު މާރުކުރަން މަޖުބޫރު ކުރައްވައިފިއެވެ. އެކަމަކު ވެސް ރާއްޖޭގައި ޑޮލަރ ތިޔައިގެ ވާތީއެއް ނުފެނެއެވެ. ގަންނަން ލިބޭ އަގު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އަރަނީ ބޮޑުތަނުން މައްޗަށެވެ. 

ކަންއެހެން އޮތުމުން ޑޮލަރު ކޮބާހޭ ރައްޔިތުން ސުވާލު ކުރާކަމަށް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. ސަރުކާރަށް ލިބޭ ޑޮލަރަށް ލޯނު ދައްކަވަނީކަމުގައި ސަރުކާރުން ބުނާކަމަށް ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ޗައިނާ އާއި އިންޑިޔާގެ ލޯނުތައް ރީޝެޑިއުލްކޮށް ފަސްކޮށްދީފިއެވެ. އެހެން ކަމުން ސަރުކާރުން ލޯނު މި ދައްކަވަނީ ކޮންތާކަށްތޯ ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ސުވާލު އުފައްދަވައެވެ.

ސަރުކާރަށް ލިބޭ ފައިސާއަށް ވާގޮތެއް އޮންނަންޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ ޑްރޯން ގަންނަން ކުރި ހަރަދު އިންތިހާއަށް ބޮޑު ކަމަށެވެ. ޑްރޯނަށް ފައިސާ ފޮނުއްވީމާ ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ފައިސާ ނުލިބޭ ކަމަށާއި އަސާސީ ބޭސްފަރުވާއަށް ފައިސާ ނުލިބޭ ކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ތާރީހީ އިލްމުވެރިޔާ ނީލް ޓޮންގް ހާމަކުރައްވާ ގޮތުގައި، 18 ވަނަ އަދި 19 ވަނަ ގަރުނާ ދެމެދު އިނގިރޭސި މުޖުތަމައުގެ ހުރިހާ ފަންތިއެއްގައި ވެސް އިންތިހާއަށް ފަގީރުކަން ފެތުރިފައި އޮތެވެ. އެހެން ކަމުން އޭރުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ފަގީރުންގެ އާބާދީ މަދުކުރުމަށްޓަކައި ހާއްސަ ރޭވުމެއް އެކުލަވައިލާ ހިންގަން ފެށިއެވެ. 

އޭރު އޮސްޓްރޭލިއާއަކީ ކުށްވެރިން ބައިތިއްބާ ކޮލޮނީއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ފަގީރުންނާއި ކުށްވެރިން އެ ގައުމަށް ފޮނުވާލެވުނެވެ. އެވަރުގެ އަދަބެއް ދިން ގިނަ ކުށްތަކަކީ ކާބޯތަކެތި ވަގަށް ނެގުން ފަދަ ކުށްކުށެވެ. ދުވަސްވަރަކީ ދިރިއުޅުން އިންތިހާއަށް ދަތި ދުވަސްވަރެކެވެ. މީހުން ވައްކަން ކުރީ ހަމައެކަނި ދިރިހުރުމަށް ބޭނުންވާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައެވެ. އެކަމަކު މުއްސަނދިންގެ މައްޗަށް ފަގީރުން ގަދަވެގެންފާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމުން، މުޖުތަމަޢުގައި ތިބި ފަގީރުން އެކަހެރިކޮށް ބޭރުކޮށްލުމުގެ ރޭވުމެއް އޭރު ތަންފީޒު ކުރީއެވެ. ފަގީރުން ނައްތާލުމަށް އޮސްޓްރޭލިޔާއަށް އަރުވާލުން ފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމުގެ އަނެއް ސަބަބަކީ ޖަލުތައް ފުރިބާރުވުމެވެ.

އެއް ޝިލިންގަށްވުރެ މަތީ އަގެއްގެ އެއްޗެއް ވަގަށް ނެގުމަކީ ގައުމުން ބޭރުކޮށްލަންޖެހޭ ވަރުގެ ބޮޑު ކުށެއްގެ ގޮތުގައި އޭރު ބެލެވުނެވެ. ޝިލިންގަކީ މިހާރުގެ އެންމެ 5 ޕެންސްއާ އެއްވަރުގެ މިންވަރެކެވެ. 

އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ކުރިން ކުށްވެރިން ފޮނުވާލާ މައިގަނޑު މަންޒިލަކީ އެމެރިކާއެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ މިނިވަންކަމުގެ ހަނގުރާމައަށްފަހު (1775 އިން 1783 އަށް) އެ ފުރުސަތު ބަންދުވުމުން، އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް ޖެހުނީ އެހެން ގައުމެއް ހޯދާށެވެ. އެގޮތުން އޮސްޓްރޭލިއާ އިހުތިޔާރު ކުރެވުނެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއާއަށް ފޮނުވާލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކުށްވެރިން ބޭތިއްބުމަށްޓަކައި، މެޑްވޭ ކޯރުގައި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލާފައިވާ ބޯޓުފަހަރު ބޭނުންކުރެވުނެވެ. އުމުރުން އެންމެ އަށް އަހަރުގެ ކުޑަކުދިން ވެސް، އެކަނިމާ އެކަނި އޮސްޓްރޭލިއާއަށް ފޮނުވާލެވުނެވެ. އެގޮތުން އެއް ހާދިސާއެއްގައި ކުށްވެރިއަކަށް އޮސްޓްރޭލިއާއަށް ދިއުން ނުވަތަ ދަންޖެއްސުން ކުރެ ގޮތެއް އިހުތިޔާރު ކުރަން ދިނުމުން، އޭނާ އިހުތިޔާރު ކުރީ ދަންޖެހިގެން މަރުވުންކަމަށްވެއެވެ. 

އޮސްޓްރޭލިއާގެ ނެޝަނަލް މިއުޒިއަމުން ހާމަކޮށްފައިވާ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 1788 އާއި 1868 އާ ދެމެދު އިނގިރޭސިވިލާތާއި އަޔަލޭންޑުގެ 162،000 އަށްވުރެ ގިނަ ކުށްވެރިން އުޅަނދުފަހަރުގައި އޮސްޓްރޭލިއާއަށް ފޮނުވާލާފައިވެއެވެ.

އިނގިރޭސި ވިލާތުން އޮސްޓްރޭލިޔާއަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮނުވާލި ޖަލުމީހުންގެ "ފަސްޓް ފްލީޓް" ނުވަތަ އުޅަދު ފަހަރުގެ ފުރަތަމަ ގާފިލާގައި 11 އުޅަނދު ހިމެނެއެވެ. 700 އަށްވުރެ ގިނަ ކުށްވެރިންނާއެކު މި އުޅަނދުފަހަރު ދަތުރު ފެށީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޕޯޓްސްމައުތުން އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ނިއު ސައުތު ވޭލްސްގެ ބޮޓަނީ ބޭއަށެވެ. ނުރައްކާތެރި އަށް މަސް ދުވަހުގެ ދިގު ދަތުރަކަށްފަހު، ސިޑްނީ ކޯވްގައި ކުށްވެރިން އާބާދުވާނެ ސަރަހައްދެއް ގާއިމުކުރެވުނެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއާގެ އަސްލު ވަޒަންވެރިންނާއި (ފަސްޓް ނޭޝަންސް) އިނގިރޭސި ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނާ ދެމެދު ކުރިމަތިލުންތައް ހިނގާ ވަރަށް ބިރުވެރި ހިތާމަވެރި ކަންތައްތަކެއް ހިނގިއެވެ. އެގޮތުން ޓެސްމޭނިއާގެ އަސްލު ވަޒަންވެރިންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ހޯދައި، ގަސްތުގައި މަރާލާފައިވެއެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއާގެ ބީރައްޓެހި މާހައުލާއި، އެކަހެރިކަމާއި، އަދި ހަރުކަށި އަދަބު ދިނުމުގެ ނިޒާމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ބަޔަކު ދިރިއުޅުމަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލި ނަމަވެސް، ބައެއް މީހުންނަށް ކާމިޔާބު ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރެވުނެވެ. މިހިސާބުން އޮސްޓްރޭލިއާގައި އެމީހުނަށް ލިބުނީ އައު ދިރިއުޅުމެއްތޯ ނުވަތަ ދަންޖެހުމެއްތޯ ސުވާލު އުފެދެއެވެ.

ތާރީހު އިލްމުވެރިޔާ މިސްޓަރ ޓޮންގް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިގޮތަށް ކާމިޔާބު ހޯދި އެކަކީ މަތީ ފަންތީގެ އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ޑާސީ ވެންޓްވޯތެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް މަގުފޭރުމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ކޯޓުން ކުށް ސާބިތުނުވުމުން އަމިއްލަ އިހުތިޔާރުގައި 1790 ވަނަ އަހަރު އޮސްޓްރޭލިއާއަށް ދަތުރުކުރި ދެވަނަ ގާފިލާގައި އޭނާ ބައިވެރިވިއެވެ. އޭނާއަކީ ސާޖަންއެއްގެ އިތުރުން ޕޮލިސް ސުޕްރިންޓެންޑެންޓެއްވެސް މެއެވެ. އަދި އޭނާއަކީ ބޭންކް އޮފް ނިއު ސައުތު ވޭލްސް އުފެއްދި ބައިވެރިންގެ ތެރޭގައިވެސް ހިމެނޭ މީހެކެވެ.

އޮސްޓްރޭލިއާއަށް ފޮނުވާލެވުނު ގިނަ ކުށްވެރިންތަކެއް ފަހުން ދިރިއުޅުމުގައި ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދިއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ދުވަސްވަރުގެ މުޖުތަމައުގައި ދިރިއުޅެ، ކުރިއަރައި ދިއުމަށްޓަކައި އެމީހުންނަކީ ހީވާގި، އަމިއްލަ އިސްނެގުމާއެކު މަސައްކަތްކުރި ބަޔަކަށް ވާންޖެހުނެވެ. ތާރީހީ އިލްމުވެރިޔާ ނީލް ޓޮންގް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، މިގޮތަށް ކުށްވެރިން ފޮނުވުމުގެ ސިލްސިލާ 1868 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދެމިއޮތެވެ. 

އާދަމް އާޒިމަކީ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކެއް ހިންގި ކާމިޔާބު ސީއީއޯއެކެވެ. އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީ އާއި އެސްޓީއޯ އާއި އެމްޓީސީސީ އާދަމް އާޒިމް ވަނީ ހިންގާފައެވެ. އެކުންފުނިތަކަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތައް ހޯދާދިން އެންމެ ކާމިޔާބު ސީއީއޯ ގެ ގޮތުގައި އާދަމް އާޒިމް ވަނީ މަޝްހޫރުކަން ހޯދާފައެވެ. 

އެންމެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތައް ކާމިޔާބު ކަމާއެކު ހިންގިއިރު އާދަމް އާޒިމާ ދިމާއަށް ކޮރަޕްޝަނުގެ އިނގިލި ދިއްކުރެވޭތީއެއް ނުފެނެއެވެ. އަމްދުން އެސްޓީއޯއާއި އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީއާއި އެމްޓީސީސީ އަކީ އާރުސީސީން ކުރަމުންދާ ބާވަތުގެ މަސައްކަތާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅުންހުރި ކުންފުނިތަކެކެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު އެއިން ކުންފުންޏެއްގެ އެންމެ ޕްރޮޖެކްޓެއްވެސް އާދަމް އާޒިމްގެ ސީއީއޯކަމުގައި އާރުސީސީއަށް ދިފައިނުވެއެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން އާދަމް އާޒިމް ހިންގަން ހުރެގެން ދައުލަތުގެ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން އާރުސީސީގެ މަސްލަހަތުގައި ކަމެއް ކޮށްދީފައިވާކަމަށް ޔޯލަކޮށްލާފައިވެސް ބުނާތީ ނީވެއެވެ. ހަމައެހެން އާދަމް އާޒިމްގެ މާލެސިޓީ މޭޔަރ ކަމުގައި މިހިނގާ ދެ އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާލެސީޓީން އާރުސީސީއަށް ފަހިވާގޮތަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްދީފައެއް ނެތެވެ. 

ހަމަތެދެކެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ އަމިއްލަ މަސްލަހަތު ކުރިއަށް ނެރެގެން ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތްކުރަން ހަވާލުވާ މީހެއްނޫނެވެ. އާދަމް އާޒިމް ހިންގިހާ ތަނަކަށް ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތައް ލިބުނީ އަމިއްލަ އެދުން އިސްނުކޮށް ވާޖިބު އަދާކުރީމައެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ މުރާލި ހީވާގި އިހުލާސްތެރި ތެދުވެރި ހިންގުންތެރިއެކެވެ. މާލެއަށް ގެންނަން އެދޭ ހެޔޮ ބަދަލު ގެނެވޭނީ ތެދުވެރި ހީވާގި ހިންގުންތެރި އާދަމް އާޒިމް އަށެވެ.

މާލޭ މޭޔަރަކަށް އަނެއްކާވެސް އާދަމް އާޒިމް ގެންނަން ޖެހެލުން ނުވާށެވެ. ޝައްކު ނުކުރާށެވެ. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލާއި ސަރުކާރުގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތައް ހިންގަން ހުރެ އާދަމް އާޒިމް ނުވި އާރުސީސީއެއް މާލޭ މޭޔަރކަމުގައި ހުރެ ދެންވެސް ނުވާނެއެވެ. 

އިސްލާމް ދީންވެސް ބާރުއަޅަނީ ޒިންމާ އަދާކުރުމާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމާއި އަމާނާތްތެރިވުމަށެވެ. މިފަދަ މަގާމުތަކަށް ހޮވާ ފަރާތްތަކަކީ ވެރިންނެވެ. ވެރިކަމަކީ އަމާނާތެކެވެ. ވެރިކަން އަދާކުރަންޖެހެނީ ހެއްދެވި ފަރާތުން ހަވާލުވާ އަމާނާތެއް ކަމަށް ދެކިގެންނެވެ. 

ދިވެހިރާއްޖެ އަކީ ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމުންތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ގައުމެކެވެ. އިސްލާމް ދީނަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ދިރި ދެމި އޮތުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަހާއެވެ. މުސްލިމުން ތަކެއްގެ ނަމާއި ލަގަބަކީ ދިވެހީންނަށް ލިބިފައިވާ ރަހުމަތެކެވެ. ދިވެހި ކޮންމެ މީހަކުމެ އިސްލާމް ދީނުގެ އަސްލުތަކަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ޖެހެއެވެ.

މުސްލިމަކު ކުރުން ހަރާމް ކަންކަމާއި ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަންކަން އިސްލާމް ދީން ވަނީ ވަރަށް ރަގަޅަށް އަންގާ ދީފައެވެ. ސުލްހަ މަސްލަހަތާއި އަމަން އަމާން ކަމަކީ އިސްލާމް ދީން އުގަންނައިދޭ ކަންކަމެވެ. މަސްލަހަތު ދެމެހެއްޓުމާއި އިންސާފުވެރިވުމާއި އަނިޔާވެރި ނުވުމަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ މަތިވެރިވެގެންވާ ދަރުސުތަކެކެވެ. 

އެހެނަސް ދިވެހީންނަށް މޫސުން ތަކެއް އާދެއެވެ. އާންމު އުސޫލުން ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކޮންމެ ކަލަންޑަރު އަހަރެއްގެ ފަހަތަށް 3 ނުވަތަ 8 އަންނަ އަހަރުތަކަކީ ތިޔާގިކަން އަންނަ އަހަރު ތަކެކެވެ. އެއީ ގައުމުގެ ހައްގުގައި ތަފާތު ކުރުމެއް ނެތި ހިދުމަތް ކުރަން ހޮވާ ރައީސަކު ހޮވާ އަހަރު ތަކެކެވެ.

ދެން އަންނަނީ އަނެއްކާވެސް ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުން ހޮވާ ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރާ ބައެއްގެ އިންތިހާބު ތަކެކެވެ. އެއީ ކަލަންޑަރު އަހަރުގެ ފަހަތަށް 4 ނުވަތަ 9 އަންނަ އަހަރުތަކެވެ. އެމީހުން އޮންނަނީ ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރަން ރައްޔިތުންނަށް ހެވާ ލާބައާއި ރައްޔިތުންގެ އުދާސްތަކާއި ސަރަހައްދުތަކަށް ބޭނުންވާ ބޭނުން ތަކާއި ސަރުކާރާއި ދައުލަތް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވާ މެމްބަރުން ހޮވާ އިންތިހާބެވެ.

އަނެއްކާވެސް އިތުރު ބަޔަކު ކަލަންޑަރު އަހަރުގެ ފަހަތަށް 1 ނުވަތަ 6 އަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު ހޮވައެވެ. ރަށްރަށާއި އަތޮޅުތަކާއި ސިޓީތަކުގެ ތަރައްގީގެ މަސައްކަތް އެންމެ ގާތުން އަދާ ކުރަން ކައުންސިލަރުންނާއި އަތޮޅު ކައުންސިލަރުންނާއި ސިޓީތަކުގެ މޭޔަރުން ހޮވާ އިންތިހާބެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލަރުން ހޮވުމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މާ ހިތްރުހޭ ކަމަކަށް ނުވާތީ އަތޮޅު ތަމްސީލު ކުރަން މީހުން ހޮވުން ހުއްޓާލައިފިއެވެ.

ކަލަންޑަރު އަހަރުތަކުގެ ފަހަތަށް 1، 3، 4، 6، 8 އަދި 9 އަންނަ އަންނަ ކޮންމެ އަހަރަކީ ރައްޔިތުން ގައުމާއި ރަށް ރަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ހެޔޮ ގޮތްތަކެއް ވުމަށް އެދި އެކިއެކި މަގާމުތަކަށް އެކި އެކި ނަންނުމުގައި ވެރީން ހޮވާ އަހަރުތަކެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް ކޮންމެ ދެ އަހަރަކުން ބަޔަކު މީހުން ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ކުރަން ހޮވާ ހޮވުމުން ދިވެހީން އުންމީދު ކުރާފަދަ ފައިދާ ތަކެއް ވޭ ތޯ ސުވާލު ކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.

ރައްޔިތުން ރުއްސަން އެކި އުކުޅު ހަދައިގެން އިންތިހާބީ ވެރިން މަގާމުގައި ދެމިތިބުން ނޫން ކަމެއް އޮންނަހެނެއް ހިއެއްނުވެއެވެ. އެކަމަށްޓަކާ ސަރުކާރުގެ ގާބިލުކަން ދަށް ދުވަސްވަރެއް ނަމަ ބޭނުން ކުރަނީ ވަކި އުކުޅެކެވެ, ސަރުކާރުގެ މަގުބޫލުކަން އޮތްނަމަ ވަކި އުކުޅެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ޅަފަތަށް ވަކި އުކުޅެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ހިމަ ކޮޅަށް ވަކި އުކުޅެކެވެ.

ވެރިކަމަށް އަންނަން މީހެއްގެ ކަރަށް މަޅިފައްތައިގެން ވިއްޔާ އެ އުކުޅުމެެެވެ. މީހެއްގެ ނިވަލުގައި ވިއްޔާ ނިވަލުގައި އަންނަ ގޮތަށް އެމީހާ ބޮލުގައި އަޅާ ކަނޑަށް ފައްތާލުމަކީ ވެސް އުކުޅެކެވެ. ޒަމާނީ އެންމެ ވަރުގަދަ އުކުޅުކަމުގައި އެކަން ވެއްޖެއެވެ.

އުފައްދާ ސުވާލުތަކަކީ މި އުކުޅުތައް މަކަރާއި ހީލަތް ބޭނުންކޮށްގެން ވެރިއަކަށް ވެގެން ވީ ވަކި ކޮންފައިދާއެއް ތޯއެވެ. އަނދަވަޅަށް ވައްޓާލަނީ ހަމަ ނިކަމެތި ވޯޓުދިން ރައްޔިތުންނާއި އެ ރައްޔިތުންގެ އުންމީދު ތަކެވެ. 

ކުރިއަށް ރާއްޖޭގައި ދެން އޮތީ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބެވެ. އެންމެ ފަހުން ބޭއްވުނީ ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރަން ހޮވި މަޖިލިހެއް ކަމަށް ބަޔަކު މީހުން ގަބޫލުކޮށް އަތުގައި އޮތް ބައިރުފިޔާ ފޮތިވެސް ހަރަދު ކުރިއެވެ. ނަތީޖާއަކީ ކޮބާތޯއެވެ. ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރަން ހޮވި މަޖިލިސް ބަދަލުވީ ސަރުކާރު މަޖިލިހަކަށެވެ. ސަބަބުވެރި އިންސާނަކަށް ވެސް ނުވިއެވެ. އަމިއްލަ ކަފުން އަމިއްލައަށް ގަނެ ނިންމީއެވެ.

މިއަދުގެ މަޖިލިހަކީ އަމިއްލަ ބާރެއް ހައްގެއް އޮތް ބަޔަކަށް ނުވިއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގާނޫނުތަކަށް ގޮންޖަހާ ބޭނުން ގޮތަކަށް ސަރުކާރުގެ އެދުންތަކަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ދީލާލީއެވެ. އަމިއްލައަށް ސަރުކާރުގެ އެދުމަށް ފާސްކުރި ގާނޫނަކުން ދެބަސްވެއްޖެ ނަމަ އިށީދެ އިން ގޮނޑި ގެއްލުވާލާނީ އަމިއްލަ އެދުމަށެވެ.

ރަގަޅެވެ. މިއަދު ތިމާ ތަމްސީލު ކުރާ ދާއިރާއަށް ކަމެއް ކޮށްދޭން ބަޖެޓުގައި ކަމެއް ހިމަނާލަން ގޮވާލަން ވެސް ނުކެރޭ ވަރަށް ވަރަ ބިންދާލީއެވެ. ތިމާ ތަމްސީލު ކުރާ ދާއިރާގެ ރައްޔިތަކު ބޭނުންވާ ކަމަކަށް ވަކާލާތުވެސް ކޮށް ނުލެވެއެވެ. ސާފު ބަހުން ނަމަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަކީ ސަރުކާރުގެ ގޮނޑި ކޮށްކޮއަކަށް ވީއެވެ. ސަރުކާރަށް ރަބަރު ސްޓޭމްޕް ޖަހަން ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސް ފައިސާއިން ހަރަދު ކުރާ ބަޔަކަށްވެ ނިމުނީއެވެ. ދިވެހީންނަށް ބޭނުން ބަޔަކަށް ނުވިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރައީސްގެ ވައުދުނާމާއަކަށް ހުއްޓުމެއް ނެތެވެ. 

ކުރިއަށް އޮތް ލޯކަލް އިންތިހާބަށް ސަރުކާރުގެ އުކުޅަކީ އެކި މީހުންނާއި ހިސާބުގައި އެކި ގޮތެވެ. ކައުންސިލްގެ ޕްރައިމަރީގައި ވާދަ ކުރި ޕީއެންސީ މީހެއްގެ އޭޖެންޓެއް ބުނީތީ އެހީމެވެ. "މުއިއްޒު ރަގަޅެވެ. މިހާތަނަށް ރައްޔިތުންގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ފެނުނީ ރައީސް ޔާމީނެވެ. ދެވަނަ ދައުރެއް ލިބުނު ހެއްޔެވެ. ނުލިބުނެވެ. އެ ހެދި ގޮތެއް ހަދާ ބަލިކުރީއެވެ. ނުވި ތާކަށް ޖަލަށްވެސް ލީއެވެ."

އެހެން ނަމަވެސް މިހާރުގެ ރައީސް ތަފާތެވެ. ރައްޔިތުން ކުރިމައްޗަށް އަރާ ބުނަނީ އަބަދުވެސް އައު ކަމެއް ކޮށްދޭނެ ކަމަށެވެ. އެ ބުނާ ކަމެއް ނުވާނެ ކަން އޭނާއަށް ވެސް އެގެއެވެ. މި ސަރުކާރުން ރައްޔިތުން ދަސްކުރީއެވެ. އެއްވެސް މީހަކު އެ މީހެއްގެ ނަފުސުން ބޭރަކަށް ނުވިސްނާނެއެވެ. އެންމެ ވަރުގަދައަށް ޖަދަލު ކުރާ މީހާވެސް ވަޒީފާއަކަށް ގުޑައެވެ.

އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ މީހާއަށްވެސް ގިނަ ވެގެން ދޭން ޖެހޭނީ ދެތިން ލައްކަ ރުފިޔާއެވެ. ފަސް އަހަރަށް ހަނު ކޮށްލެވޭނެއެވެ. ވަޒީފާ ބޭނުންވާ މީހާއަށް ޓޯކަން ކައުންޓަރުން ނަމްބަރު ނަގަން ހަވާލު ކޮށްލާ 10،000ރ ދިނީމާ އެއްޗެއް ބުނާކަށް ނުކެރޭނެ ކަމަށްވެސް އެ މީހާ ބުންޏެވެ.

އަދިވެސް އެމީހާ ބުންޏެވެ. މީޑިއާތަކަށް މާގިނަ ހަރަދެއް ކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ކުޑަ ކުންފުންޏަކުން މަހަކު ތިރީހަކަށް ހާސް ރުފިޔާ ދިނުމުން މުއިއްޒަށް ސަނާ ކިޔަން ފަށާނެއެވެ. އެ ހިސާބުން ފިލްމު ނިމުނީއެވެ.

ބައެއް ރަށްރަށުގެ މަގުހަދަން މަގުގައި މިން އަޅާން ފަށައިފިއެވެ. އެ ހިސާބުން ސަރުކާރުގެ އޭޖެންޓުން ފަށާ މަސައްކަތަކީ އެ މިން އެޅީނު ދެން މަސައްކަތް ފެށުނީ ކަމަށްބަލާށާޭ ކިޔުމެވެ. ކޮންނަން ފަށަން ހައިމާކު އައީނުންހޭ ބުނެއެވެ. ދެން ބިން ހިއްކާ، ގިރާ ސަރަހައްދު ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދާނެެއެވެ. އެހެނަސް މިއީ މަކަރުވެރި ރޭވުމެވެ. ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް އޮތީ މަރުގެ ތުންފަތް މަތީގައެވެ. ކަމެއް ކުރެވޭނެ ހަކަތައެއް ނެތެވެ. އޮތީ ދަރާ ވިކިފައެވެ. 

ކައުންސިލް އިންތިހާބު ބޯމަތި ވަނީއެވެ. ސަރުކާރުގެ ގާބިލުކަން ވިއްކަން ދެއްކޭނެ އެންމެ ވާހަކަ އެއްވެސް ނެތެވެ. މިހާލަތުގައި ކައުންސިލް އިންތިހާބަށް އުކާ އެމަކީ އާއިލާ ބޮޑެތި މީހުންނާއި ރައްޓެހިން ގިނަ މީހުން ތަމްސީލު ކުރުވުމެވެ. ބައެއް ފަހަރު ސަރުކާރު ތަމްސީލު ކުރާ މީހުން ބުނެއެވެ. ކަމެއް ނުކޮށްދިނެންނު، ނުވެސް ކޮށްދޭނެއެވެ.

އެހެން ވީމާ މިފަހަރު ބަލާނީ އާއިލާއަށް ކަމެއް ވޭތޯއެވެ. ބޭބެ، ޅިޔަނު، ކޮށްކޮ، ދައްތަ، ނޫނީ ފަހަރި ހޮވަން މިފަހަރު މި ނިކުންނަނީ މިހެންނެވެ. ސަރުކާރުން ކަމެއް ކޮށެއް ނުދޭނެއެވެ. ކަރުގައި އެޅޭ މަޅިއަކީ ހޮވުމަށް ފަހު ދެކޮޅު ހަދައިފިއްޔާ ގޮނޑި ގެއްލުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރަން ހޮވާ މީހުންގެ ޒިންމާއެއް ނެތީއެވެ. އަމާނާތަށް ހިޔާނާތްތެރި ވަނީއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ގައްދާރު ވެވުނީއެވެ.

އަދިވެސް ޒިންމާއަކާއި ނުލާ ފުރުސަތު ދޭންވީތޯއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސްފައިސާ ބޭކާރުބަޔަކަށް ހަރަދު ކުރަން ވީހެއްޔެވެ. ހެއްދެވި ފަރާތަށް އުރެދޭ މީހެއްގެ ހުކުމަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ. ވެރިކަމަކީ ކޮންމެ ފެންވަރެއްގައި ނަމަވެސް އިލާހުގެ ފަރާތުން ހަވާލުވާ އަމާނާތެކެވެ. އެ އަމާނާތަށް ހިޔާނާތްތެރިވާން ވީ ތިމާ ތާއީދު ކުރާ ޖަމާއަތެއް ރުއްސަން ތޯއެވެ. ޖަވާބު ދާރީ ކުރުވާ ދުވަހު ދޭނެ ޖަވާބެއް އޮންނަން ވާނެއެވެ.

އިރާދަ ކުރެއްވި ވެރިކަން ކުރީ މަކަރުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ކަމުގައި ވުމަކީ އޮޅުވާލުމެކެވެ. ހެއްދެވި ފަރާތަށް އޮޅުވާ ލެވޭނެ ކަމަށް ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. އެކަމެއް ނުވާނެއެވެ. ބިރުވެތި ވާށެވެ. މި ނޫން ދުވަހެއް އޮތްކަން ހަނދާން ކުރާށެވެ. އަމިއްލަ މަސްލަހަތަށް އެހެން މީހުންގެ ހައްގުތަކާއި އުންމީދަށް އަރައި ނުގަންނާށެވެ.

މި ސަރުކާރުން ފެންނަނީ އަވަށްޓެރި ގައުމެއްގެ ފިލްމު އިންޑަސްޓްރީއެކެވެ. އެ ފިލުމުތަކުގައި އަބަދުވެސް ފެންނާނީ ބަތަލުގެ ކުޅަދާނަކަމެވެ. ހަގީގަތަކީ ގައުމު އަމާން އައްސޭރިއަކަށް ގެންދިޔުމަކީ އެންމެންގެ ބޮލުގައި އެޅޭ ޒިންމާއެއް ކަމެވެ.

ކައުންސިލަރު ޒިންމާ އަދާ ނުކުރާނަމަ ޒިންމާދާރު ކުރުވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. މަޖިލިސް މެމްބަރު ޒިންމާއިން ރެކޭ ނަމަ ޒިންމާދާރު ކުރުވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. ސަރުކާރު ފާލުން ނެއްޓި ހަމައިން ނެއްޓޭނަމަ ހަމަ މަގަށް އަޅުވާ ޒިންމާދާރު ކުރުވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ރައްޔިތުންނަށް ހިޔާނާތްތެރިވާނަމަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާވެސް ހަމަ މަގަށް އަޅުވާ ޒިންމާދާރު ކުރުވަން ޖެހޭނެއެވެ.

ވެރިކަމަކީ އެމީހަކު ބޭނުން ކަމެއް ކުރުމަށް ލިބޭ ލައިސަންސެއް ނޫނެވެ. ވެރިންނަކީ ރައްޔިތުންގެ ހާދިމުންމެވެ. އަދި އެންމެހާ ބާރުތަކެއް ފެށި ދެމިއޮންނަނީ ރައްޔިތުންނާއި ހަމައިގައެވެ. ގަދަ ކީރިތިވަންތަ އިލާހުގެ ދަރުބާރުގައި އެވެރިންނާއި ހާދިމުންނާއި ރައްޔިތުން އެ މީހެއްގެ ޒިންމާ އަދާކުރާ މިންވަރު މިނާނެއެވެ. ބިރުވެތި ވާށެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސަށް އަނިޔާވެރި ވާކަށް ނުވާނެއެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ ވޭތުވެދިޔަ ދެ އަހަރު އެންމެ ބޮޑަށް ސާފުވެގެންދިޔަ ކަމަކީ، ގައުމު ހިންގުމުގެ އެއްވެސް ތަސައްވުރެއް ނުވަތަ ގާބިލުކަމެއް ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ކިބައިގައި ނެތްކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު މުޅިން އިނދަޖެހިފައިވާއިރު، ރައްޔިތުން ހޯދާފައިވާ މިނިވަންކަމާއި ހައްގުތައް ދަނީ ހިފަހައްޓައި އުނިކުރަމުންނެވެ.

ގައުމާމެދު އެއްވެސް ތަސައްވުރެއް ނުވަތަ ހަރުދަނާ ރޭވުމެއް މިހާތަނަށް ފެނިފައެއް ނުވެއެވެ. ރައީސްގެ ހަމައެކަނި މަގްސަދަކަށް ވެފައިވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުތައް މުށުތެރެއަށްލައި، ރައްޔިތުންގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ މައްޗަށް އަމިއްލަ ނުފޫޒު ފޯރުވުމެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، އަންހެނުންނާއި މުޖުތަމައުގެ ނިކަމެތި ފަރާތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންދާއިރު، އިއްޔެ އިއުލާންކުރި ކަންކަމުން އެނގިގެންދަނީ އަންހެނުންގެ އުޅުމާއި ހެދުން އެޅުމުގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވުމަށް އޭނާ ކުރާ މަސައްކަތެވެ.

ހަމައެއާއެކު، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ރާއްޖޭގެ ބިން މިލްކުކުރެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަށް ރައީސް މުޢިއްޒު ތައްޔާރުވަމުންދާ ކަމުގެ ރިޕޯޓްތަކަކީ ނުހަނު ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކާއި މެދުއިރުމަތީގެ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އޮތް ވާދަވެރިކަމުގެ ތެރެއަށް ރާއްޖެ ހުށަހެޅިގެންދާއިރު، މިއީ ގައުމުގެ ސިޔާދަތާއި މިނިވަންކަން އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ނުރައްކަލަކަށް ވެއްޓިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މާޒީގެ ތާރީހުން މިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކިތައް ފެންނާން އެބަހުއްޓެވެ. އުސްމާނީ ހިލާފަތުގެ ދުވަސްވަރު ފަލަސްތީނުގެ ބިންތައް ޒަޔަނިސްޓުންނަށް ވިއްކުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވި ހިތްދަތި ނަތީޖާއަކީ އަޅުގަނޑުމެން ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.

މިނިވަންކަމާއި، އިންސާފާއި، ކުރިއެރުމަށް ލޯބިކުރާ ހުރިހާ ދިވެހިންގެ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އަޒުމަކަށް ވާންޖެހޭނީ، ރާއްޖޭގެ ގާނޫނުއަސާސީއާއި ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް އިސްލާހުކުރުމެވެ. އެއީ އެއްވެސް މުސްތަބިއްދު ވެރިއަކަށް ގައުމު މިފަދަ ފަސޭހަގޮތަކަށް ބައިބައިކޮށް ހަލާކުނުކުރެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަށެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރަކީ އުއްމީދީ، ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ފެންނާނެ އަހަރަކަށް ވާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަމެވެ.

ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިއީ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދީފައިވާ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުމެކެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، އަންހެނުންނަށް އަމާޒުކޮށް މި ފިޔަވަޅުތައް ބޮޑަށް ހަރުކަށިކޮށްފައި އޮތުމުން ދޭހަވަނީ، އާންމު މައިދާންތަކުން އަންހެނުން ދުރުކޮށް، އެކަނބަލުންނަށް ބިރުދައްކައި ނުފޫޒު ފޯރުވަން މަސައްކަތް ކުރާކަމެވެ.

ގާނޫނުއަސާސީން ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އަސާސީ ހައްގުތައް، ނިޒާމީ ސިފައެއްގައި ހަނިކުރަމުންދާތަން މިއަދު މިދަނީ ފެންނަމުން ކަމަށާއި މިކަން ނިމުމަކަށް އަންނާނެ ދުވަހެއް ފެންނާން ނެތްކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އަދި ތަޖުރިބާކާރު ޕޮލިޓީޝަން އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ސަރުކާރުގެ ކާމިޔާބީތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކާނެ ނަތީޖާއެއް ނެރެވިފައި ނެތްއިރު، އެއްވެސް ދާއިރާއަކުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ މާނަހުރި ކުރިއެރުމެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

ސަރުކާރު ހިނގަމުން މިދަނީ އެއްވެސް އަމާޒެއް ނުވަތަ ސީދާ މިސްރާބެއް ނެތި ކަމަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ދައްކާނެ އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނެރެދެވިފައި ނެތުމުން، މިފަދަ ބިރުދެއްކުމުގެ އުކުޅުތައް ބޭނުންކުރަން ފެށީ ކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ރާއްޖެ ޓީވީގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރަކީ އިސްލާމީ ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތަށް ހިންގާ ސަރުކާރެކޭ ވިދާޅުވާ ކަމަށެވެ. މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގައިން ދާ އޮބި މުޅިން ހަސްފަސް ނެތޭ ހިސާބަށް ދާއިރުވެސް ފައިސާ ނުލިބޭ ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކުރި މަސައްކަތަށް ސަރުކާރުން ފައިސާ ނުދީގެން އެހެން މީހުން އަތުން ފައިސާ ނަގައިގެން ދަރަނިވެރިވެގެން ބޯހިއްލާ ނުލެވޭ ހިސާބަށް މީހުން ހިގައްޖެކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.

"މިދައްކަނީ އަމިއްލަ ފައިސާއެއް ނޫން - ދައުލަތުން މަސައްކަތް ކުރުވާފައި ނުދީހުރި ފައިސާގެ ވާހަކަ" ކަމަށާއި އެއީ މަސައްކަތް ކުރި މީހާގެ ހައްގެއް ކަމަށާއި އެ ހައްގު ދައުލަތަކަށް ސަރުކާރަކަށް ހިފަހައްޓައިގެން ނުތިބެވޭނެ ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

“އެވެނި ތާރީހެއްގައި" ދޭނަމޭ ވިދާޅެއް ނުވެވޭނެ ކަމަށާއި ހަމަ މިއަދުން މިއަދަށް އެފައިސާ ދެއްވަން ޖެހޭނެކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައްޔިތުން ކަންމަތީ ފިހާރައިން އެއްޗެހި ގަންނައިރު ޓެކްސް ދައްކަން މަޖުބޫރު ކަމަށާއި ޓެކްސް ނުދައްކައިފިއްޔާ ހައްޔަރު ކުރެވޭހެން ރައްޔިތުން ލައްވާ ކުރުވާ ކޮންމެ މަސައްކަތަކަށް އެ އުޖޫރަ ދެއްވަންވާނެ ކަމަށެވެ. އެނޫން ގޮތެއް ހައްދަވައިގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި ކުރުވާފައިވާ މަސައްކަތައް އުޖޫރަ ނުދިނުން އެއީ އަނިޔާވެރިކަން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

"މޯލްޑިވްސް ކަލްޗަރ އެންޑް ފުޑް ފެސްޓިވަލް"އާއި އެކު މިއަހަރުގެ ޑްރޯން ޝޯ ބޭއްވުމަށް ނިންމާފައިވަނީ މިދިޔަ އަހަރަށް ވުރެވެސް ކުލަގަދަކޮށް ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ. މި އަހަރުގެ ޑްރޯން ޝޯގައި ޑްރޯންގައި ފަޔާ ވޯކްސް ހިމެނޭ ގޮތަށް ޕައިރޯ ޑްރޯން ޝޯ އެއް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފެނިގެން ދާނެކަމަށްވެއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން މޯލްޑިވްސް ކަލްޗަރ އެންޑް ފުޑް ފެސްޓިވަލްގައި އުރީދޫ ފޯމް ފަން އާއި ކާނިވަލާއި ބިރުވެރި ހޮހޮޅަ އާއި އެކި ކަހަލަ ކާ އެއްޗެހި ހިމެނޭ ސްޓޯލްތައް ހުރެއެވެ.

އާ އަހަރު ފެށުން ފާހަގަކުރުމަށް ބާއްވާ ޑްރޯން ޝޯގެ ވާހަކައާއި މޯލްޑިވްސް ކަލްޗާ އެންޑް ފުޑް ފެސްޓިވަލްގެ ވާހަކަ ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ހަބަރު ޓެގްކުރައްވާ ގަލޮޅު އުތުރު ދާއިރާގެ މެންބަރ މުހައްމަދު އިބްރާހީމް (ކުޑޫ) ވިދާޅުވީ، " ޑްރޯން ޝޯ ބާއްވަން ފައިސާ ހުރޭ. ބޭރުގައި ތިބި ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ދޭނެ ފައިސާ އެއްނެތް" ކަމަށެވެ. ހަމައެހެން ސަރުކާރުގައި "ހަވާ އަރުވާނެ ފައިސާ ހުރޭ. ޒަރޫރީ ބޭސް ގެންނާނެ ފައިސާ އެއްނެތް" ކަމަށްވެސް މެންބަރ ކުޑޫ ވިދާޅުވެއެވެ. މެންބަރ ކުޑޫ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދިވެހި ސަރުކާރުގައި "ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ނާޗަރަންގީ ކުޅޭނެ ފައިސާ އެބަހުރި" ކަމަށެވެ. 

ގަލޮޅު އުތުރު ދާއިރާގެ މެންބަރ މުހައްމަދު އިބްރާހީމް (ކުޑޫ) އަކީ ސަރުކާރުން ކުރާ ހައްދެއްނެތް ބޮޑެތި އިސްރާފުކުރާ ކުރުމާ ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުއްލަވާ މެންބަރެކެވެ. 

މިއަދާ ހަމައަށް އައި އިރު އެވިދާޅުވި ގޮތަށް ނުނިމޭ އެތައް ކަމެއް އެބަހުއްޓެވެ. ނުފެށޭ އެތައް ކަމެއްވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ގައުމުގެ ރައީސް ދެއްވާ ރިޔާސީ ބަޔާނަކީ ޔޯލަ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ހާލަތާއި ވަގުތާއި ހަގީގަތުގެ މައްޗަށް ބިނާކުރައްވާ ދެއްވާ ގާނޫނީ ރަސްމީ ސްޓޭޓްމަންޓެކެވެ. އެއްޔަކީ އާދައިގައި ދައްކާލާ ވާހަކައެއް ފަދަ އެއްޗެއްނޫނެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ ބަޔާން ދެއްވީ 6 ފެބްރުއަރީ 2025 ގައެވެ. މިއަހަރުގެ ނިޔަލަށް ނިންމަވާނެކަމަށް އެދުވަހު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ރައީސް ވިިދާޅުވި ބައެއްކަންކަން އަދިވެސް އޮތީ އެދުވަހު އޮތް ހާލަތުގައެވެ. ގިނަ ކަންކަން ވިދާޅުވި ގޮތަށް ހިނގާފައެއް ނުވެއެވެ. 

2025 ވަނަ އަހަރު ނިމޭއިރު ރާއްޖޭގެ މީހުން އުޅޭ ހުރިހާ ރަށެއްގައި އެރަށަކާއި އެކަށީގެންވާ ކުނި ނައްތާލުމުގެ ޒަމާނީ ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށް ނިންމަވާނެ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރު ނިމުނު އިރު ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށުގައި ކުނި ނައްތާލުމުގެ މައްސަލައަށް ހައްލު ހޯއްދަވައެއް ނުދެއްވުނެވެ. 

2025 ވަނަ އަހަރަކީ ބޯހިޔާވަހި ކަމުގެ އަހަރުކަމަށާއި ބޯހިޔާވަހި ކަމަށް އެންމެ ބޮޑު ބަޖެޓެއް އޮތް އަހަރަކީ 2025 ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވެ ހިންގަވާނެ މަޝްރޫއުތަކުގެ ހުލާސާ ރައީސް މަޖިލީހަށް ދެއްވިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބޯހިޔާވަހި ކަމަށްޓަކައި އަހަރު ނިމިގެން ދިޔައިރު ގައުބުރިއެއްވެސް ބޭއްވިތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުންދިން ގޯތިތަކާއި ފްލެޓްތައްވެސް ހުރީ ހަވާލު ނުކުރެވިއެވެ.  

އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެއްވައިގެން އުޅުއްވާ ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ބަލާލުމުންވެސް ފެންނަނީ މި ހަގީގަތެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ރަސްމާލެ ހިއްކާ ނިންމާ 2026 ވަނަ އަހަރު އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ގާއިމުކުރަން ފައްޓަވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ހިއްކާ ނިންމާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި ރަސްމާލެ ހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅަށް ހިގައި ގަތީވެސް އަހަރު ނިމެނި ކޮންނެވެ. އަހަރު ނިމުނު އިރު ރަސް މާލޭގެ 2/3 އަދި ނުހިއްކެއެވެ. 

‏ޕޭ ކޮމިޝަނުން މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑަށް ގެނައި ބަދަލުގެ ސަބަބުން، އެއްވެސް މުވައްޒަފަކަށް ލިބޭ ޖުމުލަ އާމްދަނީ މަދު ނުވާނެ ކަމަށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ.މުހައްމަދު މުއިއްޒު ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވި ނަމަވެސް، އެކަން އޮތީ އެހެންނޫން ކަމަށް މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

ކޮންމެ މުވައްޒަފެއްގެ މުސާރައަކީ، މުޅި އެ މުވައްޒަފުގެ އާއިލާގެ ދިރިއުޅުން އެ އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެންމެ މައިގަނޑު އެއް އަސާސް ކަން ކަށަވަރު ކަމަށާއި ކުއްޔާއި، ކެއިންބުއިމާއި، ބިލްތަކާއި، ދަރިންގެ ޓީއުޝަންފީއާއި، ލޯނާއި އަދި އެ ނޫނަސް ޒަރޫރީ އެހެނިހެން މުހުތާދުތައް ފުއްދަން ޖެހެނީ ލިބޭ މުސާރަ އިންކަމަށްވެސް އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ. 

އެހެންކަމުން، މުސާރަ އަށް އެއްކޮށް ބަރޯސާވާ، ލިބޭއެއްޗަކުން ކިރިޔާ ދެކޮޅުޖެއްސޭ އާއިލާތަކަށް ކުރިން އެންގުމަކާ ނުލައި، ލިބެމުން އައި މުސާރައިން ބޮޑުބައެއް އުނިވުމަކީ އެފަދަ އާއިލާތަކުގެ މުޅި ދިރިއުޅުމަށް ގިނަ ދަތިތަކެއް ކުރިމަތި ވެގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

މުސާރައިން ބައެއް އުނިވެދާނެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުމާއި އުދާހުގެ ސަބަބުން ހިތަށް ތަދުވަމުންދިޔަ ރައްޔިތުންގެ ހިތުގައި ހުރި ރޯ ފާރުތަކަށް ލޮނުމިރުސް އެޅުން ފަދަ ކަމެއް ކަމަށް މޭޔަރ އާޒިމް ސިފަކުރެއްވިއެވެ.

ދެ ލައްކަ ފަންސާސް ހާސް މީހުންނަށް ހިދުމަތްދިނުމުގައި އަބަދު ހޭލަމޭލައަށް އުޅެމުންދާ މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް މުވައްޒަފުނާ،އި އެހެނިހެން ސިވިލްސާވިސް މުވައްޒަފުންނަކީ، ވަރަށް ކުޑަ މުސާއަރައަކަށް، ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ބައެއް ކަމުން، އެ މުވައްޒަފުންނަށް ލިބެމުންދިޔަ މުސާރައިން ބޮޑު ބައެއް އުނިވުމަކީ، އެއްގޮތަކަށް ވެސް ބަލައި ގަނެވޭނެކަމެއް ނޫން ކަމަށް މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

މުވައްޒަފުންނަށް ކުރިން ލިބެމުން އައި ޖުމްލަ އާމްދަނީ އިތުރު ކުރެވޭ ގޮތަށް، މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑަށް ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނެސް ދެއްވުމަށް ދައުލަތުގެ ކަމާ ގުޅުން ހުރި ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް މާލޭ މޭޔަރ ގޮވާލައްވައެވެ.

ހާއްސަކޮށް، ބަރަކާތްތެރި ރޯދަ މަސް ބައްދަލުކުރުމަށް މިހާ ކުޑަތަން ވެފައިވަނިކޮށް މިގޮތަށް އަމަލު ކުރުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އަނިޔާ އެއްކަމަށް މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

އަހުމަދު ސައީދުގެ މައްޗަށް ފަޓާސް ބަރިއެއްހެން ޝަރީއަތެއް ހިންގާ ބޭއިންސާފު ހުކުމެއް އިއްވައިގެން ޖަލުގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުރުމުގެ ކަންބޮޑުވުން އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ފާޅުކުރެއްވީ ރާއްޖެ ޓީވީގެ ފަލަ ސުރުހީ ޕްރޮގްރާމްގައެވެ. 

ފެނަކަ ކޮމްޕެނީގެ ކުރީގެ އެމްޑީ އަހުމަދު ސައީދު ހުންނެވީ ޑޮކްޓަރުންގެ އިރުޝާދާއި އެއްގޮތަށް ލިބެންޖެހޭ ބޭސްފަރުވާ ކުރުމުގެ އިންސާނީ ހައްގުން މަހުރޫމު ކުރެވިފައިކަމަށް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ފެނަކަ ސައީދަކީ މުރާލިކަމާއި ހީވާގިކަމާއެކު ހިދުމަތްކުރެއްވި ގައުމީ ހިދުމަތްތެރިއެއް ކަމަށް ވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ފެނަކަ ސައީދު ބޭސް ފަރުވާ ކުރުމުގެ ހައްގުން މަހުރޫމު ނުކުރުމަށް ސަރުކާރަށް ޝާހިދު އިލްތިމާސް ކުރައްވައެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު އެމޭރުމުން ވާހަކަ ދެއްކެވީ ރޭ ރާއްޖެޓީވީން ގެނެސްދިން ފަލަސުރުހީ ޕްރޮގްރާމްގައެވެ. ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ތިިބި ދިވެހި ކިޔަވާކުދިންނަށް ދިމާވެފައިވާ މައްސަލަތަކާއި ގުޅިގެން ފަލަސުރުހީ ޕްރޮގްރާމުގައި ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ޝާހިދު ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއްވެވިއެވެ.

ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ތިިބި ދިވެހި ކިޔަވާކުދިންނަށް ޖެހިފައިވަނީ ވަރަށް ހިތްދަތި ހާލެއްކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ބޭރުގައި ތިިބި ދިވެހި ކިޔަވާކުދިންނަށް ޖެހިފައިވާ ހިތްދަތި ހާލު އިހުސާސް ކުރެވޭނީ އެކުދިންނަށާއި އެކުދިންގެ މައިންބަފައިނަށް ކަމުގައިވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ބޭރުގައި ކިޔަވަން ގޮސް ތިބި ކުދިންގެ ހާލަތު ބަޔާންކޮށް ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ " މިތިބެނީ ބޭރު ގައުމަކަށް ގޮސް ކިޔަވަން. މިތިެނީ ދައުލަތުންދޭ ލޯނެއް ނަގައިގެން ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނުވަތަ ދައުލަތުގެ ސްކޯލަރޝިޕެއްގަ. ދައުލަތުން ފޮނުއްވަން ކަނޑުއަޅުއްވާ ވައުދުވެ ވަޑައިގެންފައިވާ ފައިސާ ނޫން އިތުރު އެއްޗެއް މިހާރަކު (އެކުދުންނަށް) ނުލިބޭނެ" ކަމަށެވެ.

މިއަދު އެކުދިންގެ ޓީއުޝަންފީ ނުލިބިގެން، އެކުދިން ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ސަޓައިޕެންޑް ނުލިބިގެން ތަކުރާރުކޮށް މިނިސްޓްރީއާ ގުޅަނީ ކިތައް ކުދިންތޯ ސުވާލު އުފައްދަވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މިނިސްޓްރީގެ ތެރޭގައި އެކަމަާގުޅިގެން ހިނގަނީ ދެކަމެއް ކަމަށެވެ. އެއިން އެއްކަމަކީ އެކުދިންގެ ފޯނަށް ޖަވާނު ނުދިނުމެވެ. އަނެއްކަމަކީ ފޯނަށް ޖަވާބު ދީފިއްޔާ މިހާރު ތިޔަކަންތައް މިބަލަނީއޭ ބުނުން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

އިތުރަށް ޗާހިދު ވިދާޅުވީ އެކަމާގުޅިގެން މީޑީއާއިން ސުވާލުކޮށްފިއްޔާ އެކަހަލަ އެއްވެސް ކަމެއް ނުހިނގާކަމަށް ބުނެ ހަޔަރ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ދޮގުހަދާ ކަމަށް ޝާހިދު ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި ތިބި ދިވެހި ކިޔަވާކުދިންގެ ތެރެއިން ކޯސް ފައިސާ ނުލިބިގެން ކޯސް ކެންސަލްވެފައި ތިބި އެތައް ކުދިންނެއް ތިބިކަމަށް ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ވިދާޅުވިއެވެ.  

އައު ގާނޫނު އަސާސީ ތައާރަފް ވުމާއެކު ގާނޫނު އަސާސީ ލާޒިމުކުރާ އެތައް ހަރަދެއް ދައުލަތުގެ ހޭދައިގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައެވެ. ތިންބާރު ވަކިވުމާއި އަލަށް އުފެދުނު މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގެ ހަރަދު ދައުލަތުގެ ދުވަހީ ހޭދައިގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ ހަރަދާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ ހަރަދާއި ކުރީގެ ރަައީސުންގެ ހަރަދު އިތުރު ވެގެން ދިޔައެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި އިތުރުވަމުންދާ ގޮތަށް ދައުލަތް ހިންގުން ތަރުތީބުވެގެން ދިޔުމަކީ އުފުލަންޖެހުނު ކުޑަ ތަކުލީފެއް ނޫނެވެ. ފަނޑިޔާރުންނާއި ކޯޓުތަކުގެ މުސްތަގިއްލުކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އުފުލިގެންދިޔަ މުސާރަ އަކީވެސް ވަކީން ކުޑަ ހަރަދެއް ނޫނެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީން ލާޒިމުކުރި ހަރަދުބޮޑު ހިންގުމުގެ ނިޒާމްގެ ތެރެއަށް ބިޔަ ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހަށް ހިނގާ ހަރަދު އެހާމެ ބޮޑެވެ. ގާނޫނު އަސާސީގެ 115 ވަނަ މާއްދާއިން ބާރު ލިބިގެން އުފައްދާ ސިޔާސީ މަގާމުތަކުގެ ގިނަކަމާއި މުސާރައާއި އިނާޔަތުގެ ބޮޑުކަން އޮބި އޮންނަ ވަރެއް ނޫނެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީން ލާޒިމުކުރި ހަރަދުބޮޑު ހިންގުމުގެ ނިޒާމް އޮތްގޮތަށް އޮއްވާ ރައްޔިތުން ޑިމާންޑްތައް އިންތިހާއަށް އުފުލި ވައުދު ފުއްދުމަށް ހައްދެއްނެތް މިންވަރަށް ހޭދަކުރަން ޖެހެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ސަރުކާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ކަށީގެ މަދުގައި އަށަގެންފައިވާ ކޮރަޕްޝަނާއި ހިޔާނާތާއި އިސްރާފަކީ ދައުލަތަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އަނިޔާއެވެ. 

ލިބޭ މިންވަރަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ހަރަދު ބޮޑު ދައުލަތަކަށް ދަރނި އަދާކުރަން ދަރަނި ނެނގުން ނޫން ގޮތެއް ނޯވެއެވެ. ޓެކްސް އިތުރުކޮށްގެން ނޫނީ ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރުކުރެވޭނެ މާގިނަގޮތް ގޮތެއް އޮންނަ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ހަރަދު ކުޑަކުރަން ކުރަން އެނގޭހާވެސް ކަމަކީ ބޭހާއި ކާޑާއި ތެލާއި ކަރަންޓާއި ފެނަށް ދެވޭ ސަބްސިޑީތައް ކަނޑާލުމެވެ. ނުވަތަ ކުޑަ ކުރުމެވެ.

ދަރނި އަދާކުރަން ކުރެވޭހާވެސް ކަމަކީ މަތިމައްޗަށް ދަރަނި ނެގުމެވެ. އެއް ސަރުކާރުން އަނެއް ސަރުކާރަށް އެއް ފަހަރަށްވުރެ އަނެއް ފަހަރު ބޮޑުކޮށް ދަރަނި ވާރުތަކުރުމެވެ.

2026 ވަނަ އަހަރަށް ފާސްކުރި 64 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓްގެ 12.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަވާނެ ކަމަށް އަންދާޒާ ކުރެއެވެ. އެހެން އެކަން އޮތް އިރު ހަމައެކަނި 2026 ވަނައަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހުގެ ތެރޭގައި 600 މިލިއަން ޑޮލަރު (9.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ) ދަަރަނީގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 500 މިލިއަން ޑޮލަރު (7.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ)އަކީ 2026ގެ އެޕްރީލް މަހުގެ 8 އަށް ދައްކަންޖެހޭ ސުކޫކެއްގެ ފައިސާއެވެ. އަނެއް 100 މިލިއަން ޑޮލަރު (1.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ) 26 އެޕްރީލް 2026 ގައި ބޮންޑަކަށް ދައްކަން ޖެހެއެވެ. 

ރައީސް ޔާމީންގެ ޕީޕީއެމް ސަރުކާރުން 2017 ވަނަ އަހަރު ޖީއެމްއާރަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަށާއި ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލު އިމާރާތްކުރަން ވިއްކި 250 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ "ސަނީ ސައިޑް ބޮންޑް" ރީފައިނޭންސް ކުރަން ޖެހުނީ 2018 ގަައި އުފެދުނު ރައީސް ސޯލިހުގެ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރަށެވެ. އެކަން ކުރީ އެޕްރީލް 2021ގައި އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން 500 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސުކޫކަކުންނެވެ.  ކޮވިޑާ ގުޅިގެން ދައުލަތުގެ އާމްދަނީގެ ބޮޑު ބައެއް ގެއްލުމުން ހަރަދުތައް ފޫބެއްދީވެސް އެ 500 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސުކޫކުންނެވެ.

ރައީސް ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި އުފެއްދި ދަރަނި އަދާކުރީ ދަރަނި ދައްކަން ދަރަނި ނަގައިގެން ރައީސް ސޯލިހު ވެރިކަމުގައެވެ. ރައީސް މުއިއްޒަށް މިއޮތީ ދަރަނި އަދާކުރަން ނެގި ދަރަނި ދައްކަން ދަރަނި ނަގަން ޖެހިފައެވެ. މިހާރު އުފައްދާ އިތުރު ދަރަނި ތަކާއެކު ދެން ވެރިކަމަށް އަންނަ ބަޔަކު ޖެހޭނީ ރައީސް މުއިއްޒު ދަރަނި ދައްކަން ނަގާ ދަރަނި، ދައްކަން އަނެއްކާވެސް ދަރަނި ނަގާށެވެ. ދަރަނީގެ ޗޭނު ގުޅެމުން ގުޅެމުންގޮސް ދަރާ ބޯހިކެން ދިވެހިންނަކަށް ނެތެވެ. 

ފަސްދޭތެރޭގެ ނަމުން އެ ތަނަށް ނަން ދެވުނު ޒަމާނެއް ނޭގުނަސް އެހެން ކިޔެނީ ކީއްވެގެންކަން އެގޭނެއެވެ. އެއް ފައްޗަކަށް ކައިރިކައިރީގައި އޮތް 6 ރަށުގެ ކޮންމެ ދެރަށެއްގެ ދޭތެރޭގައި އޮންނަ ކުޑަކުޑަ ފަސް ކަނޑުއޮޅީގެ އެކުވިނަމަކީ ފަސްދޭތެރެއެވެ. އިހުގައި އެހިސާބުގެ ދަތުރުވެރިން އެ ފަސް ކަނޑު އޮޅިއަށް ފަސްދޭތެރެ ކިޔާ ހަރުވެފައި އެވަނީ އޭރުވެސް އެތަނުގެ ޔުނީކް ކަމުންނެވެ. 

ފަސްދޭތެރެ ސިފަކުރާ ހަރަށަކީ އިރުން ހުޅަގަށް ފައްޗަކަށް ބ. އަތޮޅުގައި އެ އޮތް އުޑޫދޫ، ފުނަދޫ، ހުޅުދޫ، ގެމެންދޫ، ކެންދޫ، ކެޔޮދޫ އެވެ. އޭގެތެރެއިން މިހާރު މީހުންއުޅޭ ރަށަކީ ކެންދޫއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރައީސް ނާސިރުގެ ވެރިކަމުގައި ހުކުރު ހަމަނުވާ ރަށްރަށުން މީހުން ބޭލުމުގެ ކުރިން ފަސް ދޭތެރޭގެ 6 ރަށުގެ ތެރެއިން 3 ރަށުގައި މީހުން އުޅުނެވެ. އުޑޫދޫ އާއި ފުނަދޫ ފަޅުވީ 1968ގައި އެ ދެރަށުގެ ރައްޔިތުން ރަށުން ބާލާ އޭދަފުށީގައި ވަޒަންވެރި ކުރުވުމުންނެވެ. 

ފަސްދޭތެރެ ހަރަށުން ފަސް ރަށަކީ ފަޅުރަށް ކަމުން އެއިރަކު އޮންނަ އުސޫލެއްގެ ތެރެއިން ވަރުވާއަށް ލިޔެދިނުމާއި ކުށްޔަށް ދިނުމަކީ އާއްމުކޮށް ހިނގަމުންދާ ކަމެކެވެ. ރަށުގެ ގުދުރަތީ ސިފައާއި ރީތިކަން ނުގެއްލޭ ގޮތަށް ފަސްދޭތެރޭގެ ފަޅުރަށުންވެސް އިގްތިސޯދީ ގޮތުން ނަފާވެރިކަން ހޯދުމަކީ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. 

ރާއްޖޭގެ އިހުގެ ދިރިއުޅުން އެއް ރަށަކުން ސިފަވާ އެއްވެސް ރަށެއް ރާއްޖޭގައި މިހާރަކު ނެތެވެ. ކެންދޫގެ ސިފަ ގެއްލިފައި އޮތްހެން ދެންހުރި ރަށްތަކާ ނުކުޅެ ބޭއްވުން މުހިންމެވެ. ބަނދަރު ނުހަދާ ބިންނުހިއްކާ މަތިމައްޗަށް އިމާރާތް ނުކޮށް ދިވެހި ސަގާފަތާއި އެއްގޮތަށް ފަސް ދޭތެރޭގެ ރަށްތަކުން އިގުތިސޯދީ މަންފާ ހޯދޭނެއެވެ. އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ބަޔަކު ކުރާނެހާ ކަމެއްކޮށް ފަސްދޭތެރޭގެ ގުދުރަތީ ސިފަ ގެއްލޭފަދަ ކަމެއް ކުރަން އެއްވެސް ބަޔަކަށް ފުރުސަތު ދެވިގެން ނުވާނެއެވެ.  

ރާއްޖޭގެ އާބާދީ މީގެ 40 އަހަރު ފަހުން 4 ލައްކައިން މައްޗަށް އަރާއިރު މުޅި އާބާދީގެ 10 ޕަސެންޓަކީ 80 އަހަރުންމަތީގެ ބައެއް ކަމަށް ވުމުން މުސްކުޅިންގެ އާބާދީ ބޮޑުވާ ނިސްބަތުން މަސައްކަތް ކުރެވޭ އުމުރުގެ އާބާދީ ބޮޑުނުވުމަކީ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. އާބާދީގެ 10 ޕަސެންޓަށް 80 އަހަރުން މަތީގެ އާބާދީ އަރާއިރު 65 އަހަރުން މަތީގެ އާބާދީ މުޅި އާބާދީގެ %30 އަށް އަރާނެކަމަށް ލަފާކުރެއެވެ.

40 އަހަރު ފަހުން މުޅި އާބާދީގެ 1/3 މުސްކުޅިންނަށް ވާއިރު 18 އަހަރުންގެ ދަށުގެ އާބާދީ ބޮޑުތަނުން ދަށްވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވުމަކީ އެހާމެ ބިރުވެރި ކަމެކެވެ. މުޅި އާބާދީގެ 1/2 މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ގައުމެއްގެ ކުރިމަގު އޮންނާނެ ގޮތް ހިތައް ގެންނާށެވެ. 

އަންދާޒާ ކުރެވޭގޮތް އެނޫން ގޮތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ގައުމީ ވިސްނުމަކުން ވިސްނާންޖެހެއެވެ. އާއިލީ ގުޅުންތައް ވަރުގަދަކޮށް ކައިވެނި މަތީގައި ދެމި ތިބުމަށް ބާރުލިބޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒު ކުރަން ޖެހެއެވެ. ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއް ލިބިފައިވާ ގިނަކުދިން ތަކެއް ހޯދާ ރަނގަޅަށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރވޭނެ ގޮތަށް ކަންކަން އިންތިޒާމް ކުރެވެން ޖެހެއެވެ.

ކައިވެނި ރޫޅުމަށް ބާރުލިބޭ ޒާތުގެ އެއްވެސް ސިޔާސަތެއް ތަންފީޒު ކުރުމުން ދުރުވާން ޖެހެއެވެ. އުފާވެރި ކަމާއެކު ތާހިރު ދިރިއުޅުމެއް އުޅެވޭގޮތަށް ކޮންމެ ޢާއިލާއަކަށްވެސް ލުއިފަސޭހަ ކަމާއެކު ހިޔާވަހިކަމާއި ފުދުންތެރިކަން ހޯދާދޭން ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހެއެވެ. އާއިލާތައް ބޮޑެތިކޮށް ބާރުވެރިކުރަން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމަށް ފަސްޖެހި ފަހަތު ފަޔަށް ބުރަވޭކަށް ނެތެވެ. 

އާއިލާ ރޫޅުނަ ނުދީ ކާއިވެނީގެ މަތީގައި ކޮންމެ ދެމަފަރިއަކުމެ ބައިތިއްބައިގެން ލިބޭކުދިން އިތުރު ކުރުމަށާއި ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރު ކުރުމަށް ދައުލަތުން ހޭދަކުރަން ފަސްޖެހިގެން ވާކަށްނެވެ. އެކަނިވެރި މައިންނަށް ބޮޑެތި އަދަދުން ފައިސާ ދިނުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ކުދިން ހޯދުމަށާއި އާއިލީ ޒިންމާ ނުނެގުމަށާއި ކައިވެނި ރޫޅުމަށް އެޅޭ ބާރެކެވެ. 

ސްނާމީ ހިތާމައިގެ ވޭން އަދިވެސް ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ އާއިލާތައް ހަނދާމަ ކުރައްވާ އެ ފަރާތްތަކާއެކު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާކަން ޝާހިދު ހާމަ ކުރެއްވިއެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި އޮތް ކެނޑިގެން ނުދާ ބަދަހި ރޫޙުގެ ހަނދުމަ އާކުރައްވާ ކަމަށްވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ކާރިސާއެއް ކުރިމަތިވުމުން، ދިވެހިންގެ ފުށުން އަބަދުވެސް ފެންނަމުންދާ ކަންކަން ކުރިތަން އެ ހާދިސާގައި ވެސް ދެކިވަޑައިގެން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. "އަޅުގަނޑުމެން އެކުގައި ތެދުވެ، އަވަށްޓެރިންނަށް އެހީވެ، ތިމާމެންގެ ގޭގެ ދޮރު ހުޅުވާލައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަށްތައް އަލުން ބިނާ ކުރިއެވެ" ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އޮންނަ  އެންމެ ބޮޑުބާރު ކަމުގައިވާ އެއްބައިވަންތަކަން އެ ދުވަހު ދިވެހީން ދައްކާލި ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.

އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދުވަހާ ގުޅިގެން އޮނަރަބަލް ޝާހިދު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓް ނިންމަވާލެއްވީ އަޅުގަނޑުމެން ވެރިކަންކުރުމުގައާއި ހިދުމަތްކުރުމުގައާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް ހާލުބެލުމާއި އަޅާލުމުގައި އެއްބައިވަންތަ ވުމަށް މަގު ދެއްކެވުމަށް ދުއާކުރައްވަމުންނެވެ.          

އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދުވަހުން އަންގައިދިނީ، ދިވެހިންނަކީ ހުރިހައި ޙާލަތެއްގައި ވެސް އެކަކު އަނެކަކަށްޓަކައި ތިބޭ ބައެއްކަން އެނގިގެން ދާކަމުގައިވެސް މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދުވަހުން އެކެއްގެ އިޙުސާސްތަކާއި އުދާސްތައް އަނެކަކަށް އެނގޭކަން އަންގާދޭ ކަމަށްވެސް އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ. އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ޗޭނަކުން އަބަދު ވެސް ދިވެހިން ގުޅިފައިވާކަން އެނގިގެން ދާކަމަށްވެސް މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

2004 ވަނަ އަހަރު ކުރިމަތިވި ސްނާމީ ކާރިސާއާ ގުޅިގެން، ދިވެހިންގެ ފަރާތުން ފެނިގެންދިޔަ އެހީތެރިކަމާއި ކުލުނުވެރިކަމާއި، އެކަކަށް ޓަކައި އަނެކަކު ހުރިކަން ހާމަކޮށް ދިން ރީތި މިސާލުތަކެއް ކަމަށްވެސް މޭޔަރ ވިދާޅުވިެއެވެ.

ސްނާމީގެ ދުވަހަށް ނިސްބަތްކޮށް، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޑިސެމްބަރ މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު ފާހަގަކުރާ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދުވަހަކީ ވަރަށް ގިނަ ހަނދާންތައް އާކޮށްދޭ އަދި  ޢިބްރަތްތެރި ފިލާވަޅުތަކެއް ލިއްބައިދޭ ދުވަހެއް ކަމަށްވެސް މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓް ނިންމަވާލެއްވީ ހުރިހައި ވަގުތެއްގައި، ހުރިހައި ޙާލަތެއްގައި ދިވެހިންގެ ކިބައިގައި މި ސިފައަށަގަންނަވާށިއޭ ވިދާޅުވެ ދުއާކުރައްވަމުންނެވެ.

އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދުވަހުގައި ސުނާމީ ކާރިސާގައި ޝަހީދުވި ފަރާތްތަކުގެ ހަނދާނާއި ޒިކުރާ އައު ކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ " އެދުވަހު އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހީން ދެެއްކި އެއްބައިވަންތަކަމާއި އަނެކާއަށް އަޅާލުމުގެ ރިވެތި މިސާލުން ހިތްވަރު ލިބިގަނެ އަބަދުވެސް ބަދަހި ބައެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހީން ދަމަހައްޓަވާށި" ކަމަށެވެ. 

އެއްބައިވަންތަ ކަމުގެ ދުވަހަކީ 2004 ގެ ސްނާމީގައި ދިވެހިން ދެއްކި އެއްބައިވަންތަކަމާއި އަހުވަންތަކަން ދަމަހައްޓާ ސްނާމީގައި ޝަހީދުވެފައިވާ މީހުންނާއި ގެއްލިފައިވާ މީހުންގެ ހަނދާން އައުކުރުމުގެ ގޮތުން ގައުމީ ފެންވަރުގައި ފާހަގަ ކުރާ ދުވަހެކެވެ. އެއްބައިވަންތަ ކަމުގެ ދުވަހަކީ ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޑިސެމްބަރ 26 އެވެ. ސްނާމީގެ ބިރުވެރި ހާދިސާ ހިނގީ 26 ޑިސެމްބަރ 2004 ގައެވެ. 

ސިޔާސީ ވެރިން ރިސެޓް ވެލީމާ ބަދަލުވެގެން ދަނީ ކިލައެއް މިލައެއް ކުލައެއް ނެތް ސާފު ފެން ފޮދަކަށެވެ. ފެކްޓްރީ ރިސެޓް ހަދާލުމުން ކުރިން ކަމެއް ކުރި ކަމަށްވެސް ނުވެއެވެ. ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައާއި އަނިޔާއަކީ ހުވަފެނުންވެސް ދުށް ކަންކަމަކަށް ޢޭރަކުން ނުވެއެވެ.

ސިޔާސީ ވެރިން ބޭނުންވާ ކަމެއް ހާސިލު ކުރަންވީމާ ކައިރި ނުވެވޭ ވަރަށް ދުރުވެވޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ވަތްކަނޑާލަން ވީމާ ކަމުދާއެއް ކަމެއްނެތި ރަތް މަހަށް ނުކުރާވަރު ކޮށްލުންވެސް މައްސަލައަކަށް ނުވެއެވެ. ކީހާ ޅެން ފަރިއްސަށް ހަދާ އެ ހިނދަކަށް މަންފާހުރި ގޮތަކަށް އެނބުރެމުން ސެނބުރެމުން ދިޔުމަކީ މޮޅުކަމެވެ. ކުޅަދާނަ ކަމެވެ. ކޮޅު ބަދަލު ކޮށްލުމާއި އެކު ނުރުހުމުގެ ލޮލަށް ފެނުނުހާ އައިބުތައް ފޮރުވި ދޮންފުތު ވެދެއެވެ. 

ސިޔާސީ ވެރިން މަތި މައްޗަށް ދޮގުހެދުމާއި އޮޅުވާލުމާއި އުނބަށް ޖެހުމަކީ ސިޔާސީ ކަންކަމެވެ. އެއިން އެއްވެސް ކަމަކީ ވެރިންގެ ނިސްބަތުގައި ގޯހަކަށް ކުށަކަށް ނުވެއެވެ. ވެރިން ކުރާކޮންމެ ކަމަކީ ގައުމާއި ދީނާއި ރައްޔިތުންނަށްޓަކައި ކުރާކަންކަން ކަމަށް ދެކި ސަނާކިޔުން ނޫން ކަމެއް ނޯވެއެވެ.  

ސިޔާސީ ވެރިންގެ ތެޔޮގުޅާ ސާދާކުރުމުގައި ރައްޔިތުން ތިބެންވީ ހުވަފެން ބަލަބަލައެވެ. ކޮށްދޭން ބުނާ ކަންކަމާއި ވާން ހުރި ކަންކަމުގެ ގިނަކަމާއި މޮޅުކަމާއި ފަސޭހައާއި ލުއިގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. ކިޔަމަންތެރިކަމާއެކު ކުރާނެ ކަމެއް ނޭނގި ދެން ކީއްކުރާނީގައި ފަހަކުން ފަހަކުން އަހަރުތައް ގުނާ އުމުރު ހުސް ކުރުމުގައެވެ. ދިރި ތިބީންނަށް ނެތް މޮޅެއް އަންނަން ތިބި ދަރީންގެ ދަރިންނަށް ހޯދާދެވޭނެ ކަމުގެ އުންމީދުގައެވެ. ވޯޓްލުން ނޫން ހައްގެއް ނުލިބި ކޮނޑުހުޅުން ނެއްޓޭ ވަރަށް އަތްޖަހާލަ ޖަހާލައެވެ. 

ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބައި އިލެކްޝަނުގައި އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި ސިޓީ ކައުންސިލަށް އާދަމް އާޒިމް ނޫނަސް ކިތަންމެ ބަޔަކު ކައުންސިލަރުންގެ ގޮތުގައި އިންތިހާބުވިއެވެ. އާދަމް އާޒިމް ނޫން އެންމެން ހުވާކުރުމުގެ ކުރިން ޕީއެންސީއަށް ސޮއިކުރީއެވެ. އެމްޑީޕިއަށް މޭޔަރ ގޮނޑި ދިފާއުކޮށް ދިން ދިނުމުގައި ޕާޓީ ބަދަލު ނުކޮށް އާދަމް އާޒިމު ދެމި ހުއްޓެވެ. ފަސޭހަގޮތެއް ހިޔާރެއް ނުކުރެއެވެ. ހަމަ އެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި ވެސް އާދަމް އާޒިމަށް ފުރިހަމަ ދައުރެއް ހޯދާދޭން އެމްޑީޕީން މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހެއެވެ.

އާދަމް އާޒިމްގެ މޭޔަރުކަމުގެ ކުރު މުއްދަތުގައި މާލޭގެ ޒަމާންވީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކަށް ހައްލު ހޯދާދެމުން ދިޔުމަކީ އާދަމް އާޒިމް ހޮވަންޖެހޭ އަނެއް ސަބަބެވެ. ރައްކާތެރި އަމާން ހިތްފަސޭހަ ތަނަކަށް މާލެ ސިޓީ ހެދުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތް ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ފުރުސަތު ދިނުމަށްވެސް އާދަމް އާޒިމް ހޮވަން ޖެހެއެވެ. މާލެސިޓީ އެތައް މޭޔަރަކު ތަޖުރިބާ ކުރިއިރު އާދަމް އާޒިމް ފަދަ ގާބިލް ކެރޭ ހީވާގި ނަތީޖާ ނެރެދެވުނު މޭޔަރަކު ނުފެނެއެވެ. ގެނެވޭ ބަދަލަކުން ފެންނަމުންދާ ހެޔޮބަދަލުތައް ހުއްޓުމުގެ ބިރު އޮތުމުންވެސް އާދަމް އާޒިމް ހޮވަންޖެހެއެވެ.

އެހެން ކަމުން މާލެ ސީޓީ މޭޔަރކަމަށް މި ހިނދަށް އެންމެ ގާބިލު އުންމީދުވާރަކީ އާދަމް އާޒިމް ނޫން ދެވަނަ މީހެއްނޫނެވެ. އާދަމް އާޒިމަށް ދެވޭ ވޯޓަކީ ހިތްހަމަ ޖެހުމަށް ދެވޭ ވޯޓެކެވެ. އިތުބާރަށް ދެވޭ ވޯޓެކެވެ. ކާމިޔާބަށް ދެވޭ ވޯޓެކެވެ. މުރާލިކަމާއި ހީވާގިކަމާއި ކެރުމަށް ދެވޭ ވޯޓެކެވެ. އެދޭ ކުރިއެރުމާއި ހަމަޖެހުމާއި ސުލްހައަށް ދެވޭ ވޯޓެކެވެ.

ރާއްޖޭގެ މިޒަމާނުގެ ތާރީހުގައި އާދަމް އާޒިމް ފާހަގަވެގެން ދަނީ ދެވަނަ އުމަރު ޒާހިރުގެ ގޮތުގައެވެ. ޖަދަލުކުރުމާއި ބަހަނާ ދެއްކުމާއި ޝަކުވާ ކުރުމަކީ އާދަމް އާޒިމްގެ ކިބައިން ފެންނަކަމެއް ނޫނެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ ހުދުފަށަށް ބޮޑުނުކޮށް އަމަލީ މަސައްކަތުން އަމާޒަށް ވާސިލުވާ ފަހުލަވާނެކެވެ. އެކު އެކުގައި އެތައް ކަމެއް އެއްފެންވަރެއްގައި ހިންގާ ނަތީޖާ ހާސިލުކުރުމުގެ ލާމަސީލް މިސާލެކެވެ. 

ރައީސް ނުރުހިއްޖެއްޔާ ކޮންމެވެސް ދަތްދޮޅި ރާޖާއަކަށް އަމުރުކޮށް މަސްދުވަހަށް ދެމަހަށް ހަމަހަށް ސަސްޕެޑު ކުރާނީއެވެ. ރިޒުގުދެއްވާ ފަރާތްކަމަށް އަމިއްލައަށް ދައުވާ ކުރާކަހަލައެވެ. އޭނާގެ ކުރިމަތީ ކުޑަކަކޫ މައްޗަށް ތިރިވެ އޭނާ ރުހޭވަރަށް އާދޭސް ނުދަންނަވާ އެއްކަމެއް ވަނީއެއް ނޫނެވެ.

ސަރުކާރު ނުރުހޭ ކަމަކަށް ވާހަކަ ދެއްކިއަސް އެޖެންޑާ ކުރިއަސް ވޯކް އައުޓު ކުރާން އަދިވެސް ކައުންސިލްތައް ދޭންވީ ސަރުކާރަށް ހެއްޔެވެ. މި ވޭތުވެ ދިޔަ ދެ އަހަރު ސަރުކާރުގެ ކެނޑިޑޭޓަކަށް ވެގެން ވީ ފައިދާ އެއް ނެތެވެ. ބަޖެޓަށް އެދެވެނީއެއް ނޫނެވެ. ކައުންސިލަރަކަށް ބަހެއް ބުނެވޭނީ މަޖިލިސް މެމްބަރަކަށް ކަމެއް ބަޖެޓު ކުރެވިގެން ތާއެވެ.

ރައްޔިތުންނާއި ސަރުކާރާއި ދައުލަތުން ކަނޑައަޅާފައި އުސޫލްތަކާއި ގުޅުން މުޅީންހެން ކެނޑިއްްޖެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުގައި ރައްޔިތުންގެ ވާހަކަ ގާތުން އަޑު އަހަން ކައުންސިލަރުން ތިބެއެވެ. އެމީހުން ވާން ޖެހެނީ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ކަމާއި ގުޅުން ހުރި ފަރާތްތަކަށް ބަސް އުފުލާ ބަޔަކަށެވެ. އެ މީހުންގެ ދަރަޖަ 2023 ގައި އުފަންވި ސަރުކާރުގައި އޮތީ ސަލާންޖަހާ ކުއްޖަކަށް ބަދަލު ކޮށްފައެވެ.

ސަރުކާރަށް ސަނާ ކިޔުން ހުއްޓާލައިފި ނަމަ ދަތްދޮޅި ބެޔަކު އައިސް ކުރާނީ ސަސްޕެންޑެވެ. ދެން ތިބީ މަޖިލިސް މެމްބަރުންނެވެ. ގިނައީ ރޯނު އެދުރުންނެވެ. އަމިއްލައަށް ކަރަށް މަޅިއެއް ފައްތާ ވަލުގެ ކޮޅު ވެދުން ކުރި ބައެއްކަމަށް ބުނެވިދާނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ތާރީހު ނުދެކޭ ވަރުގެ ކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތު ތަކެކެވެ. ރައްޔިތުންނާއި ރުހުމުގައި ވާހަކަ ދެއްކުމުން ފެށިގެން ސަރުކާރުގައި ކަމަކު އެދުމަކީ މަނާ ކަމެކެވެ. ސަރުކާރު މެމްބަރުންނޯލައެވެ. ސަރުކާރުގެ ކައުން ސިލަރުންނޯލައެވެ. މި މީހުންނަށް ކިޔަންވީ އަޅުން ކަމެއް ކޮހުން ކަމެއް އެގޭނެ ބައެއް އުޅެން ވާނެއެވެ. 

ބިންގާ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަތިވެއްޖެއެވެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒު ތަކާއި ރަތްޔިތުންގެ އަމާޒުތައް ކަފިކަފި ވެއްޖެއެވެ. ދައުލަތުގައި ވަނީ ވެރީންނާއި އަޅުންނެވެ. ވަރިހަމަކޮށްލައިގެން ތިބެވޭނީ ވަކިވަރަކަށެވެ. ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ތަށްމިނަށް ދީގެން އިވުނު އަޑެއް ނެތެވެ. ވީކަމެއް ނެތެވެ. ދެކޮޅުވެއްޖެ ނަމަ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ސަމާލު ވީހެވެ. އެއް ކޮޅު ވެގެން ތިބެންޖެހޭނީ ބަނދެވިގެން ކަސްތޮޅުގައެވެ.

ކައުންސިލްތައް ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒުގައި މިހާ ތަނަށް އޮވެ ވީ ކަމެއް ރައްޔިތަކަށް ނޭގެއެވެ. ކައުންސިލްތައް ސަރުކާރަށް ދޭންޖެހޭ ސަބަބެއްވެސް ރައްޔިތުންނަކަށް ނެތެވެ. މިއީ ތަފާތު ދައްކާނެ އިންތިހާބަކަށް ވާނެ އިންތިހާބަކަށް ވުން ގާތެވެ.

ރާއްޖެ ދިރިދެމި އޮންނާން ވާނެއެވެ. ރާއްޖޭގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ނިޒާމުތައް ދެމި އޮންނާން ވާނެއެވެ. އަހަރެމެންނީ ޕޯޗުގީޒުން ބޭރުކުރި މީހުނެވެ. ނޮވެމްބަރު 3 ގެ ބާގީން ބޭރު ކުރި މީހުންނެވެ. ކަށީގައި ހިތްވަރު ހުންނަން ވާނެއެވެ. ދައުލަތުގެ ނިޒާމުތައް ހަމަ މަގަށް އެޅުވޭނީ ސަނާ ކިޔުމަކުން ނޫނެވެ. ހައްގު ބަސް ބުނުމުގެ ހިތްވަރުންނެވެ. އަމިއްލަ އަށް ޒިންމާ ނަގަން އެގިގެންނެވެ.

ފޮރުވިފައިވާ އަމިއްލަ އެޖެންޑާއެއް އޮވެގެން އެއްވެސް ބަޔަކަށް އެމްޑީޕީގެ ތެރެއިން ކާމިޔާބެއް ނުވާނެއެވެ. ރައީސް ނަޝީދާއެކު އެމްޑީޕީއަށް ސިޔާސީގޮތުން ކާމިޔާބު ނުލިބި އަބަދުމެ ދިފާއަށް ކުޅެން ޖެހުމުން މެންބަރުން ރައީސް ސޯލިހަށް ރިޔާސީ ޓިކެޓް ދިނެވެ. ރައީސް ސޯލިހަކީ ވެރިކަން ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި ޕާޓީ ތެރޭގައި އަމިއްލަފުޅު އެޖެންޑާއެއް ހިއްޕަވައިގެން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅެއްނޫނެވެ. ރައީސް ސޯލިަހކީ އެމްޑީޕީ އުފެދުނީއްސުރެ އިސްސަފުގައި ހުންނަވައިގެން އެމްޑީޕީ ބާރުވެރިކުރުވަން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.

ރައީސް ސޯލިހާއެކު އެމްޑީޕީއަށް ފުރިހަމަ 5 އަހަރުގެ ހެޔޮވެރިކަމެއް ކުރުމަށް ފުރުސަތު ލިބިގެން ދިޔައެވެ. އެމްޑީޕީ ވެރިކަމުގައި އޮތުމަށްވުރެ ތިމާ ވެރިކަމުގައި ނެތުން ހަޖަމްނުވެގެން އުފެދުނު ފިތުނައިގައި އެމްޑީޕީއަށް ވެރިކަން ގެއްލުނީއެވެ. ގެއްލުނު ވެރިކަމާއެކު ޕާޓީ ހިންގާ މީހާ ރިޔާސީ ޓިކެޓަށް ފައިނެގުމުން ނުވެނުދާނެ ހުރިހާ ގޮތެއް ވާންފެށީއެވެ. އެކަތި ގަޑަކަށްވެ 2028 އެމްޑީޕީއަށް ހޯދާދޭން އުޅޭކަމާމެދު ޝައްކުތައް އިތުރުވެ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުމަށްވުރެ އެތެރޭގެ ކޯޅުން ބޮޑުވީއެވެ. 

އަނބުރާ ހޭރިޔާކޮށް އެހުރިހާ ކަންކަމުން އަރައިގަތުމަށް ވެރިކަމައިގެން ނޫޅޭނެ ޗެއަރޕާސަނެއް އެމްޑީޕީއަށް މުހިންމެވެ. ޕާޓީގެ މިސްރާބު ހިފެހެއްޓުމަށެވެ. އެތެރޭގެ އިންތިހާބުތަކުގެ އިތުބާރު އުފައްދާ އަދުލުވެރި ކުރުމަށެވެ. އެގޮތުން ވަގުތީ ގޮތުން އެމްޑީޕީ ހިންގުމާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގެން  އޮނަރަބަލް އަބްދުލްގަފޫރު (ގަޕޯ)ގެ ފޯކަސް ރަނގަޅެވެ.

އެކުގައި ސިޔާސީ މަސައްކަތް ނުކުރެއްވޭ ވަރަށް ދުރުވެފައިވާ ދެލީޑަރުން ގާތްނުކޮށް އެމްޑީޕީ އެއްމިސްރާބަކަށް ދަތުރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެމްޑީޕީ އެކަތި ގަނޑެއް ގޮތުގައި އޮތުމަށް އެއަށްވުރެ ވަކީން މުހިންމު ކަމެއްނެތެވެ. ރައީސް ސޯލިހާއި ރައީސް ނަޝީދު އެއްގަލަށް އެރުވިއްޖެނަމަ އެމްޑީޕީއަށް އުނދަގޫ ކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. އެމްޑީޕީ އޮފީހުގައި ރައީސް ސޯލިހާއި ރައީސް ނަޝީދު ބައްދަލުކުރެއްވި ކުރެއްވުމަކީ ހެޔޮފާލެކެވެ. ކުރު މުއްދަތެއްގައި މިހާރުވެސް ގަޕޯ އެވަނީ ތަފާތު ދައްކާފައެވެ.

ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގެ އެމް.ޑީ.ޕީ ޕްރައިމަރީގައި ވާދަކުރައްވާ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ކާމިޔާބީއަށް އެދިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޝާހިދު މިރޭ ކުރެއްވި އެކްސްޕޯޓެއްގައި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅިވީ އެމް ޑީ ޕީ ގެ ޓިކެޓް ކާމިޔާބު ކުރައްވާ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނާއި އެކު ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު އެމްޑީޕީ އަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނުމަށް ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކޮށްދެއްވުމަށް ތައްޔާރަށް ހުންނެވި ކަމަށެވެ.

ހެޔޮ ރަޙްމަތްފުޅުން ކުރިއަށް އޮތް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު އެމް ޑީ ޕީ އަށް ބޮޑުކޮށް ކާމިޔާބު ކުރެވޭނެ ކަމަށް ޔަގީންކަމާއެކު އުއްމީދު ކުރައްވައެވެ. 

އަތްޕުޅަށް އެވަރުގެ ބާރުތައް ނަންގަވައިގެން ހުންނެވި ރައީސް މުއިއްޒު ބޭނުންފުޅު ނަމަ ހުޅުމާލޭ މުނިސިޕަލް ހިދުމަތްތައް މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލާ ހަވާލު ކުރެއްވުމަށް އޮންނާނީ ކޮން ހުރަހެއް ހެއްޔެވެ. ކައުންސިލުން ހަވާލުނުވާން އުޅުނަސް ކައުންސިލަރުންނާއި މޭޔަރ ބަދަލުކުރައްވައިގެން ވެސް އެކަން ކުރެއްވީހެވެ. 

ހުޅުމާލޭގެ މުނިސިޕަލް ހުރިހާ ކަމެއް އެޗްޑީސީން ވަކިކޮށް މާލެސީޓީ ކައުންސިލަށް ދެއްވުމަކަށް ރައީސް ބޭނުންފުޅެއް ނުވެއެވެ. ރިޔާސީ ކެންޕޭނު ކުރެއްވީ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރ ގޮތުގައި ހުންނަވައިގެން ކަމުން ރިޔާސީ ވައުދަކަށް އެކަން ވީއެވެ. ރިޔާސީ ވައުދަކަށް އެކަން ވިޔަސް ވެރިކަން ލިބި ވަޑައިގަތުމުން ވިސްނުންފުޅު ބަދަލުވީއެވެ. ރައީސް ބޭނުންފުޅު ގޮތަކީ އެޗްޑީސީގެ ދަށުގައި ހުޅުމާލޭގެ ހުރިހާކަމެއް އޮތުމެވެ. މޮހަނަށް ދޯނި ދޭހެން ހުޅުމާލޭގެ މިސްކިތްތައް ބެލެހެއްޓުން ނޫންކަމެއް ސިޓީ ކައުންސިލާ ހަވާލުކުރުމަކަށް ރައީސް މުއިއްޒު ބޭނުންފުޅެއް ނުވެއެވެ. އެވެސް ނަމެއްގައެވެ.

ހުޅުމާލޭގެ މުނިސިޕަލް ހިދުމަތްތައް ސިޓީ ކައުންސިލަށް ހަވާލު ނުކުރެއްވިގެން އުޅެނީ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވިދާޅުވަނީ ވައުދު ނުފުއްދަވަން ވެގެންނެވެ. މާލޭ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ކިތަންމެ ސިޓީއެއް ފޮނުއްވަވާ މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތައް ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއެކު ފުލުފުލުގައި ބޭއްވެވިޔަސް ރައީސް ބޭނުންފުޅު ނުވަނީސް އެކަމެއް ނުވާނެއެވެ. ރައީސް އަދި އެކަމެއް ނުކުރައްވާނެއެވެ. މޭޔަރަކަށް އާޒިމާ ޝަކޫރު ހޮވުނުނަމަ އެކަން ކުރެއްވީސް ތޯއްޗެކެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ރިޔާސީ ވައުދެއް ފުއްދަން ކައުންސިލުން ފާސްކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރާއި ވިލިމާލެ ކައުންސިލަރަށް އެކަމެއް ނޭނގެއެވެ. މޭޔަރ މުއިއްޒާ ގުޅުންހުރު މައްސަލައެއް އެޖެންޑާ ކުރެވިއްޖެނަމަ ކޯރަމް ގެއްލުވާލާ ކައުންސިލަރުންތަކެއް ނިކުމެ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ރުހުން ހޯދަން ދިފާއުގައި ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ އަޖައިބެއް ނޫނެވެ.

ކޮންމެ މީހަކު ކޮންމެ ރާގެއްގައި ކޮންމެ ވާހަކައެއް ދެއްކިޔަސް ރައީސް މުއިއްޒު ބޭނުންފުޅު ނަމަ ހުޅުމާލޭގެ މުނިސިޕަލް ހިދުމަތް ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ. މުޅި ހުޅުމާލެވެސް އޮތީހީ މާލެ ސިޓީކައުންސިލް ދަށުގައެވެ. އޮޅުވާލައްވާ ކަމުން ރެކެން ރައީސް މުއިއްޒެއް ކަމަކު އުޅުއްވާނެ ކަމެއްނެތެވެ.  

ދެ އަހަރުވެގެން ދިޔައިރުވެސް ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވި ހެޔޮވެރިކަަމަށް ހިޔަނި އަޅުވާލެވޭ ވަރުގެ ވެރިކަމެއް ރައީސް މުއިއްޒަކަށް ނުކުރެއްވުނެވެ. ހޯދުނު ނޫންގޮތަކީ ގޮތެއް ނޫންކަން ދިވެހީންނަށް ޔަގީން ވެއްޖެއެވެ. ހިނގާ ކަންކަމާ ފެންނަ މަންޒަރުން ފިސާރި ރަނގަޅަށް އެކަން ސާބިތުވެއެވެ.

ޒަމާނުއްސުރެ ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ފާހަގަކުރާ ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކާއި ބޮޑެތި ހަފްލާތަށް ޝަރަފުވެރި ކޮށްދެއްވުމަށް ރައްޔިތުން އެދި ދަންނަވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ. ކަންކަން އިންތިޒާމް ކުރަނީ ރައީސަށް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެނެވޭނެ ގޮތް ގޮތަށެވެ. 

އެހެނެއް ކަމަކު މިހާރު ރާއްޖޭން ފެންނަ މަންޒަރު ވަރަށް ތަފާތެވެ. މިހާރު ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ފާހަގަކުރާ ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކާއި ބޮޑެތި ހަފްލާތަށް ޝަރަފުވެރި ކޮށްދެއްވުމަށް ރައްޔިތުން އެދި ދަންނަވަނީ ކުރީގެ ރައީސުންނަށެވެ. ހާއްސަކޮށް ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފަހުން ހެޔޮވެރިކަމެއް ކޮށްދެއްވި ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހަށެވެ.

ކުރީގެ ރައީސް ސޯލިހު ވަޑައިގަންނަވާ ކޮންމެ ރަށަކުން ރައްޔިތުންގެ ލޯތްބާއި އިހުތިރާމް ރައީސް ސޯލިހަށް އޮހެމުންދަނީ ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތިއެވެ. އެއްވެސް މަޖުބޫރު ކަމެއް ނެތިއެވެ. ޝުކުރުވެރިކަމާއިއެކު ކުރާ ލޯތްބާއި އިހުތިރާމެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ. 

ވަޑައިގަންނަވާ ކޮންމެ ރަށަކުން ރައީސް ސޯލިހަށް މަރުހަބާ ދެންނެވުމަށް ކޮޅާކޮޅު ނުފެންނަވަރުގެ ދިގު ސަފުހަދައިފައި އޮވެއެވެ. ރަށްރަށު މީހުން ކަމާ ކަންފަށަށް މަރުހަބާ ދަންނަވާ ސަލާމްކޮށްލުމަށް ނިކުމެ އެތިބެނީ ގެއްލިދާނެ ވަޒިފާއަކަށް ބިރަކުން ނޫނެވެ. ލިބޭނެ މަގާމުގެ ކުރިއެރުމަކާ ހެދިއެއްވެސް ނޫނެވެ. ރައްޔިޔުންގެ ހިތު ލޯބިންނެވެ.

ފީއައްޔެއް ހޯރަފުއްޓެއް އޭދަފުއްޓެއް ހިރިލަންދުއެއް ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތްތާއެވެ. ހެޔޮވެރިކަމެއްގެ ހެޔޮކަން ރަށްރަށު ރައްޔިތުންނަށް އިހުސާސް ވާތީއެވެ. ހޯދުނު ނޫން ގޮތަކީ ގޮތެއް ނޫންކަން އިހުސާސް ވެގެންނެވެ. ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވީ ހެޔޮވެރިކަމެއްކަން ލޮލުން ބޮލުން ރައްޔިތުން ގަބޫލު ކުރާތީއެވެ. ހެޔޮ ވެރިކަމެއްގެ ކުލަވެސް ނެތް ރައީސް މުއިއްޒުގެ މަގުބޫލުކަން ގެއްލި ނަފްރަތު ކުރާތީއެވެ. 

ދަރިފުޅު ދޮންފުތުކޮށް މުޅި ރާއްޖޭގައި ހަނގާކުރީ ކަމަށް ގޮވާ ބަޔަކު މީހުން ކޯޓަށް ދެމިތާ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެއެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ފެނުނީ ދެ ޖިންސު ކުދިންތަކެއް މަސްހުނިވެ ޕާޓީ ކޮށް ނަށާ ޑީޖޭ ކުރިމަންޒަރެވެ. މި ފަހަރުވެސް ގޯސްވީ ފޮޓޯ އާއި ވީޑިއޯ ކުރި ކުއްޖާއެވެ. އެ ކުއްޖާ ނުކުޅެދޭ ކުއްޖަކަށް ނުވެ ހުރީ ކިރިޔާ ކަމަށް ވެސް ބުނެއެވެ.

ދަރިންގެ އެންމެ ފުރަތަމަ އެދުރުންނަކީ މައިންބަފައިންނެވެ. އެމީހުންގެ ކިބައިގައި ނެތް ތެދުވެރިކަމެއް އަހުލާގެއް ދަރިންގެ ކިބަޔަކުން ނުފެންނާނެެއެވެ.

ކޮންމެ ފަހަރަކީ އެ ވިސްނުމުން މޮޅެއް ހޯދޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ހޯދާ މޮޅަކީ މުސްތަގުބަލު މުޅިން އަނދިރި ކޮށްލާ ކަމަކަށް ވުމަކީ ދުރު ކަމެއް ނޫނެވެ. ގޭތެރެ ރަމަތަކޮށް ދަރިންނާއި މެދު އިހުމާލު ވާނަމަ ދެން އެހެން ކަންކަން ހުންނާނީ ފާލުން ނެއްޓިފައެވެ. އެކަމުގައި އުމައިރެއް ޒުމައިރެއް ތަފާތެއް ނުވެއެވެ.

ރައީސް އަރިހުގައި ދެންނެވުނު ގިނަ ސުވާލަށް ޖަވާބެއް ނުދެއްވުނެވެ. ބޮޑެތި ކަންބޮޑުވުންތައް ހައްލު ކޮށްދެއްވާނެ ގޮތެއް ވިދާޅެއް ނުވެވުނެވެ. ކޮށްދެއްވަން ވިދާޅުވާ ކަންކަމުގައި ކަމެއް އޮތް ނެތް ގޮތެއް ނުބައްލަވާ ކުއްލި ބޮޑެތި ނިންމުންތައް ނިންމަވާތީ ވެސް ފެނުނެވެ. ޖަޒްބާތުގައި ބުނެލާ ބުނެލުމަކުން ކަމެއް އިސްލާހު ކުރެވޭނީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ. އަނެއްކޮޅުން ރައީސް އަރިހުގައި ބައްދަލުވުމަށް ގޮސް ތިބި ގިނަ މީހުން ތިބެނީ އާފުރެ ފުރެއެވެ. ހިޔާލެއް ފިކުރެއް ޝައުގެއް އެމީހުންގެ ނެތެވެ. އަވަށު ބައްދަލުވުން ތަކަކީ އުފެއްދުންތެރިކަމެއް ނެތް އިމޯޝަނަލް ޑްރާމާއެއް ވީމާ ވާނީ އެހެންތާއެވެ. 

ރައްޔިތުންނާ ކިތަންމެ ގާތުން ބައްދަލުވީ ބައްދަލުވުން ތަކެއް ނަމަވެސް ރައީސް މުއިއްޒަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައި ނުގަންނަވާ އެއްވެސް ވާހަކައެއް އެތާކު މީހަކު ނުދައްކައެވެ. ވެރިކަމަށް ހެއްދެވި މެނެފެސްޓޯއާއި ދެއަހަރު ވަންދެން ވެވަޑައިގެންހާ ވައުދުތަކުގައި ހުރީ އެވާހަކަތަކެވެ. މީހެއްގެ ގާތުން އަހާ އޮޅުން ފިލުވާނެ އައު އެއްޗެއް ނެތެވެ. 

އަވަށު ބައްދަލުވުންތަކުން އާސަންދަ ނުލިބިގެން މަރަށްތެޅޭ ބަލިމީހުނަށް ފަސޭހައިން އާސަންދަ ހަމަޖެހޭނެ ގޮތެއް ބުނެއެއް ނުދެވުނެވެ. އައިޖީއެމްއެޗްގެ ދިގުކިއު ކުރުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ބުނެއެއް ނުދެވުނެވެ. ރާއްޖޭން އާއްމުކޮށް ފަސޭހަކަމާއެކު ލިބެމުންއައި ބޭސް ނުލިބޭ ނުލިބުމަށް ދެވޭނެ ހައްލެއް ބުނެ ނުދެވުނެވެ. މާލޭގެ ގޯތި ގެދޮރުގެ މައްސަލަ އޮތީ އޮތް ގޮތަށެވެ. ގޯއްޗާއި ފްލެޓްގެ މައްސަލަތައް ހައްލުނުވުމުގެ އިތުރު ބޮޅަކަށް އަވަށު ބައްދަލުވުން ވީއެވެ. ކުލި ނުދައްކާ ތިބުމަކީ ކުލިމާފުވާ ކަމަކަށްވެ ގަވައިދުން ކުލިދެއްކުމަކީ ގޯހަކަށް ހެދިއްޖެއެވެ. 

ތަފާތު ބަލިބަލީގެ ބަލި މީހުންނާއި ހާލުގައި ޖެހިފައިތިބި ނިކަމެތިންނާއި އަނިޔާ ލިބޭ ވިކްޓިމުންނާއި އެނޫންވެސް އެތައް ބަޔަކު އެއްކޮށްގެން އެ މީހުނަށް ކުޑައިމީސްކޮށް ބަަރަހަނާ ކުރުވުމުގެ އެއްވުންތަކަކަށް ނޫނީ އެކަމެއް ނުވިއެވެ. ނަފްރަތާއި ފިތުނައިގެ އޮއިވަރު ގަދަވެގެން ދިޔަ ކަމަކަށް ނޫނީ އެކަމެއް ނުވިއެވެ. 

ފާލުނެއްޓި ހީރަސް ކެނޑިފައިވާ ގައުމެއްގައި ކޮންމެ ދާއިރާއަކުންވެސް ވަށާޖެހޭ ބޮޑު ހައްލު ހޯދާދެވޭނީ އާއްމުންގެ ހިޔާލާއި ފަންނީ މަޝްވަރާ ތަކުންނެވެ. އިމޯޝަނަލް ޑްރާމާއަކުން ނޫނެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނިކަމެތި ރައްޔިތުން ލައްވާ އެމީހުން ބަރަހަނާކޮށް ގަން ހިންގި ހިންގުމަކަށް ނޫނީ އަވަށު ބައްދަލުވުންތައް ނުވިއެވެ.  

ހަސަދަވެރި ކަމާއެކު ހަގީގަތާއި ހިލާފު ސާބިތު ނުހިފޭ އެތައް ވާހަކަތަކެއް އެމްޑީޕީ ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުން އެމްޑީޕީއާއި އެމްޑީޕީ ސަރުކާރާ ގުޅުވައިގެން އޭރު ދެއްކިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެމްޑީޕީގައި ލެއްވި ނުހިކޭ ދާއިމީ ފާރުގަނޑަކަށް އެ ވާހަކަތައް ވަނީ ވެފައެވެ.

އެމްޑިޕީއަކީ ވަގުންގެ ނެޓްވޯކެއް ކަމަށް އިމްތިޔާޒް ފަހުމީ އާއި އީވާ އަބްދުއްލާ ސިފަކުރިއެވެ. އެމްޑީޕީން އެންމެ ފަހުން ހުށަހެޅި ސަޕްލިމެންޓްރީ ބަޖެޓަކީ ވައްކަމުގެ ރަސީދެއް ކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ސިފަކުރިއެވެ. ރައީސް ނަޝީދަށް ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާވެސް އެމީހުން ފޫޅުކަނޑާލީ އޭރުއޮތް ރައީސް ސޯލިހުގެ ސަރުކާރަށެވެ. ޕީއެންސީއާއި އެނޫންވެސް ވާދަވެރިން އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްކޮށް ދައްކާ ހުރިހާ ނޭއްގާނި ވާހަކަތަކަށް ބާރުދެނީ އެމްޑިޕީ ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުން އާއްމުކޮށް ދައްކާފައި ހަޑި ހުތުރު ހަގީގަތެއް ނެތް ވާހަކަ ތަކުންނެވެ. 

ރަޢީސް ސޯލިހުގެ އެމްޑީޕީ ކޯލިޝަން ސަރުކާރަކީ ރައީސް ޔާމިނުގެ ސަރުކާރާއި މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ވުރެވެސް ކޮރަޕްޓް ސަރުކާރެއް ކަމަށް ދައްކާ އެމްޑީޕިއަކީ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ ޕާޓިއެއް ކަމަށް ހަދަން ރައީސް ނަޝީދު އިސްވެހުރެ ނުކުރާކަމެއް ނުދައްކާ ވާހަކައެއް އޭރަކު ނެތެވެ. އެމްޑީޕީގެ މަތިފަޑީގައި ތިބެފައި ނިކުތް ބަޔަކު އެމްޑީޕީއާ ދެކޮޅަށް ދެއްކިހާ ވާހަކަ އެތައް ބަޔަކަށް ވަނީ ގަބޫލު ކުރުވާފައެވެ.

އެމްޑީޕީ އާއި ވަކިން ވެގެން ދިޔަ މީހުން ސިޔާސީ މަސައްކަތް ކުރާނެ ރަނގަޅު ޕްލެޓް ފޯމެއް ހަދަން އުޅެ އެކަން އެމީހުންނަކަށް ނުވިއެވެ.  ހެދި ޕާޓީ ވަޔަކު ނުހިއްޕުނެވެ. އެންމެ ފަހުން މުއިއްޒު ސަރުކާރު ހަމަމަގަށް އެޅުވުމުގެ ނަމުގައި އެނބުރި އައިސް އެމްޑީޕިއަށް ވަދެ ނެގިގާގަނޑަށް ބޮލި އަރައިގެންވެސް އޭގެން މަދު މީހެއްގެ ފުށުން ނޫނީ އެމްޑިޕީއަށް ރަނގަޅެއް ވާތަނެއް ނުފެނެއެވެ.

އޭރު އެމީހުން ދިން ޑެމޭޖު އެނބުރި އަޔަސް ރިކަވަރ ކުރާކަށް ނޫޅެއެވެ. ފެންނަނީ އަަނެއްކާވެސް ބާރުތައް އަތަށް ކަހާލަން އުޅޭތަނެވެ. ލޫޓުވާލައިފި މުޒާހަރާ އާއި ބާއްވަންއުޅެ ނޫބޭއްވި މުޒާހަރާ ފަނިކޮށްލަން އެމްޑީޕީއާއި ދެކޮޅަށް ޕީއެންސީން ވިއްކީ އީވާ އާއި އިންތި އާއި ނަޝީދު އެމްޑީޕީއާއި ދެކޮޅަށް ދެއްކި ހުތުރު ވާހަކަތަކެވެ.

އެންމެ ބޭނުންވީ ދުވަހު ޕާޓީ ދޫކޮށްލާފައި ގޮސް ވެރިކަން ވައްޓާލާ މަޖިލީސް ގެއްލުވާލުމުގެ ޒިންމާ ފިކުރެއްގެ ދިރުމުން ނަގަންޖެހެއެވެ. އެމްޑީޕީއަށް އެހާ ބޮޑުގެއްލުމެއް ގަސްދުގައި ދިން ބަޔަކު އެނބުރިއައިސް އެ ޕާޓީގެ ބާރުތައް ހޯދަން ވާދަކުރާއިރު ވީހާލެއްގައި ވެގެން ޕާޓީގައި ތިބި މެންބަރުންގެ ކިބައިން ކުޑަމިނުން އާއްމު މައާފަކުން މާފަށް އެދެލަން ނުކުރެއެވެ. 

ޓެކްނިކަލް ފީލްޑްގައި މަސައްކަތް ކުރަން ރާއްޖެ އައިސްފައިވާ މީހުން މަސައްކަތް ކުރުމުގައި ދުއްޕާނަކަށް ވެގެން ދިވެހިން އުޅުނު ދުވަހެއް ނުދެކެމެވެ. ޓެކްނިކަލް ފީލްޑްގައި މަސައްކަތް ކުރާނެ ދިވެހިން އިތުރުވެ ބޭރު މީހުން ތިބެގެން ވަޒީފާ ނުލިބިގެން ދިވެހީން އުޅޭތީއެއް އަދި ނުފެނެއެވެ. ކިޔަވައިގެން އަންނަތަނުން ބޭނުންހާ ވަޒީފާއެއް ފަހަރުގައި ނުލިބި އޮވެދާނެއެވެ. ބައެއް ދާއިރާތައް ނުވަތަ ފަންނުތަކުން ބިދޭސީން ބޭން ކުރުމަކީ ރަގަޅު ކަމެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޓެކްނިކަލް ދާއިރާތަކުގެ ތެރެއިން އެކަމެއްގެ މުޑުވަށް ރާއްޖޭގައި ފުދޭވަރަށް ނެތް ފަންނުތައް ބޭން ކުރުމުން އެކަހެރި ކުރަން ޖެހެއެވެ.

ބޭބީ ސިޓާރސް އަކީ ސަރުކާރާއި ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ގާތް ގުޅުމެއް ގާއިމުވެފައިވާ ފަންނަކަށް ވުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ދަރިން ބަލަހައްޓަން ބައެއްފަހަރު ގެންނަ ބިދޭސީ މީހާދެކެ ބައެއް ސްޕޮންސަރުން ލޯބިވެވޭހާވެސް ގާތް ކަން ދިވެހިތާރީހު ހެކިވެއެވެ. އެމީހުން އަޅާލަނީ ތުއްތުކުއްޖާއާއި އެކު ބޮސްވެސް ހިމެނޭހެންނެވެ. ބައިވަން ގެޓް ވަން ފްރީ އުސޫލުންނެވެ. މިފަހަރުވެސް އެފަދަ ކަމެއް ދިމާވީ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. 24 ގަޑިއިރު ނުވަނީސް ބޭބީ ސިޓާރސް ކެޓަގަރީ އުނިވީކަމަށް ބައެއް ނޫސްތަކުން އެބަބުނެއެވެ. ހެޔޮފުޅުކަމުން ނަމަވެސް ޖޭސްމީން ގެންނަން ފުރުސަތު ލިބުމަކީ ނަސީބެކެވެ. 

ސަރުކާރުތަކުގެ ނިޒާމުތައް ފެއިލްވެ ބިދޭސީންގެ އަދަދުތައް މަގުތައް ފުރިގެން އުޅެނީ ޓެކްނިކަލް ހިދުމަތްތެރިން ގިނަވެގެން ބާވައޭ ހިތައް އަރައެވެ. ކަމުގައި ރަގަޅު ދިރާސާ ތަކެއް ހެދިފައިނެތްކަން އެކަސަރުކާރުގެ އަމަލުން ފެނި ސާބިތުވެއެވެ. މާލޭގެ މަގުތަކާއި އަތޮޅުތެރޭގެ އޮޅުއަލަ ފާތަކުގައި އުޅެނީ ޓީޗަރުންނާއި ނަރުހުންނެއް ނޫނެވެ.

މަގުތަކުގައި ގިނަވެގެން އުޅެނީ ރާއްޖޭގެ ނިޒާމުތަކުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުން ހިފާ ސަރުކާރުގެ ބޭއިންސާފުގެ އަޖަލުގައި ޖެހިގެން ބެހިގެން ގޮސްފައިވާ ނިކަމެތި މަސައްކަތު މީހުންތަކެކެވެ. އިމިގްރޭޝަންގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ފެންނަ ކުޑަ ލޯވަޅަކުން ފައިސާގެ ދަހިވެތިކަމުގައި އެތެރެ ވެފައިތިބި ލޭބަރު މަސައްކަތް ކުރާ އަން ސްކިލްޑް މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނެވެ. ނިޒާމުތަކުގެ ނުހަމަ ފައިދާތައް ދާހިލީ ވަޒީރުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ އިދާރާއިން ފޭދިގެން ދިޔުމުގެ ކައްފާރާ ދައްކަން މިޖެހެނީ ޓީޗަރުންނާއި ނަރުހުންކަމަށް ވުމަކީ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ. ގަސްތުގައި ވެވޭ އިހުމާލެކެވެ. 

ދިވެހިންނަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ދިވެހި ޓީޗަރުންނާއި ފަންނުވެރި ނަރުހުން އެބަތިބިތޯ މި ދަނޑިވަޅުގައި ސުވާލު ކޮށްލުން ރަގަޅެވެ. ދިވެހީންނަށް ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށް ދިނުމަކީ މަގުސަދު ކަމަށް ވުމަކީ މުޅީން އެހެން ކަމެކެވެ. ތަޖުރިބާ ހުރި ޓީޗަރުންނާއި ގާބިލު ނަރުހުން އެ ފަންނުވެރިކަން ހޯދަނީ މަސައްކަތުން ވަގުތު ނަގައިގެންނެވެ. ނަރުހުން ކިޔަވާ ނިމި އަދި ދުވަސްތަކެއް އަތުގައި އިންނަ ނާރު ފަސޭހަ ކަމާއި އެކު ހޯދަން ވަގުތު ބޭނުންވާނެއެވެ. އެއީ އަހަރަކުން ދެއަހަރުން ހަ އަހަރުން ވާނެ ކަންތައް ތަކެއް ނޫނެވެ. އެ އީ ތަޖުރިބާއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ އަކީ ތަހުލީލު ލެބޯޓަރީއަކަށް ހަދައިގެން ނުވާނެއެވެ. ތަޖުރީބާ ހުރި ބަޔަކު އުފަން ކުރުވަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރާހާލު އަތެއް ހަ ތަނުން ތޮރުފާ ފަހުން އަސްލު ނާރު ހޯދުމަކީ މި ވަގުތައް ހައްލަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ޓީޗަރުންވެސް ކޮލިފައި ވަނީ ތަޖުރިބާއިންނެވެ. ތަޖުރިބާ ހުރި ދިވެހި ޓީޗަރުން މަދެވެ. ރަނަގަޅު ބިންގާ ނެތި ދަރިވަރުންގެ މުސްތަގުބަލު ސީދާ ކުރުމަކީ ދަތިކަމަކަށް ވުން ގާތެވެ.

ކަމެއް ނިންމުގެ ކުރީން ވިސްނާލުން ބުއްދިވެރިއެވެ. ކުރާކަމެއް ދެކޮޅު ޖެއްސޭތޯ މަސައްކަތް ކޮށްލާށެވެ. އަބަދު ބަދަލުކުރާ ނިންމުން ތަކަކަށް ދައުލަތުގެ ނިންމުންތައް ހެދުމަކީ ލަދުވެތި ކަމެކެވެ. އެލްބޯޑުގައިވެސް ދުއްވަންވާނީވެސް ވަކި މުއްދަތަކަށެވެ. ދަސްކޮށް އަޖުމަ ބެލުމުގައި ވަގުތު ގެއްލުވާނުލާ ނުވިކަމަށް ނިންމާ ގެއަށް ވަނުން އަބަދު އެލްބޯޑުގައި އުޅުމަށްވުރެ ރަނގަޅުވާނެއެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާއީލު ބައެއްގެ އަތުގައި ހިއްޕެވީ އެކުގައި އުޅުނު އެތައް ބައެއްގެ އަތުން ދޫކޮށްލައްވާފައެވެ. ޒާތީ ތައައްސުބުން ފޯވެ ހަލާކުވެފައިވާ ބައެއްގެ އަތުގައި ހިއްޕެވީ ވީހާލެއްގައި ވެގެން އުޅުނު އެތައް ބައެއްގެ ހިތުގައިޖައްސާ އެ މީހުންގެ އިހުސާސްތައް  އެއްފަރާތް ކޮށްލެއްވުމަށް ފަހުގައެވެ. 

އެމްޑީޕީގައި ލަމުންއައި ރެނދު ފޭވެ ފަޅައިގެން ދިޔައީ ހިންގާލަން ނިކުތް ޓީމާއި ތިލަފަތުގެ ރަމްޒު ޓީމްގެ ގަދަ ހިފުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ހިންގާލާ ޓީމުގެ މުގުލަކީ ރައީސް ސޯލިހެވެ. ކުރި ބޯއްޓަކީ ފައްޔާޒް އިސްމާއީލެވެ. ތިލަފަތުގެ ރަމްޒުގެ މުގުލުގައި ހުންނެވީ ރައީސް ނަޝީދެވެ. ކުރި ބޯއްޓަކީ އިމްތިޔާޒް ފަހުމީއެވެ. ވާދަކުރީ ޗެއަރޕާސަން ކަމަށެވެ. 

ފައްޔާޒުގެ ހިންގާލާ ޓީމު މެޗުން މޮޅުވުމުން ތިލަފަތުގެ ރަމްޒު ޓީމް ދަނޑުން ފައިބައިގެން ދިޔައީ ނިކަން ހުތުރު ކޮށެވެ. ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބު ގެއްލުނީ އެ ކޯޅުމުގެ ތެރެއިންނެވެ.

އެމްޑީޕީ ނޫން ގޮތެއް ހޯދަން އެމްޑީޕީން ނިކުތް މީހުން ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްވެ ހުންނަވާ އަނބުރާ ގެނެސްގެން މުޅި އެމްޑީޕީ އެއްގަލަށް އެެރުވުނު ތަނެއް ނުފެނުނެވެ. ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށްވުރެ ބޮޑަށް މިއަދުވެސް ފެންނަނީ ބާރަށްޓަކައި ބަގުޑި ބައްދާ މަންޒަރެވެ. 2028ގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓާ ހިފާތަނެވެ. ބައިބައިވުމެވެ. ހިޔާލު ތަފާތުވުމުގެ ތެރެއިން ހިޔާލު އެއްގޮތްކޮށް ގޮތްދޫކުރާތަނެއް ނުފެނެއެވެ. 

ފައްޔާޒުގެ ޗެއަރޕާސަންކަމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި މާލެސިޓީ ކައުންސިލަށް އިންތިހާބުވި އެތައް ބަޔަކު ހުވާވެސް ނުކުރަނީސް ޕީއެންސީއަށް ސޮއިކޮށް ވަނީ ޕާޓީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާ ކުރެވުނު ކަމެއް ނެތެވެ. އޭރަކުވެސް މިހާރަކުވެސް ނެތެވެ. އެހެނަސް އެމްޑީޕީގެ އެންމެ ކައުންސިލަރަކު ނެތި މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް މާލެސިޓީއަށް އިންގިލާބީ ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްދީ އެމްޑީޕީގެ ނަން ވަނީ ދަމަހައްޓާ ދީފައެވެ. އެކަން އެހެން އޮތްއިރު ދަރިންނާއި ދަރީންގެ ދަރިންގެ މުސްތަގްބަލް ސަލާމަތްކުރަން ކުރާ މަސައްކަތުގައި އަތުގައި ހިފަން ޖެހުނު ކޮންމެ މީހެއްގެ އަތުގައި ހިފަން ތައްޔާރަށް ހުރި މީހަކު އަމިއްލަ ޕާޓީގެ ކާމިޔާބު ސިޓިންގ މޭޔަރު އަތުން ދޫކޮށްލާ ފޭލިކޮށްލަން ނިކުތުމަކީ ކުޑަ އަރަތެއް ނޫނެވެ.

މުޅިން ކުރެހި ސާފުވެ ތިލަވަމުންދާ ބޮޑު މަންޒަރު ވަރަށް ތަފާތެވެ. ކުލަޖެހެމުން އަންނަ ހަގީގީ ބޮޑު މަންޒަރަކީ މޭޔަރ ޕްރައިމަރީއަކީ 2028ގެ ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީގެ މައިލް ސްޓޯނަށް ވުމެވެ. މޭޔަރ ޕްރައިމަރީ ދާގޮތަކުން އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީ ދާނެގޮތުގެ ތަސައްވަރު ކޮށްލެވޭނެއެވެ. ނަތީޖާއިން އެކަން ފެނިގެން ދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިހާރު އެމްޑީޕީގައި އެ ހިނގަނިއްޔަކީ ދެ އާޒިމުގެ ކޯޅުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރިޔާސީ ޕްރައިމަރީގެ ރިހާސަލެކެވެ. 

ނޫސްވެރިންނާ ބައްދަލު ނުކުރާތީ އެ ވާހަކަ ދެކެވެން ފެށުމުން ކުއްލިޔަކަށް އެއްދުވަހަކު ނޫސް ކޮންފަރެންސެއް ދޭނަމުގައި ނޫސްވެރިން ކުރިމަތީގައި ހެދުނުން ފެށިގެން ފަނަރަ ވަރަކަށް ގަޑިއިރު ކޮޅަށް ހުރެއްޖެއެވެ. ރެކޯޑް ހެދި ނޫސް ކޮންފަރެންސް ނިމުނީ ދޮގުމައްޗަށް އެތައް ދޮގެއް ހަދާ އަމިއްލަ ސޯޓު ބޭލިގެންނެވެ. ރެކޯޑް ހެދި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ފާހަގަވެގެން ދިޔަ އެއްވެސް މައްސަލައަކަށް ހައްލެއް އަދި އަދަށް ވެސް ނުލިބެއެވެ. 

ފޯނު މެދުވެރިކޮށް ވީޑިއޯ ކޯލުން ރައީސާ ސުވާލު ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ވެސް ފެށިއެވެ. އެކަންވެސް ދިޔައީ ތޮޅިއަށެވެ. މަޝްހޫރު ޝަކީބްބެ ބޭނުންކޮށްގެން ޕޮޑްކާސްޓެއް ވެސް ހިންގަން ފެށިއެވެ. ކަން ނިމުނީ ޕީއެސްއެމްގެ އެމްޑީކަން ޝަކީބްބެއަށް ލިބިގެންނެވެ. 

ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު ބޯމަތިވުމުން ރައްޔިތުންނާ މާގާތުން ވެރިކަން ކުރެވޭ މީހެއްކަމަށް ދެއްކެންވެގެން އަނެއްކާވެސް އައު ކުޅިއެއް މުއިއްޒު މިވަނީ ފަށާފައެވެ. މުއިއްޒު މިފަހަރު މިކުޅޭ ކުޅިއަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހައިގެން ވެރިކަން ކުރާކަމަށް ހެދެން ހުޅުވާލައިގެން މާލޭގެ އަވަށްތަކުގެ ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރުމެވެ. ތަރުތީބަކުން ހިންގާ ސަރުކާރެއް ނޫންކަމުން މާކަންކުރެވޭ ކަންދައްކަން މީހަކު ތެދުވެ ބުނާހާކަމެއް ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތި ކުއްލިޔަކަށް ކޮށްލައިގެންވެސް ގިނަކަންތައް ގޮއްވާލަނީ އަތަށެވެ.

މާތްކަލާކޯއެވެ. މާލޭ އަވަށްތަކުގެ ގިނަ މީހުން ކަމާކަން ފަށަށް ބައްދަލުވުމަށް ދަނީ ކުރާ ތާއީދަކުން ވާ ލޯތްބަކުން ނޫނެވެ. ރީތިކަމުން ދެކިލާ ސަލާންކޮށްލާ ހިތަކުންވެސް ނޫނެވެ. މުއިއްޒު ބާއްވާ އަވަށު ބައްދަލުވުމަށް މީހުންދަނީ ސަރުކާރެއް ފޭލިވެ ދިރިތިބޭން ދަތިވެގެންނެވެ. ދިރިއުޅެން އުފުލަން ޖެހިފައިވާ ވޭނާ ކެކުޅުމާއި ތަކުލީފް ބޮޑުކަމުންނެވެ. ވަޒީރުންނާއި އެމްޑީންނާއި މެންބަރުންގެ ފުށުން ހައްލުވާ ހަމަ އެއްކަމެއް ވެސް ނެތުމުންނެވެ. 

އަވަށު ބައްދަލުވުމަށް ގިނަ މީހުން ދަނީ ކަަމެއް ހައްލުވެދާނެ ކަމަކަށް ނޫނެވެ. ބޮޑުތަނުން މުޅި ސަރުކާރު ފޭލިވެފައި އޮތުމުން ކުރިމައްޗަށް އަރާ ކުރު ދޮށިން ދޭށެވެ. އެވަރުން ނުވެގެން މުއިއްޒުގެ މުސީބާތުން ސަލާމަތް ވުމަށް އެދި ޖަމާއަތް ހަދައިގެން ދުއާއަށް އަދި އަތްވެސް ނަގާނެ ދުވަސް މާ ލަހެއް ނުވާނެއެވެ.  

އެކި ރަށުން މާލެއަށް މީހުން އައީވެސް ކަންތައްތަކަކާ ހުރެއެވެ. އެކިއެކި ޒަރޫރަތްތައް ފުއްދުމަށެވެ. ބައެއް މީހުން ވިޔަފާރި ފަށައިގެންނެވެ. ދަރިންނަށް ތައުލީމު އުނގަންނައިދޭށެވެ. އަނެއްބަޔަކު ވަޒީފާއެއްގެ ބޭނުމުގައެވެ. ބޭސް ފަރުވާ ކުރެވެން އޮތް ހަމައެކަނި ތަނަކީ މާލެ ކަމުގައި ވުމުންނެވެ.

މާލެއަކީ ރާއްޖޭގެ ކެޕިޓަލް ސިޓީއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށުގައި ނެތް އެތައް ފުރުސަތު ތަކެއް މާލޭގައި އޮވެއެވެ. އަތޮޅުތެރެއިން މާލޭގައި އުޅޭ ހިތުން އަންނަ މީހަކު މަދުވާނެއެވެ. މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ވަށަފަރު މީހާގެ ވެސް ބޭނުންތަކެއް ވާނެއެވެ. އެ މީހުން ހޯދަން ޖެހެނީ ހަމައެކަނި ވޯޓު ކަރުދާހުގައި ކުޑަ ކާފެއް ކުރަހާކަށް ނޫނެވެ.

ތުރާކުނު މީހާއިން ފެށިގެން އައްޑުއަތޮޅަށް ނިސްބަތްވާ އެތައް ހާސް ބަޔަކު ދަތި ހާލުގައި ވެސް ދިރި އުޅެނީ މި ފުރަ މާލޭގައެވެ. މާލޭގައި ހާލުގައި ދިރިއުޅޭ އަތޮޅުތެރޭގެ އެތައްހާސް ބަޔަކު އުޅެއެވެ. މުއިއްޒު ރެކޯޑް ހަދަން މާލޭގެ ރައްޔިތުންނާއި ބައްދަލު ކުރާ ފަދައިން، މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ އަތޮޅުތެރޭގެ މީހުންނާއި ބައްދަލު ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ދެކެމެވެ. އެ މީހުންގެ އުދާސްތައްވެސް ބައިބަޔަށް ބަހައިގެން އަޑު އަހާލަން ވާނެއެވެ. ވަރަށް ވާހަކަ އޮންނާނެއެވެ. ފަހަރުގައި ވިއްކާލާނެ ރަށެއްވެސް ހުސްވެދާނެއެވެ.

މާލޭ އަވަށްތަކާއި ވިޔަފާރި ވެރިންނާއި ބައްދަލު ކުރި ފަދައިން ރިސޯޓު ކުދިންނާއި ފަތުރުވެރި ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ކުދިންގެ އުދާސްތައް ވެސް އަހާ ނުލައެއް ނުވާނެއެވެ. ތިޔަކުރާ ބައްދަލު ކުރުންތަކުގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި ކުރީގެ ރައީސުންނާ އެކުގައިވެސް ހުޅުވާލެވިފައިވާ ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވާ ލައްޗެވެ. ކޮށިއަރުވާލާނެތީ ނުކެރޭނެދޯއެވެ. 

މިހާތަނަށް ބޭއްވި ބައްދަލުވުންތަކުން އެނގުނީ ވިހި ބާވީސް މިނިސްޓްރީ ހަދައިގެން ކޮށްދެވުނު ކަމެއް ނެތްކަމެވެ. ވަޒީރުންގެ ނާގާބިލު ކަމެވެ. ތިބި ވަޒީރުން ވަކިކޮށް ހިންގުން އޯވަރހޯލް ކުރަން ޖެހިއްޖެކަމެވެ. އެސްއޯއީތަކަކީ ބޭކާރު ތަންތަން ކަމެވެ. މުއިއްޒާއި މުއިއްޒުގެ މުޅި ސަރުކާރު ފޭލިވެފައިވާ ކަމެވެ. 

އިންޑިއާ، ބަންގްލަދޭޝް، ސްރީލަންކާ، ނޭޕާލް އަދި ޔޫރަޕުގެ ބައެއް ގައުމުތަކާއި ގަލްފްގެ ގައުމުތަކުގެ މީހުންވެސް ރާއްޖޭގައި އުޅެއެވެ. ޓޫރިސްޓުންގެ ގޮތުގައާއި އިންވެސްޓަރުންގެ ގޮތުގައާއި ޕްރޮފިޝަނަލް ހިދުމަތުގައާއި މަސައްކަތު މީހުންގެ ގޮތުގައެވެ. ދިވެހިންނާ ކައިވެނީގެ ގޮތުން ގުޅިގެން އުޅޭ ބިދޭސީންވެސް އެހާ ގިނައެވެ.

ބިދޭސީންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ވަކި ގަޑިއެއްގައި ނިކުމެ އުޅޭ ބިދޭސީން ހުއްޓުވާ ސުވާލުކޮށް ފިޔަވަޅު އަޅަން ނިންމުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާ ހިލާފު ކަމެކެވެ. ގާނޫނު އަސާސީއާއިވެސް ހިލާފު ކަމެކެވެ.

މީހަކު ނިސްބަތްވާ ގައުމަކުން ނަސްލަކުން ކުލައަކުން ޖިންސަކުން ތަފާތު ކުރުމަކީ ސަރުކާރަކުން ކުރާނެ އެންމެ ލާއިންސާނީ ކުށެވެ. ނަސްލީ ތަފާތު ކުރުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކުށެކެވެ. 

އާއްމު އުސޫލާ ހިލާފަށް ވަކި ގަޑިއެއްގައި މަގުމަތީގައި އުޅޭ މީހުން ހުއްޓުވާ ސުވާލު ކުރަނީ ކާފިއު ހިންގާފައި އޮންނަ ހާލަތުގައެވެ. ކާފިއުގެ ހާލަތުގައިވެސް ހުއްޓުވާ ސުވާލު ކުރުމަކަށް ވަކިބަޔަކު ތަފާތެއް ނުކުރެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ޓޫރިސްޓު ޑެސްޓިނޭޝަނެއްގައި ބިދޭސީންނަށް އަމާޒުކޮށް މީހުން ހުއްޓުވާ ސުވާލު ކުރުމަށް ނިންމުމަކީ އެއްވެސް ގޮތަކުން އެހާ ދުޅަހެޔޮ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. ކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ގާއިމުވެފައިވާ ގަވާއިދުތަކާއި ސޮއިކޮށްފައިވާ އައިއެލްއޯގެ އުސޫލުތަކާއި އެނޫންވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާވެސް ފުށު އަރާނެ ކަމެކެވެ.

ދިވެހި ގިނަ ވިޔަފާރިތަކާއި މަސައްކަތް ތަކުގައި ގިނަ ވަގުތު ތަކެއް ވަންދެން ބިދޭސީން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ގެސްޓުން ވެސް ގިނަ ވަގުތު މަގުމަތީ ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅެއެވެ. ހަމައެކަނި އަވައްޓެރި ގައުމުތަކުގެ މީހުނަށް އަމާޒު ކުރުމަކީ ނުރައްކާ ކުޑަކަމެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިންވެސް ބޭރު ގައުމުތަކުގައި އުޅޭކަން އެގޭނަމަ ވިސްނާލިހެވެ. ކަމަކީ ވަރަށް ދޯހަޅި ނިންމުމެކެވެ.

ހާއްސަކޮށް އެންމެ ވަރުގަދަ ޓޫރިސްޓު ސީޒަނާއި ދިމާކޮށް ވެސް އެއްޔަކީ ކުރަން ހެޔޮވާވަރުގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހޭވަރި ވާނީ ގައުމުތަކުން ރާއްޖެއާއި ދެކޮޅަށް ޓްރެވަލް އެޑްވައިޒަރީތައް ނެރެ ބޭން އަޅަން ފެށުމުންނެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު މިކަން މިކުރައްވަނީ ކޮންކަމެއް އެނގިވަޑައިނުގެން އޮވެގެން ހެއްޔެވެ. ކޮން ނަތީޖާއެއް ނެރެދެވޭނެ ކަމަށް ހެއްޔެވެ. ދައުލަތް ހިންގުމަކީ ކިރަށް ރޯ ދަރިންނަށް މައިން ބުއްޖައްސާހެން ކުރާކަމެއް ހެއްޔެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒަށް މާލޭގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އެނގިވަޑައިނުގެން އޮތީ ކޮން ހާލަތެއް ހެއްޔެވެ. ވެރިކަމަށް އަރާވަޑައިގެން ފަހުން އަލަށް ފްލެޓެއް ނޭޅުއްވޭތާ އަޅާފައިވާ ފްލެޓްތައް ދީފައިވާ މީހުންނާ އެތަންތަން ހަވާލުކޮށް ނުދެއްވާ ދެ އަހަރުވީއެވެ. މާލެ ސަރަހައްދުން ދީފައިވާ ގޯތިތައް ދިންތާކުން ދިންގޮތަކަށް ދެއްވަން ވިދާޅުވި ވެރިކަމަށް ދެ އަހަރުވީއެވެ. ނުދެއްވުނެވެ ދެއްވޭކަމަކަށް ނުހެއްދެވިއެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމަށް މިވީ 2 އަހަރުތެރޭގައި ކަމެއް ހައްލުކުރައްވަން އުޅުއްވިނަމަ ކުރީގެ ވެރިކަން ނިމުނުއިރު ނުހިކިއޮތް 600 ގޯތި ހިއްކާ ހުޅުމާލެއާއި ގުޅީފަޅާއި ގިރާވަރުފަޅުން ދިން ގޯތިތައް އޮތް ސަރަހައްދުގައި އަސާސީ ހިދުމަތް ގާއިމުކޮށް ނިންމުނީހެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން ނިންމާފައި އޮތްކަމެއް އެ ނިންމި ގޮތަށް ހަވާލު ކުރެއްވިނަމަ ގައިމުވެސް މާލޭގެ 9000 އާއިލާއެއްގެ މީހުން ގޯތި ނެތިގެން ޝަކުވާއެއް މިހާރަކު ނުކުރީހެވެ. މި ހުރިހާ ދުވަސް ވެގެން ދާއިރު ފްލެޓްތައް ހަވާލު ކުރެއްވިނަމަ 4000 ހާސް އާއިލާއަކުން ފްލެޓް ނެތިގެން ޝަކުވާއެއް ނުކުރީހެވެ. 

މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް އިސްނަންގަވައިގެން ރެޔާދުވާލު ކުރެއްވި މަސައްކަތުން ސިޓީ ކައުންސިލުން އޮޅުހިޔާ އެހުރީ ބިނާކޮށްފައެވެ. އޮޅުހިޔާ ސަރުކާރަށް ނުނަންގަވާ ސިޓީކައުންސިލުން ބުޅަލުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ދޫކޮށްލެއްވިނަމަ ބުޅާ ގުއިން މާލެ ސިޓީ މިހާރު އޮތީހީ ސަލާމަތް ކުރެވިފައެވެ. 

ބަހަނާ ނުދައްކަވާށެވެ. ކުރައްވަން ބޭނުންފުޅު ވީމާ މާލޭ ބޮޑުތަކުރުފާނު މަގުން ބައެއް ފުޅާކޮށްލެއްވުން ބޮޑުކަމަކަށް ނުވިއެވެ. ރަސްމާލެ ހިއްކަން ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ޖައްރާފު ގެންނާކަށް ވެސް އުނދަގުލެއް ނުވިއެވެ. ބޭނުންފުޅުވުމުން ނުކުރެއްވޭ ކަމެއްނެތެވެ. ކެމްޕޭނެއް ބޯމަތިވުމުން ރައްޔިތުން ތަންތަނަށް އެއްކުރައްވައިގެން ޑްރާމާ ނުކުޅުއްވާާށެވެ.  

ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ބިދޭސީން ވަޒީފާ އަދާކުރުން މަނާ ވާނެ ދާއިރާތައް މިހާރު އެހުރީ ކަނޑައެޅިފައެވެ. ހަމައެއާއިއެކު މިހާރު ހުރި ކޯޓާތައް ބާތިލު ވާނެ މުއްދަތުތައް ވެސް އެވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. ސަރުކާރުން އެނިންމި ނިންމުމުން އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ކަމަކީ އެއް ގޮތަކަށް ވެސް ކޯޓާ ދޫނުކުރެވޭނެ ވަޒީފާތަކެއް ކަނދައެޅިގެން ދިއުމެވެ. 

އެއްގޮތަކަށް ވެސް ކޯޓާ ދޫނުކުރަން ނިންމި ވަޒީފާތައް: 

• ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުން / ކުލީ ދަތުރުކުރާ އެއްގަމު އުޅަނދުގެ ޑްރައިވަރުން
• މަތިންދާބޯޓުފަހަރުގެ ކޯ-ޕައިލެޓުން / ފަސްޓް އޮފިސަރުން
• ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ކެޕްޓަނުން
• ފޮޓޯގްރަފީ އާއި، ވީޑިއޯގްރަފީ އާއި، އެއާ ގުޅުން ހުރި މަސައްކަތްތައް
• މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާގެ މަސައްކަތަށް
• ކެފޭ އާއި ރެސްޓޯރަންޓުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރާ ކޭޝިއަރުން

ބުނެވިދިޔަ ވަޒީފާތަކަށް ކޯޓާ ދޫނުކުރަން ނިންމާފައި އޮތަސް، ވަޒީފާގެ ބާޒާރުން ދިވެހި މަސައްކަތްތެރިން ލިބެން ހުރި ނެތް މިންވަރަށް ބަލައި ބަދަލު ގެނައުމުގެ އިހުތިޔާރު އޮތުމަކީވެސް އެންމެ ރަނގަޅުކަމެކެވެ. 

ކުރިއަށް އޮތް ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މިހާރު ހުރި ކޯޓާތައް ބާތިލުކޮށް އެ ވަޒީފާތަކަށް ކޯޓާ ދޫކުރާނެ ވަޒީފާތަކެއްވެސް ވަނީ ކަނދައަޅާފައެވެ. މިހާރު ހުރި ކޯޓާތައް ބާތިލުކޮށް ކޯޓާ ދޫކުރާނެ ވަޒީފާތަކަކީ: 

• ހެއާރ ޑްރެސާރ
• ބިއުޓީޝަން
• ބޭބީ ސިޓާރ
• ޕާސަނަލް ޓްރެއިނަރ
• އިލެކްޓްރީޝަން
• ގެސްޓް ރިލޭޝަން އޮފިސަރ (އިންގްލިޝް)
• ޓުއާރ ގައިޑް
• އެކައުންޓަންޓް
• އިމާމް

ކުރިއަށް އޮތް ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވެސް މިހާރު ހުރި ކޯޓާތައް ބާތިލުކޮށް އެ ވަޒީފާތަކަށް ކޯޓާ ދޫނުކުރާނެ ވަޒީފާތަކެއްވެސް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. މިހާރު ހުރި ކޯޓާތައް ބާތިލުކޮށް ކުރިއަށް އޮތް ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކޯޓާ ދޫނުކުރާނެ ވަޒީފާތަކަކީ:

• ޑައިވަރ
• ނަރުސް
• ބިލްޑިން އިންސްޕެކްޓަރ
• ސާވެޔަރ
• ސައިޓް ސުވަވައިޒަރ
• ޕައިލެޓް
• ފޮޓޯގްރާފަރ

ހަމައެގޮތަށް ކުރިއަށް އޮތް ހަތަރު އަހަރުގެ ތެރޭގައި މިހާރު ހުރި ކޯޓާތައް ބާތިލުކޮށް، އެ ވަޒީފާތަކަށް ކޯޓާ ދޫނުކުރާނެ ވަޒީފާތަކަކީ:

• އިލެކްޓްރިކަލް އިންޖިނިއަރ
• ޑައިވް އިންސްޓްރަކްޓަރ

ކުރިއަށް އޮތް ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައިވެސް މިހާރު ހުރި ކޯޓާތައް ބާތިލުކޮށް ކޯޓާ ދޫނުކުރާނެ ވަޒީފާތަކެއްވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެ ވަޒީފާތަކަކީ:

• ހައުސް ކީޕިންގ މެނޭޖަރ
• ހިއުމަން ރިސޯސަސް މެނޭޖަރ
• ފްރޮންޓް އޮފީސް މެނޭޖަރ
• ޕްރައިމަރީ ޓީޗަރ އަދި ސެކަންޑަރީ ޓީޗަރ

ދިވެހިންނަށް ހާއްސަކުރަން ނިންމި ވަޒީފާތަކުގައި މިހާރު ވެސް ގިނަ އަދަދަކަށް ބިދޭސީން އެބަތިއްބެވެ. މިގޮތަށް ހަމަޖެހުމުން ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ ވަޒީފާތަކާއި، ބިއުޓީޝަނުންނާއި ނަރުހުންގެ ގޮތުގައި އުޅުމަށް ދިވެހީންނަށް ފުރުސަތު ފަހިވެެންދާނެއެވެ. މިހާރު ކިޔަވަމުންދާ ގިނައަދަދެއްގެ ޕައިލެޓުންނަށްވެސް ރާއްޖޭން ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު ލިބިގެން ދާނެއެވެ.

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކޮމިޝަނުން ނޫސްވެރިކަމުގެ ސްލޫކީ މިންގަނޑުން ތަފާތު ހިޔާލަކަށް ޖާގައެއް ނުދެއެވެ. ވިސްލްބްލޯއަކަށް ޖާގައެއް ނުދެއެވެ. މަސްދަރު ސިއްރުކުރާކަށް ޖާގައެއް ނުދެއެވެ. ތަހުގީގީ ނޫސްވެރިކަމަކަށް ޖާގައެއް ނުދެއެވެ. ސިޔާސީ ފާޑުކިޔުމަކަށް ޖާގައެއް ނުދެއެވެ. ހަގީގަތް ހާމަކުރުމަކަށް ޖާގައެއް ނުދެއެވެ. ލަފާކުރުމާއި ދެކޭގޮތް ހާމަ ކުރުމަކަށް ވެސް ޖާގައެއް ނުދެއެވެ. 

ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތެއްގެ މަތިން ނޫނީ ވަކިކަހަލަ މައުލޫމާތެއް ހާމަކުރުން ގައުމީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ ނަމުގައިވަނީ ހިފެހެއްޓިފައެވެ. އަސްކަރަށްކުރާ ބޭކާރު ހަރަދުގެ ވާހަކައާއި ތުރުކީން ގަންނަ ޑްރޯންތަކާއި ހަތިޔާރުގެ ވާހަކަ ފަދަ ވާހަކަތައް މީޑިއާތަކުން ގެނެސް ދެންޏާ އެކަމަކީ ގައުމީސަލާމަތަށް ނުރައްކާކުރުން ކަމުގައިބަލާ މީޑިއާތަކަށް ފިޔަވަޅުއަޅަން ޖާގަހެދީއެވެ. 

ދޮގަކަށް ވެދާނެކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ވާހަކައިގެ ގޮތުގައި ބަލާ ސަރުކާރުން ހިންގާ ބޮޑެތި ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައާއި އެހެނިހެން ޖަރީމާތަކުގެ ވާހަކަ މީޑިއާތަކުން ގެނެސްދިނުް ހުއްޓުވުމަށް ޖާގަހެދީއެވެ. ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި ހިނގާ ކޮރަޕްޝަނާއި ހިޔާނާތުގެ ވާހަކަ ދޮގަކަށް ވެދާނެކަމަށްޓަކައި ދެއްކޭކަށް އޭރަކުން ނޯންނާނެއެވެ. ކިތަންމެ ބޮޑު ހަގީގަތެއް ނަމަވެސް އެކަމެއްގައި ސަރުކާރުގެ މަސްލަަހަތެއް އޮތްނަމަ އެކަމެއް ދޮގުކުރުމަކީ ސަރުކާރުން އާއްމުކޮށް ކުރާކަމެކެވެ. އެހެން ކަމުން ދޮގަކަށް ވެދާނެ ކަމަށްޓަކައި ހެއްކާ ގަރީނާ ކިތަންމެ ގިނަޔަސް ނޫސްވެރިޔާއަށް އެޒާތުގެ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ހާމަ ކުރެވޭކަށް ނެތެވެ. 

މަތި މައްޗަށް ރައީސް މުއިއްޒު ދޮގުހަދާ އޮޅުވާލަމުން ދިޔަޔަސް ވަރިހަމައެވެ. ސަރުކާރުގެ މަތިބަރުވެގެން ގޮސް އިނދަޖެހުނަސް ވަރިހަމައެވެ. ހުއްޓާނުލާ ދަތުރުކޮށް ދައުލަތުގެ ފައިސާ ބޭކާރުގޮތުގައި ތަޅާބުރުއްސިޔަސް ވަރިހަމައެވެ. ރަށްރަށުގައި ހިންގަންފަށާފައިވާ މަޝްރޫއުތައް ހުއްޓި ފޫނުބެދޭހާ ބޮޑެތި ގެއްލުންވިޔަސް ވަރިހަމައެވެ. އާސަންދަ ނުލިބި މީހުން މަރަށް ތެޅުނަސް ހެވެވެ. ބޭސްނުލިބި ރައްޔިތުން އެދުމަތިވިޔަސް ވަރިހަމައެވެ. ދަރަނި އަދާނުކުރެވި މުޅި ގައުމު ބަޑަށްޖެހޭ ހިސާބަށް ދިޔަސް ހެވެވެ. އެފަދަ އެއްވެސް ވާހަކައެއް މީޑިއާއަކުން ދައްކާލައިފިނަމަ ނަފްރަތުގެ ކޮންޓެންޓާއި ނަފްރަތު އުފައްދަން ހިތްވަރުދޭ ކޮންޓެންޓުގެ ގޮތުގައި ބަލާ މާނަކޮށް މީޑިއާތަކަށާއި ނޫސްވެރިންނަށް ފިޔަވަޅުއަޅަން ކޮންޓްރޯލް ކޮމިޝަން އެއޮތީ ތައްޔާރުވެފައެވެ.

ކޮންޓްރޯލް ކޮމިޝަނުގެ ސްލޫކީ މިންގަނޑުން ކުރާ ނޫސްވެރިކަމެއްގައި ސަރުކާރުން ފަތުރަން ބޭނުންވާ ހަބަރާ މައުލޫމާތު ފެތުރުން ނޫން ކަމެއް  ނުކުރެވޭނެއެވެ. މީޑިއާ ތަކުން މިހާރު ކުރަން އޮތްކަމަކީ ރައީސް މުއިއްޒަށް ސަނާކިޔުމާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން ބުނާއެއްޗެއް ބުނިގޮތަކަށް ގެނެސް ދިނުމާއި ފުރުސަތުގެ ފުރުސަތުކުޅުމާއި ކުރުވާހަކަ މުބާރާތް ބޭއްވުމެވެ.   

ރައީސް އެހެންވިދާޅުވުމުން މޫނުގެ ކުލަ ބަދަލުނުވާ އެކަކު އެތާ ނެތެވެ. ޕީއެންސީ މައި ހަރުގޭގައި ހުންނަވާ ރައީސް އެހެން ވިދާޅުވުމުން ޕީއެންސީގެ މޭގަނޑު ގުޑައިގެން ދިޔައެވެ. އެހެން ވާނެތާއެވެ. ޕީއެންސީގެ އިސް ސަފުގައި އެމްއެމްޕީއާރުސީ ހިޔާނާތުން ބައިނޭޅޭ މީހަކު މަދެވެ. 

އެމްޕީއާރުސީގެ ބޮޑު ހިޔާނާތް ބަލާ ފިޔަވަޅު އަޅުއްވަން ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވިފަހުން އަހަރަކަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެއްޖެއެވެ. ބޮޑު ހިޔާނާތުގެ ތަހުގީގު ކުރާގޮތެއް އޮތް ހިސާބެއް އެނގޭ އާދަމުގެ ދަރިއަކުނެތެވެ.

ކުއްލިއަކަށް އިވުނީ އެމްއެމްޕީއާރުސީ ހިޔާނަތާއިގުޅޭ ގޮތުން ކުރީގެ ލީގަލް މިނިސްޓަރ އާޒިމާ ޝިކޫރުގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން އުފުލާފައިވާ ދައުވާތައް އަނބުރާ ގެނައި އަޑެވެ. އާޒިމާގެ ޝަރީއަތް ހިންގާލަން ނުކެރުނު ދައުލަތަކަށް ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވަށައިގެން ތިބި އައުވާނުންގެ ތަހުގީގު ހިންގާ އިންސާފުވެރި ޝަރީއަތެއް ހިންގާކަށް ނުކެރޭނެއެވެ. 

އަލަށް ހުވާކުރި ފުލުހުންނާ މުހާތަބުކޮށް ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ދާހިލީ ވަޒީރު އަލީ އިހުސާން ވިދާޅުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ގޭންގު ހަދައިގެން ކުށް ކުރަމުން އަންނަ ގްރޫޕުތައް އެއްކޮށް ގާނޫނުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށެވެ. ގޭންގުތަކުގެ ކިބައިން ގައުމު ސަލާމަތް ކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ. 

ގޭންގް ނެތި ގޭންގް ކުށެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ގާނޫނުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެންނަންޖެހޭ ގޭންގް ހަދައިގެން ކުށްކުރާ ބަޔަކުވެސް ނޫޅޭނެއެވެ. ނެތް އެއްޗަކުން ސަލާމަތްވާން ކުރެވޭނެހާވެސް ކަމަކީ އެއްޗެއް އުފެދުނަ ނުދިނުމެވެ. 

ޑްރަގާއި ބޭރު މީހުންގެ މައްސަލައަކީ ރާއްޖޭގައި ދިމާވެގެންއުޅޭ ވަރަށް ބޮޑު ގައުމީ މައްސަލަތަކެކެވެ. އެކަމަކު ގޭންގާ ބެހޭގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވަނީ ގޭންގާއި ގޭންގްކުށަކީ ރާއްޖޭގައި މިހާރަކު އޮތްކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެހެންކަމަށް ވާނަމަ ޑްރަގާއި ބޭރުމީހުންގެ މައްސަލައާއި އެއްވަރުގެ ގައުމީ މައްސަލައަކަށް ގޭންގްތަކުގެ ކިބައިން ގައުމު ސަލާމަތްކުރުން ދާހިލީ ވަޒީރަށް މުހިންމު ވަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. 

ހަގީގަތަކީ ގޭންގާއި ގޭންގްކުށް ރާއްޖޭގައި މިހާރު ނެތްކަމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ވިދާޅުވުމަކީ އާދައިގެ މަތީން ރައީސް ހެއްދެވި ބޮޑު ދޮގެކެވެ. ދާހިލީ ވަޒީރު އިހުސާން އެ ވިދާޅުވަނީ ރަނގަޅަށެވެ. ރާއްޖޭގައި ގޭންގާއި ގޭންގްކުށް ގައުމީ ބޮޑު މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި އެބައޮތެވެ. ގޭންގާއި ގޭންގްކުށުން ރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރަންޖެހެއެވެ. 

ފުލުހުންނާއި ކޯޓުތައް އިންސާފާއި ހައްގު ހޯދައިދިނުމުގައި ފޭލިވެފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ހައްގު ހޯދަން މީހުން އާއްމުކޮށް ދާތަނަކީ ގޭންގުތައް ކަމަށް މިހާރު ވަނީ ވެފައެވެ. ފުލުހުންނާއި ކޯޓުތަކަށްވުރެ ގޭންގްތަކުގެ ބާރު ރާއްޖޭގައި މާގަދައެވެ. އެންމެފަހުން ރާއްޖޭގައި ގޭންގް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅާ އެންޑޯޒްކޮށްދީ ގޭންގްތައް އޮޕަރޭޓްކުރަން ރައީސް ވެސް އެއޮތީ ފުޅާކޮށް ޖާގަދީފައެވެ. 

ރައީސް އެހެން ވިދާޅުވުމުން މޫނުގެ ކުލަ ބަދަލުނުވާ އެކަކު އެތާ ނެތެވެ. ވާނީ އެހެންތާއެވެ. އަދުރޭއާއި ފަލާހާއި ޝުޖާއަށް ދާންދެން ތިބީ އެ ބޮޑު ހިޔާނާތުގެ ފަތީލެވި ދޮޅިކެނޑިފައެވެ. ޕީއެންސީ މައި ހަރުގޭގައި ހުންނަވާ ރައީސް އެހެން ވިދާޅުވުމުން ޕީއެންސީގެ މޭގަނޑު ގުޑައިގެން ދިޔައެވެ. އެހެން ވާނެތާއެވެ. ޕީއެންސީގެ އިސް ސަފުގައި އެމްއެމްޕީއާރުސީ ހިޔާނާތުން ބައިނޭޅޭ މީހަކު މަދެވެ. 

އެމްޕީއާރުސީގެ ބޮޑު ހިޔާނާތް ބަލާ ފިޔަވަޅު އަޅުއްވަން ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ފަހުން އަހަރަކަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެއްޖެއެވެ. ބޮޑު ހިޔާނާތުގެ ތަހުގީގު ކުރާގޮތެއް އޮތް ހިސާބެއް އެނގޭ އާދަމުގެ ދަރިއަކުނެތެވެ.

އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ހިޔާނާތާއި ގުޅޭ ދައުވާތައް ރައީސް ޔާމީނާ ދެކޮޅަށް އުފުލާ ބޮކު ދުވެލީގައި ޝަރީއަތް ހިންގަމުން ދާތީފެނެއެވެ. އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ހިޔާނާތުގައި ދައުލަތަށް ގެއްލުނު އެތަން މިލިޔަން ރުފިޔާގެ ތެރެއިން އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއްހާ ހިސާބުވެސް އަދި ދައުލަތަށް ލިބުނުކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އެހެން އެކަން އޮއްވާ ކުއްލިއަކަށް އިވުނީ އެމްއެމްޕީއާރުސީ ހިޔާނަތާއިގުޅޭ ގޮތުން ކުރީގެ ލީގަލް މިނިސްޓަރ އާޒިމާ ޝަކޫރުގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން އުފުލާފައިވާ ދައުވާތައް އަނބުރާ ގެންދިޔަ އަޑެވެ.

މޫނަކަށް ކަނދުރާއަކަށް ނުބައްލަވާ އެމްއެމްޕީއާރުސީ ހިޔާނާތް ބަަލާނެކަމަށް ވިދާޅުވި ރައީސް މުއިއްޒަށް އާޒިމާ ޝަކޫރުގެ ޝަރީއަތް ވެސް ހިންގާލަން ކެރިވަޑައެއް ނުގަތެވެ. އާޒިމާގެ ޝަރީއަތް ހިންގުވާލަން ނުކެރުނު ސަރުކާރަކަށް ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވަށައިގެން ތިބި އައުވާނުންގެ ތަހުގީގު ހިންގާ އިންސާފުވެރި ޝަރީއަތެއް ހިންގާކަށް ނުކެރޭނެއެވެ. 

ބިދޭސީން އިހުތިޖާޖު ކުރުން މަނާވާ ގޮތާއި އެކަމުގެ ގާނޫނީ ހުއްޖަތްކަމަށް ބުނާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ގާނޫނު (ގާނޫނު ނަންބަރު: 1/2007) ގާނޫނުން ބިދޭސީން އިހުތިޖާޖުކުރުން މަނައެއް ނުކުރެއެވެ. ބިދޭސީން މުޒާހަރާކުރުން މަނާކުރާ އެންމެ މައިގަނޑު ގާނޫނީ އަސާސަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ގާނޫނު ކަމަށް ބުނެ ދައްކާ ހުއްޖަތަކީ ވިސާގެ ޝަރުތެވެ. 

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަންގެ ގާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބިދޭސީއަކަށް ރާއްޖެއަށް ވަދެވޭނީ އަދި ހުރެވޭނީ ގާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ދޫކުރެވޭ ހުއްދައެއްގެ ދަށުން ކަމަށްވުމަކީ ހައްގަށް ވަކާލާތު ނުކުރެވެންވީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ބިދޭސީންނަށް ވިސާ ދޫކުރަނީ ވަކިކަމެއް ކުރަން ކަމުގައި ވުމަކީ ވިސާ ދޫކުރި ކަންނޫން އެހެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވެންވީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށް ވިސާ ހޯދައިގެން ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ބިދޭސީއަކަށް ވަޒީފާ އަދާކުރުން ނޫންކަމެއް ނުކުރެވޭ ކަމަށް ވާނަމަ ވަޒީފާގެ ބޭރުން ކުރަންޖެހޭ ކަމަކަށްވާތީ ފަސްއިރު ނަމާދަށް މިސްކިތައްވެސް އެރިގެން ނުވާނެތާއެވެ. އީދުކުޅިވަރު ކުޅުމަށާއި އީދުނަމާދުގެ ބޮޑުޖަމާއަތް ފަދަ ގިނަ މީހުން އެއްވާ އެއްވުންތަކުގައި ބައިވެރިވެވިގެން ނުވާނެތާއެވެ. 

މަސްވެރިކަން ކުރުމަށް ނުވަތަ ވަކި ފަރާތެއްގެ މުއައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި ވިސާ ލިބިގެން އުޅޭ ބިދޭސީ މީހާގެ ވަޒީފާއަކީ ވަކިދޯންޏެއްގައި މަހަށް ފުރުމާއި ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން މަހަށްދާ ދޯނީގެ ފަރާތުން ހިންގާ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމެވެ. ވިސާގެ މަގުސަދަށްޓަކައިވެސް ބިދޭސީ މީހާއަށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ ދޯނިން ހިންގާ ކޮންމެ ހަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިވުން ލާޒިމެވެ. 

އެހެން ނޫނަސް އަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ހައްގުގައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަކީ ވިސާގެ މަގްސަދާއި ޝަރުތާ ހިލާފުވުމެއް ނޫނެވެ. ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން އެ މީހުން އަދާކުރާ ވަޒީފާއާއި ގުޅިގެން ކަށަވަރު ހައްގެއް ހޯދަން ދައުވާ ކުރުމާއި ވަކާލާތުކުރުމާއި މުޒާހަރާ ކުރުމަކީ، އެ މީހުންނަށް ދީފައިވާ "ވޯކް ވިސާ" (މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ހުއްދަ) ގެ ޝަރުތުތަކާ ހިލާފު އަމަލެއްވެސް ނޫނެވެ. ހައްގު ހޯދަން އިހުތިޖާޖު ކުރުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އޮތް ހައްގެކެވެ. 

ލޭނު އެޅުން ހުއްދަކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި އަވަދިނެތި އިސްކޮށް އުޅުއްވީ ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރ އަހުމަދު ޝިޔާމްއެވެ. ޝިޔާމް އެހާ ބުރަކޮށް އެ މަސައްކަތް ކުރައްވާ ނިންމެވިތަނާ ލޭނުއަޅަން ހުއްދަ ނުދޭން ރައީސް މުއިއްޒު ނިންމެވި ނިންމެވުން ވެގެންދިޔައީ ޝިޔާމްގެ ކަންކަށިމަތީގައި އަޅާލި ތަފާލަކަށެވެ. ސިވިލް ސޮސައިޓީގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި ފިއްތުމާހުރެ ލޭނުއަޅަން ހުއްދަ ނުދޭން ރައީސް ނިންމެވި ނިންމެވުން ޝިޔާމަށް ހަޖަމު ކުރެއްވުނު ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. 

ބޮޑުކަންނެލި މަސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި ކަންނެލި މަސްވެރިންނަށް ސަރުކާރުން ފިއްތާ ފިއްތުމަކީ ލޭނުއަޅަން ހުއްދަ ނުދެވިގެން ފިއްތާ ފިއްތުމެކެވެ. އެކަމާ ވަޒީރު ޝިޔާމް ކަންނެލި މަސްވެރިންދެކެ އަންނަނީ އަމަށަކު ރުޅިއެއް ނޫންކަމަށް ކަންނެލި މަސްވެރިންގެ ބައެއެް މީހުން ބުނެއެވެ. 

ބޮޑު ކަންނެލި މަސްވެރިންގެ ޔޫނިއަންގެ ނައިބު ރައީސް، ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިނިސްޓަރ ޝިޔާމް މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ ބޮޑު ކަންނެލި މަސްވެރިކަން އެއްކޮށް ހަލާކުކޮށްލުމަށްފަހު ލޭނުގެ މަސްވެރިކަމަށް ފުރުސަތު ދެއްވާށެވެ. ލޭނު މަސްވެރިކަމަށް ހުއްދަ ދޭން ސަރުކާރުން ނިންމި ނިންމުން ރައީސް ބަދަލު ކުރެއްވުމަކީ ބޮޑު ކަންނެލި މަސްވެރިން ދެކެ ރުޅި އަންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ބޮޑު ކަންނެލި މަސްވެރިންގެ ޔޫނިއަންގެ ނައިބު ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ބޮޑު ކަންނެލި މަސްވެރިންގެ ޔޫނިއަންގެ ނައިބު ރައީސް އިމްރާން ވިދާޅުވާގޮތުގައި ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރ ޝިޔާމް ކުރައްވާ މަސައްކަތަކީ ހުރިހާ ކަންނެލި މަސްވެރިކަން ކުރާ ދޯނިތައް ހުއްޓުވާލައިފައި ލޯންގްލޭނަށް ދާން ކުރައްވާ މަސައްކަތެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއް ހަދާފައި ވެސް ލޭނުއެޅުން ހުއްދަ ކުރާނެކަމަށް ބޮޑުކަންނެލި މަސވެރިންނާ ދިމާލަށް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވެފައި އޮތުމުން ބޮޑުކަންނެލި މަސވެރިންކަން ނައްތާލަން ވަޒީރު މަސައްކަތް ކުރައްވާކަމަށް ގަބުލުކުރެވޭތީ ވަޒީރު ޝީޔާމް އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށް ބޮޑުކަންނެލި މަސވެރިން ގޮވާލައެވެ. 

މާލޭ މޭޔަރ ކަމަށް އެމްޑީޕީން ޓިކެޓް ދީގެން އާޒިމާ ޝަކޫރާއި ވާދަކުރައްވަން އާދަމް އާޒިމް މޫކޭމެނަށް އޭރު ނިކަން ރަގަޅެވެ. ކަމިޔާބު ސިޓިންގ މޭޔަރަށް ފުރިހަމަ ދައުރެއް ހޯދާދޭކަށް ހަޖަމެއް ނުވިއެވެ. އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި މޭޔަރުކަމަށް ނެރެން މޫކޭމެނަށް މިހާރު ކަމުދާކަމަށް މިވަނީ ބައި އިލެކްޝަނެއްގައި ހުދުމުހުތާރު ވެރިޔަކާ ދެކޮޅަށް އެމްޑީޕީ ޓިކެޓްގައި ނިކުންނަވާ މޭޔަރުކަން އާދަމް އާޒިމް ކާމިޔާބު ކުރެއްވިއިރު އެމްޑީޕީން ނޫންގޮތެއް ހޯއްދަވާ ރޫޅާލަން ނިކުންނަވާ ހުންނެވި އަލީ އާޒިމްއެވެ. 

ބައި އިލެކްޝަންގައި އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި ހޮވުނު މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލަރުން ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީ އާއި ގުޅި ހިހޫތަނުން ކާން ފެށިޔަސް މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ހުންނެވީ އެމްޑިޕީގައެވެ. އޮތް ފަސޭހައަށް ދިލާނުލައްވައެވެ. މާލެ ސިޓީ ދުށް އެއްވެސް މޭޔަރަކު ނުކުރައްވާހާ މަސައްކަތް އާދަމް އާޒިމު ވަނީ މޭޔަރުކަމުގައި ކުރައްވާފައެވެ. 

މުއިއްޒު ދިޔަ މަގުންދާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި މޫކޭމެން ކިތަންމެ ވަރަކަށް އާދަމް އާޒިމް ސިފަކޮށްގެން އަލީ އާޒިމަށް ޓިކެޓް ހޯދައިދޭން ދެބޯގެރި ދުއްވިޔަސް މީހުން ހައިރާނެއް ނުވެއެވެ. ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުން ކުރި އެންމެ ކާމިޔާބު ބޮޑެތި މަސައްކަތްކޮށް އެމްޑިޕީއަށް ރީތިނަން ހޯދާދިން ކުޅަދާނަ އެމްޑީގެ ގޮތުގައި އާދަމް އާޒިމް ނުވެއެއް ނުދާނެއެވެ. 

އެޢައި ހިލާފަށް މުކޭގެ އިސްތަށިފުޅުގައި ތިޖޫރީ ވަގުގެ ހުތުރު ތުހުމަތު އަޅުވާ މޫކޭގެ ނަން ހަރާބު ކޮށްލުމުގައި އިސްވެ އުޅުނު އެކަކަށް އަލީ އާޒިމް ނުވެއެއް ނުދާނެއެވެ. ކިތަންމެ ހަންބޯކަމަށް ހެދިގެން އުޅުއްވިޔަސް އެމްޑީޕީގެ އޭރުގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާއިލަށް ދާ ޖިންސާއި ބްރޯގެ ނަމުން ނަން ދީގެން އަލީ އާޒިމުމެން ނޫޅޭ ކަމަކަށްވެސް ނުވާނެއެވެ. އޮނަރަބަލް މާރިޔާ ދީދީގެ އިސްތަށިފުޅުގައި ބޮން ގޮއްވުމުގެ ބައިވެރިއެއް ކަމުގެ ތުހުމަތު ރޫލާލާ ޓީމުން ނާޅުވާ ކަމަކަށްވެސް ނުވާނެއެވެ. ޖުމްލަކޮށް މުޅި އެމްޑީޕީއަކީ ވަގުންގެ ނެޓްވޯކެއްގެ ގޮތުގައި ރައްޔިތުންނަށް ދައްކައިގެން މުޅި އެމްޑީޕީގެ ނަމަށް ހުތުރު އެރުވި މީހުންގެ އިސް ސަފުގައި އަލީ އާޒިމް ނޫޅޭ ކަމަކަށްވެސް ނުހެދޭނެއެވެ. 

އެމްޑީޕީ ރޫޅާލަން ނިކުމެ ގަސްދުގައި ރާވައިގެން އެމްޑީޕީއާއި ދެކޮޅަށް ހިންގި ނުބައި ނުލަފާ ކަންތައްތަކަށް އާއްމު މައާފަކުން މާފަށް ނުއެދި ތިބި ބަޔަކާ ގުޅިގެން އެމްޑީޕީއަށް ބާރު ހޯދަދޭން މޫކޭމެނެއް ކަމަކު އުޅޭނެކަމެއް ނެތެވެ. އާއްމު މާފަކުން މާފަށް ނުއެދި ތިއްބާ ރޫޅާލާ ޓީމު އަތުގައި ހިފައިގެން އެމީހުނަށް ބާރު ހޯދާދޭން ފައްޔާޒާއި މާރިޔާ އާއި މޫކޭމެން ނިކުތުމަކީ ރޫޅާލާ މީހުން އެމްޑީޕީ ސަރުކާރާއި މުޅި އެމްޑީޕީ ދެކޮޅަށް ދެއްކިހާ ވާހަކައަކީ ހައްގު ތެދުކަމުގެ ސިއްކަޖަހާ ދިނުން ނޫން ދެވަނަ ކަމެއްނޫނެވެ.   

ރިލުވާން ގެއްލުނު ފަހުން 11 އަހަރު ވެއްޖެއެވެ. ވީކިހިނެތް ކަމެއް ގެއްލުނު ސަބަބެއް ނުހޯދުނެވެ. ގަބޫލުކުރެވޭ ވަރުގެ ތަހުގީގެއްކުރެވި ރިލުވާނުގެ އާއިލާއަށް އިންސާފެއް ހޯދައެއް ނުދެވެއެވެ. 

ބްލޮގަރ ޔާމީނު ރަޝީދު މަރާލިތާވެސް 8 އަހަރު ވެއްޖެއެވެ. ނަމަކަށް ކަމެއްކޮށް މަރުގެ ހަގީގަތް ފޮރުވައި ނިމިއްޖެއެވެ. އިންސާފު ލިބުނު ކަމުގެ އިހުސާސް އާއިލާއަށް ކޮށެއް ނުދެވުނެވެ. 

ރައުދާގެ މަރުގެ ހަގީގަތެއް ނުހޯދުނެވެ. ރައުދާގެ މަރާގުޅިގެން ރައުދާގެ ބައްޕަ ކުރާތުހުމަތު ތަކުގެ ހަގީގަތް ހޯދަން ކުޑަވެސް ސަމާލުކަމެއްނުދީ ތިބީ ލޯމަރައިގެންނެވެ.  

ލައިޓް ސިގްނަލް ކޮޓަރިއެއްގެ ތެޜޭގައި މަރުވެފާތިބި ދެމަފިރިންގެ މަރުގެ ހަގީގަތް ނުބަލާ ލޯބިންގުޅޭ ދެހިތެއް ސަފުން ވަކިނުވާނެޔޭ ކިޔާ ވަޅުލާ ނިންމާލީއެވެ. 

ދަތުރު ގޮސް އުލެނިކޮށް ގެއްލުނު ތަސްލީމު މުހައްމަދަށް ވީނުވީއެއް ނޭނގި އަހަރުވެގެން ދިޔައީއެވެ. ހޯދުނު ހަގީގަތެއް ލިބުނު އިންސާފެއް އަދިނެތެވެ. 

ބެލްކަނިން ވެއްޓި މަރުވުމުން އަވަސް އަރުވާލައިގެން މެންދަމު ވަޅުލި ދޮން ދަރިއެއްގެ މަރުގެ ތަހުގީގު ބޯމަތިން ދިޔަގޮތް ނުދަންނަ މީހަކު ނެތެވެ. 

ބަންޑުންޖަހާލި ޑިންގީއެއްގައި ހުރި މިރުސްތަށި ހުރިގޮތަށް ހުއްޓާ އެޑިންގީގައި ހުރި ފުލުސްމީހާ ކަނޑަށް ވެއްޓި ގެއްލުން ކަހަލަ ކިތަންމެ މައްސަލައެކެވެ. ނިދަންވަނތް ގޮތަށް ނުނިކުމެ އޮއްވާ މަރުވި ސިފައިންގެ އޮފިސަރ އަހުމަދު އާތިފުގެ މަރު ފަދަ ކުއްލި މަރުތަކުގެ ހަގީގަތް ހޯދުމެއް ނެތި މަރުވީމާ މަރުވީކަމަށް ނިންމާލާ ފައިލްކޮށްލާފާ ހުރީ މަދަބައިވަރެއް ނޫނެވެ. 

ހުރުމަތްތެރި ވެގެންވާ ފުރާނައާއި ގުޅުންހުރި އެކިވަރުގެ މިކަހަލަ އެތައް މައްސަލައެއްގެ އިންސާފު ހޯދާނުދީ އޮއްބާލައިގެން ތިބެ ވާޖިބަށް ހުރަސްއަޅާ ވާހަކަ ފުލުހުން ނުދައްކާށެވެ. މުދަލާއި ފައިސާއާއި އަނިޔާއާއި މައްސަލަތަކުގެ އިންސާފުގެ ވާހަކަ އަދި އޮތީއެވެ. މާތްކަލާނގެ ރަސްކަންފުޅު ގަންދީ ހުވާކޮށްގެން ފުލުހުންގެ ޔުނީފޯމްގައި ތިބެ ފުލުހުން ހިންގާ ޖަރީމާތަކާއި ސިޔާސީ ނުފޫޒުގައި ފުލުހުންގެ ހުރުމަތް އަމިއްލައަށް ކަނޑާލާ ގޮތުގެ ވާހަކަވެސް އަދި އޮތީއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ގެއްލިފައިވާ އިތުބާރު ނުހޯދާ މުޒާހަރާ ރޫޅުމާއި ފޯނުކޯލް އަޑުއެހުމާއި ޓޯކުރުން ނޫނީ ފުލުހުންނަށް ވާޖިބެއް ނޯންނަނީ ތާއެވެ. 

ދިވެހިންނަށް އެމްޑީޕީން ހޯދަދިން އިހްތިޖާޖު ކުރުމުގެ ހައްގަށް އަރައިގަތުމަކީ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ކުފޫހަމަނުވާ ކަމުގެ ދަލީލެކެވެ. ދިވެހީންގެރާއްޖޭގައި ރައީސް މުއިއްޒަށް ދިވެހި މަސްވެރީންގެ އަޑުއެހުމުގެ ގާބިލުކަން ނެތްނަމަ ހޮޅި ވައުދުވެ ހޮޅިހޮއްލަން ނުހަދާށެވެ.

އިހުތިޖާޖު ކުރާ މަސްއޮޑި ފަހަރުގައި ބޭރުމީހުން ތިބިކަމަށްބުނެ މަސްއޮޑި ފަހަރު ރަހީނުކޮށް ހެދިއިރު މަސްވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގައި ބޭރުމީހުން އުޅުމަށް މަނާކުރާ ގާނޫނެއް ނެތެވެ. މަސްވެރިން ކުރާ އިހުތިޖާޖެއްގައި ބޭރު މީހުނަށް ބައިވެރިވުން މަނާކުރާ ހަމައެއްވެސް ނެތެވެ. 

އަނިޔާވެރިކަމާއެކު އިހުތިޖާޖް ރޫޅާލަން ކަން ކުރެވުނުގޮތް ހަލާލުކުރަން ޢާއްމު އުދަގުލޭ ބޭރު މީހުންނޭ ކިޔާނެކަމެއް ނެތެވެ. ބޮޑު ކަންނެލި މަސްވެރިން ބާނާހާ މަހެއް ކިލޯއެއް 80ރ އަށް ވުރެ ދަށްނޫން އަގެއްގައި ގަންނާނެކަމަށް މުއިއްޒު ވައުދުވީ ކާކު ބުނެގެން ހެއްޔެވެ. ވެރިކަމަށް އަންނަ މަސްވެރިންނަށް ހޮޅިވައުދު ވެގެން ވެރިކަން ހޯދާ ދެ އަހަރުވެގެން ދިޔައިރުވެސް ވައުދު ނުފުއްދީމާ މަސްވެރިންގެ ރުޅިމަޑެވެ. 

މަސްވެރިކަން އިނދަޖައްސާލާ ހައްގުތައް ގެއްލުވާލާފައި އޮތްކަމަށް ގޮވަމުން ވެރިކަމަށް އައިސް ދެ އަހަރު ނުވަނީސް މުޅި މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާއަތް ފުނޑުފުނޑު ކޮށްލައިފިއެވެ. ޑައިވަރަކަށް މަސްވެރިކަމާބެހޭ ވަޒީރުކަން ދިނުމުން އެ ވަޒީރު، ދެ އަހަރުވީ އިރުވެސް އުޅެނީ އަޑީގައެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާއަތަށް އެއްވެސް ހެޔޮބަދަލެއް ނައިތާ އިތުރަށް ދިޔައީ ގޯހުން ގޯހަށެވެ. 

އިހުތިޖާޖްކުރާ މީހުން ހުއްޓުވަން ފުލުހުން ފޮނުވައިގެން ހާލަތާ ނުބައްދަލު ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް އިހުތިޖާޖު ރޫޅާލުމަކުން ވައުދު ފުއްދުނު ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. ރަށްރަށުގައި ތިބިހާ ބަޔަކަށް ސަރުކާރުން ވަޒީފާދީގެން ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާއަތު ފުޑާލަން މަސައްކަތް ކުރަމުން މިހާރު އެދިމާކުރީ ދޯނި ފަހަރު މަހަށް ފުރުވުން ހުއްޓުވާން ދޯނިފަހަރާއެވެ. މަހަށްދާނެ މަސްވެރިއެއް މަސްވެރިކަން ކުރާ ދޯންޏެއް ނެތި ފުއްދާނެ ވައުދެއް ނޯންނާނެތާއެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީ ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިހުތިޖާޖް ކުރުމުގެ ހައްގުގެ ބޭނުން ރައްޔިތުން ހިފުމަކީ ފުލުހުންގެ ވާޖިބަށް ހުރަސްއެޅުން ކަމަށް ވަނީ ހަދާފައެވެ. ފުލުހުންނަކީ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންގޮސްފައި ހުންނަ އެތައް ހާސް ޑޮލަރާއި ސިގިރޭޓް ކާޓޫނުތައް ގެއްލޭ އިރު ނޭނގޭ ބައެކެވެ.

ބޮޑެތި ބިޔަ ޖަރިމާ ހިންގުމުގައި ބައިވެރި ވުމުގެ ރެކޯޑް އޮތް ބައެކެވެ. އެކަންކަމުގައި ވާޖިބެއް ޒިންމާއެއް ނޯވެއެވެ. ފުލުހުންގެ ވާޖިބު އޮންނަނީ މުޒާހަރާ ރޫޅާލާށާއި ދުއްވާ އެއްޗެތި ޓޯކޮށް ރައްޔިތުންނަށް އަނިޔާވެރި ވާންވީމައެވެ.

މީހުންގެ އަގުބޮޑު ކާރުތައް ޓޯކޮށް ވުޖޫދުން ފުހެލަންވީމާ ފުލުހުންގެ ވާޖިބު ކެކިއަރައެވެ. މުޒާހަރާ ކުރަން ބަޔަކު ނިކުމެއްޖެއްޔާ ގުންފައި ޖަހައިގަންނައިރު އެވަރު ބަޔަކު ނެތޭހީވެއެވެ. 

މަސްވެރިންގެ މުޒާހަރާ ރޫޅާލަން ދޯނި ފަހަރަށް އަރާ ތިން ދޯނި ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދަން ވީމާ ކޯޓް އަމުރަކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ގަވައިދުން ޓެކްސް ދައްކައިގެން މީހުން އެތެރެކޮށްފާ ހުންނަ އަގުބޮޑު  ވެހިކަލް ވުޖޫދުން ފުހެލަން ވީމާ ފުލުހުންނަށް ކޯޓް އަމުރެއް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ވާޖިބުތަޢް އޮންނަނީ ދަވަލާ ފައިބާފައެވެ.

ރާއްޖޭގެ އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ހިމާޔަތްކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހީން ކަނޑައެޅި އަޒުމް ވަރުގަދަ ކުރަންޖެހޭކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވެއެވެ. އަދި މިފަދަ ކަންކަމަށް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށް ގޮވާލަންޖެހޭކަން ރައީސް ސޯލިހު ފާހަގަކުރައްވައެވެ.

އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިނަށް ބިރުވެރިކަމެއްނެތް އަނިޔާވެރިކަމުން އެއްކިބާވެފައިވާ ދިވެހިރާއްޖެއެއް ބިނާކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ވެފައިވާ ވައުދު ތަކުރާރު ކުރައްވާކަމަށް ކުރީގެ ރައީސް އިބްރަހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވެއެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވަނީ "ޖެންޑަރ ބެސްޑް ވައިލެންސްއާ ދެކޮޅަށް މިއަހަރު ހިންގި 16 ދުވަހުގެ ކެމްޕޭން ނިމުމަކަށް އަންނައިރު، އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިނަށް ބިރުވެރިކަމެއްނެތް އަނިޔާވެރިކަމުން އެއްކިބާވެފައިވާ ދިވެހިރާއްޖެއެއް ބިނާކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެން އަލުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަޢުދު ތަކުރާރު ކުރަން" ކަމަށެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު އެހެންް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ޖެންޑަރ ބެސްޑް ވައިލެންސްއާ ދެކޮޅަށް މިއަހަރު ހިންގި 16 ދުވަހުގެ ކެމްޕޭން ނިމުމަކަށް އަންނަ ދަނޑިވަޅާ ދިމާކުރައްވާ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައެވެ.

މާލެ ސަރަހައްދަށް އެތެރެކޮށްފައިވާ ހަތަރު ފުރޮޅުލީ އުޅަނދު ފަހަރަކީ އެއިރަކު އޮންނަ އުސޫލެއްގެ ތެރެއިން އެތެރެކޮށްފައިވާ ތަކެއްޗެވެ. ދައްކަންޖެހޭ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީއާއި ޓެކްސް ދައްކައިގެން އެތެރެކޮށް ރަޖިސްޓްރީކޮށް ފީދައްކައިގެން ގެންގުޅޭ ތަކެއްޗެވެ.

ރަޖިސްޓްރީ ޒޯނު ނޫން ޒޯނެއްގައި އޮންނަ އުޅަދު ރަޖިސްޓްރީ އޮތް ޒޯނަށް ގެންދަން އަންގާ، ވަގުތުދީ ކުރަންޖެހޭ ޖުރުމަނާއެއް ކުރަމުން ދާންވީއެވެ. ގާނޫނާ ހިލާފަށް ގެންގުޅޭ އުލަނދު ފަހަރު ގާނޫނުގެ ތެރެއަށް ވެއްދުމަށް އެކަށީގެންވަ ވަގުތު ކޮންމެ އުޅަނދަކަށް ވެސް ދޭންޖެހޭނެވެ. ގާނޫނާ ހިލާފަށް އެތެރެކޮށްގެން ދުއްވަނީ މާގިނަ އުޅަދެއް ނޫނެވެ

ގާނޫނީ އިމުގެތެރެއަށް ވެހިކަލްތައް ވެއްދުމަށް ކޮންމެ އުޅަދެއްގެ ވެރިއަކަށް ވަކިވަކިން އަންގަން ޖެހޭނެއެވެ. ކުރަންޖެހޭ ޖުރުމަނާތައް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ.

ވެރިފަރާތަށް އެނގުމަކާނުލާ އެއްވެސް އުޅަނދެއް ޓޯކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ. އަމްދުން ޓޯކުރުމުގައި ލިބޭ ގެއްލުމަކަށް ޒިންމާވާން ސަރުކާރުން ނުޖެހޭނެކަމަށް ބުނެފައި މީހުންގެ އަގުބޮޑު މުދަލަށް ސަރުކާރެއް ކަމަކު އަރައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ.

އެއްގަމު އުޅަދުވިޔަސް އެއީ މީހުންގެ އަގުބޮޑު މުދަލެވެ. ހަމަތިބެފައި ނިކުމެ ވާގެއްލުމަކަށް ބެލުމެއްނެތި ގާނޫނު ތަންފީޒު ކުރާނަމުގައި އެއްވާނަކަށް މީހުންގެ އެކިވަރުގެ އުޅަނދުތައް ޓޯކުރުން ހުއްޓާލަން ޖެހެއެވެ. ކޮންމެ އުޅަނދަކަށް ވަކި ކޯޓު އަމުރެއް ނެތި ޓޯކޮށްގެން ލިބޭ ގެއްލުމަށް އަދުލުޥެރި ބަދަލު ދޭންޖެހޭނެއެވެ.

ތަހުގީގު ހިނގަހިނގާ އޮއްވާ އެޗްޑީސީބން ކޮމްޕިއުޓަރ ސިސްޓަމްތަކެއް ވަގަށް ނެގިއެވެ. ފޯޖު ލިޔުންތައް އުފެއްދުމާއި ލިޔެކިޔުންތައް ނައްތާލުމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވުނެވެ. ފަޒުލްގެ އަމިއްލަ އަނބި މީހާއާއި ގާތް އެތައް ބަޔަކަށް ހުޅުމާލޭން ބިންތައް ބަހާލިކަމަށްވިއެވެ. ޕާޓީގެ ނުފޫޒުގަދަ މެންބަރުން ތަކަކަށް ނުއަގުގައި ހުޅުމާލޭން ބިންހޯދާ ދިންކަމުގެ ބޮޑެތި ތުހުމަތުތައް ކުރެވުނެވެ.   

އެހެންނަމަވެސް ފަޒުލާ ދެކޮޅަށް ދައުވާކޮށްލެވޭ ވަރުގެ ހެއްކެއް ގަރީނާއެއް ދައުލަތަށް ލިބުނު ކަމަކަށް ޕީޖީ އައްބާސް ޝަރީފަކަށް ނުވިއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ރައީސް އޮފީހުން ދިން ސިޔާސީ އިސް މަގާމަކުން ޕީޖީކަމަށްގެނައި އައްބާސް ޝަރީފަށް ފަޒުލާ ދެކޮޅަށް ދައުވާ ކުރަން ހެއްކެއް ގަރީނާއެއް ނުފެނުމަކުން ހައިރާނެއް ނުވެއެވެ. އަނބިމީހާ ބެންކޮކް އެންބަސީގައި މަތީފެންވަރުގެ ސިޔާސީ މަގާމެއްގައި ބަހައްޓައިގެން މުއިއްޒު ސަރުކާރުން މުޅި އާއިލާއަށް ހަރަދުކުރާ އައްބާސް ޝަރީފް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ހުރެގެން ފަޒްލާ ދެކޮޅަށް ދައުވާކުރަން ހެއްކެއް ގަރީނާއެއް ނުފެންނާނެކަަން އެނގެއެވެ. 

އެޗްޑީސީގެ ތެރޭގައި ފަޒްލު ހިންގި ޖަރީމާއެއް ވިއްޔާ ހިންގައިދިނީ މަތިން މުއިއްޒު އަންގައިގެން މުއިއްޒު ބޭނުންވި ގޮތަށްކަމަށް މީހުން ކިޔާއުޅެއެވެ. ފަޒުލު ހިނގި ޖަރީމާތަކުގެ ހުރިހާ މަންފާއެއް ލިބުނީ މައްޗަށް ކަމަށްވެސް މީހުން ކިޔައެވެ. އެހެން ވިއްޔާ މަތިން ބޭނުންވާ މަންފާ ހޯދަން ގުރުބާން ކުރަން ނެރޭ ކަންބަޅިތައް ސަލާމަތް ނުކޮށް އައްބާހަކަށް ނުހުރެވޭނެއެވެ. 

ފުހުންނާއި އޭސީސީއާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަކާއި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުގެ މަސައްކަތަކީ މަތިން އަންގައިގެން ހިންގާ ޖަރީމާތަކުގެ މަތި އަޅާދީ ފަސްއަޅާ ފޮރުވާ ދިނުމެވެ. ދުވަހެއްގެ ކޮޅުންވެސް އެއިން މައްސަލައެއް ބަލާ ފިޔަވަޅެއް ނުއެޅޭ ވަރަށް ހެއްކާ ގަރީނާ ނައްތާލަ ދިނުމެވެ. މިނިސްޓަރ ފެންވަރުގައި އެޗްޑީސީގެ އެމްޑީކަން ކުރި ފަޒުލު ކަހަލަ އެޖެންޓުން ބޯކިރު ފޮދެއްހާ ތޯހިރުކޮށް ދިނުމެވެ.

އ.ދ.އަށް ބޮޑެތި އިސްލާހީ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް ކުރިންވެސް ގޮވާލާފައިވާ ގޮވާލުން ދޯހާފޯރަމްގައި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު އަލުން ތަކުރާރުކުރެއްވިއެވެ. ކުރިއަށް އޮތް އ.ދ.ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ހޮވުމުގައި، ހާމަކަންބޮޑު، ޑިމޮކްރެޓިކް އަދި އެންމެން ބައިވެރިވާނެ ގޮތެއް ބޭނުންވާކަންވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދުމެން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މަޝްވަރާތަކާއި އެއްބާރުލުން އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ އަޒުމާއެކު، ލީޑަރުންނާއި، ތަޖުރިބާކާރުންނާއި، މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނޭނގޭ ހާލަތެއްގައި، ދޯހާ ފޯރަމްގެ ބައިވެރިންނާ ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން މެންބަރު ގައުމުތަކާއި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައިވާ ސިވިލް ސޮސައިޓީގެ އުންމީދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން މިކަން ކުރިއަށް ގެންދަން ޖެހޭނެކަމަށްވެސް ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ.

ދޯހާ ފޯރަމްގައި މަޝްވަރާތައް ކުރެވުނީ މައިގަނޑު މައުލޫއަކަށް "އަމަލީގޮތުން އަދުލުވެރިކަން: ވައުދުތަކުން ކުރިއެރުމަށް" އަމާޒު ހިފައިގެންނެވެ. ދޯހާފޯރަމްގެ މަޝްވަރާތަކުން، އުސޫލުތަކަށް ބިނާވެފައިވާ ސިޔާސީ ގުޅުންތަކުގެ މުހިންމުކަމާއި، ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް ހިމެނޭ ބައިނަލްއަގްވާމީ އަސަރުގަދަ ގުޅުންތައް ބޭނުންވާކަން އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ.

ދޯހާފޯރަމްގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނުމުގައި ގަތަރު ސަރުކާރުން ދެއްވި ހޫނު މެހެމާންދާރީއާއި، ދުނިޔޭގެ މުޖުތަމައަށް ދެމުންގެންދާ ބޮޑު އެއްބާރުލުމަށް އޮނަރަބަލަް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ޝުކުރު ދެންނެވިއެވެ.

މާލެ ސިޓީ ތަޖުރިބާކުރި ހުރިހާ މޭޔަރުންގެ ތެރެއިން މާލެއަށް އެންމެ ބޮޑު ހެޔޮ ބަދަލެއް ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ގެނުވި މޭޔަރަކީ އާދަމް އާޒިމެވެ. ސަރުކާރާ ވާދަވެރި ފަޅީގައި ހުންނަވައިގެންވެސް އާދަމް އާޒިމު ވަނީ ކާމިޔާބު ކުރިއެރުން ތަކެއް ހޯއްދަވާފައެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ރައީސާއި ނައިބު ރައީސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އަށެއްކަ މެންބަރުން ގޮވައިގެން އެމްޑީޕީ ރޫޅާލަން ޕާޓީން ނިކުމެ، އެމްޑީޕީއަށް ވެރިކަން ގެއްލުވާލާފައި އޮއްވާ އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ 13 މީހުން ޕީއެންސިއަށް ވިކި އެމްޑީޕީ އެންމެ ބަލިކަށިވީ ދުވަހު، ރައީސް މުއިއްޒު ކޮށިއަރުވާލީ އާދަމް އާޒިމެވެ. އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި ނިކުމެ ހުދުމުހުތާރު ސަރުކާރާއި ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުންނާ ދެކޮޅަށް މާލޭ މޭޔަރކަން އެމްޑީޕީއަށް ހޯދާދީގެންނެވެ.

އެހެނެއް ކަމަކު ވާދަވެރި ބޮޑު ޕާޓީގެ އެންމެ އިސްސަފުގައި އިސްވެ ހުންނެވި ބޭފުޅަކަށް ދުވަހުން ދުވަހަށް މުއިއްޒު ސަރުކާރު ކޮށިއަރުވާނުލެވުމަކީ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމްގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ މީހަކު މޭޔަރަކަށް ހޮވިނަމަވެސް ޖަވާބުދާރީކުރުވަން އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރޝިޕަށް ނުކުރެވޭ ކަމެއް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވަން މޭޔަރަކަށް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

ސަރުކާރު ކޮށިއަރުވާލާނެ ކަމުގެ ހުވަފެން ދައްކައިގެން އޮތްގޮތް ނޫން މާ މޮޅުގޮތެއް އެމްޑިޕީއަކަށް އަދި ފެންނަކަށް ނެތެވެ. ކޮށުއަރުވާނެ މީހަކު ހޯދުމުގެ ނަމުގައި ޒިންމާދާރު މޭޔަރަކު ފޭލިކޮށްލާ ރޫޅާ ބަގަޔަށް ޖާގަ ހޯދަދޭން އެކަކުވެސް އުޅޭނެ ކަމެއްނެތެވެ. 

މިބަދަލުގެ ނައުމުގައި ބެލެނިވެރިންގެ ހިޔާލާ މަޝްވަރާ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ހޯދާފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރައްވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ޔުނީފޯމަށް ގެނައި މިބަދަލާބެހޭ އެކަށީގެންވާ މަޢުލޫމާތު ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތުން ބެލެނިވެރިންނާ ހިއްސާކުރަމުން ނުދާތީ ބެލެނިވެރިންގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަށް އުފެދިފައި ވާކަމަށެވެ.

ޔުނީފޯމަށް ގެނައި ބަދަލާގުޅިގެން މިނިސްޓްރިގެ އިސްފަރާތްތަކުން ދައްކަވާފައިވާ ވާހަކަތަކުގައި އޮޅުންއަރާ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަމަށް ފާހަގަކުރެއްވޭތީ އެކަމުގައި ސާފު މަގުސަދެއް އޮތްކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވަން ދަތިކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ރޭ އެކްސްގައި ޝާހިދު ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިނިސްޓްރީން ނިންމާ މިފަދަ ކަންކަމުގެ މައުލޫމާތު ފޮރުވުމެއް ނެތި އާންމުކޮށް ހާމަކުރަމުން ގެންދިޔުމަށް ގޮވާލައްވާ ކަމަށެވެ. 

މިވަގުތު ނިއުޔޯކަށް ވަޑައިގެން ތިއްބެވި އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގެ ރައީސްގެ އޮފީހުގެ ކުރީގެ ޓީމާ ބައްދަލުވެ ވަޑައިގަތުން އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ސިފަކުރެއްވީ އާއިލީ ބައްދަލުވުމެއް ފަދަ އިހުސާސެއް ކުރެވުނު ބައްދަލުވުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހަނދާން ނައްތާނުލެވޭ ހިދުމަތުގެ އަހަރެއްގެ ތެރެއިން ލިބުނު ހަނދާންތަކާއި، ހިނިގަނޑުތަކާއި، ވާހަކަތަކުން ފުރިގެންވާ ބައްދަލުވުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގެ ކުރީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެބޭފުޅުންގެ ބުރަ މަސައްކަތާއި، ނުނިދާ ހޭދަކުރި ރޭތަކާއި، ގަދަފަދަ އަޒުމާ އެކު، އެބޭފުޅުންވަނީ "ޕްރެސިޑެންސީ އޮފް ހޯޕް" ހަގީގަތަކަށް ހަދާފައެވެ.

"މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަލިމަޑުކަމެއް ފެތުރިފައިވާ އޮތް ދަނޑިވަޅެއްގައި އދ ގެ  ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގެ ޖަލްސާއެއް އަޅުގަނޑުމެން އެކުގައި ކާމިޔާބު ކުރީމުއެވެ. އަދި އުއްމީދާއި، އެކުވެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމަށް ބާރުއެޅީމުއެވެ." ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ގިނަ ފަރާތްތަކުގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުން އާންމު ފަރުދުންނަށް މަންފާވާ ގޮތަށް އެބޭފުޅުންނާއެކު މަސައްކަތް ކުރެއްވި ކަމަށާއި އެފަދަ ކަމެއް އެކަހަލަ ހުނަރުވެރި ޓީމެއް ނެތް ނަމަ ހަގީގަތަކަށް ނުވާނެކަމަށް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު މިހާރު ނިއުޔޯކަށް ކުރައްވަމުންގެންދަވާ ދަތުރުފުޅުގައި އދ ގެ ސެކެރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންޓޯނިއޯ ގުޓަރޭޒް ވެސް ވަނީ އޮނަރަބަލް ޝާހިދާ ބައްދަލު ކުރައްވާފައެވެ. 

މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ހިންގާ ޖަރީމާތަކުން ކުޑަ މިންވަރެއް ރައްޔިތުންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ނޫސްވެރިއަކު ހިއްސާ ކޮށްލުން މުއިއްޒަށް އެއްގޮތަކަށް ވެސް ހަޖަމެއް ނުކުރެވުނެވެ. ކަންބޮޑުވުންތައް ކުރިމަތިކުރުވި ނޫސްވެރިޔާ މަސައްކަތްކުރާ ނޫހާއި އެ ނޫހުން ކުރާ ނޫސްވެރިކަމަކީ ޕޮލިޓިކަލް އެކްޓިވިޒަމް ކަމަށް މުއިއްޒު ބުނެ، ސަރުކާރުން ހިންގާ ޖަރީމާތައް ފޮރުވަން ޒާތީވުމަކުން ފޮރުވަންއުޅޭ ޖަރީމާތަކެއް ނުފޮރުވޭނެއެވެ.  

މުއިއްޒު ކިތަންމެ ބާރަށް ބުންޏަސް ސަރުކާރާއި އެއްކީލި ޕޮލިސީ ނޫސްވެރިކަމަށްވެފައި ސަރުކާރާ އިދިކީލި ޕޮލިސީ ނޫސްވެރިކަމަށް ނުވާނެ ގޮތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ނޫސްވެރިކަން ކުރުމުގައި ފަޅިނެގުމާ ނުނެގުން އެއީ ނޫސްތަކަށް އޮންނަ އިހުތިޔާރެކެވެ. ގާނޫނު އަސާސީއާއި ހިލާފްނުވާ ގޮތަށް ކޮންމެ މީޑިއާއަކަށްވެސް އެބައެއްގެ އެޑިޓޯރިއަލް ޕޮލިސީ ގެންގުޅުމަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ އެންމެ އަސާސީ ސިފައެވެ. 

ކޮންމެ ބަޔަކުވެސް ނޫސްވެރިކަން ކުރާނީ އެބައެއްގެ އެޑިޓޯރިއަލް ޕޮލިސީއަށެވެ. ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމާއި ތަހުގީގީ ނޫސްވެރިކަން ކުރުން އެ ބައެއްގެ އެޑިޓޯރިއަލް ޕޮލިސީގައި އޮންނަ ބަޔަކު ސަރުކާރަށް ފާރަވެރި ވާނެއެވެ. ފާޑުކިޔާނެއެވެ. ސިއްރު ސިއްރުން ހިންގާ ޖަރީމާތައް ހޯދާ ރައްޔިތުންނާއި ހަމަޔަށް ތިލަ ކުރާނެއެވެ. 

ސަރުކާރުތަކުން ސިއްރުކޮށް ދޮގުކުރާ ކިތަންމެ ކަމެއް ނޫސްވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ފަޅާއަރުވާލުމުން ގޮތް ހުސްވެގެން ފިޔަވަޅުއަޅާ ޝަރީއަތް ހިންގާފައި ހުރީ މަދެއްކޮށް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ މާޒީގައި ވެސް އެ ކަހަލަ އެތައް ތަޖުރިބާއެއް ވަނީ ކޮށްފައެވެ. އެފްޕީއައިޑީގެ ބޮޑު ހިޔާނާތާއި އެމްއެމްއާރުސީގެ ބޮޑު ހިޔާނާތް މިސާލަކަށް ފުދޭނެއެވެ. އެމްއެމްޕީއާރުސީ މައްސަލަ ނޫސްވެރިން ތިލަކޮށްލުމުން މައުލޫމާތުދިން މީހާ (ބޭންކް މެނޭޖަރ) ޖަލަށްލާ މުޅި މައްސަލަ އޭރު ސަރުކާރުން ދޮގުކުރިއެވެ. އެހެނެއްކަމަކު އަތްއަޅާ އޮއްބާލަން އުޅުނު ޔާމީނާއި އަދީބަށްވެސް ޖެހުނީ ޖަލުގޮޅިއަށް ވަންނާށެވެ. 

ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ނޫސްވެރިކަން ނުކުރުމަކީ ޕޮލިޓިކަލް އެކްޓިވިޒަމް ކަމަށް ދެކިގެން ގަދަކަން ދެއްކޭނީ ދުވަސްކޮޅަކުއެވެ. ފޮރުވާ އަތް އަޅަން އުޅޭ ހުރިހާ ޖަރީމާއަކާ އިންސާފު އަރާ ހަމަކުރަންދެން ނޫސްވެރިން ހުއްޓި ނުތިބޭނެއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އަދި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮމިއުނިޓީސް އޯގަނައިޒޭޝަނުން އިފްތިތާޙުކުރި "ފޮރ އަވަރ ފިއުޗަރ" ރިޕޯޓު ނެރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި އދ. ގެ މައި އޮފީސްގައި ކީނޯޓް އެޑްރެސް ދެއްވަމުން ދެއްވި މުހިންމު ދުނިޔެއަށް މެސެޖް ދެއްވީ ޒުވާނުންނާއި އަންހެނުންގެ އިސްނެގުމާގުޅޭ ގޮތުންނެވެ.

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އދ. ގެ ކުރިއަށް އޮތް ލީޑަރަކަށް ހޮވަންވީ އަންހެނެކެވެ. އދ. ލީޑަރަކަށް ގާބިލު އަންހެނެކު ހޮވުމަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތް ކަމަށް ވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

"ފޮރ އަވަރ ފިއުޗަރ" ރިޕޯޓު ނެރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ދެއްވި އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް މެސެޖަކީ ޒުވާނުންނަށް ދެއްވި މެސެޖެވެ. ޒުވާނުންނަކީ މަދާމާގެ ލީޑަރުންނޫން ކަމަށާއި ޒުވަނުންނަކީ މިއަދުގެ ލީދަރުންކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.   

އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮމިއުނިޓީސް އޯގަނައިޒޭޝަނުން އިފްތިތާހުކުރި "ފޮރ އަވަރ ފިއުޗަރ" ރިޕޯޓު ނެރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ކީނޯޓް އެޑްރެސް ދިނުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގަތުމަކީ ވަރަށް ޝަރަފުވެރި ކަމެއްކަމުގައި އދ ގެ އާއްމު މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އަދި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

އެކްސްގައި އެކަމާގުލޭގޮތުން ޝާއިއުކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މި މުނާސަބަތުގައި، އދ. ގެ "ޕެކްޓް ފޮރ ދަ ފިއުޗަރ" ތަންފީޒު ކުރުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު އުސޫލުތަކާ ބެހޭގޮތުން އަލި އަޅުވާލެއްވުނު ކަމަށެވެ. 

އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮމިއުނިޓީސް އޯގަނައިޒޭޝަނުން އިފްތިތާހުކުރި "ފޮރ އަވަރ ފިއުޗަރ" ހަރަކާތުގެ ކޯ-ސްޕޮންސަރުން ކަމަށްވާ ބަހުރެއިން، ގަޔާނާ، ހަންގަރީ، ކުވައިތު، ސަމޯއާ، ސިންގަޕޫރު، ތަޖިކިސްތާން، ޓޯންގާ، އަދި ޔުގަންޑާގެ ޕަރމަނެންޓް މިޝަންތަކަށް، ޕެކްޓްގެ މަގުސަދުތައް ކުރިއެރުވުމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ދެއްވި ވަރުގަދަ އެއްބާރުލުމާއި ކޮމިޓްމަންޓަށް އެމަނިކުފާނުގެ ހިތްޕުޅުގެ އެންމެ ފުންމިނުން ޝުކުރު ދަންނަވާ ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ޕެކްޓް އެޖެންޑާ ހިއްސާކުރުމުގައި ހިތާއި ރޫހުން ބައިވެރިވެ ހިއްސާކޮށްދެއްވި އދ. ގެ ހުރިހާ މެންބަރު ގައުމުތަކަށާއި، އދ.ގެ އޭޖެންސީތަކަށާއި ސިވިލް ސޮސައިޓީ ޖަމާޢަތްތަކަށާއި އަދި މަލްޓިލެޓަރަލް ޕާޓްނަރުންނަށް ވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ޝުކުރު އަދާކުރައްވައެވެ.

ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި "މިހުރިހާ ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން، އަޅުގަނޑުމެން މި ބަލަނީ ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށްޓަކައި މިހާރަށްވުރެ ރަނގަޅު ދުނިޔެއެއް ބިނާކޮށް، "ޕެކްޓް ފޮރ ދަ ފިއުޗަރ" ގައި ހިމެނޭ ކަންކަން ހާސިލްކުރުމަށް މަގު ދައްކައިދޭނެ ފައިދާހުރި ގޮތްތަކަކަށެވެ."

ކުރިން ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެ ސޮއިކޮށްގެން ކުރަމުންދާ ކަންކަމާއި ސޮއިކޮށް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހަވާލުނުކުރެވި ހުންނަކަންކަން އަލަށް ހަވާލު ބަޔަކުވެސް ކުރަންޖެހޭނީ އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތަކަށެވެ. އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައެޅިގެން ގާނޫނާއި ގަވައިދާ ހިލާފުކަމެއް އޮތްކަން ސާބިތު ނުވާހާ ހިނދަކު ކުރިން ނިންމި ނިންމުމަށް ފަހުން އަންނަ މީހުންވެސް އިހުތިރާމް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. 

މާލެ ސަރަހައްދުން ގޯއްޗާއި ފުލެޓް ބަޔަކަށް ދިނުމަށް ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ނިންމާ އެމީހުންނާއެކު އެއްބަސްވެ ސަރުކާރުން ވަނީ ސޮއިކޮށްފައެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވީއިރު އޮތީ ކުރަން އޮތް ކަމަކީ ގޯތިތަކާއި ފްލެޓްތައް ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މީހުނާ ހަވާލު ކުރުމެވެ. މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ރައްޔިތުން އެންމެ ބޮޑަށް ފާޑު ކިޔަނީވެސް ގޯތިތަކާއި ފްލެޓްތައް ދީފައިވާ މީހުނާ އެތަންތަން ހަވާލު ނުކޮށްގެންނެވެ. 

މާލެ ސިޓީގެ ކުރީގެ މޭޔަރ މުއިއްޒުގެ މޭޔަރކަމުގައި މާލެ ސިޓީން ކުއްޔަށް ދޫކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބިންތަކުގެ އެގްރިމަންޓްގައި ސޮއިކޮށް ހަވާލު ނުކޮށް ހުރި ބިންތައް އާދަމް އާޒިމް މޭޔަރުކަމާއި ހަވާލުވި ފަހުން އެފަދަ ބައެއް ފަރާތްތަކާ ބިންތައް ހަވާލުކޮށްފައިވެއެވެ. ބަޔަކާ އެއްބަސްވެފައި އެވަނީ މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލުންނެވެ. މާލެސިޓީ ކައުންސިލުން ގާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ނިންމާފައި ހުންނަ ނިންމުންތަކަށް މޭޔަރުކަމުގައި ކޮންމެ މީހަކު ހުއްޓަސް އިހުތިރާމް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހު ދެއްވި ބިންތަކާއި ގޯތިތައް ރައީސް މުއިއްޒަށް ދެއްވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވާހެން މޭޔަރ މުއިއްޒު ހައްދަވާ ސޮއިކުރައްވާފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް މޭޔަރ އާޒިމް ވެސް އަމަލު ކުރައްވަން ޖެހިވަޑައި ގަންނަވާނެއެވެ. ގާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް އެއްބަސް އެއްބަސްވެ ސޮއިކޮށް ހަވާލު ނުކޮށް އޮތްބިމެއް އޮތިއްޔާ ހަވާލު ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. 

ސިޔާސީ ހަސަދަ ވެރިކަމުގައި ސިޓީ ކައުންސިލަރުންގެ ގޮތުގައި ތިއްބަވައިގެން ސައިފް ފާތިހާ ނަހުލާ އަލީ އަރުވާ ފޮނުން އެނގި ހާމަވަނީ އާޖުފާޖު ވެސް ނޭނގޭކަމެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އިތުބާރު މީހުންގެ ތެރޭގައި ގެއްލި ދާއިރުވެސް ނޭނގެނީތާއެވެ. ހަސަދައާއި ނަފުރަތުން ފޯވެގެން ބަޔަކު ދައްކާހާ ވާހަކަ ގަބޫލުކުރާ ވަރަށްވުރެ މީހުނަށް ކާކަކީ ކާކުކަން އެނގޭކަންވެސް ނޭގެނީތާއެވެ.  

ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އާއްމު ރައްޔިތުންނަށް ދަތިވުން ނޫންކަމެއް މި ވެރިކަމުގައި ނުވެއެވެ. އާއްމު ބަލި ބައްޔަށް ކުރިން ފަސޭހަކަމާއެކު ރާއްޖޭން ލިބެމުންއައި ގިނަ ބޭސް ގަންނަންވެސް ރާއްޖޭން ލިބޭކަށް ނުހުރެއެވެ. އައިޖީއެމްއެޗްގެ ވެއިޓްލިސްޓްގެ ކިޔޫ ކުރެއް ނުވިއެވެ. ކުރިން އައިޖީއެމްއެޗުން ފަސޭހަކަމާއެކު ހެދޭ އެތައް ޓެސްޓެއް ނުހެދި އެތައް ދުވަހެއް އެބަނަގައެވެ. ނަމުގައި ރާއްޖޭން ބޭސްނުކުރެވޭ ބައްޔެއްނެތެވެ. ރާއްޖޭން ބޭސްކުރަން އައިޖީއެމްއެޗްގެ ކިޔުގައި އޮއްވާ ބަލިހާލު ބޮޑުވެ ކަށްވަޅަށް ނޫނީ އައިސީޔޫއަށް ދާންޖެހެނީ އެކެއް ދެ މީހަކަށް ނޫނެވެ.

ފޮޓޯނަގާ ކެޕްޝަން ހަދައިގެން ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ހިދުމަތާއި ބޭސްފަރުވާގެ މޮޅު ވާހަކައާއި ފަސޭހަކަމުގެ ވާހަކަ ބޮޑު ހޭދަކޮށްގެން ބަޔަކުލައްވާ އެބަ ފަތުރައެވެ. ފަތުރާ ފޮޓޯތަކާއި ކެޕްޝަން ތަކުން މިހާރު ރާއްޖެއަކީ ދުނިޔޭގައި ސިއްހީ ހިދުމަތް އެންމެ ރަނގަޅުކަމަށް ބަލާ ޓައިވާނާއ ސައުތުކޮރެޔާ އާއި ޖަޕާނާއި ނޯވޭ އާއި ނެދަރލެންޑަށް ވުރެވެސް ކުރީގައި އޮތްތަނެކޭ ހީވެއެވެ. 

މަައްޗަށް ނާރާނެކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވި ޑޮލަރުގެ އަގު ވިއްސަށްވުރެ ތިރިނުވެ އޮތުމުން ބާޒާރުގައި މުދަލުގެ އަގަށް އަތެއް ނުފޯރައެވެ. އާއްމު އަޑައިގެ ބޭނުމަށް ތަކެތި ގަންނަ އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމް ތަކުން ކުރާ ވިޔަފާރިތަކަށް ހަދާ ކޮންމެ ޓްރާންސެކްޝަނަކަށް 30 ކަޑާލާ އެކަންވެސް ވަނީ ގެއްލުން ބޮޑު ތަކުލީފަކަށް ހަދާފައެވެ.

ދުންފަތާ ދުރުކުރުމުގެ ނަމުގައި އެޅުއްވި ފިޔަވަޅުތަކުން ނިކަމެތިންގެ ޖީބުތައް ދިޔައީ ފުލެވެ. ސަރުކާރަށް ލިބުނު އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރު ނުލިބި ގެއްލުނީއެވެ. ސްމަގުލަށް ބޮޑު ދޮރެއް ހުޅުވި އެތައް ބަޔަކު ޖަލުގޮޅިތަކުގައި ތާށިވީއެވެ.  

ހައުސިންގ މިނިސްޓްރީ އަނދާ އަޅިއަށްވުން ފިޔަވާ ސަރުކާރުން ތަންފުކެއްވެސް ކުޑަވީ ތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ކަމެއްނެތް ނަމެއްގައި ސިޔާސީ މަގާމު ބެހުން ހުއްޓައެއް ނުލައެވެ. މޫނަކަށް ކަނދުރާއަކަށް ނުބައްލަވާ ބައްލަވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެމްއެމްޕީއާރުސީ މައްސަލައޮތީ އޮތްތާގައެވެ.

މިހެން ކިޔާފައި ނުކިޔާނެ ވަކިކަމެއްނެތެވެ. ރަނގަޅުކަމެއް ރަނގަޅުވާކަމެއް ނުފެނެއެވެ. މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކާއެކު އެއްހަމައެއްގައި ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަތީގައި އޮންނަނީ ކޮރަޕްޝަނާއި ހިޔާނާތެވެ. ބޭއިންސާފާއި އިސްރާފެވެ. މަކަރާ ހީލަތާއި ނާގާބިލުކަމެވެ. އަމްދުން އިންތިހާބުތައް ބޯމަތިވުމުން ރައީސް އުޅުއްވަނީ ވަރަށް ވެސް އައްޗިކޮށެވެ. 

ފުލުހުންގެ ޑެޕިއުޓީ ކަމިޝަނަރަކާއި އޭސީޕީ ޝިފާން ސަސްޕެންޑް ކުރަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމެޓީއަކުން ނިންމިތާ މާގިނަ ދުވަހެއް އަދި ނުވެއެވެ. އޭގެ ކުރިން ކަސްޓަމްސްގެ ޑެޕިއުޓީ ކަމިޝަނަރ އަކުވެސް ސަސްޕެންޑް ކުރަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމެޓީއަކުން ނިންމިއެވެ. އެންމެ ފަހުން ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރ ނަވީން ހިމެނޭގޮތަށް ފުލުހުންގެ އިސް އޮފިސަރުންތަކެއް ސަސްޕެންޑް ކުރަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔިތު ކޮމެޓީން ހުސްވި މަސް ނިމިނިމި އޮއްވާ ވަނީ ފާސްކޮށްފައެވެ. މިފަހަރު ސަސްޕެންޑް ކުރަން ނިންމީ ފުލުހުންގެ ލަޝްކަރުގެ އެންމެ އިސް މީހުންނެވެ. 

ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ ނައްތާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެކެވެ. ކުރަންވެސްޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ބަޔަކަށް ފިޔަވަޅުއަޅަން ފާސްކުރުމުގެ ކުރިން ފާސްކުރަން ތިބި މެންބަރުން ތިބީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިން ސަލާމަތްވެގެންތޯ އަމިއްލައަށްވެސް ވިސްނާލުން ރަނގަޅެވެ. ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ ނައްތާލުމުގެ ނަމުގައި ކުރާ އެފަދަ ކަންކަމަކީ ބަޔަކު މީހުންގެ ކިބައިން ބަދަލެއް ހިފާލުމަށް ނުވަތަ ވަކިބައެއްގެ ބާރުގެ ދަށަށް ތަންފީޒީ މުއައްސަސާތައް ގެންދިޔުމުގެ ނުބައި ނިޔަތުގައި ކުރާކަމަކަށް ނުވުމަށްވުރެ ވުންގާތެވެ.

ކަންކަން ހިނގާ ގޮތާމެދު ވިސްނާލުމުން ދައުލަތުގެ ޔުނީފޯމް ބޮޑީތަކުގެ އިސްވެރިން ސަސްޕެންޑް ކުރުމަށް ނިންމަމުން ދަނީ މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސް އަހުމަދު ނާޒިމް (ނަމިރާ ނާޒިމް) ކޮންޓްރޯލްކުރާ ކޮމެޓީ ތަކަކަށްވުމަކީ ކުޑަ އިއްތިފާގެއް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި މާލިއްޔަތު ކޮމެޓީއަށް ވިސްނާލިޔަސް ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި ކޮރަޕްޝަނުގެ އިނގިލި ދިއްކުރެވޭ މީހުން އެބަ ތިއްބެވެ. އަމިއްލަ ވިޔަފާރީގެ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރަން މަގާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައިގެން ވާދަވެރި ވިޔަފާރިތައް ފުޑާލަން މަސައްކަތް ކުރާ ބަޔަކު މާލިއްޔަތު ކޮމެޓީގައި ތިބިކަމަށް ބުނާ މީހުން މަދެއްނޫނެވެ. 

ހުދު އަހުމަދު ނާޒިމުގެ ނަޒާހަތްތެރިކަމާމެދު މީހުން ސުވާލު އުފައްދައެވެ. 25 އަހަރުގެ ޖަލުހުކުމެއް ތަންފީޒު ކުރަމުން ދަނިކޮށް މައްސަލަ އަލުން ބަލަށް އަމުރުކޮށް ސްޕްރީމް ކޯޓުން ދޫކޮށްލުމުން އެމައްސަލަ އަލުންނުބަލާ އޮތްއޮތުމަކީ އޭނާއަށް ނަޒާހަތްތެރިކަމުގެ ލައިންސަންސް ދިނުމެއް ނޫނެވެ. ނާޒިމަށް ނިސްބަތްވާ ނަމިރާ ކުންފުނި މެދުވެރިކޮށް ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅިފައި ހުރިހާ ކޮރަޕްޝަނާއި ހިޔާނާތުގެ މައްސަލަތަކާއި މީހުން ބްލެކްމެއިލް ކުރުވުމަށް ތުހުމަތުކޮށް ހުށަހެނުހާ ޖަރީމާތަކުގެ މައްސަލަތައް ފުލުހުންގެ ރެކޯޑްތަކުން ފޮހެލީތޯވެސް އެތައް ބަޔަކު ސުވާލު ކުރެއެވެ. ނޫނީ އެމައްސަޔަތައް ބެލުމުގެ ހިތްވަރު ފުލުހުންގެ ނެތީތޯ މީހުން ސުވާލު އުފައްދައެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމެޓީތައް ބޭނުންކޮށްގެން ފުލުހުންގެ އިސް އޮފިސަރުންތަކެއް ބަދުނާމުކޮށް އެ މީހުންގެ އަގުވައްޓާލާއިރު ހޯމް މިނިސްޓަރަކީ އަޅެކީއް ކުރާ މީހެއް ހެއްޔެވެ. ޖަވާބުދާރީވުމަށް ފުރުސަތު ނުދީ ކޮމެޓީއަކުން ނިންމާ ކަމަކަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ މުޅި މުއައްސަސާއާއި ފިޔަވަޅުއެޅޭ ބައެއްގެ ކަރާމާތާއި ނަޒާހަތްތެރިކަމަށް ދެވޭ އިޔާދަ ނުކުރެވޭ ވަރުގެ އަނިޔާއެކެވެ. އެބައެއްގެ އަނބިދަރިންނާއި އާއިލާއަށްވެސް ދެވޭ ދާއިމީ އަނިޔާއެކެވެ. އެ ގޮތުން ޕޮލިސް ކަމިޝަނަރ އާއި ޑެޕިއުޓީ ކަމިޝަނަރާއި ސީނިއަރ އެތައް އޮފިސަރުން ކޮށާ ކާޅަށް ކާންދޭއިރު ހޯމް މިނިސްޓަރު އަދާ ކުރާނެ ޒިންމާއެއް ހަމަ ނެތީ ހެއްޔެވެ. 

31 ޑިސެމްބަރ 2030 ގެ ނިޔަލަށް ހާފިޒުކަމުގެ ސަނަދު ހާސިލުކުރާ ތުޅާދޫގެ ފުރަތަމަ ރަށްވެއްސަކަށް އެކި ފަރާތްތަކުން ހުށަހަޅާފައިވާ 130،000 ރުފިޔާގެ ތަފްސީލްތައް ދެއްވީ ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުގެ ރައީސް ޙުސައިން ރަޝީދުއެވެ. ތުޅާދޫގައި ގުރްއާން ހިތުދަސްކުރާ ހާފިޒުންގެ އާރެއް އުފެއްދުމަށް ބާރުއެޅުމުގެ ގޮތުން އިނާމް ހުށަހަލާފައިވަނީ ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުންނާއި ތުޅާދޫގައި ކިޔަވާދިނުމުގެ ހިދުމަތް ކުރައްވާފައިވާ ދެ އަގުހުރި ބޭފުޅެއްގެ ހަނދާނަށެވެ. 

ހުށަހެޅިފައިވާ އިނާމް:

• 31 ޑިސެމްބަރ 2030ގެ ނިޔަލަށް ސަނަދު ހާސިލުކުރާ ތުޅާދޫގެ ފުރަތަމަ ހާފިޒަށް ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުންދޭ 25000.00 ރުފިޔާ
• ގުރްއާން މުދައްރިސް އަލްމަރުހޫމް އިބްރާހީމް ހުސައިންފުޅުގެ ހަނދާނަށް އާއިލާގެ ފަރާތުން 25000.00 ރުފިޔާ
• ގުރްއާން މުދައްރިސް އަލްމަރުހޫމް އިބްރާހީމް ހުސައިންފުޅުގެ ހަނދާނަށް އުފާ ފާގަތި ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން 50000.00 ރުފިޔާ
• ތުޅާދޫގެ ތައުލީމަށް ގިނަ ހިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި އަލްމަރްޙޫމް އަލީ މުހައްމަދުމަނިކު (އެދުރުބެ) ކަރަންކާއާގެ / ބ.ކުޑަރިކިލު ގެ ހަނދާނުގައި 30000.00 ރުފިޔާ

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނާއިބް ފައިސަލް ނަސީމް ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވި މި ރަސްމިއްޔާތު އޮތީ02 ޑިސެމްބަރ 2025 ވީ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ 08:30 ގައި ތުޅާދޫ ސްކޫލްގެ މަލްޓި ޕާރޕާސް ހޯލުގައެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތަކީ ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުގެ 22 ވަނަ ގުރްއާން މުބާރާތުގެ ނަތީޖާ ފާޅުކޮށް އިނާމު ދިނުމަށާއި ކީރިތި ގުރުއާން ކިޔެވުމުގެ 37 ވަނަ ގައުމީ މުބާރާތުން ތުޅާދޫއަށް ރީތި ނަން ހޯދަދިން ބައިވެރިންނަށް ހިތްވަރުގެ ފިލާ ދިނުމަށާއި ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބަށް އަހަރުގެ ގައުމީ ގުރްއާން މުބާރާތުގައި ލިބުނު ކާމިޔާބީގެ އަގު ވަޒަންކުރުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެކެވެ.

މަސްތުވާތެކެތި އެތެރެ ކުރާމީހުންނަށް މަރުގެ ހުކުމް ކުރުމަށް ފާސް ކުރުމާއި ގުޅިގެން އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ޑރ. ޒިޔާދު އުފައްދަވާ ސުވާލަކީ މައްސަލައަކީ ޝަރްއީ ހުކުމެއް އެކުލެވޭ ކަމަކަށް ވާއިރު ރާއްޖޭގެ ފަތުވާމަޖްލިސްއާއި އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީއާއި މިކަމުގައި މަޝްވަރާ ކުރެވުނީ ކިހާވަރަކަށް ބާވައޭ ވިދާޅުވެ އުފައްދަވާ ސުވާލެވެ.

ދިވެހި ރަދީފުގައި ވާގޮތުން މަސްތުވާ ތަކެއްޗަކީ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމުން އަމަލުވާ ކޮންމެ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން މަސްތުވާ ތަކެއްޗަކީ ކޮބައިކަން ސާފުކޮށް އެނގޭނޭހެން ބަޔާންކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.

ޝަރުއީ ހުކުމެއް ހިމެނޭ އެވަރުގެ ބޮޑުކަމެއް ނިންމުމުގައި ފާހަގަ ކޮށްލަން ޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާތަކެއް ހުރިކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އެ ފަދަ ޝަރްއީ މައްސަލަތަކުގައި އެކަމާ ގުޅުންހުރި މައްސަލާގެ އަސްލަށް ރުޖޫއަ ވާން ޖެހޭނެކަމަށް ވިދާޅުވެ ޑރ. ޒިޔާދު ފާހަގަ ކުރައްވާ ބައެއްކަންކަން ހިއްސާކޮށްލާނަމެވެ.    

ފިގުހު އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާގޮތުގައި މަސްތުވާ ތަކެއްޗަކީ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމުން މަސްތުކުރުވާ ކޮންމެ އެއްޗެކެވެ. ބުއިމުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެއްޗާއި، ކާތަކެއްޗާއި އެނޫން ގޮތް ގޮތަށް ބޭނުންކުރާ އެތައް ބާވަތެއް މަސްތުވާ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. 

މަސްތުވާތަކެތީގެ ތެރޭގައި ބަގުރާ ހިމެނޭނެކަން ޔަގީނެވެ. މާތް ރަސޫލާގެ ހަދީސުން މިކަން ކަށަވަރު ކޮށްދެއެވެ. އަލްއިމާމު މުސްލިމު ރިވާކުރެއްވި ހަދީސެއްގައި ވެއެވެ. މާތް ރަސޫލާ ހަދީސް ކުރެއްވިއެވެ. "މަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ރަލެވެ. އަދި މަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ހަރާމް އެއްޗެކެވެ." 

މަސްތުވާތަކެތި ގަނެ ވިއްކުމުގައިވެސް އޮންނާނީ ވެސް ހަމަ މި ހުކުމެވެ. އަލްއިމާމު ބުހާރީ އާއި މުސްލިމު ރިވާކުރެއްވި ހަދީސެއްގައިވަނީ މާތް ރަސޫލާ ހަދީސް ކުރެއްވިއެވެެ. " ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ، ރާއާއި މުޅަތަކެއްޗާއި އޫރާއި އަޅުކަން ކުރަންގެންގުޅޭ ބުދު ވިއްކުން ހަރާމް ކުރެއްވިއެވެ."

ބަނގުރާ ބުއިމާއި މަސްތުވާތެކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް، އެކަން ސާބިތުވެއްޖެނަމަ އެކަމުގެ ހައްދުވަނީ އިސްލާމްދީނުގައި ކަޑައަޅުއްވާފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިތަކެތި ގަނެ ވިއްކާ މީހާގެ އުގޫބާތް ދިނުމުގެ މިންވަރު ކަނޑައަޅަން ހާކިމާއަށް ވަނީ ދޫކޮށްލެވިފައެވެ. އެހެންކަމުން މަސްތުވާތަކެތި ވިއްކުމުގެ މައްސަލާގައި ހާކިމާ ހުކުމެއް ކަނޑައަޅުއްވާއިރު މަސްތުވާތަކެތީގެ ހުރިހާ ބާވަތެއް ހިމަނަންވާނެއެވެ. އެހެން އެކަން ނުވެއްޖެނަމަ އެއީ ޝަރްއީ މައްސަލަތަކާއި މެދުވެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އިހުމާލެކެވެ. 

އެއްބާވަތެއްގެ މައްސަލަތަކުގައި މިގޮތަށް އިސްތިސްނާ ކުރުމަކީ ހުއްދަވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ މަސްތުވާތަކެތީ އަސްލަކީ ބަގުރަލެވެ. މިކަމަކީ މިއީ ސީދާ އެތަކެއް ދަލީލުތަކެއް ވާރިދުވެފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. މަސްތުވާ ތަކެތީގެ ދެންހުރި ބާވަތްތައް ހަރާމް ކުރައްވާފައިވަނީ ބަގުރަލަށް ގިޔާސް ކޮށްގެންނެވެ. މަސްތުވާތަކެތީގެ އަސްލަކީ ބަގުރަލެވެ. ބަގުރާ އެތެރެކުރާ މީހުން މިކަމުގައި އިސްތިސްނާ ކުރުމަކީ ހަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް ހުއްދަ ކުރުމެވެ. ހަރާމް ކުރައްވާފައިވާކަމެއް ހުއްދަ ކުރުމަކީ އެމީހެއްގެ އިމާން ކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދަން ޖެހޭ ވަރުގެ ކަމަކެވެ. 

ދެންއޮތީ މަރުގެ ހުކުމްގެ މައްސަލައެވެ. މަރަށް މަރުހިފުމުގެ މައްސަލާއާއި މެދު ވިސްނާލާއިރު ހާމަވެގެން ދަނީ މީހަކު މަރާލުމުގެ ނިޔަތުގައި މަރުވާފަދަ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން، އެހެން މީހެއްގެ ލޭ ހުރުމަތް ތެރިވެގެންވާ އިންސާނަކު ގަސްތުގައި މަރައިލުމެވެ. މިއީ މަރަށް މަރު ހިފަންޖެހޭ ހާލަތެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިހާލަތުގައި ހުކުމް އިއްވުމުގެ ކުރިން ބަލަންޖެހޭ މުހިންމު ދެ ކަމެއް އޮވެއެވެ. 

1. މަރަށް މަރުހިފުމަށްޓަކައި މުހިންމު 3 ޝަރުތެއް ފުރިހަމަވާން ޖެހެއެވެ.

• ގާތިލުގެ ހިތުގައި މީހަކު މަރާލުމުގެ ގަސްތު އޮތުން 
• އުދުވާނީ ހަމަލާގައިމަރާލެވުނު މީހަކީ ލޭޙުރުމަތް ތެެރިވެގެންވާ މީހެއްކަމުގައިވުން 
• ގަތުލު ކުރުމަށް ޓަކައި ގެންގުޅުނު އާލަތަކީ އާންމުކޮށް މީހަކު މަރައިލެވޭފަދަ އާލަތަކަށްވުން

  2. މީގެ އިތުރުން މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒު ކުރުން ބިނާވެފައި އޮންނަނީ މަރުވެފައިވާ މީހާގެ ވާރުތަވެރިންގެ ރުހުމާ ނުރުހުމުގެ މައްޗަށްށެވެ. 

• މީހަކު ގަތުލު ކުރުމަށް އާއްމުގޮތެއްގައި ބޭނުން ނުކުރާ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން ގަތުލުކުރުމުގެ ނަޔަތަކާ ނުލައި، ހިންގާ އުދުވާނީ އަމަލެއްގައި ލޭގެ ހުރުމަތް ތެރިކަން ދެމިއޮތް މީހަކު މަރުވުމެވެ. މި ހާލާތުގައި މަރަށް މަރެއް ނުހިފާނެއެވެ.
• މީހަކު ގަތުލު ކުރުމުގެ ގަސްތެއްނެތި ކުރި އަމަލެއްގައި ގަސްތުކުރެވިފައިވާ މީހާނޫން އެހެން މީހަކަށް ގެއްލުމެއްލިބި މަރުވުމެވެ. މިހާލާތުގައި ވެސް މަރަށް މަރެއް ނުހިފާނެއެވެ.

މަރަށް މަރުހިފުމުގެ މައްސަލާގައި އިސްލާމްދީނުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ހާލަތްތަކަކީ މިއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ވެސް ފުރަތަމަ ހާލަތުގައި މަރަށް މަރު ހިފުމުގައިވެސް އިލްމުވެރިން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަ ވެގެން ނޫނީ މަރަށް މަރު ނުހިފޭނެއެވެ.

ކަންމިހެން އޮތް އިރު  ޝަރުއުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިނެތް ކަމެއް ކޮންމެހެން ކަނޑައަޅަން ޖެހިއްޖެނަމަ ކަނޑައަޅަންވާނި ވަރަށް ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު، ކަމުގެ ފަންނީ މާހިރުންގެވެސް ލަފަޔާ އެކުގައެވެ. ޝަރްއީ މައްސަލަތަކުގައި މިފަދަ ހާލަތްތައް ކަނޑައަޅަން ވާނީ ޝަރްއީ އިލްމު ލިބިފައިވާ މީހުންނެވެ. މިފަދަ ޝަރްއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި މިގޮތް ގޮތަށް ނުބަލާ ކަންކަން ނިންމުމުމަކީ ފަހުން މިކަމުގެ ހިތާމަ އުފުލަން ޖެހިދާނެކަމެވެ. ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ފިގުހީ މަޖްލިސްތަކުގައި (ފަތުވާ މަޖްލިސް) ތަކުގައި އަލަށް އުފެދޭ ޝަރްއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި ގޮތް ނިންމަން ފަސް ހަމަސް ނަގައެވެެ.

ދެން އޮތީ ރާއްޖޭގެ އަދުލުގެ ނިޒާމެވެ. މިފަދަ ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ނިންމުމުގެ އިހުތިޔާރު ރާއްޖޭގައި ފަޑިޔާރުންނަށް އެބައޮތް ތޯއެވެ. މިފަދަ ހައްސާސީ މައްސަލަތަކުގައި އެއިރަކު އޮންނަ ބާރަކުން މީހަކު ފުރޭމުކޮށް މަރުގެ ޙުކުމް ތަންފީޒު ކުރުމަކީ ދުރުގައިވާ ކަމަކަށް ނުވެހިގައިދާނެއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ އަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ގާޒީންގެ އަތްމައްޗަށް ލިބިގެން މެނުވީ މިފަދަ ކަންކަން ނިންމަން ހެޔޮނުވާނެއެވެ. އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ނުފޫޒު ފަޑިޔާރުންގެ މައްޗަށް އޮތުމަކީ ޝަރްޢީ ގޮތުން ހުއްދަ ވެގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ޝަރްއީ ނިޒާމުގެ ހާލަތު މީހަކު ކިޔައިދޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. ހެޔޮވިސްނޭ ކޮންމެ މީހަކަށް މަންޒަރުތައް ވަރަށް ސާފުކޮށް ހާމަވެގެން ދެއެވެ. 

މަރަށް މަރުގެ ހުކުމް ކޮށްފައި ކިތައް މީހުން މިއަދު ތިބިތޯ ބަލަން އެބަޖެހެއެވެ. ހުކުމް ތަންފީޒު ނުކުރެވި ލަސްވާ ސަބަބުތަކަކީ ކޮބައިތޯ ވެސް ބަލަން ޖެހެއެވެ. އައްނަހުލު ސޫރަތުގެ 43 ވަނަ އާޔަތުގެ ވަހީގެ ބަސްފުޅުގެ މާނާގައި ވަނީ "ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ނުދަންނަ ކަމުގައި ވާނަމަ، ތިޔަބައިމީހުން އިލްމުގެ އަހުލުވެރިންނާ ސުއާލު ކުރާށެވެ!"

ރަސްމިއްޔާތު ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވީ ކުރީގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނާއިބު ފައިސަލް ނަސީމެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ފައިސަލް ވިދާޅުވީ 49 އަހަރު ގުނަމުންދާ ހިދުމަތްތެރި ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުން އިސްނަގައިގެން ގުރްއާނުގެ ޢިލްމު ފުޅާކުރުމަށްޓަކައި ކުލަބުން ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތްތަކަށް ޝުކުރު ދަންނަވާ ކަމަށެވެ. އަދި މުބާރާތުގެ ބައިވެރިންނާއި އަދި ބެލެނިވެރިންނާއި ބަައްދަލުވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުމުން ނުހަނު އުފާކުރާ ކަމަށާއި ތުޅާދޫ އަކީ ތައުލީމާއި އަދި މަސައްކަތްތެރި ކަމަށް ނުހަނު އިސްކަންދޭ ރައްޔިތެއް ދިރިއުޅޭ ރަށެއްކަމަށާއި އެރަށަށް ވަޑައިގަތުމުން ތުޅާދޫގެ ލޮބުވެތި ރައްޔިތުން ކިޔުއްވި ހޫނު މަރުބަޔާއި ދެއްވިމެހުމާން ދާރީއަށް ޝުކުރު ދަންނަވާ ކަމަށެވެ.

ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުގެ 22 ވަނަ ގުރްއާން މުބާރާތުގެ ނަތީޖާ ފާޅުކުރުމަށާއި ކީރިތި ގުރުއާން ކިޔެވުމުގެ 37 ވަނަ ގައުމީ މުބާރާތުން ތުޅާދޫއަށް ރީތިނަން ހޯދަދިން 2 ބައިވެރިންނަށް ހިތްވަރުގެ ފިލާ އާއި ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބަށް މި އަހަރުގެ ގައުމީ ގުރްއާން މުބާރާތުގައި ލިބުނު ފަޙުވެރިވެރި ގައުމީ ކާމިޔާބީގެ ހިއްސާދާރުންގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން މޫސާ ނުސައިރު، މިރިހިގަސްދޮށުގެ، ބ. ތުޅާދޫ، ތުޅާދޫ ކައުންސިލް، ތުޅާދޫ ސްކޫލް އަދި ބ. އަތޮޅު ކައުންސިލަށް ޝުކުރުގެ ފިލާ ހަދިޔާކުރުމަށް ކުލަބުން އިންތިޒާމްކޮށް ކުރީގެ ނާއިބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވި މި ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުގައި ޖުމްލަ 51 ފަރާތަކަށް ވަނީ ހަނދާނީ ލިޔުމާއި، އިނާމް، ޓްރޮފީ އަދި ޝީލްޑް އަރުވާފައެވެ.

ވަކި މީހަކު ބުނީމާ ބުނާހާ ގޮތަކަށް އެމްޑީޕީއެއް ނުހިނގާނެއެވެ. ނުވެސް ހިންގޭނެއެވެ. އެމްޑީޕީއަކީ ތަބަކަށްލާފައި މަގާމުދޭ ޕާޓީއެއް ނޫނެވެ. ހުރިހާ ފަށަލައެއްގައި ވެސް އެމްޑީޕީގައި ތިބޭނީ އިންތިހާބީ މީހުންނެވެ. ޕާޓީގެ ރައީސާއި، ޗެއާޕާސަނާއި ގައުމީ ހިންގާ ކޮމެޓީއާއި ގައުމީ މަޖިލީހުގައި ވެސް ތިބޭނީ އިންތިހާބީ މީހުންނެވެ. ކޮންމެ ދާއިރާއަކަށް ރައީސަކާއި ކޮންގްރެސްއިން އިންތިހާބުކުރާ 15 މެންބަރުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ވާދަވެރި އިންތިހާބުތަކެއްގެ ތެރެއިން ގައުމީ މަޖިލީހެއް ހޮވާފައި އޮންނަ ޕާާޓީއަކީވެސް އެމްޑީޕީއެވެ.

ޕާޓީގެ ރައީސްއާއި ޗެއަރޕާސަނަކީ ޕާޓީގެ ހުރިހާ މެންބަރުންނަށް ހުޅުވާލައިގެން ބާއްވާ އިންތިހާބަކުން ހޮވާފައި ތިބޭ ބައެކެވެ. ގޮފިތަކުގެ ހިންގާ ކޮމެޓީއާއި ދާއިރާގެ ރައީސުންނަކީ އެބައެއްގެ ތެރޭގައި ބާއްވާ ވާދަވެރި އިންތިހާބުތަކުން ހޮވާފައި ތިބޭ ބައެކެވެ. ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ ކޮމެޓީތަކަށް ވެސް މީހުން ކަނޑައަޅަނީ ގައުމީ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާ ފާސް ކޮށްގެންނެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ކޮންމެ ފެންވަރެއްގެ ސިޔާސީ މަގާމަކީވެސް ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ވެސް އިންތިހާބު ވެގެން އާދެވޭ ގޮތަށް ހުޅުވިފައިވާ މަގާމު ތަކެކެވެ. ޕާޓީގެ ރައީސް އާއި ޗެއާރޕާސަން ރުހުނަސް ނުރުހުނަސް ވާދަވެރި އިންތިހާބުތަކުގައި ވާދަކޮށްގެން ކޮންމެ ފެންވަރެއްގެ މަގާމަކަށް ކޮންމެ މެންބަރަކަށްވެސް އައުމުގެ ފުރުސަތު ތައްމިނަށް އެމްޑީޕީގައި ހުޅުވިފައިވެއެވެ. ޕާޓީގެ މަގާމުތަކަށް އިސްކުރާނެ މީހުން ނިންމާނީ އިންތިހާބުތަކުގައި މެމްބަރުންނެވެ. 

އެމްޑީޕީ އަކީ ވަކި މީހެއްގެ މުށުތެރޭގައި ފިތިފައި އޮތް ޕާޓީއެއް ނޫނެވެ. އެމްޑީޕީއަކީ ވަކި މީހެއްގެ ނުވަތަ ވަކިބައެއްގެ ގަޔަށް ހެޔޮވަރަށް ފަހާފައިވާ ކޯޓެއްވެސް ނޫނެވެ. ވަކި މީހެއްގެ ނުވަތަ ވަކި އާއިލާއެއްގެ ބާރާއި ސިޔަާސީ ލެގަސީ ނަގަހައްޓާ ދަމަހައްޓަން މަސައްކަތްކުރާ ޕާޓީއެއްނުމެ ނޫންމެއެވެ. އެމްޑީޕީއަކީ ވަކި ބައެއްގެ ސިޔާސީ އައްޑަނައެއްވެސް ނޫނެވެ. އެފަދަ ގޮތަކަށް ބަޔަކު އަތްގަދަކޮށް އެމްޑީޕީ ހިސޯރުކުރާކަށް މެންބަރުން ފުރުސަތެއް ނުދޭނެއެވެ. އެމްޑީޕީ ސިޔާސީ ހަތިޔާރަކަށް ހަދައިގެން މަވެތިކަން ދައްކަންއުޅޭ ނަމަ އެކަމާ ނުބެހެވޭނެ ހަމަ އެކަކުވެސް އެމްޑީޕީއަކު ނުހުންނާނެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ މެމްބަރުންގެ ގޮތުގައި ތިބޭނީ ފިސާރި މިނިވަން މެމްބަރުންނެވެ. އެ މީހަކު ދެކޭގޮތް ހާމަކުރަން ފަސްޖެހޭ އެކަކުވެސް ނުހުންނާނެއެވެ. ބޭނުން އެއްޗެއް ލިޔަންވެސް ލިޔާނެއެވެ. ކިޔަންވެސް ކިޔާނެއެވެ. ދިމާއަށް ބުނަންވެސް ބުނާނެއެވެ. އެއީ އެމްޑީޕީއެވެ. ސިއްރުކޮށް ފޮރުވާކަށް އޮތް އެއްޗެއް އެމްޑީޕީއަކު ނުއޮންނާނެއެވެ. ހިޔާލު ތަފާތުވުންތަކާ ވަޒަން ހަމަ ތިލަފަތާއެކު ރަންރީދޫ ކުލައިގައި އެންމެ ނަން ހިނގާ ޕާޓީގެ ގޮތުގައި 20 އަހަރު އެމްޑީޕީ ދެމިއޮތީ ދެބަސްވުމުގެ ތެރެއިން އެއްބަސްވުމުގެ ހިއްވަރު ހުރީމައެވެ. 

ސަރުކާރުން ލޯލާރިއެއްވެސް ހަރަދުނުކޮށް ހިއްކާ ނިންމާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ރާޖޫ ކުންފުންޏާ ހަވާލުކުރީ އެތައް ހެކްޓަރ ބިމަކާ ލާޖައްސާފައެވެ. ވީގޮތެއްވެ އެއްބަސްވުން ބާތިލުކޮށް މުއާމަލާތް ދިޔަގޮތް ދެނަހުރި މީހަކުނެތެވެ. ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގައި ދައުލަތަށް އަދާކުރަން ޖެހެނީ ކިހާވަރެއްގެ ކޮންޒިންމާއެއް ކަމެއްވެސް ނޭގެއެވެ. ޔަގީނުން ވެސް ރާޖޫ ކުންފުންޏާއެކުވީ އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރުމުން ދައުލަތުން އުފުލަންޖެހޭ ބޮޑު ޒިންމާއެއް ނެތިއެއް ނުދާނެއެވެ.

އަތްގުޅިނުކާވަރުގެ ބޮޑު ލޯނެއް އެޗްޑީސީން ނަގައިގެން ބޭރުގެ ދެކުންފުންޏަކާއި ހަވާލުކޮށްގެން ރަސްމާލެ ހިއްކިމާ ސަރުކާރުން ލޯލާރިއެއްވެސް ހަރަދު ނުވަނީހެއްޔެވެ. ހަމަ ގައިމުވެސް އެޗްޑީސީއަކީ ސައްތައިންސައްތަ ސަރުކާރު ކުންފުންޏެކެވެ. އެޗްޑީސީން ކުރާ ކޮންމެ ހަރަދަކީ ސަރުކާރުން ކުރެވޭ ހަރަދެކެވެ. އެޗްޑީސީން ނަގާ ކޮންމެ ލޯނެއްގެ ޒިންމާއަކީ ސަރުކާރުން އުފުލަންޖެހޭނެ ޒިންމާއެކެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުމަކީ އެޗްޑީސީން ނުވަތަ ސީދާ ސަރުކާރުން ހަރަދު ކުރުމެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުމަކީ އެހާ ބޮޑު ހަރަދެއްކޮށްގެން ރަސްމާލެ ހިއްކާ ހިއްކުމެވެ. ރަސްމާލެ ހިއްކުމަށް ކުރާ ބޮޑު ހަރަދުނުކޮށް ރައްޔިތުންނަށް ހިޔާވަހިކަން ހޯދާދެވެން އޮއްވާ އެކަން ނުކޮށް ރަސްމާލެ ހިއްކާ ހިއްކުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުމެވެ. 

ސަރުކާރުން އެތައް ހަރަދެއްކޮށްގެން ހުޅުމާލެއާއި ގުޅީފަޅާއި ތިލަފުއްޓާއި ގިރާވަރުފަޅާއި އުތުރުތިލަފަޅުން އެތައް ހެކްޓަރެއްގެ ބިންއޮތީ ހިއްކާފައެވެ. އެތަންތަނަކީ ފަސޭހަކަމާއެކު މާލެއާއި ގުޅާލެވެން އޮތްތަންތަނެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އެރިއިރު ހުޅުމާލެއާއި ގުޅީފަޅާއި ގިރާވަރުފަޅުން މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް 9 ހާހަށްވުރެ ގިނަ ގޯތި އޮތީ ދީފައެވެ. އެ 9ހާސް ގޯއްޗަށް ބޭނުންވާ ބިމުހެ ތެރެއިން އެންމެ ހަސަތޭކަ ގޯތިނޫން ހުރިހާ ގޯއްޗަކަށް ބޭނުންވާ ބިން އޮތީ ހިއްކާފައެވެ. އަނެއްކޮޅުން ބިންވެރިޔާ ސްކީމްގެ ދެވަނަ ބުރެއް އުތުރުތިލަފަޅުން ހިއްކި ބިމުން ގޯތި ދިނުމަށް އޮތީ އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. 

ވެރިކަމަށް އިސްވުމާއެކު މުއިއްޒު ކުރައްވަން އޮތް ފުރަތަމަ ކަމަކީ ނުހިކި އޮތް 600 ގޯއްޗަށް ބޭނުންވާ ބިން ހިއްކާ ގޯތިތައް ހަވާލުކޮށްލުމެވެ. އެއާއިއެކު ހުޅުމާލެއާއި ގުޅިފަޅާއި ގިރާވަރުފަޅުން ހިއްކި ބިމުން ގޯތި ދީފައިވާ ސަރަހައްދުގެ މަގުތައް ހަދާ، ކަރަންޓާއި ފެނާ ނަރުދަމާގެ ހިދުމަތް ގާއިމު ކުރުމެވެ. ސްކޫލާއި މިސްކިތާއި އެނޫންވެސް އިޖުތިމާއީ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ގާއިމުކުރުމެވެ. ބިންވެރިޔާ ސްކީމްގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ ދަށުން އުތުރުތިލަފަޅުން ހިއްކި ބިމުން ގޯތި ހޯދަން އެދިފައިވާ މީހުނަށް ގޯތި ދިނުމެވެ. އުތުރުތިލަފަޅާއި ގިރާވަރުފަޅާ ހަމައަށް ބްރިޖުން ގުޅާލުމެވެ. 

ފުށިދިއްގަރުފަޅު ހިއްކައިގެން ކަނޑުއަޑީ ޓަނަލަކުން މާލެއާ ގުޅާލާ ރަސްމާލޭގެ ނަނާ ހުވަފެން ދެއްކުމަށްވުރެ ކުރެވޭވަރުގެ ކަމެއްކޮށްގެން ނަތީޖާ ނެރެދޭން އުޅުނުނަމަ މިހާރު އޮތީހީ އެތައްހާސް ބަކަށް ހިޔާވަހިކަން ލިބިފައެވެ. ދަރާވިކިގެން ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ޖައްރާފު ގެނެސްގެން ހިއްކާ ރަސްމާލެއަކުން ރަަައްޔިތަކަށް އައުވާ އުންމީދެއްނެތެވެ. ޒަމާންތަކަކަށް ގައުމު ދަރުވާލައިގެން ރަސްމާލެ ހިއްކުމަކީ ލޫޓުވާލުމަށް ހިންގާ ބޮޑުސްކޭމެއް ކަމަށް ދެކެނީ މަދު ބަޔަކު ނޫނެވެ.  

ދައުލަތުގެ ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރީގެ ރައީސުންނަށް އިނާޔަތް ދިނުމުގެ ގާނޫނަށް ބޮޑެތި އިސްލާހުތަކެއް މިޙާރުވަނީ ގެނަސްފައެވެ. ގެނައި އިސްލާހުތަކާގުޅިގެން ކުރީގެ ރައީސުންނަށް ދައުލަތުން ކުރާ ހޭދަ ވަރަށް ބޮޑުތަނުން ވަނީ ކުޑަވެފައެވެ. ކުރީގެ ރައީސުންނަށް ދައުލަތުން ކުރާ ހޭދަ ބޮޑުތަނުން ކުޑަކުރި ނަމަވެސް މިހާތަނަށް ދައުލަތުން އެއްވެސް އިނާޔަތެއް ލިބިވަޑައި ނުގަންނަވާ ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުންނަށް އިނާޔަތް ދޭގޮތަށް ގާނޫނަށްވަނީ އިސްލާހު ގެނެސްފައެވެ. އެގޮތުން ކޮންމެ މަހަކު 30،000ރ. އާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުންނާއި ރާއްޖެ އިން ސިއްހީ ހިދުމަތް ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުނަށް ދައުލަތުން ހަމަޖެހިގެން ދާނެއެވެ. ގާނޫނުގެ ދަށުން އިނާޔަތް ލިބޭނީ ފަސް އަހަރުގެ ރިޔާސީ ދައުރެއް ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައިވާ ނައިބު ރައީސުންނަށް އެކަނި ކަމަށްވެސް އިސްލާހުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

ރާއްޖޭގައި 2007 ވަނަ އަހަރު އަމަލު ކުރަން ފެށި ގާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ހަ ބޭފުޅަކު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުކަން ކުރައްވައިފިއެވެ. ރައީސް ނަޝީދުގެ ނައިބު ރައީސްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ ޑރ. މުހައްމަދު ވަހީދެވެ. ރައީސް ވަހީދުގެ ނައިބު ރައީސަކީ މުހައްމަދު ވަހީދުއްދީނެވެ. ރައީސް ޔާމީނުގެ ނައިބު ރައީސުންގެ ގޮތުގައި ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދާއި އަހުމަދު އަދީބާއި އަބްދުއްލާ ޖިހާދު ތިއްބެވިއެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ނައިބު ރައީސްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ ފައިސަލް ނަސީމެވެ. 

ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުންގެ ގޮތުގައި 6 ބޭފުޅުން ތިއްބެވި ނަމަވެސް އެބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން މަގާމުގައި ފުރިހަމަ ރިޔާސީ ދައުރެއް ފުރިހަމަ ކުރެއްވުނު ހަމަ އެކަނި ބޭފުޅަކީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ނައިބު ރައީސް ފަައިސަލް ނަސީމެވެ. އެއްވެސް އެހެން ބޭފުޅަކަށް މަގާމުގައި ރިޔާސީ ދައުރެއް ފުރިހަމައެއް ނުކުރެއްވުނެވެ. އެހެންކަމުން ކުރީގެ ރައީސުންނަށް އިނާޔަތް ދިނުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން މާލީ އިނާޔަތާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުންނާއި ރާއްޖެ އިން ސިއްހީ ހިދުމަތް ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެ ހަމައެކަނި ބޭފުޅަކީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ނައިބު ރައީސް ފަައިސަލް ނަސީމެވެ. ފައިސަލް ނަސީމަށް އެލިބިވަޑައިގަތީ ވަފާތެރިވުމުގެ އިނާމެވެ.

ފައިސަލް ނަސީމަކީ ދީނީކަންކަން ކުރިއެރުވުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެގޮތުން ކާށިދޫ ދާއިރާ އާއި ފުވައްމުލަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ސިލްސިލާ ދީނީ ދަރުސްތަކެއް ވަނީ ބާއްވާ ދެއްވާފައެވެ. ފުވައްމުލަކާއި ކާށިދޫ ދާއިރާ ހިމެނޭހެން 5 ގުރުއާން ކުލާހެއް ވަނީ ގާއިމް ކުރައްވާފައެވެ. 1 ވަނަ އަންނަ ފަރާތަކަށް އުމްރާ ދަތުރެއް ދޭގޮތަށް، ކާށިދޫ ދާއިރާ އާއި ފުވައްމުލަކުގައި 7 ގުރުއާން މުބާރާތެއް ވެސް ފައިސަލް ވަނީ ބާއްވާ ދެއްވާފައެވެ.

ފައިސަލް ނަސީމް ތުޅާދުއަށް ވަޑައިގެން ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވާ "މި މުބާރާތަކީ ބ.ތުޅާދޫ ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ކީރިތި ގުރްއާން ކިޔެވުމަށް ލޯބިޖެއްސުމާއި، ގުރްއާން ހިތުދަސްކުރުމަށާއި، ތަޖްވީދުމަގަށް ގުރްއާން ކިޔެވުމަށާއި، ކީރިތި ގުރްއާނުގެ ޢިލްމު އުނގެނުމާއި އަދި އުނގަންނައިދިނުމުގެ ރޮނގުން ކުރިއަށް ދިއުމަށް ހިތްވަރުދިނުމުގެ އިތުރުން ކީރިތި ގުރްއާން ކިޔެވުމުގެ ގައުމީ އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުބާރާތްތަކަށް ބޭނުންވާ ބައިވެރިންގެ އާރެއް އުފެއްދުމުގެ މާތް މަގުސަދުގައި ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުން 2003 ވަނަ އަހަރު ބާއްވަންފެށި މުބާރާތެއް" މީޑިއާ ކޯޑިނޭޓަރ ޢަބްދުއްލާ ސިރާޖު ވިދާޅުވީއެވެ.

ކުލަބުގެ އިދާރާ ބްލޫސްޓަރ ގައި 196 ބައިވެރިންނާއިއެކު 20 ނޮވެމްބަރ އިން 22 ގެ ނިޔަލަށް  ކުރިއަށް ދިޔަ މި އަހަރުގެ ގުރްއާން މުބާރާތް ނިންމުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ޝަރަފުވެރި މެހެމާނެއްގެ ގޮތުގައި ވަޑައިގަތުމަށް ނާއިބު ރައީސް ފައިސަލަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ދަޢުވަތު ގަބޫލުކުރައްވާ އެމަނިކުފާނު ތުޅާދޫއަށް ވަޑައިގަންނަވާ ގޮތަށް ވަނީހަމަޖެހިފައެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތު ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ 02 ޑިސެމްބަރ 2025 ވާ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ 08:00 ގައި ތުޅާދޫ ސްކޫލްގެ މަލްޓިޕާރޕާސް ހޯލުގައެވެ.

އާރލީ ފައުންޑޭޝަން ސްޓޭޖްގެ ބައިވެރިންނަށް މުބާރާތުގައި ބައިވެރިވި ކަމުގެ ހަނދާނީ ލިޔުން، ފައުންޑޭޝަން ސްޖޭޖް، ކީ ސްޓޭޖް 1، ކީ ސްޓޭޖް 2، ކީ ސްޓޭޖް 3، ކީ ސްޓޭޖް 4، ކީ ސްޓޭޖް 5 އަދި 19 އަހަރުން މަތީގެ ކެޓަގަރީއިން މުބާރާތުގެ ފޮތުން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ބައިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ އަދި 3 ވަނަ ހާސިލުކުރާ ބައިވެރިންނަށް ހަނދާނީ ލިޔުން އަދި ޓްރޮފީ، ފޮތުން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ބައިން މުޅިމުބާރާތުގެ 1 ވަނަ، 2 ވަނަ އަދި 3 ވަނަ ހާސިލުކުރާ ބައިވެރިންނަށް ހަނދާނީ ލިޔުން އަދި ޓްރޮފީ، ފޮތުން  ކިޔެވުމުގެ ބައިން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ބައިން މުޅިމުބާރާތުގެ 1 ވަނަ ހާސިލުކުރާ 2 ބައިވެރިންނަށް ކުލަބުގެ ބާނީ އަލްމަރްހޫމް މުހައްމަދު އަބޫބަކުރު (ކުޑަބެ)، ކަންމަތީގެ، ބ.ތުޅާދޫ ގެހަނދާނުގައި ދެވޭ ވާދައިގެ އައްޑަނަ ހަވާލުކުރުން ވެސް މި ރަސްމިއްޔާތުގައި އޮންނާނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މިކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުގައި ކީރިތި ގުރުއާންކިޔެވުމުގެ 37 ވަނަ ގައުމީ މުބާރާތުގައި ވާދަކޮށް ތުޅާދޫއަށް ރީތި ނަން ހޯދައިދިން ތުޅާދޫ ސްޕޯޓްސް ކުލަބުގެ ފަރާތުން ބައިވެރިވި މުހައްމަދު އާރިކު އަހުމަދު ސޯލިހާއި ތުޅާދޫ، ރަވްލަތުލް އަތުފާލި ޤުރްއާން ކުލާހުން ބައިވެރިވި އަލްމާ އަހުމަދު އަސްލަމްގެ ކާމިޔާބީގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ހިތްވަރުގެ ފިލާ އަދި ކުލަބުގެ 48 އަހަރުގެ ދިގު ތާރީހުގައި ހާސިލުކުރި މަތީ ފެންވަރުގެ ގައުމީ  ކާމިޔާބީގައި ސާމިލުވި އިހުލާސްތެރި ހިދުމަތްތެރި ހިއްސާދާރުންނަށް ޝުކުރުގެ ފިލާ ހަވާލުކުރުން ވެސް އޮންނާނެއެވެ.

މިހާރު ގާނޫނު ބުނާ ގޮތުން ކުރީގެ ރައީސުންގެ ތެރެއިން މާލީ އިނާޔަތް ލިބި ވަޑައިގަންނަވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން އެއް ދައުރު ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށެވެ. އެހެން ކަމުން ދައުރެއްގެ ރައީސްކަން ނުކުރައްވާތީ ރައީސް ނަޝީދާއި ރައީސް ވަހީދަށް ދައުލަތުން ކުރީގެ ރައީސުންނަށްދޭ މާލީ އިނާޔަތެއް ލިބިވަޑައެއް ނުގަންނަވާނެއެވެ. 

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން އެއް ދައުރު ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށް މާލީ އިނާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މަހަކު 50،000ރ. ދައުލަތުން ދޭން ވާނެ ކަމަށް އިސްލާހުގައި ބުނެއެވެ. ކުރީގެ ރައީސުންނަށް އިނާޔަތް ދިނުމުގެ ގާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހުގައި އެއް ދައުރަށް ވުރެ ގިނަ ދައުރު އަދާކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށް، މާލީ އިނާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މަހަކު 75,000ރ. ދައުލަތުން ދޭން ވާނެކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކު ދިރިއުޅުއްވާނެ ތަނަކަށް ހިނގާ ހުރިހާ ހަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި ކޮންމެ މަހަކު 50,000ރ. އާ ހަމައަށް ދައުލަތުން ފައިސާ ހަމަޖައްސައިދޭން ވާނެ ކަމަށް ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮތުމުން ރައީސް ނަޝީދާއި ރައީސް ވަހީދަށް ވެސް ދިރިއުޅުއްވާނެ ތަނަކަށް ހިނގާ ހުރިހާ ހަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމަށް ދައުލަތުން ފައިސާ ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. 

ގާނޫނަށް އައި ބަދަލާ ގުޅިގެން އެއް ދައުރު ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ރައީސަކަށް ދައުލަތުން މަހަކު ލިބި ވަޑައިގަންނަވާނީ ގިނަވެގެން އެއްލައްކަ ރުފިޔާއެވެ. ދެ ދައުރު ދައުރު ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ރައީސަކަށް ގިނަ ވެގެން މަހަކު ލިބި ވަޑައި ގަންނަވާނީ 125000.00 ރުފިޔާއެވެ. 

ކުރީގެ ރައީސުންގެ އޮފީސް ހިންގުމުގެ ހަރަދަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ކޮންމެ މަހަކަށް ދޭ ފައިސާ ދިނުން ގާނޫނަށް ގެނައި އައު އިސްލާހުގެ ދަށުން ނިމުމަކަށް އައީއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ކުރީގެ ރައީސަކު ރިޔާސީ ދެވަނަ ދައުރަކަށް އިންތިހާބުވެއްޖެ ނަމަ ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އެ ނޫން މަގާމެއް އަދާކުރައްވާ ނަމަވެސް އެ މުއްދަތަށް ކުރީގެ ރައީސުންގެ އިނާޔަތް ލިބިވަޑައެއް ނުގަންނަވާނެއެވެ. 

އެމްޑީޕީގައި ތިބި މީހުންގެތެރެ ބައިބައި ވިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށް ވުރެ ބޮޑަށް އިސްކަން ދިނީ ރޫލާލަން ނިކުތް މީހުން އެތެރެ ކުރުމަށެވެ. ބޮޑު ދެ އިންތިހާބު އެމްޑީޕީއަށް ގެއްލުމުގެ ސަބަބު މެދުވެރިކުރި މީހުން އަނބުރާ އެމްޑީޕީގެ ތެރެއަށް ގެނައުމަށް ހުރީކީ އަމަށަކު ފޯރިއެއް ނޫނެވެ. އެމްޑީޕީ އެކަތިގަނަޑަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި އެމްޑީޕީ ރޫޅާލަން އެމްޑީޕީއާއި ވަކިވެގެން ދިޔަ މީހުން ކޮންމެހެންވެސް ނުގެނެސް އެކަތި ގަނަޑަކަށް ވާން އޮތް ކަމަކަށް ނުވިއެވެ.

ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުން ރޫޅާލަން ނިކުތީ ބަރުލަމާނީ ޖަޒްބާތުގައި ވަކި މީހަކަށް ބާރުވެރިކަން ނުލިބުމުންކަން ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ. ފުޅުވަކަށް ނެތް ވެރިކަމެއް އެމްޑީޕީގައި އޮތުމަކަށް ފުލު ވަކު ޓީމު ބޭނުން ނުވާނެކަން ވެސް ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން އަރާނެ ގެ ހުސްވެފާ ތިއްބާ އެމްޑީޕީން ޒައިތޫނި ފަތްކޯޅި ދިއްކޮށްލުމުން ޝަރުތެއްނެތި އެނބުރި އައީ ދަނަޑިވަޅުބަލާ އެނގަކުރި ހިފަންކަން ނޭގުނުކަމީ ދެރަކަމެކެވެ. 

އެންމެ ފަހުން އޮތް އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި އިސްކޮށް އުޅުނު މީހުންގެ ތެރެއިން ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުންނާ ބައިއަތު ނުހިފާ މީހުނަށް އެކިޒާތުގެ ނުބައި ތުހުމަތުތައް އަޅުވާ ބަދުނާމް ކުރުމުގައި މިހާރުވެސް ފުލުވަކު ޓީމް ރޭނިދި ނުނިދައެވެ. ހިނގަމުންދާ ސަރުކާރުގެ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަށްވުރެ ކުރީ ސަރުކާރުގެ ނުބައި ވާހަކަ ފުލުވަކު ޓީމުން ދައްކާލެއް މިހާރުވެސް މާ ގިނައެވެ. އެކަމަކު އެނބުރިއައީ އެމްޑީޕީ އެކަތިގަޑަކަށް ހަދާށޯލާއެވެ.

ރަނގަޅު ތިން ފަޅިއަށް އެމްޑީޕީ ފަޅައިގެން ދިޔަ ވަގުތުބަލާ އެނބުރިއައިސް ހިންގާލަށް އައި ޗެއަރޕާސަނަށް ބައިއަތުހިފާ ރަނަގަޅަށް ފިކުރެއް ދިރުވާލި ގޮތުން އޭނާގެ އަތުގައިއޮތް ހިންގުމުގެ ބާރުވެސް ރީތި ގޮތުގައި ދުއްވާލީއެވެ. ހުރިހާވެސް ބޭނުމަކީ ފުޅުވަކު ޓީމަށް ބާރުނެގުމެވެ. ހިންގާލަން އައި ބްރޯ ހައިސިއްޔަތެއް ނެތި ބާކީކޮށް ދަނޑުން ބޭލިލެއް ކިހާ މޮޅުހެއްޔެވެ. 

އަލީ އާޒިމް އެމްޑީޕީއާ ފުރަތަމަ ގުޅުނީ ޑީއާރުޕީ ރޫޅިގެން އެމްޑީޕީއަށް ގުޅުނު މީހުންގެ ތެރެއިން މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕްގައި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމަށްފަހު އެމްޑީޕީ ޕީޖީލީޑަރގެ ހައިސިއްޔަތުގައި ހުރެ އިދިކޮޅަށްވުރެ އިދިކޮޅު ވެގެން އުޅުމަށް ފަހު އެމްޑީޕީ ރޫޅަންލަން ނިކުތް މީހުންގެ ތެރޭގައި އަލީ އާޒިމް ހިމެނި އެމްޑީޕީ ދޫކޮށްލީ އެމްޑީޕީއަކީ ވަގުންގެ ނެޓްވޯކެއް ކަމުގެ ހުތުރު ނަން އެޅުވުމަށް ފަހުގައެވެ. އެމްޑީޕީ ނޫން ގޮތެއް ހޯދަން ހުއްޓާނުލާ މަސައްކަތްކޮށް އެމްޑީޕީއަށް ވެރިކަން ގެއްލުވާލާ ޕީއެންސީއަށް ވެރިކަން ހޯދައިދިނުމުގައި އިސްރޯލެއް އަލީ އާޒިމް އަދާކުރިއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ތާރީހުގައި އެމްޑީޕއަށް ވެރިކަން ގެއްލުނު ދެ ފަހަރުމެ ވެރިކަން ގެއްލުވާލުމުގައި އަލީ އާޒިމްގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ރައީސް ނަޝީދު ވެރިކަމުގައި އެމްޑީޕީއަށް ވެލިކާންދޭން އެންމެ އިސްކޮށް އުޅުނު އެކަކީވެސް އަލީ އާޒިމެވެ. ޑީއާރުޕީ ރޫޅިގެން ބަޔަކު އެމްޑީޕީއަށް ލައްވެ ޑީއާރުޕީގެ ފެކްޝަނެއް އެމްޑީޕީގައި އޮތިއްޔާ އެފެކްޝަނުން އަލީ އާޒިމަށް ބަރީއަ ނުވެވޭނެއެވެ. އެމްޑީޕީއާ ދެކޮޅަށް އަލީ އާޒިމް ދެފަހަރު މަތީން ކުރިކަންތަކާއި ދެއްކި ވާހަކަތައް ވުޖޫދުގައި އަދިވެސް ފާޅުކޮށް ފެންނަން އެހުރީއެވެ. ކިތަންމެ ހެޔޮ ނިޔަތެއްގައި އަލުން އެނބުރި އަޔަސް ކުރި ޒަހަމުން ލީފާރުތައް ފަސޭހަނުވެ އެވޭނީ އާހުން އެމްޑީޕީ އަދިވެސް އަރައި ނުގަނެއެވެ. 

ދެން ހުރީ އާދަމް އާޒިމެވެ. އާދަމް އާޒިމް ދިވެހީންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރުވެފައި ވަނީ ކުރަން ހަވާލުކުރެވޭ މަސައްކަތެއް ކާމިޔާބު ކަމާއެކުކޮށް ނަތީޖާ ނެރެދޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އާދަމް އާޒިމް އެމްޑީޕީއާއި ގުޅުނީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގެ ކޯލިޝަން ޕާޓްނަރެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެ ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުގައި ކާމިޔާބު މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްދިނުމަށް ފަހުގައެވެ. ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ ދޫކޮށްލާފައެވެ. އެމްޑީޕީ އުފެދުނީއްސުރެ މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އާދަމް އާޒިމްގެ ފުށުން ކުޑަވެސް ގެއްލުމެއް އުދަގުލެއް ލިބިފައެއް ނެތެވެ. އާދަމް އާޒިމްގެ ފުށުން އެމްޑީއަށް ލިބިފައިވަނީ ކަމިޔާބީތަކާއި ރީތިނަމެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހު ވެރިކަމުގައި ކުޑަރަށެއް ބޮޑުރަށެއް ނުބަލާ ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ހިންގި ކާމިޔާބު ގިނަ މަޝްރޫއުތައް ހިންގީ ސީދާ އާދަމް އާޒިމްގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. އެތައް ރަށެއްގެ ބަނދަރުތައް ހެދިއެވެ. ބޭރު ތޮށިތައް ޖަހާ ގޮނޑުދޮށް ހިމާޔަތްކޮށް ރަށްރަށް ވެލިން މުއްސަނދިކޮށް ދިނުމުގެ ކާމިޔާބު އެތައް ޕްރޮޖެކްޓެއް ނިންމާ ރައްޔިތުން އުފަލުން ފޮޅުވާލަ ދިނެވެ. ރާއްޖޭގެ އެތައް ރަށެއްގެ މަގުތައް ހަދާ ފެން ހިންދާ ނިޒާމު ގާއިމުކޮށް ދިނުމުގައި ރެއާއި ދުވާލު މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.

ބިން ހިއްކުމުގެ ބޮޑެތި އެތައް މަޝްރޫއެއް ހިންގާ އެއަރޕޯޓް އެޅުން ފަދަ ބޮޑެތިކަންކަން ކުރުމުގައި އާދަމް އާޒިމް ވަރެއް ނެތެވެ. ރާއްޖޭ ޓްރާންސްޕޯޓް ލިންކް (އާރުޓީއެލް) ގެ ހިދުމަތް މުޅި ރާއްޖެއަށް ތަޢާރަފްކޮށް ބޮޑެތި ރަށްރަށުގައި ޒަމާނީ ބަހުގެ ހިދުމަތް ދޭންފެށިއެވެ. ކަނޑު މަގުން ހައިސްޕީޑް ފެރީގެ ހިދުމަތް ރާއްޖޭގެ އެތައް އަތޮޅެއްގައި ފައްޓާ ދަތުރު ފަތުރުން މުޅި ރާއްޖޭ ގުޅާލުމުގެ މަސައްކަތް ފައްޓާ ހިންގަން ފެށިއެވެ. 

އެމްޑީޕީ ތަމްސީލުކުރަން މާލޭ މޭޔަރުކަމުގައި އާދަމް އާޒިމް ހުރެގެން މާލެ އަމާން ހިތްފަސޭހަ މާލެއަކަށް ބަދަލުކޮށްލުމަށް ދޮޅު އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ގިނަ ކަންތައް ތަކެއް ކޮށްފިއެވެ. މާލޭ ސަރަހައްދުގައި އާދަމް އާޒިމްގެ މޭސްތިރިކަމުގައި ކުރަމުންދާ ކާމިޔާބު މަސައްކަތުގެ ވާހަކަ މީހަކު ދައްކަން ނުޖެހޭ ވަރަށް ސާފުކޮށް އެހުރީ ފެންނާށެވެ. މާލޭގައި ފެން ބޮޑުވުން ހައްލުކުރުމާއި ބުޅާ ފެސިލިޓީއާއި އައު ސަހަރާ މިސްކިތް ފަދަ ބޮޑެތި ކަންކަންކޮށް ކުރު މުއްދަތެއްގައި އާދަމް އާޒިމް ނަތީޖާ ދައްކައިފިއެވެ. 

އުތުރު ތިލަފަޅުގައި އިންޑިއާ ސިފައިން ތިބި ކަމަށާއި، އެތަން އޮތީ އިންޑިއާގެ އަޅުވެތިކަމުގައި ކަމަށާއި އުތުރު ތިލަފަޅު އެއްބަސްވުން ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ހާމަ ކުރައްވާނެ ކަމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާފައިވާކަން ޝާހިދު ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. އައްޑޫގައި އިންޑިއާގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ބިނާކުރި ޕޮލިސް ޓްރެއިނިން ސެންޓަރަކީ އިންޑިއާ ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ވިސްނުން ތަގައްޔަރު ކޮށްފައި ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 

އިސްވެދިޔަ ކަންކަމާހުރެ ރާއްޖެ އިންޑިއާއަށް އަޅުވެތިވެފައިވާކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ދިވެހިރާއްޖޭ މިނިވަން ކަމުގެ ދިފާއުގައި ރަތްރޮގެއް ދަންމަވާލާ ލެއްވުމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވައުދުވެ ވަޑައިގަތްކަން ހަނދާނަށް ގެނެސް ދެއްވަމުން ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމަށް ދެ އަހަރު ވެގެންދިޔައިރު ނަތީޖާއަކީ ކޮބައިތޯ ވިދާޅުވެ އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ސުވާޅު އުފެއްދެވިއެވެ. 

ޝާހިދު ވިދާޅުވީ އުތުރު ތިލަފަޅުގައި އޭރު ވެސް ތިބި އިންޑިއާ މީހުން މިއަދުވެސް އެބަތިބި ކަމަށެވެ. އުތުރު ތިލަފަޅު އަޅުވެތި ކޮށްގެން އެތަނުގައި އިންޑިއާ ސިފައިން އެއްވެސް އިރަކު ނެތް ކަން މިއަދު ހުދު ރައީސް މުއިއްޒު ވެސް ގަބޫލުކުރައްވާފައިވާކަމީ ހަގީގަތްކަން ހާމަވެގެން ހިނގައްޖެކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އުތުރުތިލަފަޅަކީ އިންޑިއާގެ ތަނެއްކަމަށް ވިދާޅުވެ ރައީސް މުއިއްޒު ހައްދަވާފައިވާ ދޮގުތަކުގެ އަސްލު ހަގީގަތް ފާޅުވެއްޖެ ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ،

ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ހާމަކުރައްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވި އުތުރު ތިލަފަޅު އެއްބަސްވުން އަދިވެސް އޮތީ ތިޖޫރީގައި ރައްކާކޮށްފައި ކަމަށާއި ދައުލަތުން އެއްބަސްވާ ހުރިހާ އެއްބަސްވުމަކީ އެއެއް މިއެއް ބެލުމެއްނެތި ހާމަ ނުކުރެވޭނެ އެއްބަސްވުންތަކެއްކަން އެނގި ހުންނަވާމެ، ޑިޕްލޮމެޓިކް ހަގީގަތްތައް އޮޅުވާލައްވާ، ރައީސް މުއިއްޒު ހެއްދެވި ބޮޑު ދޮގު މިއަދު މިއޮތީ ދިވެހިރައްޔިތުންނަށް ހާމަކަން ބޮޑުކޮށް ފެންނަންކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. ވެރިކަން ހޯއްދެވުމުގެ ބޭނުމުގައި، އައްޑޫ ޕޮލިސް ޓްރެއިން ސެންޓަރަކީ އިންޑިއާ ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ރައީސް މުއިއްޒު ދެއްކެވިހާ ވާހަކަތަކުގެ އަސްލު ހަގީގަތް ސާފުކޮށް ފެންނަން އޮތުމުން ވެރިކަމަށް ދެ އަހަރު ފުރިގެންދިޔައިރު، ފެންނާން އޮތް ހަގީގަތަކީ ދަންމަވާ ލައްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވި ރަތް ރޮނގަކީ ރައްޔިތުން ޖެއްސެވި "ގުއި ރޯނެއް" ކަމަށް ވެގެން ހިނގައްޖެކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

މީސް ގިނަ ބޮޑެތި ޕާޓީތަކުގައި ފެކްޝަންތައް ވެސް ހުންނާނެއެވެ. އެކަމަކު ފެކްޝަންތަކަކީ ޕާޓީގެ އަސާސްތައް ފުޑާލާ ގަބޫލުކުރާ ހަމަތައް ވެއްޔާ މޮޑެލާ އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކު ކަނޑިކަންފަތް މައްޗަށް ދަމައިގެން ސިޔާސީ ގޮތުން ކަތިލާން ނިކުންނަށް ޖެހުމުގެ ސަބަބަކަށް ހަދައިފިނަމަ އެބައެއްގެ ބާރުކެނޑި ހަލާކުވެ ދާކަށް ލަހެއް ފަހެއް ނުވާނެއެވެ. އެވަގުތަކު އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ލީޑަރެއްގެ ފަހަތުގައި ތިބެ އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ނުކޮށް ހޯދޭނެ ހެވެއް ރަނގަޅެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. 

ޕާޓީގެ ލީޑަރޝިޕް ބަދަލުވުމާއި މެންބަރުން ބަދަލުވުމަކީ ޕާޓީގައި ދިރުން އޮތްކަމުގެ މިސާލެކެވެ. އެއްވެސް ޕާޓީއަކީ އެޕާޓީއެއް އުފެދޭއިރު އެޕާޓީއެއްގައި ތިބޭ ލީޑަރުންނާއި އެ ލީޑަރުންގެ ފޮލޯވަރުންނާއި އުފެދުނުއިރު ތިބި މީސް ކޮޅުގެ މައްޗަށް އެކަނި ހުއްޓިފައި އޮންނަ ޕާޓީއެއް ނޫނެވެ. އަލަށް ޕާޓީއަށް މީހުން ވަނުމާއި އެއްޕާޓީ ދޫކޮށް އަނެއް ޕާޓީއަކަށް މީހުން ބަދަލުވުމަކީ ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ތޮބީއަތެކެވެ. އިރެއްގައި ކޮންމެ ފިކުރެއްގައި ހުރި މީހަކަށް ވިޔަސް އެމީހަކު ވަކި ޕާޓީއެއްގެ ފަލްސަފާއާއި އުސޫލުތައް ގަބޫލުކޮށްގެން ވަކި ޕާޓީއަކާ ގުޅުމުން އެ މީހަކީ އެ ޕާޓީއެއްގެ މީހެކެވެ. އެކަމުގައި އަސްލެއް ފޭކެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.   

މިސާލެއްގެ ގޮތުން އެމްޑީޕީ އުފެދުނު އިރު ތިބި ދެތިން ހާސް މެންބަރުންގެ އެކަނި ތިބި ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި މިހާތަނަށް އެމްޑީޕީ އޮތްނަމަ ވަރުގަދަ މީސް ގިނަ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި އެމްޑީއެއް ނުއޮތީހެވެ. އެމްޑީޕީ އުފެދިގެން މިހާ ހިސާބަށް އައިއިރު އެމްޑީޕީން ދުށް އެތައް ސިޔާސީ ލީޑަރުންނާއި ވަރުގަދަ ފަހުލަވާނުންގެ އެތައް ބަޔަކު އެމްޑީޕީއާއި ވަކިވެގެން ވެސް ހިނގައްޖެއެވެ. އެހެން ޕާޓީ ތަކުގައި އުޅުނު ކިތަންމެ ސިޔާސީ ލީޑަރަކާއި ސިޔާސީ ފަހުލަވާނުން އެމްޑީޕީއާއި ގުޅި އެމްޑީޕީއަށްޓަކައި ބޮޑެތި ގުރުބާނީތައް ވެފައިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ކުރިއްސުރެ ޕާޓީގައި ތިބި ބައެއް މީސް މީހުންނަށްވުރެ މާ ރަނގަޅަށް އަލަށް ގުޅޭ ބައެއް މީހުން އެމްޑީޕީއަށްޓަކާ މަސައްކަތް ކޮށްދީފައިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ކުރަމުން ވެސް އެބަދެއެވެ.

އެހެން ކަމުން ވަކި ބަޔަކު އެއީ އަސްލު އެމްޑީޕީއަށްވެފައި އަނެއް ބަޔަކީ ފޭކް އެމްޑިޕީކަމަށް ބުނެ ފިތުނަ އުފައްދާ މުޅި ޕާޓީގެ ސިފަ ހަރާބުކުރަން އެއްބަޔަކުވެސް އުޅޭނެކަމެއް ނެތެވެ. އެއިރަކު އެމްޑީޕީގައި މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ކޮންމެ މީހަކީ އެމްޑީޕީ މީހެކެވެ. އެ ހަގީގަތް ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ކުރިން އޭނާ ހުރި ތަނެއް ޕާޓީއަކަށް މުހިންމެއް ނުވާނެއެވެ. ޕާޓީއަށް މުހިންމު ވާނީ އެ މީހަކު ޕާޓީގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެގެން ޕާޓީއަށްޓަކާ ކުރާ އިހުލާސްތެރި މަސައްކަތެވެ. މެންބަރުން ޕާޓީއާއި ގުޅުމާއި ވަކިވުމަކީ ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ތޮބީއަތެވެ. އެއްވެސް އެއްޗަކީ އުފެދުނު ގޮތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނައިސް އޮންނަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމާއެކު ތުރުކީއަށް ރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއްކުރެއްވި ކަމާއި ރައީސް މުއިއްޒުގެ ތުރުކީ ޒިޔާރަތަށް ފަހު މާލެ ވަޑައިގެން ވިދާޅުވި ވާހަކަފުޅުގެ ހަނދާން ޝާހިދު ވަނީ އައުކޮށް ދެއްވާފައެވެ. ރާއްޖެއަށް އަހަރު ދުވަހަށް ބޭނުންވާ ކާޑުގެ ބާވަތްތަކާއި އަދި އޭގެ ވެސް ދިހަ ޕަސަންޓް އިތުރަށް ކާޑުގެ ބާވަތްތައް ތުރުކީން އެތެރެ ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖައްސަވާފައި ވާކަމުގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ނަމަވެސް ވެރިކަމަށް ދެ އަހަރު ފުރިގެން ދިޔައިރުވެސް ތުރުކީން އަންނަ ކާޑުގެ ބާވަތްތައް އަދިވެސް ރާއްޖެއާއި ހަމައަށް ނުފޯރާކަން ޝާހިދުވަނީ ފާހަގަ ކުރައްވާފައެވެ.

ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ބޭހުގެ ބާވަތްތައް ސީދާ ޔޫރަޕުން އެތެރެކޮށް، ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ބޭސްތައް އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ހެޔޮ އަގުގައި އެއްވެސް ދަތިކަމެއް ނެތި ލިބިގެން ދާނޭކަމުގެ ފޮނި ވައުދުގެ މަތީންވެސް އެލިޔުއްވުމުގައި ޝާހިދު ވަނީ ހަނދާން އައުކޮށް ދެއްވާފައެވެ. ޔޫރަޕުން ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާނޭކަމަށް ވިދާޅުވި ބޭސް، ދެ އަހަރު ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު ވެސް ރައްޔިތުންނަށް ނުލިބޭ ކަމާއި ޔޫރަޕުން ބޭސް ލިބެމުން ނުދާތާނގައި، ރާއްޖޭގެ ބޭސް ފިހާރަތަކުން ބޭސް ލިބުން ވެސް ވަނީ ތަދު ބޭހަކަށް ވެފައިކަމަށް ޝާހިދު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.

އާސަންދައިން ބޭސްފަރުވާ ކުރެވޭނެ މަގު ބެންކޮކުންނާއި ދުބާއީ ފަދަ، ދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުން ފަހިކޮށްދޭނެ ކަމަށް ވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ދައުރުގެ ކުރީކޮޅު ވައުދު ވެވަޑައިގެންފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެއްވީ އިހުނަށްވުރެ އާސަންދަ ލިބުމުގެ ދަތިކަން ރައްޔިތުން އިހުސާސް ކުރަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

ޑޮލަރުގެ އަގު ދެން މަތި ނުވާނޭ ކަމަށާއި، ތަކެތީގެ އަގު އުފުލިގެން ނުދާނޭކަމަށް ވިދާޅުވެ އެތަކެއް ހުވަފެންތަކެއް ފާއިތުވި ދެ އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރައީސް މުއިއްޒު ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ދެއްކެވި ނަމަވެސް ޑޮލަރުގެ އަގު މަތިވެގެން ނުދާނޭކަމަށް ވިދާޅުވެ ވީ ވައުދު ވެގެން ދިޔައީ ބިލާހަކަށް ކަމުގައި އެމްޑީޕީގެ ރައީސްގެ ލިޔުއްވުމުގައި ވެއެވެ. 

އާދޭހެވެ! ވެރިކަމަށް ދެ އަހަރު ފުރިގެން ދިޔައީ އެވެ. ތުރުކީން އަންނަ ކާޑުގެ ބާވަތްތައް އަދިވެސް ރާއްޖެއާއި ހަމައަށް ނުފޯރަ އެވެ. ޔޫރަޕުން ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާނޭކަމަށް ވިދާޅުވި ބޭސް، ދެ އަހަރު ފާއިތުވެގެންދާއިރު ވެސް ރައްޔިތުންނަށް ނުލިބެ އެވެ. ޔޫރަޕުން ބޭސް ލިބެމުން ނުދާތާނގައި، ރާއްޖޭގެ ބޭސް ފިހާރަތަކުން ބޭސް ލިބުން ވެސް ވަނީ ތަދު ބޭހަކަށް ވެފައެވެ. ދިވެހި ތާރީހުގައި ވެސް ޑޮލަރުގެ އަގު މަތި ނުވާ މިންވަރަށް އުފުލި، ޑޮލަރުގެ ކަޅު ބާޒާރެއް އުފެދިގެން ގޮސް ތަކެތީގެ އަގު އަތް ނުފޯރާ ފަށަށް އުފުލި، ރައްޔިތު މީހާ ނިކަމެތިކަމުގެ މައްޗަށް ނިކަމެތިވެ އިނދަޖެހިއްޖެ ކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މިއީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ކުރިޔަށް ގެންދަވާނެކަމަށް ވިދާޅުވެ ރައީސް މުއިއްޒު ވެވަޑައިގެންނެވި ދޮގު ވައުދުތަކުގެ މައްޗަށް، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ އެންމެ އަސާސީ ހައްގުތަކުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެންގެވުމަށް، ބިރަކާނުލާ ވެވަޑައިގެންނެވި ދޮގު ވައުދުތަކުގެ މަދު މިންވަރެކެވެ.

ފަސޭހަ މޮޅުގޮތް ބޭނުންވިނަމަ މާލެސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެޖޯރިޓީއާއި އެއްގޮތަށް ޕާޓީ ބަދަލުކޮށްލައިގެން ހިހޫ ތަނުން ކާލައިގެން އާދަމް އާޒިމަށް ވެސް ހުރެވުނީހެވެ. ސަރުކާރުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮތް މާލެ ސީޓީކައުންސިލްގައި ހުރި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތައް ހައްލުކުރަން އާދަމް އާޒިމް މަސައްކަތް ކުރީ އެމްޑީޕީއަށް ވަފާތެރިވެ ހުރެއެވެ. އުދަނގޫ ނަމަވެސް އާދަމް އާޒިމް ހިޔާރުކުރީ އެމްޑީޕީގެ މަސްލަހަތެވެ. އެމްޑީޕީގެ ކުރިއެރުމެވެ. އާދަމް އާޒިމް އިސްކަން ދެނީ ތެދުވެރި ހިދުމަތަށެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި ފުރިހަމަ ފަސް އަހަރު މާލެސީޓިއަށް ހިދުމަތްކުރަން އަލުން ނިކުތުމަށް އާދަމް އާޒިމް ނިންމުމާއެކު އާދަމް އާޒިމަށް ދޭ ވޯޓަކީ އެމްޑީޕީއަށް ދޭވޯޓެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ އެމްޑީޕީގެ ތެރޭގައި ބަޔަކު އެބަ އަޑުފަތުރައެވެ. އާދަމް އާޒިމަށް ދޭ ވޯޓަކީ އާރުސީސިއަށް ދެވޭ ވޯޓެއް ކަމަށް ދައްކަން މަސައްކަތް އެބަކުރެއެވެ. އާދަމް އާޒިމް އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި މާލޭ މޭޔަރުކަމަށް އިންތިހާބު ކުރިއިރުވެސް އާރުސީސީ އޮތެވެ. ބޭބެ ކާނަލް ނާޒިމް ހުރީ މުއިއްޒަށް ބައިއަތު ހިފައިގެންނެވެ. އޭރަކު މާލޭ މޭޔަރުކަމަކީ އާރުސީސީއަށް ހޯދާ ދެވުނު އެއްޗަކަށް ނުވިއެވެ. އެކަމަކު އެމްޑީޕީ ރޫޅާލަން ނިކުތް މީހުން އެނބުރިއައިސް އޭގެން މީހަކު މޭޔަރުކަމާ ހިފަންވީމާ މިހާރު އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި އާދަމް އާޒިމް މާލޭ މޭޔަރަކަށް ހޮވުމަކީ އާރުސީއަށް ހޯދާދެވޭ ގޮނޑިއެއް ކަމަށް ވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.  

އަނެއްކޮޅުން ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް ރައީސް މުއިއްޒު އަތް ގަދަކޮށްފައި އޮތްވަރުން މާލެސިޓި މޭޔަރު ކަމުގައި ޑރ. މުއިއްޒު ހިންގާފައިވާ ޖަރީމާތައް މުއިއްޒުގެ މެޖޯރިޓީ ކޮންޓްރޯލް އޮތް ސިޓީ ކައުންސިލްގައި ނުބެލި އޮތުމަކީ އާދަމް އާޒިމްގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މައްސަލަތައް ބަލަން މޭޔަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން ހުށަހެޅޭ ގޮތަށް ހުރިކަންކަން ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް އާދަމް އާޒިމް ހުރީ ހުށަހެޅިފައެވެ. ކައުންސިލުން ފާސްކޮށްގެން ނޫނީ ނުބެލޭ ގޮތަށް ހުރި ކަންކަން ބެލޭނީ ކައުންސިލުން ފާސްކޮށްގެންނެވެ. ކަންކަން އޮޅުވާލަން ނޫޅޭށެވެ.

ޑރ. މުއިއްޒުގެ މޭޔަރކަމުގައި ހިންގާފައިވާ ޖަރީމާތައް ނުބެލޭކަމަށް ވާހަކަ ދައްކާއިރު އެގެންޖެހޭ އެއްކަމަކީ މުއިއްޒާ ގުޅުންހުރި އެއްވެސް މައްސަލައެއް ބެލޭ އެއްވެސް ތަނެއް ރާއްޖޭގައި ނެތްކަމެވެ. އޮޑިޓް އޮފީހެއް އޭސީސީއެއް ފުލުހެއް ކޯޓެއް ކިޔާނެކަމެއް ނެތްތާއެވެ. ކަންކަން އެހެން އޮތް އިރެއްގައި މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެގެން ރައްޔިތުންނަށް ދޭންޖެހޭ ހިދުމަތްތައްނުދީ ހަނު ހުރުމަކީ އާދަމް އާޒިމުގެ ތޮބީއަތެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ރައްޔިތުންނާ ގުޅުން ހުރި ހިދުމަތްތައް ދިނުމަށް އާދަމް އާޒިމް ހާއްސަ އިސްކަމެއް ދިނެވެ. އެކަމުގެ ހެޔޮ ނަތީޖާ މާލެސިޓީން މިއަދު އެބަފެނެއެވެ. ހުސްވާހަކަ ދައްކާ މީހަކާއި އަމަލުން ނަތީޖާ ދައްކާ މީހަކާ އުޑާބިމާހާ ތަފާތުވާނެކަން އެމްޑީޕީ މެންބަރުންނަށް އެނގޭނެއެވެ.  

ހުޅުލޭ އެއަރޕޯޓްނުލާ ރާއްޖޭގެ ހަތަރު ހިސާބެއްގައި 4 ސަރަހައްދީ އެއަރޕޯޓް އޮތެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަތީފެން ވަރަށް ޓޫރިޒަމް އޮތީ ގެންގޮސްފައެވެ. ހުޅުމާލެ ހިއްކާ ބޯހިޔާ ވަހިކަމުގެ މަޝްރޫއުތައް ހިނގައިގެންފައިވެއެވެ. އާބާދީ ބޮޑު މަސްވެރި ގިނަ ރަށްރަށުގައި ބަނދަރު ހަދައިފައިވެއެވެ. ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ބޮޑު ދެ ސްކޫލުގެ އިތުރުން ކޮންމެ ރަށެއްގައި މަދަރުސާއެއް ހިންގިއެވެ. ސެކަންޑަރީ ތައުލީމަށް ހާއްސަކޮށްގެން ކުޅުދުއްފުއްޓާއި ހިތަދޫގައި ރީޖަނަލް ސްކޫލް ހިންގައެވެ. ޔުނިވަރސިޓީ ތައުލީމު ރާއްޖޭގައި ދޭން ފަށައިފިއެވެ. 

ބީއެމްއެލް އާއި އެސްޓީއޯ އާއި ސްޓެލްކޯ އާއި އެމްއޭސީއެލް އާއި އެމްޑަބްލިޔުއެސްއީ އާއި ދިރާގާއި އެމްޕީއެލްއާއި އެމްޓީސީސީ ކާމިޔާބު ކަމާއެކު އެކަށިގެންވާ ގޮތެއްގައި ހިނގަހިނގާ ހުއްޓެވެ. ކޮންސްޓްރަކްޝަން އިންޑަސްޓްރީ ފެށި ފުޅާވާން އޮތީ ފަށާފައެވެ. 100 ފޫޓް ހުންނަވަރުގެ ބޮޑެތި ޒަމާނީ މަސްދޯނި ފަހަރާއި މުދާއުފުލާ އުޅަދު ފަހަރު ގިނަވެ ހިތްވަރާއެކު މަސައްކަތްކުރާ މީހަކަށް ކުރިއަރާދާނެ މަގު ތައްމިނަށް ހުޅުވުފައި އޮތެވެ. 

ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ ކުރެވޭ ހޭދަ މިހާރާ އަޅާބަލާއިރު ގައުމުގެ ކުރިއެރުމާއި ފުދުންތެރިކަން އޭރު އޮތީ އިންތިހާ ދަރަޖައަށް މަތީގައެވެ. ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ ވެސް އޮތީ މިހާރާ އަޅާބަލާއިރު 90 ދަރަޖަ ދަށުގައެވެ. އެންމެ ފަގީރު ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓުން ނެއްޓި ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެވެގެން ދިޔައީވެސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައެވެ. 

އެހެން އެހުރިހާ ކަމެއް އޮތް އިރުވެސް ރައްޔިތުންނަށް ހައްގު މިންވަރު ހޯދުމަށް ތެދުވެ ބަޔަކު އޭރު އަޑުއުފުލިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައިތިބި އިތުބާރު ކުރެވޭ އެތައް ބަޔަކު ނިކުމެ މައުމޫނުގެ ދިގުލީ ވެރިކަން ބަދަލުކުރިއެވެ. އޭގެ 15 އަހަރު ފަހުން މުޅި ނިޒާމް އެއްކޮށް ފުޑުފުޑުވެ ގައުމުގެ ހީރަސް ކެނޑި ހައްދުން ނެއްޓި ދާއިރު ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި ބަސް ބުނާނެ އިތުބާރު ކުރެވޭ ހަމައެކަކުވެސް ނެތީހެއްޔެވެ. ގައުމު ހަމަ މަގަށް އެޅުވުމަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ކަމަކަށް ހަދާފައި ނިންމާލީހެއްޔެވެ. 

މައްޗަށްގޮޅީ ރައްޔިތުންނާ ރައީސް މުއިއްޒު ބައްދަލު ކުރެއްވުމުން އުސްތާޒު މުއިއްޒު ނިކުންނަވާ ރައީސް މުއިއްޒަށް އޮއްސާލެއްވީ ވާހަކަ ތަކަކީ އައުވާހަކަ ތަކެއްނޫނެވެ. އެންމެންނަށްވެސް އެނގޭ ގިނަ ކަންތައްތަކެއްގެ ތެރެއިން ދާދި ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. އެކަމަކު އެވަރުވެސް ކޮށްލާނެ އިތުބާރުކުރެވޭ އިލްމީ ގާބިލު އިތުރު މީހަކު ހަމަ ނެތީހެއްޔެވެ. ރައީސްގެ ކުރިމައްޗަށް އޮއްސާލާނެ އެކަހަލަ އެތައް ހާސް ވާހަކައެއް މިއަދު ރާއްޖޭގައި އެބައޮތެވެ. އިތުބާރު ކުރެވޭ ގާބިލު މީހުން ބޮޑު ވަރިހަމާގައި މިތިބެނީ ކީއްވެފާ ހެއްޔެވެ. ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ރައީސް މުއިއްޒު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވަން ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ނިކުންނާނެ އިލްމީ ގާބިލު އިތުބާރު ކުރެވޭ މުއިއްޒު ތަކެކެވެ.

ބައެއް މީހުން ކިޔާއުޅޭ ގޮތުގައި މިހާރު ރާއްޖޭގައި އޮތް މަޖިލިސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކަށްވުރެ މުއިއްޒުގެ އޮޅުހިޔަލަކާ މާ ވައްތަރެވެ. އެހެން އޮތް އޮޅުހިޔާ ފެސިލީޓީ އުވާލުން އަތޮޅު ކައުންސިލް އުވާލުމަށްވުރެ ރަގަޅުކަމަށް އެތައް ބަޔަކު އެބަކިޔައެވެ. ރައްޔިތުން އިންތިހާބު ކުރީމާ ހުވާކޮށްގެން އެތަނަކަށް ވަދެވުނީމާ ލަދެއް ހަޔާތެއް ގަންނަނީއެއް ނޫނެވެ. ހަމައެއް ލަމައެއް އޮންނަނީއެއް ނޫނެވެ. 

ހަރަދާއި އިސްރާފާއި ދަރަނީގެ ވާހަކަ ކަރުންނާރު ނަގާ ދައްކަމުން ހަރަދު ކުޑަކުރާނަމުގައި ރައްޔިތުން ބިކަކުރުން ނޫން ކަމެއް ނުކުރެއެވެ. ޖަޒުބާތުގައި ބޮޑެތިކަންކަން ނިންމާލާއިރު ކަމުގެ އެކޮޅުމިކޮޅެއް ބަލަނީއެއް ނޫނެވެ. ހަރަދު ކުޑަކޮށް ހިންގުމުގެ ލޭޔަރ ތުނިކުރުމުގެ ނަމުގައި ރާއްޖޭގެ އިދާރީދާއިރާތަކުގެ ގާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ގެއްލުވާލެވުނު އިރުވެސް ނޭނގުނެވެ.

އަންތަރީހެއް ނުވާނެހެއްޔެވެ. ހަރަދަށް ބަލާ ހަރަދު ކުޑަ ކުރާނަމަ ހުރިހާ އަތޮޅު ކައުސިލް ތަކުގެ ހަރަދުތައް އުޅޭނީ އޮޅުހިޔަލުގެ ހަރަދަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް މަތިގައެވެ. މުސާރައިގެ ގޮތުން ބަލާނަމަ ހުރިހާ އަތޮޅު ކައުނސިލްތައް ހިންގަން ހަރަދު ކުރާވަރު އޮޅުހިޔަލުގެ ކޮއްތަށް އެކަނި ހޭދަވާނެއެވެ. ދައުލަތަށް އެންމެ މަންފާ ބޮޑުގޮތަކީ ހަރަދު ބޮޑު ތަނެއް ލުހެލައިގެން ހަރަދު ކުޑަކުރުމެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ ގާނޫނީ ޒިންމާ އަކީ ސަރުކާރާއި ދައުލަތުގެ އިދާރާތައް ޖަވާބުދާރީކޮށް ގާނޫނު އަސާސީގައިވާ ހަމައިން ސަރުކާރު ހިންގާތޯ ބެލުމާއި ދިވެހީންނަށް ފައިދާވާނެހެން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާ މެނޭޖު ކުރުމެވެ. ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމާއި ދައުލަތުގެ މުދަލާއި ފައިސާ ހިމާޔަތްވާހެން ގާނޫނުތައް ހެދުމެވެ.

ގާނޫނީ ޒިންމާ އަދާ ކުރަން އޮޅުހިޔާ ކުދިންކޮޅު ވަނީ ނުކުޅެދީފައެވެ. ބަދަލުގައި ދަނީ ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ގޮތަކަށް ބިލެއް ވިއްޔާ ބިލެއް، ބަޖެޓެއް ވިއްޔާ ބަޖެޓެއް ފާސްކޮށްދީ ޒިންމާއިން ރެކި ރަބަރު ސްޓޭމްޕް ޖަހާދެމުންނެވެ. މަޖިލިހުގެ ރައީސް ވިދާޅުވަނީ މަޖިލިހުގައި ކަންކަން ބަހުސް ކޮށް ގޮތެއް ނިންމާނެ ތަޖުރިބާއެއް ވަގުތެއް ނެތްކަމަށެވެ. އެހެން ކަމަށްވާނަމަ ޝަރުތު ހަމަނުވާ ދައުލަތަަށް ބުރައަކަށްވާ ބަޔަކު ބޭތިއްބުމުގެ މާނައެއް ނެތެވެ. އުވާލަންޏާ އުވާލަންވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނަމުގައި އޮތް މުއިއްޒުގެ އޮޅުހިޔާ ކޮއްޓެވެ. 

މި ދަނޑިވަޅު ސިޓީތަކުގެ މޭޔަރުންގެ ގޮތުގައި ތިއްބެވި އެމްޑީޕީގެ ބޭފުޅުންނަށާއި އެމްޑީޕީގެ ކައުންސިލަރުންނަށް މަގާމު ކަށަވަރުކޮށް ދެވަނަ ދައުރެއް ހޯދައިދޭން ނޫޅެ ޕްރައިމަރީ ބާއްވައިގެން ޕާޓީގެ އެތެރެ ބައިބައިކުރުމަކީ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. އެމްޑީޕީގެ ކައުންސިލަރުން ނެތް ގޮނޑިތަކަށް ވާދަކުރާނެ ގާބިލު މީހުން ހޯދާ އާއްމު ޕްރައިމަރީއަކަށް ނުގޮސް ޕާޓީ ޓިކެޓް ދޭނެ މީހަކު ކަނޑައެޅުމަކީ ވެސް މިވަގުތު ވިސްނާލަން މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ކިތަންމެ ޑިމޮކްރެޓިކް ގޮތެއްކަމަށް ޕާޓީ ޕްރައިމަރީ ވިޔަސް ޕާޓީ އެކަތިގަޑަކަށް ހަދާ އެއްވާނެއްގައި ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރަން ބޭނުންނަމަ މިހާލަތުގައި ޕްރައިމަރީ ބޭއްވުމަކީ އެމްޑީޕީއަށް ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. ޕްރައިމަރީތަކުގެ ތަޖުރިބާއަށް ބަލައިލުމުން ބަލިވާ ކެންޑިޑޭޓާއި އެނާގެ ސަޕޯޓަރުން ކާމިޔާބުކުރާ ކެންޑިޑޭޓްގެ ފަހަތަށް އަރާ އެކުގައި މަސައްކަތްކޮށް ޕާޓީއަށް ގޮނޑި ހޯދައިދޭން އުޅެފައި އޮތްތަނެއް މަދުން ނޫނީ ނުފެނެއެވެ. 

ޕްރައިމަރީއެއް ބާއްވާ ނިމޭއިރު އެކުގައި މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ވަރަށް ތިބެނީ އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރުން އެއްކިބައިގާ އޮއްވާ ވާހަކަ ދައްކާލާ ނޫޅެވޭ ވަރަށް ޖެހި ފިތި ބާރުވެފައެވެ. ގައުމީ އިންތިހާބުތައް ގެއްލެން ދިމާވަނީ ޕްރައިމަރީގައި ވާ ޑެމޭޖުގެ ބޮޑު ކަމުންނެވެ. އެންމެ ފަހުން އޮތް ރިޔާސީ އިންތިހާބު އެމްޑީޕީއަށް ގެއްލުނީ ޕްރައިމަރީގެ ސަބަބުންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގިނަ ގޮނޑިތައް ގެއްލުނީވެސް ޕްރައިމަރީގައި އުފެދުނު ޖަޒުބަތުގައެވެ.

މިހާރު ކަންތައް ހުރި ހިސާބުން މާލޭ މޭޔަރ ކަމުގެ ގޮނޑި އެމްޑިއަށް ދިފައުކުރަން ފަސޭހައެއް ނުވާނެއެވެ. ވަދަވެރި ދެޕާޓީއެއްގެ ކުރިމަތިލުމަށްވުރެ މިހާރުވެސް މާލެ ސިޓީ މޭޔަރ ޕްރައިމަރީ އެމްޑިޕީގައިވަނީ ހޫނުވެފައެވެ. ޕޮރައިމަރީ ކާމިޔާބުކުރާ ކެންޑިޑޭޓަކާއެކު ޕާޓީއަށް ގޮނޑި ދިފާއުކުރުމަށް އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ވަރަށް އެއްކޮޅުން ދަނީ ސިޓިންގ މޭޔަރު ޑެމާޖުކުރަން މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެހެން ސިޓީތަކާއި ރަށްރަށުގެ ހާލު އެނގޭނީ ރަނގަޅަށް ޕްރައިމަރީގެ ފޯރި ހިފާލީމައެވެ. 

އެހެންނަމަވެސް ގާނޫން އަސާސީގެ ލާމަރުކަޒީ ބާބުގެ 230 އަދި 231 ވަނަ މާއްދާގައި ހިމެނޭ އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކާއި ގުޅޭ ބައި އުނިކޮށް އެމާއްދާތައް އިސްލާހު ކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު މުނާސަބު ކަމަކަށް ގާސިމް އިބްރާހީމަށް ވެއްޖެއެވެ. ލާމަރުކަޒީނިޒާމު ރާއްޖޭގައި ހިންގުމުގައި ކޮންމެހެން އޮންނަށް ޖެހޭ ތަނެއް ކަމަކަށް މިހާރަކު ގާސިމް އިބްރާހީމަކަށް ނުވިއެވެ. 

އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކަކީ ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ސަރުކާރަށް ފޯރުކޮށްދޭން ލާފައި އޮތް ލޭޔަރެއް ނޫންކަމެއް ގާސިމަކަށް ނޭނގުނެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުފެދިފައި އޮތީ ރަށުކައުންސިލާއި ސަރުކާރާ ދެމެދުގައި އޮންނަ ލޭޔަރެއްގެ ގޮތުގައި ނޫންކަން ގާސިމް ހަނދާނެއް ނެތެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އޮތީ އަތޮޅު ކައުންސިލް އޮވެގެން ރަށު ކައުންސިލްގެ ނިންމުމެއް ސަރުކާރަށް ނުފޯރުވި ހުއްޓޭގޮތަކަށްނޫން ކަމެއްވެސް ގާސިމަކަށް ނޭނގުނެވެ. 

އަތޮޅު ކައުންސިލަކީ ގާނޫނު އަސާސީގައި ބުނާ 19 އިދާރީ ދާއިރާ ކަމުގައިވާ އަތޮޅު ތަމްސީލްކުރާ މުއައްސަސާކަމެއް ގާސިމަކަށް ނޭނގުނެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލްގައި އެއަތޮޅެއްގެ މީހުންއުޅޭ ހުރިހާ ރަށެއް ތަމްސީލު ކުރެވޭ ކަމާއި އަތޮޅެއް އަތޮޅެއްގެ ގޮތުގައި ވަކިކުރެވިފައިވާ ވަކިކުރުން ނަގަހައްޓާ ދަމަހައްޓާ ގާނޫނީ މުއައްސަސާއަކީ އަތޮޅުކައުންސިލް ކަމެއްވެސް ގާސިމަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. 

މިނިސްޓްރީ އޮފް ސިޓީސް، ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އެންޑް ޕަބްލިކް ވަރކްސްގެ ނަމުގައި ވުޒާރާއެއް ހަދައިގެން ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކާ ދޭތެރޭގައި ބޯ ލޭޔަރެއް ލައިގެން ހިންގުން ވަރެއް ގާސިމަށް މިއަދުނެތިއްޖެއެވެ. ކުރީގެ އެޓޮލްސް މިނިސްޓްރީ ވުޖޫދުކޮށްގެން އެތައް ސިޔާސީ މަގާމެއް އުފައްދައިގެން އަތޮޅުތައް ހިންގުމުގެ ބާރު އެތަނަށް ނަގައިގެން ހިންގުމަކީ ހަރަދު ބޮޑު، އެފިސެންޓް ނޫން ކަމަކަށްވެސް ގާސިމަކަށް ނުވިއެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީގެ 71 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން ކަޑައަޅާ ގާނޫނު އަސާސީގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 19 އިދާރީ ދާއިރާގެ އިދާރާ ( އަތޮޅު ކައުންސިލް) އުވާލުމަކީ ކަނޑައެޅިގެން ގާނޫނު އަސާސީއާއި ހިލާފުކަމެއްކަން ގާނޫނު އަސާސީ އެކުލަވާލި ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަމުގައި ހުރި ގާސިމް އިބްރާހީމަށް އެނގުނުކަމަކަށް ނުހެދިއެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލުމަކީ އިދާރީ ދާއިރާތައް އުވާލުމެވެ. 

އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލީ ރަށުކައުންސިލްތަކާއި ސަރުކާރާ ދެމެދު އޮންނަ ލޭޔަރަކަށް ވެގެނެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތުގެ ހަރަދު ކުޑަކޮށް ހިންގުން އެފިސެންޓް ކުރާކަށްވެސް ނޫނެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލީ ގާސިމު ކަހަލަ ނުފުރޭ މަހުޖަނުންނަށާއި ސަރުކާރުގެ ވެރިންނަށް ލޫޓުވާލަން ފަސޭހަކުރާށެވެ.

އަތޮޅުކައުންސިލްތައް އުވާލުން މާމޮޅު ކަމަކަށް ގާސިމަށް ވެގެން އުޅެނީ ކީއްވެގެންކަން އެންމެނަށްވެސް އެނގެއެވެ. އަތޮޅުކައުންސިލް އުވާލުމުން ރަށްރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ އިހުތިސާސްގައި ނުހިމެނި އޮތޮޅުތަކުގައި ހުރި ހުރިހާ ފަޅުރަށަކާއި ފަރުފަރަކާއި ފަޅުފަޅަކާއި ފިނޮޅުތަކުގެ މައްޗަށް ބަސްކިޔޭނެ ގާނޫނީ ބާރުވެރިއެއް ނެތި ސިދާ ސަރުކާރުގެ ދަށަށް ގެންދެވުނީތާއެވެ. އޭރުން ސަރުކާރަށް ސަނާ ކިޔައިގެން ފަޅުފަޅާއި ފަޅުރަށްރަށް ބޭނުން ވަރަކަށް ގާސިމުގެ ފައިކޭޓަށް އަޅާލަން ފަސޭހަވާނެއެވެ.   

އެމްޑީޕީއަށް ވިޔަސް ވެރިކަން ލިބޭނީ އެކަތިގަޑެއްގެ ގޮތުގައި އޮވެ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވާ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ހޯދައިގެންނެވެ. އެތެރޭގެ ކޯޅުން ބޮޑުވެ ވާދަވެރިންނަށްވުރެ ބޮޑަށް އަމިއްލަ ޕާޓީގެ ތެރޭގައި އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔެއްގެ ކުށްހޯދާ ކުށްދެއްކުމުގައި އަވަދިނެތުނީމާ ވާދަވެރިން ދަނޑިވަޅުބަލާ އެނގަކުރި އެބަ ހިފައެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ކޮންފޮޓް ޒޯނުގައި ހުންނަވައިގެން ކުރައްވަނީ ކުރައްވާނެ ކަމެކެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. އިދިކޮޅުން ޖެހޭ އޮޔެއްވަޔެއް ނެތެވެ.

ވަކިމީހަކު ބާރުވެރިކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި އެނޫން އެންމެން ބަރަހަނާކޮށް އާއްމުންގެ ތެރޭގައި ޖަދަލުކުރަން ފެށުމުން މީހުން އެމްޑީޕީއަށް ކުރާ އިތުބާރު ދަނީ ގެއްލެމުންނެވެ. އެއްރޫހެއްގައި އެއް މިސްރާބަކަށް އެމްޑީޕީ ދަތުރުކުރާތަނެއް ރައްޔިތުންނަކަށް ނުފެނެއެވެ. ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވާ ގައުމު ހަމަމަގަށް އަޅުވަން ސިޔާސީ މަސައްކަތެއް ކުރާތަނެއް ނުފެނެއެވެ. 

ޕީއެންސީގެ ބާރުވެރިކަން މުޅި ދައުލަތުގައި ފެތުރިފައިވާއިރު ވަރުގަދަ އޮޕަޒިޝަނެއްގެ ގޮތުގައި އެމްޑީޕީން ކުރެވެން ހުރި ކަންކަން ކުރާތަނެއް ރައްޔިތުންނަކަށް ނުފެނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައިވެސް އެމްޑީޕީން އަށަގަންނަވާތަން ފެންނަނީ 2028 ރިޔާސީ ޓިކެޓް ލިބޭނީ ކާކަށްތޯ ބެލުމުގެ ރޫހެވެ. ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުން ތަކަށް ހައްލު ހޯދުމަށް ވަކިވަކީންނާއި ގަނޑުކޮށް އިހުތިޖާޖު ކުރުމުގެ ރޫހު އުފައްދާތީއެއް ނުފެނެއެވެ.   

ރާއްޖޭގައި ކަންކަން ވަމުންދާގޮތުން ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި ދޭތެރޭ ގިނަ ބަޔަކު ތިބީ މާޔޫސްވެފައެވެ. ޕާޓީ ނިޒާމަކީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ނިޒާމެއްކަމަށް މީހުން ގަބޫލުކޮށްފިއެވެ. އެއްވެސް ޕާޓީއަކީ އިތުބާރުކޮށް ކަމެއް ހަވާލުކުރާވަރު ބައެއް ނޫންކަމަށް މީހުން ދެކެން ފަށައިފިއެވެ.  

ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި ކުޑަވެސް އުންމީދެއް އޮތް ޕާޓީއަކީ އެމްޑީޕީއެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ގައުމާއި ޕާޓީއަށްވުރެ އަމިއްލަ މަަސްލަހަތު ކުރިއަށްނެރެ ޒިންމާދާރު އޮޕަޒިޝަނެއްގެ މަސައްކަތްނުކޮށް ރިޔާސީ ޓިކެޓާ ހިފަން ފެށުމުން އެމްޑީޕީއަށް ކުރި އިތުބާރުވެސް އެމްޑީޕީން ދަނީ ނަގާލަމުންނެވެ. ހަސަންކުރުސީ މީސްމީޑިއާގައި ކުރާވަރާއި ޔާމީނު ގޭފެންޑާގައި އިނދެ ކުރާވަރު ވެސް އެމްޑީޕީއަކަށް ނުކުރެވެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަންގެ މަގާމުގައި ފައްޔާޒު ހުންނަވައިގެން ޕާޓީއަށް ކޮށްދެއްވި ހިދުމަތްތަކަށް ޝުކުރު ދަންނަވާކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ފައްޔާޒު ކުރެއްވި މަސައްކަތްތައް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ)ގެ ހުރިހާ މެންބަރުން ބަލައިގަންނާނެ ކަމަށްވެސް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.  

"މަނިކުފާނުގެ ޗެއާޕާސަންކަމުގެ ދައުރު ވެގެންދިޔައީ ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީއެއް ގޮތުގައާއި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި އޮވެ މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހުނު ދުވަސްވަރަކަށެވެ. އެ ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ވެސް އަދި ބައެއް ފަހަރު އުނދަގުލާ އެކުވެސް ޕާޓީ ހިންގެވުމުގައި ވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރެއްވިކަން އަޅުގަނޑު ފާހަގަ ކުރަމެވެ." ރައިސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒަށް ރައީސް ސޯލިހު އެދިވަޑައިގަންނަވަނީ ބާއްޖަވެރި ދުވަސްތަކަކަށެވެ.

ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައިވެސް އަލަށް އިންތިހާބުވާ ޗެއާޕާސަނަކަށް މާތް އައްލާހުގެ ވާގިފުޅާއެކު ރައީސް ސޯލިހުގެ ފުރިހަމަ އެހީތެރިކަން ލިބެމުންދާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އެމްޑީޕީ އަށް އަބަދުވެސް ކުރިއެރުން އެދިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށްވެސް ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 

އިސްތިއުފާދެއްވި ފައްޔާޒު އިސްމާއީލްގެ ޗެއަތޕާސަން ކަމުގައި ގައުމީ ބޮޑު ދެ އިންތިހާބުން އެމްޑީޕީ ފޭލިވެ މާލޭ މޭޔަރކަން އެމްޑީޕީން ވަނީ ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ.  

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަށް ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ހިންގުން ބަދަލުކޮށްގެން ވަކި މީހެއްގެ އަތްމައްޗަށް ގައުމުގެ ހިންގުމުގެ ބާރު ފުރޮޅާލުމަށް ކުރި މަސައްކަތުގައި އެމްޑީޕީގައި ރެނދުލާ ނުފެޅޭ ކަމަކަށް ވެސް ނުވާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ސްޕަރ މެޖޯރިޓީ ލިބުމުން މަޖިލީހުގެ ރައީސް ކަމަށް އިސްވީ އެމްޑީޕީގެ އޭރުގެ ރައީސެވެ. މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުގެ ބާރުތައް އަތްޕުޅަށް ނެންގެވުމަށްފަހު ރައީސް ނަޝީދު ދެން ދިމާކުރެއްވީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ވެރިކަން ފޮރޮޅާލުމަށެވެ. މިހުރީވެސް ހަގީގަތެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ މައްސަލައިގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތާއި ސަރުކާރާއި ހިޔާލު ތަފާތުވެ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ އަހަރުތެރޭގައި އެމްޑީޕީގެ މައިގަޑަށް ލޮޅުއްއަރާ ރެނދުލިއެވެ. އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އަދި މަޖިލީހުގެ ރައީސް އިސްވެ ހުންނަވާ ސަރުކާރާ ދެކޮޅު ފިކުރުތަކާއި ހަރަކާތް މަޖިލީހާއި ޕާޓީގެ ތެރޭގައި ހިންގަން ފެށިއެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ސެކެރެޓްރިޢޭޓްގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް ރައީސް ނަޝީދުގެ އަތްޕުޅުގައި އޮވެމެ ބޭއްވި ދާއިރާ އިލެކްޝަންގައި ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ކޮންޓްރޯލް ޕާޓީގެ ރައީސް ނަޝީދަށް ގެއްލުނެވެ. ރަނގަޅަށް އެމްޑީޕީ ދެފަޅިވީ ރައީސް ނަޝީދަށް ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ކޮންޓްރޯލް ގެއްލި ޗެއަރޕާސަންގެ އިންތިހާބު ގެއްލުނު ހިސާބުންނެވެ. ރައީސް ނަޝީދު ތާއީދު ކުރެއްވި އިމްތިޔާޒް ފަހުމީ ބަލިކޮށް ރައީސް ސޯލިހުގެ ކެންޑިޑޭޓް ފައްޔާޒް އިސްމާއީލްއަށް ޕާޓީގެ ޗެއަރ ޕާސަންކަން ލިބުނުންނެވެ.

ޕާޓީއާއި ސަރުކާރު އެއް މިސްރާބަކަށްވެ ރައީސް ނަޝީދު ބާކީކޮށްގެން އެމްޑީޕީ ހިންގައިގަތީ އެ ހިސާބުން ފައްޔާޒު އިސްމާއީލުގެ އާރުކާޓީ ކަމުގައެވެ. ނަތިޖާއެއްގެ ގޮތުން ރައީސް ސޯލިހުގެ އިގްތިސޯދީ ވަޒީރު ފައްޔާޒު އިސްމާއީލަކީ ސޯލިހު ސަރުކާރުގެ އަދީބު ކަމުގައި ސިފަކޮށް "ބްރޯ"ގެ ނަމުން ފައްޔާޒަށް ނަން ދިނެވެ. ފައްޔާޒު އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ބޭއްވި ކޮންގްރެސް އިން ނަޝީދަށް އެމްޑީޕީން ދައްކާދިނީ އެމްޑީޕީގައި ނަޝީދުގެ ސައިޒެވެ.

އެންމެ ފަހުން ފިކުރެއްގެ ދިރުން އުފަންވެ އިދިކޮޅަށްވުރެ އިދިކޮޅުވެގެން އެމްޑީޕީ އަކީ ވަގުންގެ ނެޓްވޯކެއް ކަމަށް ސިއްކަ ޖަހައިގެން ޕާޓީ ރޫޅާލަން ރައީސް ނަޝީދު ފާޅުގައި ނިކުންނެވުމުން ވާނެ ޑެމޭޖެއް ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ މާކުރިން އޮތީ އެމްޑީޕީއަށް ވެނިމިފައެވެ. އޭރު އެމްޑީޕީން ނަޝީދަށް ދޯކާއެއް ދިނިއްޔާ ދޭނީ ފައްޔާޒުގެ ފުރިހަމަ ބައިވެރިވުން ނެތިކަމަށް މީހަކު ގަބޫލެއް ނުކުރާނެއެވެ.  

ވަރަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރި ދުވަސްވަރެއްގައި އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރޝިޕުގައި ފަސްޖެހިވަޑައިނުގެން ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރައްވާ ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ގަބޫލުކުރުންތަކާއި ހަމަތައް ދެމެހެއްޓެވުމަށް ޗެއަރޕާސަންގެ ހައިސިއްޔަތުން ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރައްވާކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

އެމްޑީޕީ ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ކުރިއަށް އޮތްތާ ކުރަންހުރި މަސައްކަތުގައި އިރުޝާދާއި ތާއީދާއި އެއްބާރުލުން ދެއްވުމުގައި ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް ދެމިހުންނަވާނެ ކަމަށް ޔަގީންކުރައްވާ ކަމަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން ކަމުން އަލްއުސްތާޒު ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް އިސްތިއުފާ ދެއްވީ ރޭގައެވެ. ފައްޔާޒު މަގާމުން އިސްތިއުފާދެއްވީ ރިޔާސީ އިންތިހާބަށް ވާދަކުރުމުގެ ހަމަހަމަ ފުރުސަތު ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ކަމަށްވެއެވެ. 

ގިނަ އަދަދެއްގެ ޑްރައިވަރުން ސަރުކާރުގެ ޓެކްސީ ލައިން ހިޔާރުކޮށްފިނަމަ އެތައް ސަތޭކަ ކާރަކާއި ވޭނެއް ހުއްޓި އެއްގަމުގެ ދަތުރު ފަތުރަށް ސްނާމީއަކަށް ސަރުކާރުގެ ޓެކްސީލައިން ނުވެއެއް ނުދާނެއެވެ. ކަލަސީންނަށް ނައު ބައުނުވާ އުސޫލުން ރިސްކު ފްރީކޮށް ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުން އުޅެން ދިމާކޮށްފިނަމަ ސަރުކާރުގެ ޓެކްސީލައިންގެ ސަބަބުން ސަރުކާރަށް ފޫނުބެއްދޭވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުން ވާނެއެވެ. 

ސަރުކާރުގެ ޓެކްސީލައިންގެ ޓެކްސީތައް މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށް ދައުލަތުން ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރަންޖެހި ސަރުކާރުގެ ސަބްސިޑަރީ ޗޭނަށް އިތުރުވާ ބޮޅަކަށް ޓެކްސީ ލައިން ވެެގެން ދާނެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ސަރުކާރުގެ ޓެކްސީ ދުއްވާ ޑްރައިވަރުން އަމިއްލަ ޒިންމާގައި މިހާރު އުޅަނދު ބަލަހައްޓާހެން ސަރުކާރުގެ އުޅަދެއް ނުބަލަހައްޓާނެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދާނީ ގްރައުންޑްވާ ވެހިކަލްތައް ސަރުކާރުގެ ޓެކްސީ ލައިނުގައި ގިނަވުމެވެ. އެހެންކަމުން ސަރުކާރުން ބަލަހައްޓަންޖެހޭ ނުކުޅެދޭ ދަރިއަކަށް ނޫނީ ޓެކްސީ ލައިނު ނުވާނެއެވެ. 

އެތައް ބަޔަކު އާމްދަނީ ހޯދަން ތަރުތީބުވެގެން ހިންގަމުންދާ ދާއިރާއެއްގެ ތެރެއަށްވަދެ ސަރުކާރުން ޓެކްސީ ކުރަން އުޅުމުން ޓެކްސީތަކުގެ ފެންވަރު ދަށްވެ މިހާރަށްވުރެވެސް ޓެކްސީ ލިބުން ދަތިވުންނޫން ކަމެއް ސަރުކާރުގެ ޓެކްސީލައިން ތައާރަފްކުރުމުން ނުވާނެއެވެ. 

ސަރުކާރުން ޓެކްސީލައިން ތައާރަފް ކުރުމަކުން ކާރޫބާރު ބޮޑު ތޮއްޖެހިފައިވާ އަޑިގުޑަން މާލޭގެ މަގުތައް ފުޅާވެ ބޮޑެއް ނުވާނެއެވެ. ތޮއްޖެހުމެއް ވެސް ނުކެނޑެނެއެވެ. ޓެކްސީ ކުރަން ސަރުކާރުން އަލަށް ވެހިކަލްތަމެއް މާލޭ މަގުމައްޗަށް ނެރުމުން އިތުރަށް ތޮއްޖެހުން ނޫންކަމެއް ނުވާނެއެވެ. 

ސަރުކާރުން ބޮޑުހަރަދެއް ކޮށްގެން ގިނަ އަދަދެއްގެ ޓެކްސީތަކެއް ގަތުމުން ބަޔަކަށް ކަމިޝަނުގެ ގޮތުގައި އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާ ލިބޭނެއެވެ. ޓެކްސީ ލައިން ގާއިމުކުރުމުގެ ނަމުގައި ބަޔަކު ސަރުކަރުން ލޫޓުވާލުން ނޫން އެހެން މަންފާއެއް ސަރުކާރު ޓެކްސީ ލައިނަކުން ނުވާނެއެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް 19 އަތޮޅާއި މާލޭގެ ވާހަކަ 20 އިދާރީ ދާއިރާގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އިންތިހާބީ ދާއިރާތައް ކަނޑަ އަޅަނީ އެ 20 އިދާރީ ދާއިރާގެ ތެރެއިންކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ގާނޫނު އަސާސީގައި ބުނެއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންކުރާ 20 އިދާރީ ދާއިރާ ތަމްސީލު ކުރަން ވަކި މުއައްސަސާއެއް ނުހުންނަ ގޮތަށް އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލެވިގެން ނުވާނެއެވެ. 

ސިޓީތަކާއި ރަށްތައް ޢޭގެ އަމިއްލަ ޒާތުގައި މިނިވަންކަމާއެކު ހިންގުމުގެ އިހުތިޔާރު ލިބުމަކީ އެ އަތޮޅެއްގެ އަތޮޅުވަންތަކަން ގެއްލެންޖެހޭ ސަބަބެއްނޫނެވެ. ސީޔާސީ ގޮތުން ރާއްޖެ ބައިކޮށްފައިވާ ބައިކުރުން ކަމުގައި އަތޮޅުތަކުގައި ކޮންމެ އަތޮޅެއް ތަމްސީލު ކުރާނެ ގާނޫނީ އިދާރާއަކާއި ވެރިއަކު ހުންނަން ޖެހޭނެއެވެ. ކޮންމެ އަތޮޅަކަށްވެސް އެ އަތޮޅުކަމަށް ކަނޑައަޅާއިފައިވާ ސަރަހައްދަށް އޮންނަ ހައްގުތަކާއި ޒިންމާތަކެއް އޮންނާނެއެވެ. ވަކި ރަށެއްގެ އިހުތިސޯސުގައި ނުހިމެނި އަތޮޅުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި އޮން ސަރަހައްދުތަކާއި ބިންތަކާއި ތަކެއްޗަށް ޒިންމާވާ ގާނޫނީ ބާރުވެރި ފަރާތެއް އަބަދުވެސް ހުރެއެވެ. ހުންނަންވެސް ޖެހެއެވެ.

މީސް މީހުން ރަށްރަށަށާއި އަތޮޅު އަތޮޅަށް ނިސްބަތްކޮށްގެން ވަޒަންވަރިކަމާއި ރަށްވެހިކަން ދީގެން އުޅޭ ގައުމެއްގައި އަތޮޅަކީ ޖޯގްރަފިކް ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ފުއްދާލެވޭ ވަރަށްވުރެ ދިވެހިންގެ ގައުމިއްޔަތާއި ގުޅިފައިވާ ރާއްޖޭގެ މައި ސިފައެވެ. ގާނޫނު އަސާސީގައި އެ ވާހަކަ އޮޅުމެއް ނެތް ވަރަށް ބަޔާންކޮށްފައި އެބައޮތެވެ.

ރާއްޖޭގައި މީހުން އުޅެން ފެށީއްސުރެ އަތޮޅަކީ ވަކި ހާއްސިއްޔަތެއް އޮންނަ ގައުމިއްޔަތުގެ ރުކުނެކެވެ. އަތޮޅު ނެތި ރާއްޖެއެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. އަތޮޅަކީ ޖޯގްރަފީ ގޮތުން ވަކި ސިފައެއް ލިބޭތީ ހަމައެކަނި ނަމެއްގައި އޮންނަ އެެއްޗެއް ނޫނެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ރާއްޖެ ބައިކޮށްފައި އޮންނަ ބައިތަކަށް ކިޔާ ނަމަކީ އަތޮޅެވެ. އިދާރީ ހިންގުން މުޅިން ވަކީން މިނިވަން ކަމާއެކު ހިންގާތާ އެތައް ޒަމާނެއް ވެގެން ދިޔައިރު އަދިވެސް މާލެއަކީ ކ. މާލެއެވެ. 

ވިއްސާރަވެ ބޯކޮށް ވާރޭވެހިއްޖެއްޔާ މާލޭގެ ރައްޔިތުން އުޅެމުން ދިޔަ ހާލުން ކުރުމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ސަލާމަތްވީ ދުރުވިސްނޭ ހިންގުންތެރި މުރާލި މޭޔަރެއްގެ ހިކުމަތު އަމަލާއި ބުރަ މަސައްކަތުންކަން އެއީ ފެންނަން އޮތް އެއް މިސާލެވެ. ވިއްސާރަ ވާއިރަށް މާލޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ނުނިދާ ހޭލާތިބެގެން ވެލި ބަސްތާ ޖެހުމަކީ ސިޓީ ކައުންސިލާއި ސިފައިނާއި ފުލުހުނާއި އެތައް ގެއެއްގެ އެތައް ބަޔަކު އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ކުރަމުން ދިޔަދިޔުން މާޒީއަށް ބަދަލުކޮށްލީ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމްގެ ހިއްވަރާއި ފަންވަރުންނެވެ. 

22 ޖެނުއަރީ 2024 ގައި ހުވާކުރެއްވުމަށް ފަހު މާލޭ މޭޔަރ އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެއްވި އެއްކަމަކީ މާލޭގައި ފެންބޮޑުވުން ހައްލުކުރެއްވުމެވެ. ފެން ބޮޑުވުމަށް އަވަސް ހައްލެއް ހޯއްދަވާ ދެއްވުމަށްޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ސަރަހައްދުތަކުގެ ޓެކްނިކަލް އެސެސްމެންޓު ހެއްދެވިއެވެ. އެންމެ ބޮޑަށް ފެންބޮޑުވާ 280 އަށް ވުރެ ގިނަ ގެއަށް މޭޔަރ ޓެކްނިކަލް ޓީމަކާއެކު ވަޑައިގެން ވެސް އެސެސްމެންޓުތައް ހެއްދެވިއެވެ.

މިހިނގާ ދެއަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައިވެސް 40 އަށްވުރެ ގިނަ އާއިލާ ފެން ބޮޑުވެގެން އަމިއްލަ ގޭގައި ނޫޅެވިގެން އެހެންތަންތަނަށް ވަގުތީ ގޮތުން ބަދަލު ކުރަންޖެހުނެވެ. ގެތަކުގައި އުޅޭ މީހުން ނުނިދާ ތިބެ ފެން ހިންދަން އުޅެންޖެހުނެވެ. ފެން ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ގޭގައި ހުންނަ ހުރިހާ މުދަލެއްހެން ހަލާކުވެގެން އުކާލަން ޖެހިފައި ހުރީ މަދެއްކޮށް ނޫނެވެ. އެތައް ދުއްވާ އެއްޗެއްގެ އިންޖީނު ހަލާކުވެ މާލީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހުނަށް ލިބުމަކީ މީގެކުރީން އާންމު ކަމެކެވެ. 

ފެން ބޮޑުވާ ގެތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނަށް މޭޔަރ ވައުދުވެ ވަޑައިގަތީ ފެންބޮޑުވުން ހައްލުކޮށްދީ އެ ރައްޔިތުން އެތައް އަހަރެއްވަންދެން ތަހައްމަލު ކުރަމުން ދިޔަ ދަތި އުނދަގުލުން ނެރެދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. ލަސްތަކެއް ނުވެ މޭޔަރެއްގެ ހުޝިޔާރުކަމާއި ހީވާގިކަމާއި ދުރުވިސްނުމުގެ ހެޔޮ އަސަރު މާލޭން ފެންނަން ފެށިއެވެ.

ވިއްސާރަވާން ފަށާއިރަށް ވެލި ބަސްތާ ޖަހަން ބޭނުންވެގެން ކޯލްސެންޓަރަށް މާލޭން ލިބެމުން ދިޔަ އެތައް ސަތޭކަ ކޯލް އައުން ހުއްޓިއްޖެއެވެ. މާލޭގެ 280 އަށް ވުރެ ގިނަ ގެއަށް ފެންވަދެ އެތައް ރައްޔިތަކަށް އާދަކޮށް ބޮޑެތި ގެއްލުން ލިބެމުން އޭރު ދިޔަދިޔުން ހައްލުވެއްޖެއެވެ. މާލެއަކީ އެހުރިހާ ތަކުލީފްތަކުން ސަލާމަތްވެ ފެންބޮޑުވުމުގެ ނުރައްކަލުން މިންޖުވެފައިވާ ރަށަކަށް ބަދަލު ކޮށްލައިފިއެވެ. އާދަމް އާޒިމްގެ މޭޔަރުކަމަށް ދޮޅުއަހަރު ނުވަނީސް މާލޭގައި ފެންބޮޑުވުމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކޮށް ދެއްވައިފިއެވެ. ނަތީޖާ ނެރެދެއްވައިފިއެވެ. 

ތަސްމީނު ވެރިކަމަށް ކުރި ދަތުރުގައި ޑީއާރުޕީ ރޫޅި ބުރަ ބުރައިގެން ގޮސް ޔާމީނުގެ އަތްމައްޗަށް މައުމޫނިޒަމްގެ ބާރުތައް ދިޔުމުން ޑީއާރުޕީގެ ލީޑަރޝިޕްގައި ތިބި ބަޔަކު ތަސްމީނާއި އެކު އެމްޑީޕީއާ ގުޅުނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންވީ އެމްޑީޕީއަށްޓަކާ ބުރަ މަސައްކަތް ކޮށްދޭ އިހުލާސްތެރި ބަޔަކަށެވެ. އެމްޑީޕީއާއި ގުޅުނީއްސުރެ ދެގޮތެއްނުވެ އެމްޑީޕީގެ އަސާސްތައް ދެމެހެއްޓުމުގައި އޮނަރަބަލް ޝާހިދާއި ރޮޒޭނާ ފަދަ ބޭފުޅުން ކެނޑިނޭޅި ގެންދަވަނީ މަސައްކަތް ކުރައްވަމުންނެވެ. އެމްޑީޕީ އެ ބޭފުޅުންނަށްޓަކައި ފަހުރުވެރިވާ ވަރަށެވެ. އެކަމަކު އަލީ އާޒިމް އުޅުނީ ރޫޅާލާ ނޫން ގޮތެއް ހޯދޭތޯއެވެ.

އަލީ އާޒިމްގެ ފުށުން އެމްޑީޕީގެ އަސާސްތައް ނަގަހައްޓާ ދެމެހެއްޓިތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ޕީޖީ ލީޑަރކަމުގައި ހުރެ މަޖިލީހުގެ އޭރުގެ ރިޔާސަތާއި ގުޅިގެން އެޖެންޑާ 19 ފޭލިކޮށްލީއެވެ.  އިދިކޮޅަށްވުރެ އިދިކޮޅުވެގެން އެމްޑީޕީގެ ދެވަނަ ވެރިކަން ފޭލިކޮށްލަން ވެސް އަލީ އާޒިމް ނުކުރާ އެއްކަމެއް ނެތެވެ. ފިކުރެއް ދިރުވަން އުޅެ ފޭލިވެގެން އެމްޑީޕީ ދޫކޮށް ނިކުމެ އެމްޑީޕީ ނޫންގޮތެއް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އެމްޑީޕީއާއި މެދު ރައްޔިތުންގެ ހިތުގައި ޝައްކުތައް އުފައްދާ ނަފްރަތު އުފައްދާ ޕީޕީއެމްއާއި ގުޅިގެން އެމްޑީޕީ ރޫޅާލަން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.

އެންމެ ފަހުން ވަގުންގެ ނެޓްވޯކެއް ކަމުގެ ސިއްކަ އެމްޑީޕީގައި ޖަހައިގެން އެމްޑީޕީއާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކޮށް ޑރ. މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ވެސް ގެނައީއެވެ. އެމްޑީޕީ ނޫން ގޮތެއް ހޯދަން ކުރި މަސައްކަތުން ރާކަނިމަސް ކެވި ހީކުރި ގޮތަށް އެމްޑީޕީގެ ކޮންޓްރޯލް ނުނެގި ސިޔާސީ ގޮތުން ބާކީވެ ނެގިގާގަޑަށް ބޮލިއެރިޔަސް އެމްޑީޕީގެ ވަފާތެރިންނަށް ކާކަކީ ކާކުކަން އޮޅުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުންނަކީ ގަރަހިތަ ތަކެއް ނޫނެވެ.

ރަނގަޅަށް ހިނގަ ހިނގާ ހުންނަ ކަންކަން ނޫން ގޮތެއް ހޯދައިގެން ބަދަލު ކުރުމަކަށް އެއްވެސް އިރަކު އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުން ތަރުހީބެއް ނުދޭނެއެވެ. ނޫން ގޮތް ހޯދަން އުޅެގެން ނިކުތް ނަތީޖާތައް ހިތިވެފައި ގޯސްކަން އެމްޑީޕީ ގިނަ މެންބަރުންނަށް އެނގެއެވެ. އަދިވެސް ގަދަކޮށް އުޅެވެނީ އެމްޑީޕީ ރޫޅާލުމަށެވެ. ކިތަންމެ ގަދަކޮށް އުޅުނަސް އެޖެންޑާ19 ފޭލިކޮށްލި ޕީޖީ ލީޑަރަށް އިތުބާރެއް ނެތެވެ. 

ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުގެ މީޑިއާ ކޯޑިނޭޓަރ ޢަބްދުއްލާ ސިރާޖް, ހީރަސް ނިއުސްއަށް ދެއްވި ބަސްދީގަތުމުގައި ވިދާޅުވީ މި އަހަރުގެ ގުރުުއާން މުބާރާތް ކުރިއަށްދާނީ ނޮވެމްބަރ 20 އިން ނޮވެމްބަރ 22 ގެ ނިޔަލަށް ކަމަށެވެ. މި އަހަރުގެ މުބާރާތުގައި 196 ބައިވެރިން ވާދަކުރުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. އެއީ ބަލައިގެން ކިޔެވުމުގެ ގޮފީގައި 126 ބައިވެރިން އަދި ނުބަލައި ކިޔެވުމުގެ ބައިގައި ވާދަކުރާ 70 ބައިވެރިންނެވެ. 

މުބާރާތް ބެހިފައިވާ ބައިތަކަކީ:

• ބޭބީ ނާސަރީ އަދި ނާސަރީ
• ފައުންޑޭޝަން ސްޓޭޖް (އެލް.ކޭ.ޖީ އަދި ޔޫ.ކޭ.ޖީ)
• ކީ ސްޓޭޖް 1
• ކީ ސްޓޭޖް 2
• ކީ ސްޓޭޖް 3
• ކީ ސްޓޭޖް 4
• ކީ ސްޓޭޖް 5 (ކީސްޓޭޖް 4 ނިމި 19 އަހަރު ނުފުރޭ)
• 19 އަހަރުން މަތި

މުބާރާތް ފެށުމުގެ ޚާއްޞަ ރަސްމިއްޔާތު އޮންނާނީ 20 ނޮވެމްބަރ 2025 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ 08:00 ގައި ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުގައެވެ. މި އަހަރުގެ މުބާރާތުގެ ވާދަކުރާ 115 އަންހެން ބައިވެރިން އަދި 81 ފިރިހެން ބައިވެރިންގެ ކިޔެވުން ކުރިއަށްދާނީ ކުލަބުގެ އިދާރާ ބ.ތުޅާދޫ، ބުލޫސްޓަރގައެވެ.

މުބާރާތް ކުރިޔަށްދާ 4 ދަންފަޅިއަކީ:

• ރޭގަނޑު 20:00 އިން 10:45 އަށް
• ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ހެނދުނު 7:00 އިން 11:00 އަށް
• މެންދުރު ފަހު 14:00 އިން 16:00 އަށް
• ހަވީރު 16:00 އިން 18:00 އަށް

ކީރިތި ގުރުއާން ކިޔެވުމުގެ ޤައުމީ މުބާރާތުގައި ވާދަކުރާނެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ތުޅާދޫގެ ދަރިވަރުންނާއި އާންމު ރައްޔިތުންތަކެއް އުފައްދާ އެ ފަރާތްތަކަށް ގައުމީ މުބާރާތުގައި ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނުމުގެ މާތް މަގުސަދުގައި ރަށު ފެންވަރު ރަނގަޅު ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުބާރާތަކަށް މި މުބާރާތް ހެދުމަކީ ކުލަބުގެ މުއައްސިސުންނާއި، ހިންގާކޮމިޓީ އަދި އާންމު މެންބަރުން ހާއްސަ އިސްކަމެއް ދެއްވައިގެން ކުރައްވާ މާތް އަދި އެހާމެ ބުރަ މަސައްކަތެކެވެ. މި ގޮތުން، ކީރިތި ގުރުއާނާއިބެހޭ ގައުމީ މަރުކަޒުން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ގުރުއާން ކިޔެވުމުގެ 37 ވަނަ ގައުމީ މުބާރާތުގައި ދެވަނަ ފަހަރު ތުޅާދޫ ސްޕޯޓްސް ކުލަބުގެ 7 ބައިވެރިއަކު މުބާރާތުގައި ތަމްސީލުކުރިއެވެ. އަދި، މުހައްމަދު އާރިކު އަހުމަދު ސޯލިހު، ކަރަންކާމާގެ، ބ. ތުޅާދޫ ބަލައިގެން ކިޔެވުމުގެ ރޮނގުން 5 ފޮތުގެ ބައިން ފަހުރުވެރި 2 ވަނަ ހާސިލްކޮށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގުރުއާން ކިޔެވުމުގެ ގައުމީ މުބާރާތަކުން ކުލަބަށް ފަހުރުވެރި ޝަރަފް ހޯދައި ދިނެވެ.

މުބާރާތުގެ ވަނަތަކަކީ:

• ފައުންޑޭޝަން ސްޓޭޖުން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ، 3 ވަނަ
• ކީ ސްޓޭޖް 1 ން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ، 3 ވަނަ
• ކީ ސްޓޭޖް 2 ން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ، 3 ވަނަ
• ކީ ސްޓޭޖް 3 ން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ، 3 ވަނަ
• ކީ ސްޓޭޖް 4 ން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ، 3 ވަނަ
• ކީ ސްޓޭޖް 5 ން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ، 3 ވަނަ
• 19 އަހަރުން މަތިން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން 1 ވަނަ، 2 ވަނަ، 3 ވަނަ
• މުޅި މިބާރާތުން، ބަލައިގެން އަދި ހިތުން ކިޔެވުމުގެ ގޮފިން އެންމެ މޮޅު ތިން ބައިވެރިން

މި މުބާރާތުގެ ވަނަވަނައަށް އަންނަ ފަރާތްތަކަށް ހަނދާނީ ލިޔުމާއި، އިނާމާއި، ހަނދާނީ ފިލާއާއި އައްޑަނައިގެ އިތުރުން އަދި ކީރިތި ގުރުއާން ކިޔެވުމުގެ 37 ވަނަ ގަައުމީ މުބާރާތުގައި ކުލަބު ތަމްސީލުކުރި ބައިވެރިންނާއި އަދި ޝަރަފުވެރި ވަނަ ހާސިލުކޮށް ގައުމީ ފެންވަރުގައި ތުޅާދޫގެ ނަން ރަން އަކުރުން ފަވާލި ބައިވެރިންގެ އަގުވަޒަންކުރުމަށް ބޭއްވޭ، ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުގެ 22 ވަނަ ގުރްއާން މުބާރާތް ނިންމުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު 01 ޑިސެމްބަރ 2025 އާއި 03 ޑިސެމްބަރ 2025 ދެމެދުގެ ތާރީޚެއްގައި ތުޅާދޫ ސްޕޯރޓްސް ކުލަބުގެ އިދާރާގައި ބޭއްވުމަށް އަންނަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

އަތޮޅުތަކުގައި މީހުން އުޅޭ ރަށްރަށާއި ފަޅުރަށް ރަށާއި ފިނޮޅު ފިނޮޅާއި ފަރުފަރާއި ހައުހަލާއި ފަޅުފަޅާއި ގިރިއާއި އެނޫންވެސް އެތައް ތަނެއް ހިމެނެއެވެ. މީހުންއުޅޭ ރަށްރަށުގެ އިހުތިސާސްގައި ނުހިމެނޭ އެތައް ފަޅުރަށަކާއި ފިނޮޅަކާއި ފަޅެއް ފުވައްމުލަކު ފިޔަވާ އެހެން ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި އޮވެއެވެ. އެހުރިހާ ތަންތަނެއް ސިޔާސީ ގޮތުން ބައިކޮށް މުޅި ސަރަހައްދު ނިސްބަތްވެފައި އޮންނަނީ ކޮންމެވެސް އަތޮޅަކަށެވެ. 

އަތޮޅެއްގައި މީހުންއުޅޭ ރަށްރަށުގެ އިހުތިސާސްގައި ނުހިމެނި އަތޮޅެއްގައި އޮންނަ ސަރަހައްދުތަކަކީ އަތޮޅު ކައުންސިލް ނުވަތަ އަތޮޅު އޮފީހުގެ އިހުތިސާސްގައި ހިމެނޭ ތަންތަނެވެ. ރިސޯޓް ހެދުމަށް ނުވަތަ އިގުތިސޯދީ ކަމަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ރަށެއްގެ އިހުތިސާސްގައި ނުހިމެނޭ އެތައް ސަރަހައްދެއް ގިނަ އަތޮޅުތަކުގައި މިހާރުވެސް އެބައޮތެވެ. އެހެން އެކަން އޮއްވާ ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުތަކެއް ރަށްމެދުވުމުގެ ސަބަބަކަށް އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލުން ވެގެންދާނެއެވެ. 

އަތޮޅު ކައުންސިލް އުވާލުމުން އަތޮޅުވަންތަކަން ގެއްލި ރާއްޖޭގެ އެންމެ ހާއްސަ ސިފަ ގާނޫނީ ގޮތުން ގެއްލިގެން ދާނެއެވެ. އޭރަކުން ބ.އޭދަފުއްޓެއް ހދ.ހަނިމާދުއެއް ލ.ފޮނަދު އެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ތަމްސީލު ކުރާނެ އިދާރާއެއް ނެތި ކޮޅުމަޑުލެއް ހައްދުން މައްޗެއް ފާދިއްޕޮޅެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ އެކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރ ކުރައްވާފައިވާ އަލްއުސްތާޒު ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް ވިދާޅުވާ ގޮތުން ގޫގުލުން އިންޓަނޭޝަނަލް ސަބްމެރިން ކޭބަލް ލޭންޑިން ސްޓޭޝަނަކާއި ނެޓްވާކް ފެސިލިޓީއެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމުކުރުމުން ރާއްޖެއިން އަމިއްލައަށް ނެގެން އޮތް ބޮޑު ފައިދާއެއް ގެއްލިގެންދާނެއެވެ. އިންޑިއާ ކަނޑުގެ އަޑީން ދެބައްރު ގުޅުވާލަން އަޅާ ކޭބަލް ވިއުގައެއްގައި ކްލިޕް ޖަހާލަން ދިވެހި ނަމެއް ކިޔައިގެން ކްރިސްމަސް އައިލެންޑާއި ހިތަދޫ ސިޓީ ބޭނުންކޮށްލާ ކޮށްލުމުން ރާއްޖެއަށް އޮންނާނީ ކޮން ފައިދާއެއް ހެއްޔެވެ. 

ސަބްމެރިން ކޭބަލް އަޅާ އައިސީޓީ ހަބަކަށް ރާއްޖެ ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ފަށާފައި ވަނިކޮށް އެ މަޝްރޫއު ވަޅުޖައްސާލާ ގޫގުލަށް ސަބްމެރިން ކޭބަލް ލޭންޑިން ސްޓޭޝަނަކާއި ނެޓްވާކް ފެސިލިޓީއެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމުކުރުމަށް ފުރުސަތު ދިނުމަކީ ރާއްޖެ އަކީ މި ސަރަހައްދުގެ ޑޭޓާ އަދި ކަނެކްޓިވިޓީ ހަބަކަށް ހެދުމަށް އޮތް ފުރުސަތު ގެއްލިގެން ދާނެކަމެކެވެ. ސަބްމެރިން ކޭބަލް ލޭންޑިން ސްޓޭޝަނަކާއި ނެޓްވާކް ފެސިލިޓީއެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމުކުރަން ބޭނުންވެގެން ގޫގުލުން ކުރިންވެސް ހުށަހެޅިއެވެ. ގޫގުލުގެ ހުށަހެޅުމަށް އެއްބަސްނުވެ ރާއްޖޭގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތް ސަބްމެރިން ކޭބަލެއް އަޅައިގެން ރާއްޖެ އައިސީޓީ ހަބަކަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ފެށީ އެގޮތުގައި ރާއްޖެއަށް އޮތް ފައިދާ ބޮޑުކަމުންނެވެ. 

އެފްރިކާއާއި މެދުއިރުމައްޗާއި އޭޝިއާ އާއި އޮސްޓްރޭލިއާ ގުޅުވާލަދޭ މައި ހަބަށް ރާއްޖެ ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިފައި އޮއްވާ ކޭބަލް ލޭންޑިން ސްޓޭޝަނާއި ނެޓްވާކް ފެސިލިޓީ ތަރައްގީކޮށް ހިންގުމުގެ ބާރު ގޫގުލަށް ދިނުމުން ރާއްޖެއަށް ލިބެން އޮތް އެތައް ފައިދާއެއް ގެއްލިގެން ދާނެއެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން އިންވެސްޓުކޮށްގެން ރާއްޖެއަށް ގެނައި ސަބްމެރިން ކޭބަލް އަކީ ފްރާންސުގެ މާސޭއިން ފެށިގެން ސިންގަޕޫރާ ހަމައަށް ދެމިގެންދާ 'އައިއޭއެކްސް-އައިއީއެކްސް' ކޭބަލެކެވެ.

ރާއްޖޭގެ އިގުތިސޯދު ސިންދަފާތު ކުރުމަށް ހުޅުވުނު ދޮރެއް ބަންދުކޮށް ގޫގުލުން ކޭބަލް ކްލިޕް ޖަހާތަނަކަށް ރާއްޖެހެދުމަކީ ރައީސް މުއިއްޒަށް ކުރެއްވޭ މޮޅުކަމެއް ނޫނެވެ. މިވަރުކަމެއް ކުރާއިރު ކޭބަލް އާއި ސްޓޭޝަންތަކުގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބެނީ ރާއްޖެއަށްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ރައްޔިތުންނަށް އެގެން ޖެހެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ޑިޖިޓަލް ކުރިމަގު ރައްކާތެރިވަނީ ކިހިނަކުންކަމާއި ރާއްޖެއަށް ލިބެނީ ކޮން އެއްޗެއްކަންވެސް ރައްޔިތުންނަށް ސާފުވާން ޖެހެއެވެ. 

ގާނޫނުގައި އެހެން އޮވެމެ، ތިން މީހުން ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ގުޅިގެން ރާވައިގެން ކުށްކުރާ ގްރޫޕްތައް މެދުނުކެނޑި ރާއްޖޭން ފެނުނަސް  ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވާ ގޮތުން ރާއްޖޭގައި ގޭންގެއް ނެތެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ ދެކުނުން ފެށިގެން އުތުރަށް އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމެއް ނެތްކަމަށް މަޝްހޫރު ގާނޫނީ ވަކީލު އަދި ކުރީގެ ނައިބު ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދު ވެސް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ޑރ. ޖަމީލު ވިދާޅުވަނީ ގައުމެއްގެ ރައީސަކު މިހާ ގައިރު ޒިއްމާދާރު ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ގައުމީ ސަލާމަތަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށެވެ. " ގޭންގެއް ނެތް، އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ ދެކުނުން ފެށިގެން އުތުރަށް އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމެއް ނެތް" ކަމަށް ޖަމީލު ވިދާޅުވިއެވެ. މިސާލު ދައްކަވަމުން ޑރ ޖަމީލު ވިދާޅުވަނީ "އެއަރޕޯޓުން ރޯމާ ދުވާލު ބޮޑަތި ޢަދަދުގެ ފައިސާ ފޭރެނީ. މީހުން ގޮތްނޭގޭ ގޮތަށް މަރަނީ" ކަމަށެވެ. 

ގޭންގަކީ ފައިސާއާއި ބާރާއި ރެކޮގްނިޝަނާއި ނުފޫޒު ފަދަ ތަފާތު އެކި މަންފާތައް ހޯދުމަށް ތަފާތު އެކިކަހަލަ ހަރަކާތް ހިންގަން އިންތިޒާމުވެފައިވާ ކުށް ކުރާ ޖަމާއަތަކަށް ކިޔާ ޖުމްލަ ނަމެވެ.

ބައެއް މީހުން ސިފަކުރާ ގޮތުގައި ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި އުފެދުނު އެންމެ ނުރައްކާތެރިކޮށް ރާއްޖޭގައި އޮޕަރޭޓްކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު ގޭންގަކީ ޕީއެންސީ އެވެ. ޕީއެންސީ ހިމެނޭނީ އޯގަނައިޒް ކްރައިމް ހިންގުމުގައި ކުރިން އޮތްކަމަށް ބުނާ ގޭންގްތައް ސުޕަރސީޑް ކޮށްފައިވާ ނުރައްކާތެރި ޖަމާއަތުގެ ގޮތުގައި ކަމަށް ދެކޭ މީހުން މަދެއްނޫނެވެ.

އެހެން ކަމުން ގޭންގް ކުށްތައް މަނާކުރާ ގާނޫނު އުވާލާ ގޭންގުތައް ކަނޑައެޅުމަށް، ކަނޑައަޅާފައިވާ އިޖުރާއަތްތައް ވެސް ހުއްޓާލާ، ގޭންގު ކަމަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންގެ ބޮލުގައި އަޅުވާފައިވާ ގޭންގު ސިއްކަ ނަގާ މިނިވަން ކުރުމަށް ގޭންގް ނެތްކަމަށް ހެދުން ނޫން ގޮތެއް ރައީސް މުއިއްޒަށް ނެތުނީތާއެވެ.

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމާއި ރޮޒޭނާ އާދަމް ފަދަ ހިދުމަތްތެރި މެންބަރުންނަކީ އެމްޑީޕީ ބައެއް ނޫންކަމަށް ދައްކަން ހުއްޓާނުލާ ވަކި ބަޔަކު ކުރާ މަސައްކަތް ހުއްޓާލަން އެބަޖެހެއެވެ. އެމްޑީޕީގެ މިހާރުގެ ރައީސް އަބްދުއްލާ ޝާހިދާއި ރޮޒޭނާ އާދަމް ފަދަ ބޭފުޅުންނަކީ ޑީއާރުޕީން ކަމަށް ބުނެ ފިތުނަ އުފައްދާ މީހުނަށް އަލީ އާޒިމަކީ ޑީއާރުޕީ މީހަކަށް ނުވާކަމީ އެހެން އެވާހަކަ ފަތުރާ މީހުންގެ ނިޔަތުގެ ނުބައިކަން އަންގާދޭ ހެއްކެކެވެ. 

ހަގީގަތަކީ އެއީ ނޫންކަން ރޮޒައިނާގެ ތާރީހުން އެކަނިވެސް ސާފުވާނެއެވެ. ރޮޒޭނާ ވިދާޅުވާހެން އެމްޑީޕީއަށް ރޮޒޭނާ އާދަމް ސޮއި ކުރެއްވީ ރައީސް ޔާމީން ވެރިކަމަށް ހުވާ ކުރެއްވިތާ މަހެއް ވެސް ނުވަނީހެވެ. ރޮޒޭނާ ފަދަ ކެރޭ ހިއްވަރުގަދަ ކަނބަލެއް އެމްޑީޕީއަށް އެންމެ ބޭނުންވީ ދުވަހުއެވެ. އެ ދުވަހަކީ އެމްޑީޕީއިން މީހަކަށް ކަމެއް ކޮއްދެވެން އޮތް ދުވަހެއް ނޫނެވެ. 

ޑީއާރުޕީން ސިޔާސީ ދަނޑަށް ނިކުމެ ވަޑައިގެން ރޮޒޭނާ އާދަމް ޑީއާރުޕީ ދޫކުރައްވާ އެމްޑީޕީއާ ގުޅިވަޑައިގަތީއްސުރެ އެމްޑީޕީގެ ހިދުމަތުގައި އުޅުއްވީ އެމްޑީޕީ އުފެދުނީޢްސުރެ އެމްޑީޕީގައި އުޅުނު ގިނަ މެންބަރުންނަށްވުރެ މާ ބޮޑަށެވެ. މާ ހިދުމަތްތެރިކޮށެވެ. މާ ހީވާގިކޮށެވެ. މެންބަރުންނާއި ރައްޔިތުންގެ ލޯބި ހޯއްދަވައިގެންނެވެ. 

ރައީސް ޔާމިނުގެ ވެރިކަމުގައި ހިނގާދިޔަ އަނިޔާއާއި ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައާއި ދެކޮޅަށް އެމްޑީޕީ ތެދުވެ އަޑުއުފުލީ އިސް ސަފުގައި ރޮޒޭނާ ވެސް ހުންނަވައިގެންނެވެ. ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި އެމްޑީޕީގެ ރެލީތަކާއި މުޒާހަރާތަކުގައި އެންމެ ބާރަށް އިވޭ އެއްއަޑަކީ ރޮޒޭނާގެ އަޑެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި އެމްޑިޕީގެ ސިޔާސަތުތައް ދިފާއުކޮށް އޭރުގެ ސަރުކާރުގެ އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ހައްގުބަސް ބުނުމުގައި ދެގޮތެއް ނުވެ ދެމިހުންނެވިއެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަމުގައި އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރޝިޕްގައި ތިބި ބަޔަކު އެމްޑީޕީ ރޫލާލާ އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަން ހަރާބުކުރުމަށް ކުރި މަސައްކަތާ ދެކޮޅަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ދިފާއުގައި އެންމެ ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެއްބޭފުޅަކީ ރޮޒޭނާއެވެ. އެމްޑީޕީ ދިފާއު ކުރެއްވުމުގައި ކުރިމަތިވެ ވަޑައިގަންނަވާ ފުރައްސާރައާއި ބަދުނާމަށް ނުބައްލަވާ އެމްޑީޕީއާއި އެމްޑީޕީ ސަރުކާރު ދިފާއު ކުރެއްވުމުގައި ރޮޒޭނާ ދެމިހުންނެވިއެވެ. 

އެމްޑީޕީ ސަރުކާރު އޮތް އިރުވެސް ރޮޒޭނާ ހުންނެވީ ޕާޓީން ދިން މަގާމެއްގައެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުން ވޯޓުދިން އިންތިހާބީ މަގާމެއްގައެވެ. އަނެއްކޮޅުން ރޮޒޭނާ އެމްޑީޕީގެ ހިދުމަތުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ހުންނެވީ ބޭނުން އިރަކު ޕާޓީ ބަދަލުކުރުމުގެ ހިފެހެއްޓުމެއްނެތް ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. ރިޝްވަތުގެ ހުތުރު ފައިސާގައި ހިފައިގެން އެމްޑީޕީގެ މަޖިލިސް މެންބަރުންތަކެއް ޕީއެންސީއަށް ބަދަލުވީ އިރުވެސް ރޮޒޭނާ ހުންނެވީ ސާބިތުކަމާއެކު އެމްޑީޕީގައެވެ. ޕާޓީ ބަދަލެއް ނުކުރައްވައެވެ. 

އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގެ ޔޫތު މިނިސްތަރކަން ކުރެއްވި މަހުލޫފު ފަދަ ބޭފުޅަކު އެމްޑީޕީ ދޫކުރައްވާ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީއާއި ދާދިފަހުން ގުޅިވަޑައިގަތުމަކީ ރޮޒޭނާ އެމްޑީޕީ ދޫކުރައްވާ ޕީއެންސީއާއި ގުޅިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް ދެކެންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާއާއި ބޭނުން މީހަކަށް ސިޔާސީ މަގާމު ހޯދާދެވެން އޮވެ ޕާޓީ ބަދަލުނުކުރެއްވި ހިތްވަރުގަދަ ރޮޒޭނާ ޕާޓީ ބަދަލުކުރައްވާ ވާހަކަ ދައްކަނީ އެމްޑީޕީން ރޮޒޭނާ އެކަހެރި ކުރަން ބޭނުންވެގެން އުޅޭ ބައެކެވެ. މިވަގުތު މި ސަރުކާރުގެ ކަންކަން ހުރިގޮތުންވެސް ރޮޒޭނާ މި ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއްނެތްކަމަށް ސާފު ބަހުން ރޮޒޭނާ އެގެންދަވަނީ ވިދާޅުވަމުންނެވެ. ލާރިއާއި މަގާމަށް ސިޔާސީ އެއްވެސް ނިންމުމެއް ރޮޒޭނާ ނުނިންމަވައެވެ. 

ރާއްޖޭގައި ގޭންގެއް ނެތްކަމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވުމާއެކު ކުއްލިއަކަށް ހަނދާނަށް އައީ ވަރަށް ބޮޑު ވާހަކައެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ގޭންގު ސްޓަރއެއް ކަމަށް މަޝްހޫރު މީހަކު ރިޔާސީ އިންތިހާބު މުއިއްޒަށް ކާމިޔާބު ވުމާއެކު ކުރި ޓްވީޓެއްގެ ވާހަކައެވެ. އެ ޓްވީޓްގައި އޭނާ ބުނެފައިވަނީ " ވީ ވޮން " އެވެ. އަހަރެމެންނަށް ކާމިޔާބު ވެއްޖެއެވެ. " މުއިއްޒުސެންބެ2023 " ޓެގްކޮށް އެހެން މީހަކު ރިޔާސީ ކެންޕޭން ތެރޭގައި ކުރި ޓްވީޓެއްގައި "އިންޝާއައްލާހު ގޭންގު ކުދިން ވިލް ވިން" އޭވެސް ލިޔެ ޓްވީޓް ކޮށްފައިވެއެވެ. އެބުނި " ގޭންގު ކުދިން" ނުވަތަ " އަހަރެމެން" އަކީ ގޭންގުތައް ކަމަށް ވެއްޖެއްޔާ އެއީ ވަރަށް ބޮޑު ތެދެއްކަން މިއަދު އެ ސާބިތުވީއެވެ. ވެރިކަމަށް މުއިއްޒު އިންތިހާބުވުމަކީ ހަމަ ރަނގަޅަށްވެސް ގޭންގުތަކަށް ލިބުނު ކާމިޔާބެކީތާއެވެ. 

ކުރީގެ ވެރިކަން ތަކުގައި ގޭންގުތަކަށް މަދަދުވެރިވާ މެންބަރުންނާއި ގޭންގުތަކުގެ ޕްރޮކްސީގައި ހޮވިފައިވާ މެންބަރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ތިބޭކަމަށް ކިޔާއުޅޭތީ އަހަމެވެ. މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އައިފަހުން އެ ވާހަކަ މީހުން ދައްކާ އުޅޭގޮތް ތަފާތެވެ. ގޭންގުތަކުގެ ޕްރޮކްސީގައި ހޮވިފައިވާ މެންބަރުންގެ އިތުރަށް ގޭންގު ސްޓާރުން މަޖިލީހުގައި ތިބިކަމަށް ކިޔާ މީހުން މިހާރު ލައްކަ ގިނައެވެ. މަޖިލީހުގެ 80 އެތައް މެންބަރުންނަކީ ވެރިކަން ކުރާ ޕީއެންސީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންނަށް ވާއިރު އެ ބުނާ ގޭންގް ޕްރޮކްސީ މެންބަރުންނާއި ގޭންގު ސްޓަރުންގެ ގިނަ ބަޔަކު ތިބޭނީ ވެސް އޭގެ ތެރޭގައިތާއެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން ފުލުހުންގެ ރެކޯޑްތަކުން އެތައް ބައެއްގެ ކުށުގެ ރެކޯޑް ގާނޫނީ ގޮތުން ބާރު ލިބިގެން ނައްތާލާ ގޭންގުތަކަށް ޝަރުތު ކަނޑައަޅައިގެން ގޭންގު ކުށް ނައްތާލުމުގެ ގާނޫނު އިސްލާހު ކުރީމާ ގޭންގެއް ގޭންގު ކުށެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ކޮރަޕްޝަނަކީ ކޮރަޕްޝަނެއް ނޫންކަމަށް ގާނޫނަކުން ފާސްކޮށްގެން އެގޮތަށް ކޮރަޕްޝަން ވެސް ނައްތާލެވޭނެއެވެ. 

އަޖައިބެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ. ރާއްޖޭގެ އެތަންމިތާ ރާވައިގެން އެތައް ބަޔަކު ބައިވެރިވެގެން ހިންގާ ބޮޑެތި ކުށްކުށުގެ ވާހަކަ މެދުނުކެނޑި ދަނީ އިވެމުން ފެންނަމުން ތަޖުރިބާ ކުރެވެމުންނެވެ. ކުށުގެވެށި މުޅި ރާއްޖޭގައި މޫލާ ފެތުރެމުން ފުޅާވަމުން ދާއިރު މިއަދު ގޭންގާއި ގޭންގުކުށް ނެތިގެން އުޅެނީ މުއިއްޒު އެ ބުނާހެން ބަޔަކު އިސްލާހުވެ ކުށް ކުރުން ހުއްޓާލައިގެނެއް ނޫނެވެ. ކުށްވެރިންގެ ކުށުގެ ރެކޯޑްތައް ފުހެލާ ގޭންގުތަކަކީ ގޭންގުތަކެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅީމައެވެ. މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް ހޮވުމުން އެކަމުގެ އުފަލުގައި ޓްވީޓްކުރި ގޭންގު ސްޓަރ ބުނިހެން ހަގީގަތުގައިވެސް އެމީހުން ކާމިޔާބު ކޮށްފިއެވެ. 

އެހާމެ ވާދަވެރިވާނެއެވެ. އެހެނަސް އެއްވެސް މީހަކާ އަދާވާތްތެރިއެއް ނުވާނެއެވެ. ދާނީ މުރާލިކަމާއެކު ކުރިއަށެވެ.

އެމްޑީޕީއަށް އެންމެ މުހިންމުވި ގަޑީގައި ނިކުންނަވާ ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމަކާ ވާދަކުރައްވާ އާޒިމާ ބަލިކޮށް އެމްޑީޕީއަށް މާލެ މޭޔަރުގެ ގޮނޑި ހޯދައި ދެއްވީ ހަމަ އާދަމް އާޒިމެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލަށް އިންތިހާބުވި ހުރިހާ ކައުންސިލަރުން ވެރިކަންކުރާ ޕީއެންސީއަށް ބަދަލުވުމުން ވެސް މޭޔަރކަން ދިފާއު ކުރައްވާ އެމްޑީޕީގައި ދެމި ހުންނެވިއެވެ.

ސަރުކާރުގެ ބޮޑު މެޖޯރިޓީ އޮތް ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ތެރެއިން އެދޭ މާލެ ހޯއްދަވާ ދެއްވުމުގައި އިންޗި އެއްވެސް ދުލެއް ނުދެއްވާ އެމްޑީޕީގެ އާދަމް އާޒިމް އެ ހުންނެވީ ސާބިތުވެއެވެ. މިހާތަނައް ހަވާލުވި ހުރިހާ މަސައްކަތެއްގައި ސައްތައިން ސައްތަ ނަތީޖާ ވަނީ ނެރެދެއްވާވައެވެ.

‏މިއަދުވެސް ހުންނެވީ އެމް.ޑީ.ޕީއަށް ކާމިޔާބު ހޯދާދެއްވުމުގެ މަތިވެރި އަޒުމުގައެވެ. ނިކުމެ ހުންނެވީ އުނދަގުލުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައިގެން ވެސް ނަތީޖާ ނެރެދެއްވުމަށެވެ. 

އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ސަތޭކަ އެތަކެއް ރަށުގައި އެއްފަހަރާ ބޮޑެތި މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު ޝައުގުވެރިކަމާއެކު އަމަލީގޮތުން އެތަން ތަނަށް ވަޑައިގެން ގާތުން ބައްލަވާ މުރާލިކަމާއި އެކު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން ކާމިޔާބީތައް ހޯއްދަވައި ދެއްވިއެވެ. އާދަމް އާޒިމަކީ ހަގީގި އެމްޑީޕީ އާޒިމެވެ. 

ބަޖެޓް ބަހުސްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން މެންބަރ ޝަމީޒު ވިދާޅުވީ  މަޑަވެލި މިއަދު އެއޮތީ ނަރުދަމާގެ އެއްވެސް ކަހަލަ ހިދުމަތެއް ނުލިބި ކަމަށެވެ. މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ވެސް މަޑަވެއްޔަށް ކަމެއް ކުރެވިފައި ނެތްކަން ޝަމީޒު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. 

ވޭތުވެދިޔަ ދެ އަހަރުގެ ބަޖެޓު ބަހުސްގައި މަޑަވެލި ދާއިރާގެ ތިން ރަށުގެ ހާލަތު ބަޔާންކޮށް ދެއްވާފައިވާ ކަމުގައި ވިދާޅުވަމުން މަޑަވެލި ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ނަރުދަމާގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ނުދާ ސަބަބު އޮޅުން ނުފިލާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށް އެކަށީގެންވާ ޖަވާބެއް ވެސް ނުލިބޭ ކަމަށް ވިދާޅުވެ މަޑަވެލި ދާއިރާގެ މެންބަރ ނުރުހުން ފާޅުކުރެއްވިއެވެ. 

ގދ. ނަޑެއްލާ އާއި މަޑަވެލީގެ ނަރުދަމާގެ މަސައްކަތްތައް ފެށިތާ އެތައް ދުވަހެއް ފާއިތުވެފައިވީ ނަމަވެސް އެ މަސައްކަތްތައް ނިމޭނެ ދުވަހެއް ރައްޔިތުންނަށް ނޭނގޭ ކަމަށާއި އެ ކަމުގެ ޒިންމާ ނަގަން ޖެހެނީ ކޮން ސަރުކާރަކުންތޯ ވިދާޅުވެ މީގެ ހަތަރު މަސް ކުރިންވެސް ޝަމީޒު ވަނީ މަޖިލީހުގައި ސުވާލު އުފައްދަވާފައެވެ. 

ދައުލަތުގެ ފައިސާ ހަރަދު ކުރަނީ ކޮން ކަމަށްތޯ މަޖިލީހުން ބަލަންޖެހޭ ކަމަށާއި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ކަށަވަރުކޮށް އެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ކަންކަން ފުރިހަމަ ކުރޭތޯ މަޖިލިސް މެންބަރުން ބަލައި އެ ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހޭ ކަމަށް ކުރީން ވެސް ޝަމީޒް ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާފައިވެއެވެ. 

ބަޖެޓުގައި އަކުރުތަކެއް ޖަހާފައި އޮތް ނަމަވެސް އެކަން ތަންފީޒު ނުކުރެވޭނަމަ ބަޖެޓު ވެގެންދަނީ ހަމައެކަނި ޖަހާލާ އަދަދުތަކަކަށް ކަމަށާއި މަޑަވެލީގެ ރައްޔިތުންގެ ގެދޮރުގެ ދަތިކަމުގެ ވާހަކަވެސް ތަކުރާރުކޮށް ދައްކަވަމުންދާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެކަމަށް ހައްލު ނުލިބޭ ކަމަށާއި އަސާސީ އެހެން ހިދުމަތްތައް ވެސް މަޑަވެލި ދާއިރާގައި ނުލިބޭކަން މެންބަރ ޝަމީޒު ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. 

ޕީއެންސީން މާލޭ އާޓިފިޝަލް ބީޗްގައި މިމަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަހުގެރޭ ބޭއްވި އެއްވުމުގައި ހުޅުމާލޭ މުނިސިޕަލް ކައުންސިލްގެ ހިދުމަތް ދިނުމާއި ގުޅޭގޮތުން  ރައީސް މުއިއްޒު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު ޓެގްކުރައްވާ މާލޭ މޭޔަރ އާދަމް ޢާޒިމް އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައި ވަނީ " މިއީވެސް ހައްދަވާފައިވާ ބޮޑު ދޮގެއް" ކަމަށެވެ. 

މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ހުޅުމާލޭ މުނިސިޕަލް ކައުންސިލްގެ ހިދުމަތް ދިނުން ހުރިހާ ވަސީލަތާއެކު މާލޭ ސިޓީކައުންސިލާ ހަވާލުނުކޮށް އެކަން ކުރެއްވި ކަމަކަށް ހައްދަވައިގެން ރައީސް ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައިވާ ކަމަށެވެ. ހުޅުމާލޭ މުނިސިޕަލް ކައުންސިލްގެ ހިދުމަތް ދިނުން މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލާ އަދިވެސް ހަވާލު ނުކުރާކަމަށް މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ.  

ރައީސް މުއިއްޒު މިމަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަހުގެރޭ އޮތް ޕީއެންސީ އެއްވުމުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން " ހުޅުމާލެއަކީ ގާނޫނު އަސާސީ ބުނާ ގޮތުން މާލޭގެ އެއްބައި. އެހެން ނަމަވެސް ކުންފުންޏަކާ ހަވާލުކޮށްފައި އޮންނަނީ މި އޮތްހާދުވަހު. އަޅުގަނޑު އިންތިހާބުގައި ވަރަށް ބާރުމިނުގައި ދެއްކި އެކަން ނިމުމަކަށް ގެންނާނެ ކަމުގެ ވާހަކަ." ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެގޮތުން "އަޅުގަނޑުމެން އޭގެ ތަފާތު މިދެއްކީ. އިންތިހާބަކަށް ބެލުމެއްނެތި ހުޅުމާލޭ މުނިސިޕަލްކައުންސިލްގެ ހިދުމަތް އެވަނީ މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލާ ހަވާލުކޮށްފަ" ވާކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެކަން ހަމަޖައްސާ ދީފައިވާނީ ހުރިހާ ވަސީލަތްތަކަކާއެކުގައި ކަމަށެވެ.

ވެހިކަލްތަކާއި ސައިޓްތަކާއި ހުރިހާ އާލާތްތަކެއް ހަމަޖައްސާ ދީފައިވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ރައީސް ވިދާޅުވީ ހުޅުމާލޭގެ މުނިސިޕަލް މުއައްޒަފުންނަށް މުސާރަދޭށްވެސް ސިޓީ ކައުންސިލަށް ނުޖެހޭނެކަމާށާއި މުއައްޒަފުންނަށް އެޗްޑީސީން މުސާރަ ހަމަޖައްސާ ދީފައިވާނެ ކަމަށެވެ. ރައީސްގެ މިވާހަކަފުޅުން ހުޅުމާލެ މުނިސިޕަލް ހިދުމަތްދިނުން ސިޓީ ކައުންސިލާއި ހަވާލުކުރީ މޮހަނަށް ދޯނިދޭ އުސޫލުން ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެއެވެ.

ދައުލަތް ވަނީ އަނިޔާވެރި ސިހުރެއްގައި ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ބުނާ މީހުން މަދެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށުގައި އަސާސީ ގޮތުން ބޭނުންވާ ބޭސް ލިބޭކަށް ނެތެވެ. ފުވައްމުލަށް އޮތީ ސާފު ބޯފެނަށް ޖެހިފައެވެ. އައްޑޫ ސިޓީ އޮތީ ކަރަންޓު ދިއުމުގެ ކޮޅިގަނޑަކާއި ކުރިމަތި ލައިގެންނެވެ. މަސްވެރިން ބާނާ މަހަށް ދޭނެކަމަށް ބުނި 20ރ އަދި ނުލިބެއެވެ. ބޮޑު ކަންނެލި މަސްވެރިން 100ރ ސީލިންގުގައި ތަތްކޮށްގެން ހިންދިރުވަނީއެވެ. ފުލެޓާއި ގޯތި މައްސަލައޮތީ އޮތްތާގައެވެ.

ކުދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރިތައް އޮތީ ވެންޓިލޭޓަރުގައި އޮކްސީޖަން ގުޅާފައެވެ. ޑޮލަރުގެ ކަޅު ބާޒާރުވަނީ މެކުހަށް ޖަހާފައެވެ. 20ރ އަށް ޑޮލަރެށް ގަންނަން ނުލިބެއެވެ. ބާޒާރުގައި ތަކެތީގެ އަގުތައް ވަނީ އަހަރުން އަހަރަށް ބޮޑެވެ.

ފުއްދާނެ ކަމަށް ބުނި ވައުދުތައް ހުރީ ފައިލުކޮށް ބޮޑުހަރުގަނޑުގައެވެ. ވައުދު ހަރުގަނޑުގައި ހުރީ ކޮން ވައުދުތަކެއް ކަމެއް ރައީސް މީހާއަކަށް ނޭގެއެވެ. މަގުމަތިން ހިނގާލާއިރު މީހަކު ފެނުނަސް އަދިވެސް ވަނީ ވައުދެވެ. ހަދަނީ ދޮގެވެ.

ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ވަނީ ބޮނބިނަރަކުން ބަނދެފައި ބާވައޭވެސް ހިތައް އަރައެވެ. ކަރަންޓާއި ފެނާއި ގޭގެ ކުއްޔާއި އިންޓަރނެޓު ބިލުދައްކާފައި ދަރިންގެ ޓިއުޝަނަށް ލާރިދީފައި ކަންމަތީ ފިހާރައިގެ ދަރަނި އަދާވަނީ ހަމަ ކިރިޔަ ކިރިޔާއެވެ. ދެރުން އަދާކޮށް ނިމޭއިރު އަތުގައި ބާކީ އޮންނަ މިންވަރުން ގަނެވެނީ ދެގުޅަ ޕެނެޑޯލެވެ. ބާމު ފުޅިއެއް ބޭނުން ނަމަ އިތުރު 30 ދުވަސް މަޑުކުރަން ޖެހިއްޖެއެވެ. 

ރަނގަޅެވެ. މުއީޒު ގާތުގައި ސަނާ ކިޔަން ތިބި މީހުންނަށް ދައްޗެއް ނެތެވެ. ބޭސްކުރަން ސިންގަޕޫރަށެވެ. ގޭގެ ނުވަތަ ގެތަކުގެ ކުއްޔާއި ކަރަންޓާއި ފެނާއި އިންޓަރނެޓުގެ ބިލު ދައްކާދެނީ ރައްޔިތުން ދައްކާ ޓެކްސް ފައިސާއިންނެވެ. ބައެއް ގިނަ މީހުން އިތުރު ކައިވެނިތައްކޮށް އެ މީހުންނަށް ވެސް އާމްދަނީ ހޯދަން ފަށައިފިއެވެ. ރައްޔިތުން ދައްކާ ޓެކްސް ފައިސާއިން ނަހަމަ މަންފާ ހޯދުމުގެ ރެކޯޑުވެސް މުއިއްޒު ހަދައިފިއެވެ. 

ގައުމު އޮތް ހާލަތު ރައްޔިތުންނަށް ހާމަވާނީ މިކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ސަރުކާރާއި ދޭތެރޭ އޮތް އިތުބާރު ގެއްލިއްޖެއެވެ. ކުރާން އޮތް އުންމީދު ފުނޑު ފުނޑުވެއްޖެއެވެ. ދެން އޮތީ އަންނަ އަހަރެވެ.

އަންނަ އަހަރު ސުކޫކަށް ފައިސާ ދައްކާ ދަރަނި އަދާކޮށް ނިމޭއިރު ދައުލަތް ހިންގަން ލިބޭނީ ކިހާވަރެއްތޯއެވެ. ބޭންކުން ނެގި 2.8ބިލިއަނުން ގައުމަށް ވާނީ ފައިދާތޯއެވެ. ޑޮލަރުގެ އަގު އަރާނީ މައްޗަށް ތޯއެވެ. މިއަދު 20.20ރ އަށް ގަންނަން ހާލުން ލިބޭ ޑޮލަރު ދެން ލިބޭނީ 23.40ރ އަށް ކަމަށް އިގްތިސާދީ މާހިރުން އެބަގޮވައެވެ. ޕެންޝަން އޮފީހުން ނަގަން ނިންމާފައިވާ 2.5ބިލިއަން ރުފިޔާއިން ދިވެހި ރުފިޔާގެ އަގު އިތުރަށް ދާނީ ވެއްޓެމުންނެވެ.

ގައުމު ސަލާމަތް ކޮށްދެއްވާތޯ ދުޢާ ކުރުން ނޫން ކަމެއް ނެތެވެ. ހާލަތު ބަދަލުވުމަށް އެދި އެންމެން އެކުގައި މަސައްކަތް ކޮށް ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން އަމާން އައްސޭރިއަކަށް ވާސިލުވުމަށް ބުރަ މަސައްކަތެއް ކުރުން ދިވެހީންގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ވެއްޖެއެވެ. 14 ނޮވެމްބަރުގައި ފެނުނީ ސައިބޯނި ބޮތްކެކެވެ. އޭގައި އާރެއް ނެތެވެ. ބާރެއް ނެތެވެ. އެއީ ހަމަ އިސްރާފެކެވެ.

“އަހަރުމެން މި ގެންނަނީ ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތައް އެއްކޮން، ރައީސަށް ތާއީދުކުރާ އަތޮޅުތެރޭގައި ތިބި އެންމެން މާލެ އަންނާނެ”. އިތުރަށް އޭނާ ބުނީ “މާލޭގައި ތިބި ސަޕޯޓަރުންނާއި އެކު މަދުވެގެން 80 ވަރަކަށް ހާސް މި އެއްވުމުގައި ބައިވެރިވާނެ”ކަމަށެވެ. ކަންތައް ނިމުނުއިރު މި ލިބުނީ ކޮޅުކެއްސެކެވެ. 

ފުރަމާލެ އަންނަން ބޭނުންވެ އަތްމަތި ތާށިކަމުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކާލަންވެސް ބޭނުންވެފައިވާ އެތަށް ބަޔަކަށް ހިލޭ މާލެ އާދެވޭ ގޮތް ވުމަކީ އެ ބޭފުޅުންނަށް ލިބުނު ނަސީބެކެވެ. އެކަން ވެއްޖެއެވެ. ބޯނަހެއްގެ ގޮތުގައި 1500ރ އާއި 5000ރ ލިބުމަކީ މުއިއަޒުގެ ހެޔޮކަން ފެނުނު ކަމެކެވެ.

އީސީގެ ބަލަދުވެރި ކަމުގައި އޮތް ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ އިސްނެގުމާއި ބެލުމުގެ ދަށުން 80 ވަރަކަށް މިލިއަން ހަރަދުކުރަން ފައިސާ ހޯދި ގޮތެއްވެސް ބަލާލަން ޖެހެއެވެ. އޭސީސީގެ ބަޖެޓު މަދުވެގެން ހުށަހެޅިފައިވާ މުއިއްޒުގެ މައްސަލަތައް ނުބެލުނަސް ދައުލަތުގެ އީދާރާތަކުން ގަނީމާކުރި ފައިސާތަކުގެ ތަފްސީލު ހޯދަން ޖެހެއެވެ. 

އެމްޕީއައްދު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިކަމަށް ( ޕީއެންސީ ޖަލްސާއަށް މީހުން ގެންނަން) އަންލިމިޓެޑް ބަޖެޓް އޮތްވާހަކަ ވެސް އިވުނުކަމަށެވެ. 

ބޮޑުމަންޒަރު ދައްކަން ފޫނެތް ބަޖެޓެއް އޮންނައިރު އަނގަޔާއި އަތާ ދިމާނުވާ ވާހަކަ ދައްކަވާތީ މި ބޭފުޅުން ( ސަރުކާރުން) ދައްކާ ވާހަކަ ގަބޫލު ނުކުރެއްވޭ ކަމަށް މީދޫ މެންބަރ ވިދާޅުވެއެވެ. 

ފޫނެތް ބަޖެޓް ފައިބަނީ މަތިންތޯ އާއި މިކަމުން ހާސިލްކުރަން އުޅެނީ ކޮން ކަމެއްތޯ މީދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ސުވާލު އުފައްދަވައެވެ.

ސަރުކާރުން މި އިސްރާފު ކުރާއިރު އެމްޕީއައްދުއަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ ވަޒީރު އަލީ އާރިފު ވިދާޅުވެގެން ރައްޔިތުން މަސްނެތް ގަރުދިޔަ ކައިގެން ބޭސް ސިޓީއަށާއި ބޭސް ފަރުވާއަށް ސަލާންޖަހަން ތިބިތަން ކަމަށެވެ.

ރައްޔިތުން ތަބާވާނީ އެ މީހުންގެ ވެރިންނަށް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވަނީ ރައްޔިތުން ރަނގަޅު މިސްރާބަކާ ދިމާލަށް ގެންދިއުމަކީ ސަރުކާރާއި އަދި ސީދާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޒިިންމާއެއް ކަމަށެވެ. ރައްޔިތުން ބޭނުންވާނީވެސް އެ މީހުންގެ ބޭނުންތަކަކީ ކޮބައިކަމަށްބުނެ އެ މީހުންގެ ބޮލަށް، އެމީހުން ތަބާވާ ވެރީން ވައްދައިދޭ އެއްޗެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ. 

ޖުމްހޫރިއްޔަތަކީ ރައްޔިތުންނަށްޓަކައި އުފެދޭ ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަން ކަމަށާއި ޖުުމްހޫރީ ނިޒާމެއްގައި ރައްޔިތު މީހާގެ ހަމައެކަނި ބާރަކީ 5 އަހަރުން އެއްފަހަރު ފަޅި ސިކުންތަކަށް ލިބޭ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި އޮތްއޮތުން ބަދަލުވާން ޖެހޭކަމަށް ވެސް އުސްތާޒު އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވެއެވެ. އެހެނަސް ރަނގަޅުކުރަން އައި މީހުންގެ ހާލަތު އަދި މާބޮޑަށް ގޯސް ކަމަށް އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވެއެވެ.

ދިވެހިންނަށް ހައްގު މިންވަރަކީ ދަރަނީގެ ކަސްތޮޅުން ބަނދެވި ތޮއްޖެހިފައިވާ ކާރޫބާރު ބޮޑު އެއްސަރަހައްދަކަށް އެންމެން ޖަމާވެ އަބަދުވެސް ހާސްކަމާއި އެކު ދިރިއުޅެން ޖެހުން ނޫން ކަމަށްވެސް ކެންދޫ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރ ވިދާޅުވެއެވެ. އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އިތުރަށް މި ސަރުކާރު ބާއްވައިގެން ގައުމުގެ ހާލަތު ގޯހުން ގޯހަށް ދިޔުން ނޫން ކަމެއް ނުވާނެއެވެ.

ކިތަންމެ ބޮޑު އެއްވުމެއް ބޭއްވިޔަސް މި ސަރުކާރުގެ އަގެއް ނެތްކަމަށް މަޝްހޫރު ލޯޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހިތުގައި ރައީސް މުއިއްޒަށް އިހުތިރާމެއް ނެތް ކަމަށް ވެސް އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވެއެވެ. 

ބަލިހާލުގައި އުޅޭ ބަލި މީހުނަށް އާސަންދައިން ނުލިބޭ އެހީތެރިކަން ދިނުމަށާއި އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް ދިނުމަށް ދައުލަތުން އުފައްދާފައި ހުންނަ މުއައްސަސާއަކީ އެންސްޕާއެވެ. އެންސްޕާއިން ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާ މަދު ފައިސާކޮޅު ބަލިމީހާއާއި ހަމައަށް ފޯރަން މަސް، ދެމަސް ނަގާ ދިގު ކިޔުއެއް އޮވެއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ބޭސްފަރުވާ ނުކުރެވިގެން ސަލާން ޖަހަމުން ދުވާކަން އެންސްޕާ ހިންގަންހުންނަ ހީނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ.

އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް ދިނުމަށް ދައުލަތުން އުފައްދާފައި ހުންނަ މުއައްސަސާ އެންސްޕާގެ ވެރިއަކަށް ހުރެ މުއިއްޒުގެ އެމްއެމްޓީވީއަށް އެހީތެރިވުމަށް 34 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ކޮރަޕްޝަނެއް ހިންގުމަށް ހީނާ މަގުފަހިކޮށްދިނެވެ. އާރާއި ބާރުގައި ތިބީތީ މަތިމައްޗަށް އެކަން ދޮގުކުރެވިދާނެއެވެ. ދެފުށް ފެންނަ ރަނގަޅު ތަހުގީގެއް ހިންގައިފިނަމަ ޔަގީނުންވެސް ހީނާއަށް އެކަމުން ބޯދަމައި ނުގަނެވޭނެ ކަމީ ޝައްކެއް ނެތް ކަމެކެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން ރައީސް އޮފީހުގެ ސްޕޯކްސް ޕާސަންގެ ގޮތުގައި ހުރެގެންވެސް ގިނައިން ހަދަނީ ރޯމަރު ދޮގެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ކަންކަން އޮޅުވާލުމާއި ސަބަބުވެރި އިންސާނާގެ ސިކުޑިއަށް ގަބޫލު ނުކުރެވޭ އެތައް ވާހަކައެއް މިދިޔަ ދެއަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހީނާ ވަލީދު ވަނީ ދައްކާފައެވެ.

ބޮޑު މަގާމާ ޖެހުމުން ހީނާއަކީ ބަލިހާލުގައި ގޮތް ހުސްވެފައި އޮތްއިރު ބޮޑެތި ފައިސާގެ އަދަދުން އެހީތެރިވީ މީހުން މަތިން ހަދާން ނައްތާލައިގެން އުޅޭ ހިތުގައި އިހުސާންތެރިކަމުގެ ކަންފުޅެއްވެސް ހުރި އަންހެނެއް ނޫންކަމަށް އެމީހުން ބުނެއެވެ. އެވަރު މީހަކު މީހުން އެއްކޮށްގެން އެހެން މީހުންގެ އިންސާނިއްޔަތުކަން ނުހުންނަ ވާހަކަ ދައްކަން ލަދު ނުގަންނަކަމެވެ.

ގިސްލަ ގިސްލާފައި މީހުން އެއްކޮށްގެން ތަހައްމަލު ކުރި ކެންސަރ ބައްޔާއި އަންހެން ކާޑް ކުޅެގެން ހަމްދަރުދީ ހޯދަން އުޅޭނެ ކަމެއްނެތެވެ. ހީނާއަށް ފާރަވެރިވެ ފާޑު ކިޔަނީ ބައްޔެއް ޖެހިފައި ހުރި އަންހެނަކަށް ވެގެނެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތުގެ ޒިންމަދާރު ދެ މަގާމެއްގައި ހުރެ ހިޔާނާތާއި ފަސާދައާއި ކޮރަޕްޝަން ހިންގާކަމަށް އެތައް ބަޔަކަށް ގަބޫލު ކުރެވޭތީއެވެ. ކެންސަރު ޖެހުމާއި އަންހެނަކަށް ވުމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައިގެން ހަމްދަރުދީ ހޯދަން ހީނާއެއް ކަމަކު އުޅޭނެކަމެއް ނެތެވެ. 

ތަޖުރިބާ ކާރުން ބުނާގޮތުގައި ދެ އަހަރު ވަންދެން އަމިއްލަ ސަންދޯކަށް ޕީއެންސީ މޮހޮރު ޖެހުމަށްފަހު މިރެއަކީ ޕީއެންސީގެ ޖަނާޒާ ބާއްވާ ރެއެވެ. މަތިންނާއި ކަނޑުން މީހުން އައިސް ޕީއެންސީގެ ޖަނާޒާ މިރޭ ބާއްވާނެއެވެ. 

މިރެއަށް ފަހު އެ އެންމެންގަނޑުގެ ކަމަކަށް އޮންނާނީ އަޑުން އަޑުނަގާ ރުއިމެވެ. ކުރެވުނު ކަންތަކަށް ހިތާމަކޮށެވެ.ބޯކެނޑި މަހާނަ މައްޗަށް މަޑިއަށްޖެހުމާއި ލުޓޭރުން އެއްތާކުން ޖަނާޒާގައި ދައްކާލުމުންނެވެ.  ސިކުނޑިތައް ސުމަކަށްގޮސް އާދެވުނު މޮޔަހީވެ ހިތާމަކުރުމުގައި ގިނަ ބަޔަކު އުމުރު ހުސްކުރަން ފަށާ ތާރީހީ ޖަނާޒާއަށް މަރުހަބާއެވެ.

ޕީއެންސީ ސަންދޯކުއަޅާ ޖަނަޒާ ބޭއްވުމަށް ފަހު ފިލާ ރައްކާވާނީ އެކޭ ބުނާކަށް ނެތީމެވެ. އަންނަ އަހަރަށް ދައްކަން ހުރި ދަރަންޏަކަށް ދަރަންޏެއް އޮތް ގޮތަކަށް ބާއްވަފައި ތިބި ހާލަކަށް ދޫކޮށްލާފާ ލޫޓުވާލައިގެން ފިލާރައްކާވުމަށް ތައްޔާރުވެ ޖަނާޒާ ބާއްވަނީއެކޭ ބުނާކަށްވެސް ނެތީމެވެ. 

ބޮޑު ހަރަދުކޮށްގެން މަޝްހޫރު ފިލްމް ސްޓާރުން ލައްވާ ވީޑިއޯ ކްލިޕްތައް ހަދައިގެން ފަތުރަމުންދަނީ ހިލެއަކު ނޫނެވެ. ދެކޮޅު ޓިކެޓާއި ހުރުމުގެ ހަރަދު ދީގެން މީހުން އުފުލުމަކީވެސް ކޮންމެތާކުން ކުރިޔަސް ކުޑަކުޑަ ހަރަދެއް ނޫނެވެ.

މިވަރުގެ ކެމްޕެއިނެއް ހިންގައިގެން ބަޔަކު އެއްތަން ކުރަނީ ކާކަށް ކޮން އެއްޗެއް ދައްކަން ހެއްޔެވެ. މާލެ ޖައްސާލަން ބޭނުންވެފައި ތިބިއެތައް ބަޔަކަށް ހިލޭ ޓިކެޓް ލިބުމުން މާލެ ނާންނާނެ ކަމެއް ނެތްތާއެވެ. ބަޔަކު ބައިހަދާފައި ދައުލަތް ލޫޓުވާއިރު އެމީހުން އަތުން ޓިކެޓްގަޑެއް ވެސް ލިބުމަކީ ލައްކަވަރެއް ކަމަށް ދެކިގެން މާލެ އަންނަ މީހުންވެސް އުޅޭކަމަށްވެއެވެ.

ރާއްޖެ އޮތް ހާލަތަށް ވިސްނާ ހަމަ ބުއްދި ހުރި އެކަކުވެސް މުއިއްޒު ކުރަން އުޅެނީ ހަމަޖެހޭ ތާކުންތާކުޖެހޭ ކަމެއްކަމަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. ކުޑަމިނުން ބުރަދަނެއް އޮތް އިންތިހާބެއްވެސް ކުރިމަތީގައި އޮތިއެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރެއްގެ ނިސްބަތުގައި ކައުންސިލް އިންތިހާބަކީ އެތެރިގޭ އިންތިހާބެކެވެ. ސަރުކާރު ދެމިއޮތުމާ ކައުންސިލް އިންތިހާބާ ގުޅުމެއް އޮންނަނީއެއް ނޫނެވެ. 

ސަރުކާރަށް ރައްޔިތުންގެ ރުހުން އޮތްކަން އާރާބާރުގައި ތިބެގެން ބާއްވާ ބޮޑު ޖަލްސާއަކުން ސާބިތުކޮށެއް ނުދެވޭނެއެވެ. މިނިވަން އިންތިހާބަކުން ނޫނީ ރައްޔިތުންގެ ތާއިދު އޮތްވަރެއް ނޭނގޭނެއެވެ. ހިއްވަރެއް ހުރިއްޔާ ސަރުކާރާމެދު ރައްޔިތުންނަށް ފެންނަ ނުފެންގޮތް ބަލައިލަން މުޅި ރާއްޖޭން ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގާ ބަލާށެވެ. ހުތުރުގޮތަކަށް ގިނަ ބަޔަކު މުއިއްޒަށް ނޫނެކޭ ބުނާތަން ފެންނާނެއެވެ.

ކުށް ކުރުމުން ރައްޔިތުން ދުރުކުރުމާއި ހަވާލުވެ ތިބި ބައެއްގެ ތެރެއިން ފެންނަން ނުވާ ވަރަށް ކުށްކުރުން ފުލުހުންގެ ތެރޭން ފެނުމަކީ ކިހާ ދެރަ ކަމެއް ހެއްޔެވެ. ރާއްޖޭގައި އޮގަނައިޒް ކުރައިމްއޭ ކިޔާބާވަތުގެ ކުށްކުށުގައި ފުލުހަކު ޝާމީލުނުވެ ކުށެއް ހިނގަނީ މަދު ފަހަރެއްގައެވެ. އާއްމު ކޮށްފައިވާ ފުލުހުންގެ ރެކޯޑްތަކަށް ބަލާލިޔަސް އެއީ ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތެކެވެ. 

އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ބޮޑު ހިޔާނާތުން ފެށިގެން ބޮޑެތި އޮގަނައިޒް ކުރައިމްތަކުގައި ފުލުހުންގެ ކޮންމެވެސް ބައެއްގެ ޝާމިލުވުން ނުހިގާ އޮގަނައިޒް ކުރައިމެއް ހިނގާފައި އޮންނާނީ ހާލަކުންނެވެ. ހާއްސަކޮށް ފައިސާއާއި ގުޅުންހުރި މައްސަލަތަކުގައި އެކަން ބޮޑެވެ. ޑްރަގްގެ މައްސަލަތަކާއި ހިޔާނާތުގެ މައްސަލަތަކާއި ސްކޭމް ހިންގުމުގައި ފުލުހުންގެ ބައިވެރިވުން ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 

އޮގަނައިޒް ކުރައިމް ހިންގާ މީހުން އެ މީހުންގެ ރައްކަލަށް ފުލުހުންނަށް ދައުވަތު ދީގެން ކުށުގައި ބައިވެރި ކުރުމަކީ ގިނަ ފަހަރު ފުލުހުން އެކަހަލަ މަޅިތަކުގައި ޖެހޭ އެއް ސަބަބެވެ. ފުލުހުންނަށް ލިބިފައިވާ ގާނޫނީ ރައްކާތެރިކަމާއި ބާރު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްގެން އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި ވެސް ފުލުހުން ބޮޑެތި ޖަރީމާ ހިންގައެވެ. 

ޝަހުވާނީ އެކިވަރުގެ ކުށްކުރާ ކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވެނީވެސް މަދެއްކޮށް ނޫނެވެ. ރަށްރަށުގެ ޕޮލިސް ސްޓެޝަންތަކަށް ގޮސް ތިބޭ އެކިވަރުގެ ފުލުހުންނާއި ފުލުހުންގެ އިސްމަގާމުތަކުގައި ތިބޭ ފުލުހުންގެ ކިބައިން ތިލަވާ ޝަހުވާނީ މައްސަލަތައް ވެސް އެހާގިނައެވެ. ޔޯލަކޮށްލާފައި ދެކެވޭ ވާހަކައަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އާއްމުކޮށްފައިވާ ފުލުހުންގެ މައުލޫމާތުން ޖިންސީ ކުށުގެވެށިގައި ފުލުހުން ވަރަށް ބޮޑަށް ޝާމިލުވާކަން ސާބިތުވެއެވެ.

ކުށްކުރުމަކީ ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި މޫލާފައިވާކަމަށް ނުބުނެވޭ ވަރެއް ނޫނެވެ. ޕޮލިހުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ފަތުއަޑު ކިޔާފައި ހިނގަނީ ވައްކަމާއި ޖިންސީ ގޯނާއޭ މީހަކު ބުނެފިއްޔާ ނުބައިވާނީ އެ ބުނާ މީހެކެވެ. އެކަމަކު ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުންނަ ފައިސާއަށް ވީނުވީ ނޭނގި މަދުވުމާއި ކޮއްތު ފައިސާއިން އޮޅުވާލައިގެން އެތައް މިލިޔަނެއް ފުޅިއްސާލުން ފަދަ ކަންކަމާއި ހިންގާ ނަހަމަ ޖިންސީ ގުޅުންތަކާހުރެ ފުލުހުންގެ އިތުބާރު ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. 

ފުލުހަކު ބޮޑުކުށެއް ކޮށްގެން އުޅޭކަމުގެ ހަބަރެއް ނޫހަށް ނާރާ ދާނީ ހާލަކުންނެވެ. ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާ އެވަރަށް ފޭލިވީމާ އިންސާފާއި  ލިބުމުގެ އުންމީދު ރައްޔިތުންނަކަށް ނުއޮންނާނެއެވެ. އިތުބަރެއް އިހުތިރާމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި ކުށް ކުރުން އަށަގެންފައި ވާވަރުން ފުލުސް މުއައްސަސާއަކީ ގޭންގެއް ކަމަށް ބުނާ މީހުން ލައްކަ ގިނައެވެ. 

މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބޮޑު މެޖޯރިޓީ އެމްޑީޕީގެ ފިކުރާ ދެކޮޅު މީހުން ކޮންޓްރޯލް ކުރާއިރު އެމްޑީޕީގެ ފިކުރާ އެއްގޮތަށް މާލެ ސިޓީ ބައްޓަން ކުރުމުގައި އާޒިމްކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ ގޮންޖެހުން ބޮޑު އެހެނަސް ކާމިޔާބު މަސައްކަތް ތަކެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހެވާ ލާބައަށް ކުރައްވަންހުރީ ކޮންކޮން ކަންތައް ތަކެއްތޯ ބައްލަވައިގެން ރައްޔިތުންނާ ގާތުން މަސައްކަތް ކުރެއްވުމުގައި އާދަމް އާޒިމަކީ ލާމަސީލު މިސާލެކެވެ. 

އާދަމް އާޒިމް ނޫނަސް އެތައް ބަޔަކު މާލޭ މޭޔަރކަން ކޮށްފިއެވެ. އާދަމް އާޒިމް އެ ދައްކަވާ ވަރުގެ ތަފާތެއް ދެއްކެވުނު ބޭފުޅަކު މާލޭ މޭޔަރކަމެއް ނުކުރައްވައެވެ. ރައްޔިތުންނާއި ގާތުން މަސައކަތްކުރައްވާ ނަތީޖާ ނެރެދެއްވުމަށް އާޒިމް ވަރެއް ހަމަނެތެވެ. 

މާލެ ސިޓީއަކީ ހިތްފަސޭހަ ފިނި އަމާން ތަނަކަށް ހެއްދެވުމަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރައްވަމުން މިހާރު ގެންދެވިޔަސް ކުރައްވަންހުރި ކަންކަން އަދިވެސް ވަރަށް ގިނައެވެ. ބައި އިލެކްޝަނެއްގައި ލިބި ވަޑައިގެން އެންމެ ދެ އަހަރަކުން މާލޭ ރައްޔުތުން އެދޭ މާލެއެއް ހޯއްދަވައެއް ނުދެއްވޭނެއެވެ. އެދޭ މާލެ ހޯދުމަށްޓަކައި އާދަމް އާޒިމަށް ފަސްއަހަރުގެ ދައުރެއް ދެއްވުމުން ރައްޔިތުން އެދޭ މާލެ ހޯއްދަވާ ދެއްވާނެ ކަމާމެދަކު ޝައްކެއް ނެތެވެ. ސިޔާސީ ކޮންމެ ފިކުރެއްގެ ބަޔަކާއެކުވެސް އެދޭ މާލެ ހޯއްދަވާ ދެއްވުމުގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން އަމާޒަށް ވާސިލުވެވޭނެ މޭޔަރަކީ އާދަމް އާޒިމްކަމާ މެދަކު ސުވާލެއް ނެތެވެ. 

މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ގެ ކާމިޔާބަކީ އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު ކުރައްވާ އަމަލީ މަސައްކަތެވެ. ނަތީޖާ ނެރެދެއްވަނީ އަމަލުންނެވެ. އާދަމް އާޒިމް ނަތީޖާ ނެރެދެއްވަނީ ގޮނޑި ހޫނު ކުރައްވައިގެނެއް ނޫނެވެ. ސަޅި ބައިސާއާއި ހިޔާލީ ފޮލާއަކުންވެސް ނޫނެވެ. ކުޑައެއް ބޮޑެއް މޮޅެއް ދެރައެއް ނުބަލާ ކޮންމެ ކަމެއް ލޮލުންދެކި އަތުން ހިފައިގެންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަޑު އަހައިގެން ރައްޔިތުންނާއި ގާތުން ކުރައްވާ މަސައްކަތުންނެވެ. 

15 އަހަރާއި 64 އަަރާދެމެދުގެ އާބާދީއަކި 391000 މީހުންނަށް ވާއިރު އޭގެތެރެއިން 132000 މީހުން ނަކީ ބިދޭސީންނެވެ. އެހެންކަމުން 16 އަހަރުން މަތީ އާބާދީގެ 1/3 އަކީ ބިދޭސީން ކަމަށްވުމުން ގައުމުގެ ކަންކަން އޮންނާނެ ގޮތް ހިތައް އަރުވާލާށެވެ. އަނެއްކޮޅުން 65 އަހަރުން މަތީގެ އާބާދީ އިތުރުވާ ނީސްބަތްހުރީ އެހާ މަތީގައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތުން ދުވަސްވީ މީހުނަށް ކުރަންޖެހޭ ހޭދައިތުރުވެ ދިވެހިންގެ މަސައްކަތްތެރި އާބާދީ ދަނީ ދަށަށެވެ. އުފަންވާ ރޭޓް ދަށްވުމާއި މަސައްކަތުގެ އާބަދީގެ ތެރެއިން މަރުވާ ރޭޓް މައްޗަށް ދާކަމީ ހަގީގަތެކެވެ. 

އޯވަރޑޯޒް ވެގެން ޒުވާނުން މަރުވުމާއި މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ވަރަށް ބަލި ޒުވާނުން ދަނީ އިތުރު ވަމުންނެވެ. މުސްކުޅިން އިތުރުވުމާއި ބަލި ޒުވާނުން ގިނަ ވީވީހެން އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމަށް ކުރަންޖެހޭ ހޭދަ އިންތިހާއަށް ބޮޑެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއާއި ގުޅިގެން އިތުރުވާ ގައިން ގަޔަށް ނަރާ ބޮޑެތި ބަލީގެ މީހުން އެހާމެ ގިނައެވެ. އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމަށް ކުރަންޖެހޭ ހޭދަ ބޮޑު ވީވީހެން ފަރުވާކުރާ ބަލި މީހުނަށް އާސަންދަ ފިއްތާލުން ނޫން ވިސްނުމެއް ވެރިންގެ ނުހުރެއެވެ. 

ދިވެހި މަސައްކަތްތެރިން މަދުވެ ވަކި ބާވަތެއްގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ހަމައެކަނި ބިދޭސީން ކުރާކަންކަމަށް ވެއްޖެއެވެ. ރާއްޖޭއަށް އެތެރެކުރާ އަސާސީ ކާބޯތަކެތީގެ ބޮޑުބައެއް ބިދޭސީން ހިއްސާ ކުރާއިރު ބިދޭސީންގެ އަތްމަތިންލާފައި ގައުމުން ބޭރުވާ ފައިސާ އެހާ ގިނައެވެ. ވޯކްޕާމިޓެއް ވިސާއެއް ޕާސްޕޯޓެއް ނެތަސް ބޭރު މީހުން ރާއްޖޭގައި އުޅޭނެހާ ގޮތަކަށް އުޅެން އޮތީ ހުޅުވިފައެވެ. ކަންމަތީ ފިހާރަތަކާއި ހޮޓާކެފޭ ތަކާއި ދުވަހުކުލީ ކޮޓަރި ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ ބިދޭންސީ ކުރާ ވިޔަފާރިއަކަށް ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. ރަށްރަށުގެ ވަލު ރުއްގަހުގެ ކާއްޓާއި ބަނބުކޭލާއި ކަނަމަދާއި ދަނޑު ބިންތަކަކީވެސް ބިދޭސީންގެ ތަންތަނަ ތަކެއްޗަށް ވެއްޖެއެވެ. މަސްވެރިކަމަކީވެސް މިހާރު ބިދޭސީން ކުރާކަމަކަށް ވެގެން ދަނީއެވެ. 

މިއަދު މަސައްކަތު އާބަދީގެ 1/3 ހިއްސާކުރާ ބިދޭންސީގެ އާބަދީ، 2030 އަށް ދާއިރު 1/2 އަށް އަރާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެކަމަކު ބޭރު މީހުން އެތެރެ ކުރުމަކީ ބައިއަޅައިގެން ބަޔަކު ކުރާ ބޮޑު ވިޔަފާރިއަކަށް ހަދާފައި އޮތުމުން އެކަން ހުއްޓުވޭވަރުގެ ސަރުކާރެއް ނާދެއެވެ. ގައުމުގެ ކަންކަން ކޮންމެހެނެއް ދިޔަސް 5 އަހަރު ތެރޭގައި ވީވަރެއް ކޮށްލައިގެން ބެޗުންނޫން ކަމެއް ވެރިންނަށް ނެތް ކަހަލައެވެ. އާބަދީގެ 1/3 އަށް ބިދޭސިން އަރައިގެންދާއިރު އެބުނާ ގައުމިއްޔަތު ކޮބާ ހެއްޔެވެ.

އިތުބާރުގެއްލި ފުރަތަމަވެސް މަނިކުފާނާއި ވަކިވީ، ތިޔަ މަގާމަށްމަނިކުފާނު އިންތިޚާބު ކުރުމަށް ގިނަ ރައްޔިތުން ވޯޓުދިން ސަބަބު، ކަމަށްވާ ރައީސް ޔާމީނެވެ. ރައްޔިތުން އިތުބާރުކޮށް ވޯޓުދިނީ އިންޑިޔާ އައުޓު ކެމްޕޭނާއި، ގެއްލުނުކަމަށްކީ ކަނޑު ހޯދުމަށެވެ. ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށް ބޯހިޔާވަހީގެ ގޮތުގައި ދިންތާކުން ދިންގޮތަކަށް ލިބުމަށެވެ.، ކޮތަޅުން ޓެކުސް ނުނެގުމާއި އިތުރު ޓެކްހެއް ނުނަގާ ޓެކްސް ބޭސްފުޅާ ކުރުމަށެވެ. އަދުލު އިންސާފާއި، ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދާއިން ގައުމު ސަލާމަތް ކުރާށެވެ. 

އިންޑިޔާގެ ދެރަ ބޭހުގެ ބަދަލުގައި، ޔޫރަޕުގެ މޮޅު ބޭހާއި، ބެންކޮކާއި ދުބާއިން ދިވެހި ރައްޔެތުންނަށް ބޭސްފަރުވާ ކުރުމަށެވެ. ގައުމު އޮތް ހާލަތު އެނގޭ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން، ލިބިފައި ހުރި ފެހި ސިގުނަލް ތަކާއި، ހަމަޖެހިފައި ހުރި ފައިސާއިން، ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެންވެސް، އެއްވެސް ޕްރޮޖެކްޓެއް ހުއްޓާ ނުލާ، އިތުރު ބިޔަ ޕްރޮޖެކްޓް ތަކާއި އެކު، މާބާރަށް ގައުމު ހިނގާލާނެ ކަމަށް ވައުދުވެ ދެއްވި ޔަގީން ކަމަށެވެ. އެއްވެސް ލޯނެއް ނުނަގާ، ފައިސާ ޗާޕު ނުކޮށް ގައުމު ހިންގަވާނެ ކަމަށެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް ދެއަހަރު ވެގެންދާއިރު، މިއިން އެއްކަމެއް ނުކުރެވި، އަދިވެސް ތިޔަ އުޅުއްވަނީ ކުރީސަރުކާރުން ނުނެއްޓެވިގެނެވެ. އެއްކަލަ އިންޑިޔާގެ އުނގައްވެސް ވެއްޓި، އެ ހެލްކޮޕްޓަރާއި ސިފައިން އަދިވެސް އެބަތިއްބެވެ. ޗާގޯސް މައްސަލައާއި، ހޯދަންބުނި ކަނޑުގެ ސަރަހައްދާއި، ޔޫރަޕް މޮޅުބޭހައި، ބޭންކޮކް ދުބާއީ ބޭސް ފަރުވާއާއި ތުރުކީ މޮޅު ކާޑު ވެސް ވީ ބިލާހަށެވެ. ކޮތަޅުން ޓެކްސްވެސް ނަގައެވެ.

އެއްވެސް އެއްބަސް ވުމެއް ހާމައެއްވެސް ނުކުރެވުނެވެ. ފައިސާ ޗާޕުނުކޮށް، ޑޮލަރެއް ވިހި ބާވީހަށްވެސް އަރުވައިފިއެވެ. ގައުމުގައި މާސިންގާ ބޮޑެތި ވައްކަން އާއްމުވެ، ބިލިޔަނުން ތިޔަދަނީ ލޫޓުވަމުންނެވެ. ކުރައްވަން ވިދާޅުވި އެއްކަމެއް ނުކުރައްވާ ނުކުރައްވަން ވިދާޅިވިހާ ކަމެއް ކުރަމުންނެވެ. 2 އަހަރު ވީއިރު 120 ބިލިޔަނަށްވުރެ ބޮޑު ބަޖެޓް ހުސްވެ ފެންހިފޭ ކަމެއް ނުކުރައްވައެ.

ދައުރު ދެބައިނުވެ އިތުބާރު ބޮޑުތަނުން ގެއްލިއްޖެއެވެ. ސަރުކާރުގެ ބާރާއި ދައުލަތުގައި ފައިސާ އޮތިއްޔާ ޖަލްސާއަށް މީހުން އެއްކުރެވި ދާނެއެވެ. އެކަމު އެއީ ތާއީދެއް ނޫނެވެ. ގައުމުގެ ގިނަ ރައްޔިތުންގެ ރުހުމާއި ލޯތްބާއި ތާއީދެއް މިއަދަކު މަނިކުފާނަކަށް ނެތެވެ. އިތުރަށް ގޯސްތައް ނުހައްދަވާ އަވަހަށް އިސްތިއުފާ ދެއްވާށެވެ.

އަމިއްލައަށް ފަށައިގެން ކަމެއް ނުކުރެވޭތާ ކުރިން ފަށާފައި ހުރި ކަންކަމުން ވެސް ދެތިންކަމެއް ނޫނީ ނިންމުނީއެއް ނޫނެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން ނިންމާފައިވާ އިސްވާރުންގެ ނާދީއާއި ހުޅުލޭ ކާރގޯ ޓާމިނަލާއި ހަންކެޑެ ބުރިޖު ފަދަ ތަނެއް ނޫނީ އިފްތިތާހު ކުރެވުނު ކަމެއް ނެތެވެ. ކާޅު ހާލި ހެދީމާ ކޮވެލި ބިސް އަޅާހެން އަޑުގޮއްވާ ހަވާއަރުވާ ހަދާފައި ވެލާނާ އެއަރޕޯޓް ފަސިންޖަރ ޓާމިނަލާއި ހަނިމާދޫ އައު އެއަރޕޯޓް މުޅިން ނުނިންމާ ރެބަން ކެނޑުން ނޫން ކަމެއް ކުރެވުނީއެއް ނޫނެވެ. 

މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އައިރު ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުން ވަނީ މާލޭގެ އެތައް ހާސްބައެއްގެ ބޯހިޔާވަކަން ހައްލުކޮށްދިނުމަށް 9000 ގޯތި މާލެ ސަރަހައްދުން ދީފައެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަން ނިމުނުއިރު 9000 ގޯތީގެ ތެރެއިން ނުހިކިއޮތީ އެންމެ 600 ގޯއްޗެވެ. ދިންތާކުން ދިންގޮތަކަށް މާލޭ މީހުނަށް ގޯތިތައް ހަވާލުކުރުމަށް ވައުދުވެގެން ވެރިކަން ހޯދިފަހުންވެސް 2 އަހަރު ފުރެން 3 ދުވަހަށް ވީއެވެ. ނުހިކި އޮތް 600 ގޯތި ހިއްކާ ގޯތިތައް ހަވާލުކޮށް ލޯނު ދީގެން އިމާރާތް ކުރުވަން ފަށާހާ ދުވަސްވީއެވެ. އެކި ފަހަރު އެކި ބަހަނާ ދައްކައިގެން މާލެ ސަރަހައްދުން ދީފައިވާ ގޯތިތައް ހަވާލުނުކޮށް ހުރެ މާލޭ މީހުންނޭ ބޯހިޔާވަހިކަމޭ މުއިއްޒު ނުކިޔާށެވެ. 

ކުރީ ސަރުކާރުން މާލޭގެ ހިޔާވަހިކަމަށް ހައްލު ހޯދުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ 9000 ގޯއްޗާއި 4000 ފުލެޓް ދެން ކަނޑައަލާފައިވާ މީހުނަށް ނުދީ 15000 ގޯއްޗާއި 7000 ފްލެޓްގެ ވާހަކަ ނުދައްކާށެވެ. ފުރަތަމަ ބިންވެރިޔާ ސްކީމުން ގޯތި ލިބޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މީހުންނާއި ގެދޮރުވެރިޔާ ސްކީމުން 4000 ފްލެޓް ލިބިފައިވާ މީހުނަށް އެތަންތަން ހަވާލުކޮށް ބަލާށެވެ. 

ރަސްމާލެއިން ދޫކުރާކަމަށް ބުނާ 15000 ގޯއްޗާއި 7000 ފްލެޓްގެ ހުވަފެން ދަައްކައިގެން، ގުޅާލެވޭ ގޮތަށް އޮތް މާލެ ސަރަހައްދުން ދިން ގޯތިތައް ނުދީ އެބިންތައް ހިފަހައްޓައިގެން ވެރިން ނަހަމަގޮތުގައި ފައިދާ ނަގަން ބާއްވާ ބިންތަކަކަށް ހަދަން ނޫޅޭށެވެ. ގެދޮރުވެރިޔާއާއި ބިންވެރިޔާ ސްކީމްގެ 2 ވަނަ ފޭހުގެ ފޯމްލީ މީހުން ހަނދާން ނައްތާލާ އުތުރުތިލަފަޅުން ގޯތި ދިނުން އޮއްބާލައިގެން ހުންނަން ނުހަދާށެވެ. ފުށިދިއްގަރުފަޅަކީ މާލެއަށް އޮތް ހައްލެއް ނޫނެވެ. 

ފުލުހުން މައުލޫމާތު ނުދިނަސް ރާއްޖެ ފަދަ ތަނެއްގައި ކަންކަން ސިއްރުވެފައި އޮންނަނީ މަދު ފަހަރަކުއެވެ. ބައެއް މައުލޫމާތު ނިކަން ފަސޭހައިން ދީފާ ވަކި ބަޔަކާ ގުޅުން ހުންނަ މައުލޫމާތު ފުލުހުން ސިއްރު ކުރާކަމީ ދޮގުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ 7 ވަނަ ދުވަހު، ގދ. ވާދޫގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ މަސްތުވާތަކެތި ފުލުހުން ހޯދާފައިވާ މައްސަލައަކީ އެކަމުގެ މައުލޫމާތު މިހާތަނަށް ނުދީފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. 4 މީހުން ހައްޔަރުކޮށް 3 މީހަކަށް 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ޖަހާ އެކަކަށް 15 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ޖަހަފައިވާ ޑްރަގް މައްސަލައެއްގެ މައުލޫމާތު ނުދީ ހިފަހައްޓަނީ ކާކުގެ ކޮން މަސްލަހަތެއް ރައްކާ ކުރަންހެއްޔެވެ. 

ޑްރަގް ފެނުނީ މި ސަރުކާރުގެ ތަޢުލީމީ ވުޒާރާގެ ނައިބެއް ކަމުގައި ތާރިފް މުހައްމަދުގެ މިލްކިއްޔާތުގައި ހިމެނޭ އިމާރާތަކުން ކަމަށް ވާތީ ހެއްޔެވެ. މައްސަލައިގައި ހައްޔަރުކުރި ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވާދޫ ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަންގެ ޑެޕިއުޓީ މެނޭޖަރ ޝާމިހު އަހުމަދު ހިމެނޭތީ ހެއްޔެވެ. އޭނާއަކީ ކުރިން ޕޮލިހަކަށް ވާތީހެއްޔެވެ.

ކޯޓުން މުއްދަތު ޖަހާފައި ބަންދުގައި އެ މީހުން ތިބިއިރު އެ މީހުންގެ މައުލޫމާތު ސިއްރު ކުރަނީ މި ސަރުކާރުގައި އެޅިފައިވާ ވައްކަމާއި ޑްރަގާއި ވަގުވިޔަފާރި އާއި ސްކޭމާއި ލޫޓުވުމުގެ ޓެގުން ސަރުކާރު ސަލާމަތް ކުރުމަށް ހެއްޔެވެ. އެހެންވެއްޖެއްޔާ ފުލުހުންގެ މުއައްސާއާއި މެދު އިތުބާރު ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމުގެ ހުރިހާ ބާރުތައް ފެށިގެން އަންނަނީ ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން ކަމަށާއި ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމަށް ފާރަވެރިވެ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީކޮށް، ހެޔޮވެރިކަމެއް ހިންގާކަން ޔަޤީންކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ މުހިއްމު މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމާއި ޒިންމާއެއް ކަމަށް މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ. 

މިއަދު އާދަމް އާޒިމް އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ގާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކުގެ ތެރެއިން، ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީކޮށް ޖުމްހޫރީ ވެރިކަން ނެގެހެއްޓުމަށެވެ.

ބަސްބުނުމުގެ ޙައްޤު ހަނިކުރުމެއްނެތި ފުރިހަމަގޮތުގައި ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ޑިމޮކްރެޓިކް މާހައުލެއް ފަހިކުރުމަށް އަބަދުވެސް އާޒިމް ވަކާލާތު ކުރައްވާނެކަމަށް ވެސް މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

ދައުލަތުގެ މައުލޫމާތުތައް ހުންނަނީ ޒަމާން ތަކަކުން ބިނާ ކޮށް ދިރުވާފައިވާ ދައުލަތުގެ އިދާރާ ތަކާއި މުއައްސަސާތަކުގައެވެ. އެތަން ތަނުގައި ހުންނަ މައުލޫމާތުތަކުގެ ސިއްރުކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ ކޮންމެ ސަރުކާރެއް އޮތްނަމަވެސް ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެކަންކަމަށް ޒިންމާވާ މުއައްސަސާތަކާއި އިދާރާތަކުގެ ބޮލުގައި އެޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.

ސަރުކާރުތައް ބަދަލުވިއަސް އެ މުއައްސަސާތައް ދެމި އޮންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެނަސް ދިވެހި ތާރީހު މިހާތަނަށް ތަޖުރިބާ ނުކުރާ ކަންތައްތަކެއް 2023 ވަނައަހަރު ހޮވުނު ސަރުކާރުން ފަށައިފިއެވެ. ކަމުގެ ބިރުވެރިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑެވެ.

ދައުލަތުގެ އިދާރާ ތަކުގައި ރައްކާ ކުރެވިފައިވާ ޒާތީ މައުލޫމާތުތައް ރައްކާތެރި ކުރުމަކީ ރައްޔިތުން ހޮވާ ހަގީގީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކުން ކަމެއް ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ މަޖިލިހަކުން ކަމެއް ނިންމާނީ ކިޔުންތެރިންނެވެ.

ހަމަޔަގީނުންވެސް މިހާރު އޮތް މަޖިލިހުގެ މަގާމުތަކުގައި ތިބި ގިނަ މެމްބަރުންނަކީ ނަޒާހަތްތެރިން ނޫންކަމާއި، އަމާނާތްތެރިން ނޫންކަމަށް ދިވެހި ގިނަ ރައްޔިތުން ގަބޫލު ކުރެއެވެ. އެ މީހުންގެ ތެރެއިން އެތައް ބަޔަކީ ނުރައްކާތެރި އެތައް ކުށްތަކެއްގައި ބައިވެރިވެ ފަސްބައި ކިލަނބު ވެފައިވާ މީހުންކަމަށް ރައްޔިތުން ގަބޫލު ކުރެއެވެ.

އެއްބަޔަކީ މަސްތުވާ ތަކެތީގެ ރެކޯޑް އޮތް މީހުންކަމާއި، އަނެއްބަޔަކީ ވައްކަމުގެ ތުހުމަތުތައް ފުޅާކޮށް ކުރުމުގެ ރެކޯޑް އޮތް މީހުންކަމަށް ބުނެއެވެ. ކޮރަޕްޝަނާއި، ބިރު ދެއްކުމާއި ބްލެކް މެއިލް ކުރުމުގެ ތުހުމަތުތައް ގިނަ ބަޔަކު ކުރަމުންދާ ބައެކެވެ.

ދައުލަތުގެ ގިނަ މަގާމުތަކުގައި ތިބި މީހުންގެ ބަރަހަނާ މަންޒަރުތަކާއި، ނުރައްކާތެރި މައްސަލަތައް އުފައްދާ މީހުން ހުދުގަމީހުގައި ޓައީ އަޅާ ކޯޓުލައިގެން ތިބޭ ކަމީ މިއަދު ދެބަސް ނުވެވޭނެ ހަގީގަތެކެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީއިން ސަރުކާރަށް ފާރަވެރި ވުމަށާއި ޖަވާބުދާރީ ކުރުވަން ހޮވާފައިވާ މަޖިލިސް ސަރުކާރުގެ ލައިފް ލައިނަށް ބަދަލު ކޮށްލުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީގެ އަސްލުތަކާއި ހިލާފު ހަމަތަކެއް ކަމުގައި ނޫނީ ނުވާނެއެވެ. ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގައި ހުންނަ މައުލޫމާތުތަކަކީ އެ މައުލޫމާތުތަކުގެ އަލީގައި ބައެއްގެ ދިރިއުޅުން މުޅީންހެން ހަލާކު ކޮށްލެވޭނެ ވަރުގެ މައުލޫމާތެވެ.

ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ އަތުގައި ހުރި މައުލޫމާތު ތަކަކީ ބައެއްގެ ދިރިއުޅުން ގުރުބާން ވެދާފަދަ މައުލޫމާތުތަކެކެވެ. ހާއްސަކޮށް ކުއްވެރި އޯގަނައިޒް ކުށްތައް އިންތިޒާމް ކުރުމުގެ ވިސްނުން ބޮޑު ބަޔަކަށް އެ މައުލޫމާތުތައް ލިބުމަކީ ކޯޓު ތަކުގައި ހިނގާ މައްސަލަތައް ނިވާ ފަތްގަނޑަކަށް ހަދާ އެބަޔަކު ލައްވާ ގިނަގުނަ ނުރަނގަޅު ކަންކަން ކުރެވިދާނެ ފަދަ މައުލޫމާތެވެ. ނުވަތަ ބައެއްގެ މާލިއްޔާ ހުސް ކޮށްލެވިދާނެ ފަދަ ނުރައްކާތެރި މައުލޫމާތެވެ. 

ގައުމީ ވިސްނުން ނުބައި ކަންކަމުގެ ފަރުދާއަކަށް ހެދުމުގެ ވިސްނުމުގައި ތިބި ކަމަށް ތުހުމަތުވާ އެފަދަ ފަރާތްތައް ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގައި ހުރި މައުލޫމާތުތަކަށް އެއްވެސް ނިވަލެއް ނެތި ކައިރި ވެވޭނަމަ ދައުލަތުގެ ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް އިސްލާހު ގެންނަން ޖެހެއެވެ. ދައުލަތުގެ ހިންގުމުގެ ނިޒާމުގެ ބަޔަކަށް އެކަންކަން ވެދާނެތީއެވެ. ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކާއި މުއައްސަސާ ތަކާއި އިދާރާތައް ދެކެ ނާއުންމީދު ވެފައިވާ މީހުންގެ ވިސްނުމަށް އެ މުއައްސަސާތައް އިތުރަށް އިތުބާރު ގެއްލުމަކަށް ވެދާނެތީއެވެ. 

ސަރުކާރުގެ ދިފާއުގައި ކުރަން ނުވާނެ ކަން ކަން ހުންނާނެއެވެ. މިއަދުގެ ހާލަތަކީ ދިވެހި ދައުލަތް އެކުއެކީ އެއް ވަށިގަނޑަކަށް އަޅާން ލިބުމުން ދައުލަތެއްގެ ސިފަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ގެއްލިގެން ދިއުމެވެ. މި ހާލަތުގައި އެފަދަ ސިއްރު ހައްސާސް ޖަރީމާތަކުގެ މައުލޫމާތު ބޮޑެތި ކުށްކުށުގެ ތުހުމަތުވާ މީހުންގެ ޖީބުގައި އޮތުމަކީ ދިވެހީންނަށް އޮތް ވަރަށްބޮޑު ބަދު ނަސީބެކެވެ. ބޮޑު މާޔޫސް ކަމެކެވެ. ދިވެހީންނަށް ދެވޭ އަނިޔާއެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކެއް ތަބަކަށްލާ ވިއްކުމެވެ.

ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ކެމްޕޭނުގައި ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓާއި ގުޅުވައިގެން މުއިއްޒު ނުދައްކާ ބިރެއް ނެތެވެ. ހަނިމާދޫން އިންޑިއާއަށް 15 ހެކްޓަރުގެ ބިން ދޭން އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް މުއިއްޒު ބުންޏެވެ. ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓް ތަރައްގީކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި އައިސް ތިބީ ވެސް އިންޑިއާ ސިފައިން ކަމަށް ބުންޏެވެ. 

އެ ގޮތުން މުއިއްޒު ދެއްކި އެއްވާހަކަ ހަނދާނަށް ގެނެސް ބަލާށެވެ. "މިތަނުގައި ބޭސްވެ، މިތަނުގައި ހިނގާ މަޝްރޫޢުތަކަށް ކުލަ ހެދުމުގައިސިފައިން އައިސް ތިބ،ެ މިއީ މިކަން ވެގެންވާނެގޮތެއް ނޫން. ބްރިޖު އަޅާށޭ ކިޔާފައިވެސް ކުލަ ހެދުމުގައި ސިފައިން. ހަމައެކަނި ބަޑި ހިފަހައްޓައިގެން ތިބީމައެއް ނޫން ސިފައިން ސިފައިންނަށް ވަނީއެއް ބަޑިވެސް ނެތްކަމެއް ނޭނގޭ،"ކަމަށް ލ. ގަމު ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކޮށް މުއިއްޒު ބުންޏެވެ.

ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓްގެ މަސައްކަތާއި ވިލިމާލެ ބުރިޖް އެޅުމުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅެނީ އިންޑިއާ ސިފައިން ކަމަށް ބުނި މުއިއްޒު އެއަރޕޯޓް ހުޅުވަން ކިތަންމެ ފުޅާ ރެބަނެއް ކެނޑިޔަސް ރައްޔިތުންނަށް ކަންކަމެއް ނޯޅެއެވެ. ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަން ކޮމްޕަރަމައިޒް ވެފައިވާކަމަށް ބުނެ ދެއްކިހާ ވާހަކަތައް މުއިއްޒުގެ އަނގަޔަށް ވަދެ ނިމިއްޖެއެވެ. މުއިއްޒަކީ ހަމަ ރަނގަޅު "އަނގަ ފދކަށް" ވެއްޖެއެވެ. 

މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އެރިއިރު ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓްގައި ކުރެވިފައިވާ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނެތޭ ނުބުނެ 30 ޕަސެންޓް މަސައްކަތް ކޮށްފައި ވާކަމަށް ބުނީތީ ހައިރާންވެއެވެ. ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓްގެ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރީ މުއިއްޒުގެ ދެމަފިރިން އަނދިރި ކޮޓަރިއެއް ތެރޭގައި ތިބެގެންނޭ ނުބުނިކަން ނަސީބެވެ. ބަލަގަ ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން ވަކި ތާރީހަކަށް ނިންމަން ހަވާލުވާ ފަރާތުން ކޮންޓްރެކްޓް ބާތިލު ނުކުރާހާ ހިނދަކު ކޮންޓްރެކްޓާއި އެއްގޮތަށް ކޮންޓްރެކްތަރ އެކަން ކުރާނެއެވެ. ހޯދާނީ ނަތީޖާއޭ ބުނެ މެޑެލްޖެއްސަކަސް ކާކުކުރީ ކީއްކަށް ރައްޔިތުންނަށް އެނގެއެވެ. 

ހަނިމާދޫ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓާއި ވިލިމާލެ ބުރިޖާއި ގެދޮރުވެރިޔާ ފްލެޓްތައް ނިމެމުންދަނީ މުއިއްޒުގެ މޮޅުކަމަކުން ނޫނެވެ. މުއިއްޒުގެ އަތެއް ފަޔެއް އެއިން ކަމަކަށް ފޯރާނަމަ އެއިންކަމެއް ނުކުރީހެވެ. އަންނަކަމެއް ދާކަމެއް ގެންނައެއްޗެއް ނޭގި ހަނިމާދޫ އެއަޕޯޓަށް އިންޑިއާ ސިފައިން އަންނަ ކަމަށްބުނެ ހަނިމާދޫ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓާ ތަރައްގީ ކުރަން އޯކޭނުވި މުއިއްޒު ޖެހި މެޑަށްޔަށް އައްސަރިބަހާއި ސާބަހެވެ.  

މަރުހަބާ ވިދާޅުވުމަށް ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި "މި އެއަރޕޯޓަކީ އެ ސަރަޙައްދުގެ އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެސްދޭނެ ވަސީލަތަކަށް ވެގެންދާނެ"އެވެ. 

އެއަރޕޯޓާއެކު، ހަނިމާދޫގެ މުޅި އިގުތިސޯދީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ގާބިލިއްޔަތު އިތުރުކޮށް، އެ ސަރަޙައްދުގައި ހުރި ކުރިއެރުމުގެ ގާބިލުކަން ފުރިހަމައަށް ހާސިލުކުރުމަށް އައު ވިޔަފާރިތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށެވެ. "އުންމީދަކީ ސަރުކާރުން މި މަސައްކަތް ފުރިހަމަކުރުމުގައި ސާބިތުކަމާއެކު ކުރިއަށް ދިއުން" ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

މި މުހިންމު މަޝްރޫއު (ހަނިމާދޫ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް) ހަގީގަތަކަށް ހެދުމުގައި ވެދެއްވި އެހީތެރިކަމަށްޓަކައި އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީއަށާއި، އިންޑިއާގެ ރައްޔިތުންނަށާއި، އިންޑިއާ ސަރުކާރަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވާކަމަށް ވެސް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ހަނިމާދޫ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް ރަސްމީކޮށް ހުޅުއްވައިދެއްވުމާ ގުޅިގެން އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެންމެ އަޖައިބުވެ ހައިރާންވާ ކަމަކީ، ރައީސް މުއިއްޒާއި އެ ބޭފުޅާގެ އެކުވެރިން، އިދިކޮޅުގައި ތިއްބެވިއިރު، ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓް މަޝްރޫއު އިންޑިއާގެ މިލިޓަރީ މަޝްރޫއެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެއްވި ކަމެވެ.

ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓް އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތުަގއި އުޅުނު މަސައްކަތްތެރިންނަކީ އިންޑިއާ ސިފައިންގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށް ނުރައްކާތެރި ގައުމިއްޔަތުގެ ދޮގު ވާހަކަތައް ރައީސް މުއިއްޒާއި ބައިވެރިން އާންމުކުރިކަން ޝާހިދު ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި އިންޑިއާގެ އެހީގައި ހިންގި ކޮންމެ މަޝްރޫއެއް ސިޔާސީކޮށް، އިންޑިއާ އާއި ދެކޮޅަށް ރުޅިވެރިކަން އުފެއްދުމަށް ބޭނުން ކުރެވުނު ކަންވެސް ޝާހިދު ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒާއި ބައިވެރިން އޭރު ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްބާރުލުން ސިޔާސީ ހަތިޔާރަކަށް ބަދަލުކުރިކަން ހަނދާންކޮށް ދެއްވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ރައީސް މުއިއްޒު އެ ބޭފުޅާގެ އިންތިހާބީ ކެމްޕޭނުގައި ދެކޮޅުހެދި ހަމަ އެ މަޝްރޫއު އަޖައިބު ކުރަނިވި ގުދުރަތީ ނިޔާފުޅަކުން ރައީސް މުއިއްޒު އެވަނީ ރަސްމީކޮށް ހުޅުއްވައިދެއްވާފައެވެ. ހަނިމާދޫ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓަކީ ރައީސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކުރިން ނުބައިކޮށް ދުށް އިންޑިއާ ސަރުކާރުގެ އެހީގައި ވުޖޫދަށް އައިސްފައިވާ މަޝްރޫއެއް ކަމަށްވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

އޮކްޓޯބަރ 3 ގެ އެއްވުމަށް އިއުލާނު ކުރި ހިސާބުން ސަރުކާރުގެ ގަޔަށް ހިނި އަރާން ފެށިއެވެ. ސަރުކާރުގެ ބައެއް ވެރިން ހުންއައިސް ރަޖާ އަޅަން ފެށިއެވެ. ސަރުކާރުން ބޮޑު ބަޖެޓެއް ހަމަޖެއްސިއެވެ. މައުލޫމާތު އެގޭކަމަށް ދައުވާ ކުރި މީހަކު ބުނާ ގޮތުންނަމަ މަދުވެގެން 37 މިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދު ކުރިއެވެ. އޮކްޓޯބަރ 1 ވަނަ ދުވަހު ސަރުކާރުގެ ދިފާއުގައި ކަމަށް ބުނެ މާލޭގެ އެތައް ބަޔަކަށް ފައިސާ ދީ ގަރާރުތަކުގައި ސޮއި ކުރުވިއެވެ. އަތޮޅުތެރެއިން މީހުން މާލެއަށް ގެނައެވެ. ޓިކެޓާއި ހުރުމާއި ކެއުމާއި ބޯނަސްތައް ދިންކަމަށް ބުނެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުންނަމަ އޮތީ އޯޕަން ބަޖެޓެކެވެ. 

މިފަހަފުވެސް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މިފެންނަނީ އެއްގޮތަކަށް އަމަލު ކުރަމުންދާ މަންޒަރެކެވެ. 17 ނޮވެމްބަރ އިއުލާނު ކުރި ހިސާބުން އެނގުނީ ސަރުކާރުގެ ބާރުވެރިކަމުގައިވާ އެއްވެސް ތަނެއް ނުދޭނެ ކަމެވެ. އިވެނީ ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް އަތޮޅު ތެރެއިން މީހުން މާލެ އަރުވާ ވާހަކައެވެ. ދެކޮޅު ޓިކެޓާއި ހުރުމާއި ކެއުމާއި ބޯނަސް ދޭނެ ވާހަކައެވެ. ކުރީ ފަހަރެކޭ އެއްގޮތަށް އެމްޑީޕީގެ އެއްވުމުގެ ހަމަ 3 ދުވަސް ކުރިއަށެވެ. މިފަހަރުވެސް ހަރަދު ކުރަނީ އެސްއޯއީ ތަކުންނާއި ޕްރޮޖެކްޓް ތަކުން ސަރުކާރަށް ލިބުނު ކޮޅުދާލި ކޮޅެވެ.

އަދަދުތައް ކިތަންމެ ބޮޑަސް ސަރުކާރަކަށް ރައްޔިތުންގެ ތާއީދެއް ނެތެވެ. ހަގީގަތަކީ ސަރުކާރުން ދައްކަން މަސައްކަތް ކުރަނީ ލޯތްބެއް ނޫނެވެ ފައިސާއަށް ރައްޔިތުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެކެވެ. ރައްޔިތުން ރައްކާ ކުރަން ބޭންކަށް ލާފައި ހުރި ފައިސާ ކޮޅު ބަހާލާ، އެސްއޯއީ ތަކުން އަތުލާ ފައިސާ ތަކުގެ އަޖަލުގައި ރައްޔިތުން ޖައްސާ ރައްޔިތުން ދޭ ޓެކްސްފައިސާގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމެވެ.

ކޮންމެއަކަސް އެއީ އުރަތްޕެއް ނެތް ސަރުކާރުތަކުން ކަން ކުރާނެ ގޮތެވެ. ހިޔަންޏަށް މުޑި ނެގުމެވެ. މިފަހަރު މިއޮތީ ސަރުކާރަށް ބޮޑު އިސްރާފަކާއި ކުރިމަތި ލާން ޖެހިފައެވެ. އިތުރު އެހެން ފަހަރަކު އަނެއްކާވެސް ހަރަދު ތަކެއް ކުރަން ޖެހިފައެވެ.

އެމްޑީޕީގެ އެއްވުން ފަސް ކުރީއެވެ. ސަރުކާރުގެ އެ އެއްވުމަށް ބޮޑެތި ހަރަދުތަކެއް މިހާރުވެސް ކޮށްފިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ އިސްރާފު ކުރުމުގައިވެސް ރައީސް މުއީޒު ރެކޯޑް ހައްދަވައިފިއެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީ ތަސްދީގު ކުރުމަށް ގޮވާލާ ރަށްރަށުން މީހުން މާލެ އެރިޔަނުދޭން އޭރުއޮތް މައުމޫނު ސަރުކާރުން މަސައްކަތްކުރިއެވެ. އެކަމުގައި އިސްވެ އުޅުނު އެކަކީ މިހާރުގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސް ނަމިރާ ނާޒިމެވެ. އޭރު އޭނާއަކީ ހަޔަރ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރއެވެ. އެފަހަރު މީހުން މާލެ އެރުން ހުއްޓުވުމަށް ފައިސާއާއި ބާރުގެ ބޭނުން އިންތިހާއަށް ކުރިއެވެ. ކުރިއާލާ އިންޒާރުތައް ދިނުމާއި ދަތުރުކުރަން ނިންމާފައި އޮތް އުޅަދުތަކުގެ ވެރިންނަށް ރިޝްވަތު ދިނުމާއި ރަށުން ފުރިޔަ ނުދޭން ކުރެވުނުހާ ކަމެއް ކުރިއެވެ. އެހެންވީއިރު މީހާރު ކޮއްކޮގެ ވެރިކަމުގެ ދިފާއުގައި ޖީވަންގެ ވިސްނުމުން ކޮށްފައި ނުކުރާނެ ކަމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

ހަތިޔާރާއެކު ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ކަނޑުމައްޗަށް ނިކުމެ އުޅަނދު ފަހަރު ހުއްޓުވާ އަނބުރާ ފޮނުވާލިއެވެ. އެ ހުރިހާ ފިއްތުމާއެކުވެސް ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުން މީހުން މާލެ އަންނަން ކަށީގެ މަދަށް މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އައްޑު އަތޮޅުން ފުރައިގެން މާލެއައި "ނަމޫނާ ދޯނި" ފައްތާ ނުލާ ސަލާމަތްވީ ކިރިޔާއެވެ. ޓެރެރިސްޓުންގެ ބަޔަކަށްވެސް އެވަރު ނުކުރާނެއެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު އެމީހުންގެ ހިތްވަރެއް ނޭލެއެވެ. ނަމޫނާ ދޯނީގައި ބަޔަކު މާލެއައެވެ. ދީފާނެ އަނިޔާއަކަށް ކޮށްފާނެ ބަންދަކަށް އެމީހުން ނުބަލައެވެ. 

އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަމަކީ ކުރިން  އެންގުމަކާނުލާ އެއްވެއުޅުމަަށް ދީފައި އޮންނަ އަސާސީ ހައްގެކެވެ. އެހެން ކަމުން ވާދަވެރި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ހަރަކާތް ހިންގުމަށް އެއިރަކު އޮންނަ ސަރުކާރަކުން ޖާގަ ދޭނެކަމަށް ދެކިގެން ހުއްދަދީ ޖާގަ ދެންދެން ތިބެގެން އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ހަރަކާތެއް ނުހިންގޭނެއެވެ. ގެއްލިދާނެ ވަޒީފާއަކަށް ކޮށްފާނެ ބަންދަކަށް ލިބިދާނެ އަނިޔާއަކަށް ބަލައިގެން އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ހަރަކާތެއް ނުހިންގޭނެއެވެ. 

ގޮށްމުށުގެ ވެރިކަމެއް ހިނގާއިރު ފޮނުވާލާ ސިޓީއަކުން ހުށަހަޅާ ޝަކުވާއަކުން ޖައްސާ މައްސަލައަކުން ބާއްވާ ނޫސް ކޮންފަރެންސަކުން ވާދަވެރި ސިޔާސީ ހަރަކާތެއް ނުހިންގޭނެއެވެ. ބޭނުންވާހާ ގޮތަކަށް ގާނޫނުތަކާއި އުސޫލުތައް ބަދަލުކޮށްގެން ގާނޫނު ހިންގުމުގެ ނަމުގައި ކުރާކަންކަމާ ދެކޮޅަށް ތެދުވެ އަޑުއުފުލަން ސަރުކާރުން ޖާގަ ދޭނެކަމަށް ހީނުކުރާށެވެ.

ހަމަ ތެދެކެވެ. މަޖިލިސް މުއިއްޒު ޖީބަށް ޖަހާލި ދުވަހަކީ އިދިކޮޅު ހަރަކާތުން މަގުމަތި ފުރާލަން ޖެހޭދުވަހެކެވެ. ސްޕްރީމް ކޯޓް ވާގިނައްތާލި ދުވަަހާއި ބީލަމަށް ނުލާ 2.7 މިލޔަން ބަހާލި ދުވަހުވެސް އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ވެރިން ތިބެންޖެހޭނީ ޗިސްކޮށްލިޔަސް ފިސްކޮށްލިޔަސް ހެޔޮކަމަށް ނިކުމެ އަޑު އުފުލާށެވެ. ކޮންޕްރަމައިޒް ވެފައިތިބެގެން އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ހަރަކާތެއް ނުހިންގޭނެއެވެ. 

2008ގައި ވަތަން އެދޭގޮތަށް ވެރިކަން ކުރަން އައި މީހާއަށް ވީވަރަކީ ހުރިހާ ކަމެއް ފާލުންނެއްޓުމުން ވަތަން އެދޭގޮތަށް ދައުރު މެދުން ވެރިކަން ދޫކޮށްލުމެވެ. ވެރިކަމުގެ މައްޗަށް އޮތް އިހުތިރާމާއި ކިޔަމަންތެރިކަން މުޅި ގައުމުން ގެއްލިގޮސް ނަފްރަތާއި ފަސާދައިގެ ދޮރުތައް ތައްމިނަށް ހުޅުވުނެވެ. ވީގޮތެއްވެ ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަން ވެއްޓުން ވެގެން ދިޔައީ ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ސިޔާސީ ކެންސަރަށެވެ. 

2013 އިންތިހާބަށް ފަހުއައި ވެރިކަންވެސް ވަކީން ސަހަލެއް ނުވިއެވެ. ވެރިކަން ނިމިގެން ދިޔައީ ކޮރަޕްޝަނާއި ބޭއިންސާފުގެ ދެވަނައެއް ނެތްކަމަށް ވެގެންނެވެ. ސިޔާސީންގެ އެތައް ބަޔަކު ޖަލުގެ ތޭރިތަކުގެ ފަހަތުގައި ބައިތިއްބައިގެންނެވެ. 

2018 ވަނަ އަހަރު އުފެދުނު ވެރިކަން އައީ ކޮރަޕްޝަން ނައްތާލާ އިންސާފު ގާއިމު ކޮށްދިނުމުގެ ވައުދާއެކުގައެވެ. ރައީސް ނަޝީދަށް އިންސާފު ގެއްލިއްޖެ ކަމާއި ދައުލަތުގެ ގާނޫނީ ނިޒާމު ހަލާކުވެއްޖެ ކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. ރައީސް ނަޝީދު މިނިވަންވެ ސިޔާސީ ބާރު ހޯދާދެވުނު ނަމަވެސް ނިޒާމުން ގެއްލުވާލަން އުޅުމުގެ ތުހުމަތުގައި ނަފުރަތުގެ ހުޅުރޯވިއެވެ. ހަލާކުވެފައިއޮތް ގާނޫނީ ޝަރުއީ ނިޒާމު އަލުން އާރާސްތު ކުރަން ހުރި ގިނަ ކަންކަން ނުކުރެވި ރައީސް ޔާމީނަށް ކުރެވުނީ ހަރާން ހުކުމަކަށްވެ އިގްތިސޯދީ ގޮންޖެހުންތަކާއި އެކު ވެރިކަމުގެ ދައުރު ނިމިދިޔައީ ތަހުލީލީ ތަޖުރިބާއަކަށް ވެގެންނެވެ. 

2023 ވަނައަހަރުގެ ވެރިކަމަކީ މިފަދަ ތަހުލީލެއްގެ އެއް އެކްސްޕެރިމަންޓެވެ. 2023 ވަނައަހަރުގެ ކެމްޕެއިންގައި ދެއްކީވެސް ޝަރުއީ ދާއިރާ ހިސޯރުވެފައިވާ ވާހަކައާއި ރައީސް ޔާމީން މިނިވަން ވާނީ ޕީޕީއެމް ޕީއެންސީގެ ވެރިކަމުގައި ކަމާއި ހުސް ގޮނޑި ތަމްސީލު ކުރަނީ ރައީސް ޔާމީނުގެ ސިޔާސަތާއި ބާރުވެރިކަން ކަމުގައެވެ. ބުނަމުން އައީ ވެރިކަމުގެ ބާރުވެރި ފަރާތަކީ ޕީޕީއެމް ޕީއެންސީގެ ވެރިކަމެއްގައި ރައީސް ޔާމީން ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް އަސަރު ކުރާފަދަ ކަންކަން ހިނގާފައިވާ ކަމާއި ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަން ފުރިހަމަ ނުވާކަމުގެ ތުހުމަތުތައް ކުރިއެވެ.

ހުއްޓާނުލާ ބުނަމުން ގެންދިޔައީ އިންޑިއާ ސިފައިންގެ 2000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތިބިކަމުގެ ތުހުމަތު ތަކާއި ސިއްރު އެއްބަސް ވުންތަކެއްގެ ސަބަބުން ދިވެހިންގެ އަމިއްލަ ވަންތަކަމަށް ހުރަސް އެޅިފައިވާ ކަމަށްވެ “އިންޑިއާ އައުޓް” ކުރުމަކީ ލާޒިމް ކަމެއް ކަމުގައެވެ. ދައްކަމުން ދިޔައީ އެމްޑީއެން އާއި އުތެމާފަދަ ޖަމާއަތްތަކުން އިސްލާމް ދީނަށް ގޮންޖެހުމާއި ރަސޫލާއަށް ފުރައްސާރަ ކުރާ ވާހަކައެވެ.

ބާނަ ބާނަ ތިއްބާ ކަނޑު ވިއްކާލި ވާހަކަ އަކީވެސް ކުއްވެރިކޮށް އޭރުގެ ކެމްޕެއިންގެ އެއް ތަނބެވެ. ދިވެހި އިގްތިސާދު މެނޭޖު ނުކުރެވިގެން ދައުލަތް ދަރަނިވެ އެތަށް ގުނައަކުން ދަރަނި އިތުރު ވެގެން ދިޔަދިއުމަށް އިހުތިޖާޖު ކޮށް ކެމްޕެއިން ކުރިއެވެ. ދިވެހިވަންތަ ސިފަތަށް ގައުމުން ގެއްލުވާލި ވާހަކައާއި ދިވެހީންގެ ރާއްޖެ ހޯދަން ވެއްޖެ ވާހަކައެވެ. މުޅިންހެން ދެއްކީ އިސްލާމީ ޝިޔާރު މަތިވެރި ކުރަން ޖެހޭނެ ވާހަކަ އާއި ހާމަކަން ބޮޑުކޮށް މައުލޫމާތު އާންމު ކުރަން ޖެހޭނެ ވާހަކަ އާއި ރައްޔިތުންނަށް ދޮގުހަދާ އޮޅުވާލައިގެން ނުވާނެ ކަމުގެ ވާހަކަތަކަށް ތާއީދު ކުރާ ވާހަކައެވެ. 

އެހެން ކަމުން ސިޔާސީ މީހުންދެކެ ފޫހި ވާން ޖެހޭ ސަބަބުތައް މިހާރު ދިވެހި ސިޔާސީ ލެބޯޓަރީން ސާފުވެއެވެ. ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ދިވެހި ވައިގެ ބަނދަރު ވިއްކާލާ އިގްތިސާދު ރޫޅިގެން ދިޔައީ، ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި އިގްތިސާދީ ހާލަތު ދަށަށް ދިޔައީ، މިއަދު ފެންނަނީ މާއްދިއްޔަތުގެ ސިހުރުގައި ރައްޔިތުން ޖައްސާ ވައުދުތައް ބޮލާލާ ޖެހިތަނެވެ. ވެރިކަމަށް އަންނަން ދެއްކި އެއްވެސް ވާހަކައެއްގެ ނަތީޖާއެއް ނެތެވެ. 

އެންޑީއެން ރިޕޯޓެއް ކުރީން ބަޔަކު ނެރުމުގެ މުގާބިލުގައި ސަމޯއާ އެއްބަސް ވުމެއް ހަމަ ދީނީ ތޯއެވެ. މިވަރުން ސިޔާސީ ކަންކަމަށް ލިބޭނީ ހިތްވަރުތޯ ނުވަތަ ވާނީ ފޫހިތޯއެވެ. އިންޑިއާ ސިފައިން ތިބި ކަމަށް އޭރު ބުނި މީހުން މިއަދު ބުނަނީ އިންޑިއާ ސިފައިން ތިބީ ގަންޖުފަރާސް ލައިގެން ކަމަށެވެ. ސިއްރު އެއްބަސްވުންތައް ހާމަ ނުވިތާ ވީ އިތުރު އަދިވެސް ސިއްރު ލިސްޓު ވަނީ އިތުރެވެ. ވިއްކާލި ކަނޑު ހޯދަން ކުރި މަސައްކަތެއް ނެތެވެ. އޭރު ޔޯގާ ހަރާމެވެ. މިއަދު ހަލާލެވެ. އޭރު ހަރާމް ހުކުމް މިއަދު ހަލާލެވެ. މިވަރުން ރައްޔިތުން ސިޔާސީ ވެރިންދެކެ ވާނީ ފޫއްސެވެ. އިހުތިރާމާއި ލޯތްބާއި އަޅާލުން ޖެހޭނީ ގަންނާށެވެ. 

އޭނާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ބިޑްނުކޮށް 206 ޕްރޮޖެކްޓް ބަހާލި ބަހާލުމަކީ ސްކޭމެކެވެ. މުއިއްޒު އިސްވެހުރެ ހިންގާ އެ ސްކޭމަށް އިންވެސްޓް ކުރަނީ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް އިން ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ.

ގަވަރނެންސްގެ ހަމަޔާ އުސޫލާ ހިލާފަށް ދީފައިވާ ޕޮރޖެކްޓު ތަކަކަށް ކޯރޕަރޭޓް ގަވަރނެންސްގެ ހަމަ ހިފަހައްޓާކަމަށް ވާނަމަ ބީއެމްއެލް އިން އެކަމަށް އިންވެސްޓް ނުކުރާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ. އޭނާ އެކަން ސިފަކުރައްވަނީ މާލިއްޔަތު ގާނޫނު އޮޅާލާގެން ހިންގާ ސްކޭމެއްގެ ތެރެއިން ހިންގާ ބޮޑު ލޫޓުވުމެއް ގޮތުގައެވެ.

‏ބީލަމަށް ނުލައި ދިނުން .ދައުލަތެއްގެ ނޫނީ ރައްޔިތުންގެ މުދަލާއި ފައިސާ ވެރިމީހާ ބޭނުން ބަޔަކަށް ދެވޭނެ ކަމަށް ދުނިޔޭގެ ހަމަޔާ އިންސާފާ ކޮރަޕްޝަނާ ފަސާދައާ ދެކޮޅު އެއްވެސް ބަޔަކު ގަބޫލެއް ނުކުރާނެ. ކިތަންމެ ހެޑްލައިނެއް ހެދިޔަސް މިއަށް ލޫޓުވުން ނޫން އެއްޗެއް ނުކިޔޭނެކަމަށާއި މިއީ ދުނިޔޭގެ މާލިއްޔަތު ދަންނަ ހަމައެއް ނޫން ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ.

‏ވާދަވެރި ބީލަމަކާނުލާ، އިއުލާނެއް ނުކޮށް ދިނީމާ އެންމެ ހެޔޮ އަގަށް އެންމެ ރަގަޅަށް ކުރާ ފަރާތް އެނގެނީ ކޮން ގޮތަކުންތޯ ސުވާލު އުފައްދަމުން ހުސެން ވިދާޅުވަނީ މި ބަހާލުން ގަަޑަށް ކޮލިފައި ވަނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ. ކޮލިފައި ވަނީ ބައި އަޅައިގެންތޯ ވެސް އޭނާ ސުވާލު އުފައްދައެވެ. ހުސައިން ވިދާޅުވަނީ 2.7 މިލިޔަން ބަހާލުމަކީ އިޚުލާސްތެރިކޮށް ދައުލަތް ލޫޓުވާލުން ކަމަށެވެ.

2.7 ބިލިޔަން ބަހާލި ސްކޭމަކީ އަމިއްލައަށް މާލިއްޔަތު ގަވާއިދު ބަދަލުކޮށް ކޮރަޕްޝަނަށް ތަންމިނަށް ދޮރުހުޅުވާލައިގެން ބިޑުކުރުމަކާ ނުލާ ހިންގި ކޮރަޕްޝަނެއް ކަމަށާއި ރޭވިގެން ވަކިބަޔަކަށް ރައްޔިތުންގެ ޓެކުސް ފައިސާއިން ނާޖާއިޒް ފައިދާ ހޯދައިދީ އެ ފައިސާއިން ބައެއް ލިބިގަތުމަށް ރޭވިގެން ހިންގާފައިވާ ބޮޑު ހިޔާނާތެއް ކަމަށް ސައުދު ސިފަކުރައްވައެވެ.

މިހާވަރަށް ފާޅުގައި ވައްކަން ކުރަމުންދާއިރު ސިއްރުން ކިހާވަރަކަށް ވައްކަން ކުރާނެ ކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދަވަމުން ސައުދު ވިދާޅުވަނީ 2.7 ބިލިޔަން ބަހާލި ހިޔާނަތަކީ ފެށުމަގައިވެސް ބާތިލުކަމެއްކަމަށް އެނގިތިބެމެ ކޮންޓުރެކްޓަރުން ބައިވެރިވުމަކީ ނުހަނު ހިތާމަ ހުރިކަމެއް ކަމަށެވެ. 

2.7 ބިލިޔަން ރުފިޔާ ބަހާލި މައްސަލަ ކަމާއިބެހޭ ފަރާތްތަކުން އަވަހަށް ބަލަންޖެހޭ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ސައުދު ވިދާޅުވީ އެހެން ނޫންނަމަ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ގާނޫނާއި ހިލާފްވެ އަދަބު ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.

ދައުލަތް މި ހިޔާނާތުން ސަލާމަތް ކުރުމަށް އޭސީސީއިން އަވަސް ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ ކަމަށާއި ދިވެހި ރައްޔިތުން،ގެ ޚަޒާނާ ވަގުންގެ ކިބައިން ދިފާއުކޮށް ސަލާމަތްކުރުމަށް އަވަސްވެ ގަންނަންޖެހޭ ކަމަށް ސައުދު ވިދާޅުވެއެވެ.

ތިމާ ހުއްޓާ ތިމާމެންގެ ތެރެއިން އެހެން މީހަކު ކެޔޮޅަކަށް ހުރީތީ ތިމާ އަރާއިން އޮޑި ފައްތާލަން އުޅެން ޖެހެލުމެއް ނުވިއެވެ. ކަނޑު ގަދަޔަސް ބޮޑު ރިޔަލުގައި ނުހަނު ހަލުވި ދުވެލީގައި އޮޑި ދުވެދުވެ ހުއްޓާ އޮޑި ދުއްވާ މިސްރާބު ކަމުދާ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. ބަނޑު ރިޔަލު ފެނުއެޅުނަ ނުދީ ކެޔޮޅާއި ފަޅުވެރިން އެއް ރޫހެއްގައި ބާރަށް ކުރިއަށް އޮޑި ދުއްވަމުން ދިޔައިރު ކަމުދާ އެއްކަމެއް އޮޑީގެ ތެރޭގައި ހިނގާ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. 

ހިންމިތަކުން ދިޔަވެ ކޮޅުއުނގުރި ނެއްޓި ދިޔަހަރު ޖެހުނުކަމަށް އޭރު ގޮވާ ނެގިއެވެ. ވަރު ރާޅު ނުބަލާ ދުއްވާ ކަމަށް ވިއެވެ. ރިޔާ ކޮށިކޮށް ހާޑަށް ނުޖައްސައިގެން ހީވީ އެހެން ކަމެއް ހެންނެވެ. ކޮޅުންއަޅާ ދިޔަތަން ހަލައިލައިފި ކަމަށް ވެސް ދިރުބަނލަށް އަރާހުރެ ގޮވިއެވެ.

އަރާ ހުރެވުނީ ބަސްނުވިކޭ އޮޑިއެއްގެ ދިރުނބަލަށްކަން މޮހަނދަށް ވިސްނި އޮޑިން ފުންމާލީ އޮޑި ފައްތާލާނަމޭ ހިތައެވެ. ދަތުރުކުރި މިސްރާބު އަތު ނުވިޔަސް އޮޑި ފައްތައެއް ނުލެވުނެވެ. ކުރިން އަމިއްލަ ދުލުން ބުނާހެން އެ އޮޑިއެއް ނުފެތޭނެއެވެ. 

އަބުޖަހައިގެން ގަނޑު ރޫޅާލަން އުޅެއުޅެވެސް ނުރޫޅުމުން ގަނޑުން ވެއްޓި ބިންމަތިވީ ފުލުވައް ނޫންކަން ކަށަވަރުވިއެވެ. ތިމާމެންގެ ތެރެއިން ތިމާނޫން މީހަކަށް ބަންޑާރަ ބޮޑު އޮޑީގެ ކެޔޮޅުކަން އޮތުމަށްވުރެ އެހެން ބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް ކެޔޮޅުކަން ފޮރޮޅިގެން ދިޔުންވެސް ހެޔޮވެ އެކަން އެމަގަށް ހިމުންވެ ނިމުނެވެ. 

ލަހެއް ފަހެއްނުވެ ބަންޑާރަ ބޮޑުއޮޑީގެ މިސްރާބު ގެއްލި މުޅި އޮޑީގައި ހޮޅިހޮއްލުން ނޫން ކަމެއް ނެތިއްޖެއެވެ. ދިޔަވަނީ ހިންމިތަކުން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ނުއުފުރޭ އުނގުރިއެއް ނެތެވެ. ކުނބު ކުރިން ހުރީ އަޑު ކިޔާލަ ކިޔާލައެވެ. ކުޑަރިޔާ އަޅަން ރޮއި އާދޭސް ކުރިޔަސް ބޮޑު ރިޔަލުގައި ކަނޑު ދުވަން އުޅޭތީ ހީވަނީ ދެންމެ ދެންމެ ބަނޑުން ޖަހާލަފާނެ ހެއްނެވެ. އޮޑި ދުއްވަން ލެވުނު ކެޔޮޅު ކަޅުދިގު ހޮޅި މޮހަނދަށް ވާނުވާ ނޭނގެއެވެ.

އެހެނެއް ކަމަކު ވައްޓާލި މޮހަނދު އަނގަ އައްޕަތަކަށް ހަދައިއިގެން ޗުއްޕުވެސް ނުބުނެ އެ ހުންނަނީ ކުރެވުނު ކަމުގެ މޮޔަ ބޮލަށް އަރާފައި ތޯއްޗެކެވެ. ރޫޅަން އުޅެ ނުރޫޅި ނެގި ގާގަނޑަށް ބޮލިއެރިޔަސް ތިމާމެންގެ ތެރެއިން ތިމާއަށް ނުލިބޭ ބާރެއް އެހެން މީހަކަށް ލިބިދާނެ ކަމަށް ގަންނަ ބިރަކުން ހަނު ހުންނަނީ ތާއެވެ. ނޫނީ ނޫން ގޮތެއް ހޯދަން ކުރެވުނު މަސައްކަތުގައި ދެ މޮހަނދުގެ ނިގޫ ގޮއްޖެހުނީތާއެވެ.

މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރކަމާ އާދަމް އާޒިމް ހަވާލު ވީއްސުރެ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް މާލެ ސިޓީއަށް އަންނަނީ ގެންނަމުންނެވެ. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން މޭޔަރ އާޒިމާއި ފިކުރު ދިމާވާ ބައެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މާލެ ބަދަލުކޮށްލުމުގައި މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލުގެ މެންބަރުންނާ އަތުގުޅައިގެން ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތައް އާޒިމް ދަނީ ހޯދަމުންނެވެ. 

މާލެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ފެންބޮޑުވުމުގެ މައްސަލައަށް އެކަށީގެންވާ ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދައިފިއެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ވާނުވާގައި އޮތް އާސަހަރާ މިސްކިތް ނިންމާ ހުޅުވައިފިއެވެ. ބުޅާ ޝެލްޓަރ އަޅާ ނިންމާ ސަރުކާރާ ހަވާލުކޮށްފިއެވެ.

މާލޭގެ ހުރިހާ އަވަށެއްގައި ހިތްފަސޭހަ ފެހިތަނަވަސް މައިޒާންތައް ތަރައްްގީކޮށް ދަނީ ބަލަހައްޓަމުންނެވެ. މާލެ އަކީ ފެހި އަދި ބަގީޗާ ސިޓީއަކަށް ހެދުމުގެ ގޮތުން ދިވެހި ރުއް އިންދާ އެކި މައިޒާންތަކުގައި މާގަސްތަކާއި މޭވާ އަޅާ ގަސް ދަނީ އިންދާ ބަލަހައްޓަމުންނެވެ. ވިލިމާލޭގެ ހުސްބިންތައް ސާފުކޮށް ޒީނަތްތެރިކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެބަކުރެވެއެވެ. ސަލްޓަންޕާކު އަދި ރަސްފަންނު ތަރައްގީ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް އެހާ ބާރަށް އެބަކުރެއެވެ. މާލެ ސިޓީ ގައި ކާނިވަލެއް ހެދުމަށް ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

މާލޭގެ އަޑިގުޑަން ބޮޑު ގިނަ މަގުތައް ދަނީ މަރާމާތުކޮށް ބަލަހައްޓަމުންނެވެ. މާލޭގެ އަޅާނުލާ ހުރި ކުދި ގޯޅިތައް ގައު އަތުރާ މަރާމާތުކޮށް އަލިކުރުމުގެ މަސައްކަތް މެދުނުކެނޑި ދަނީ ކުރިއަށެވެ. ވިލިމާލޭގެ މަގުތައް މަރާމާތުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވެމުން އެބަދެއެވެ. ޕޭޝަންޓް ޓްރާންސްޕޯޓް ސިސްޓަމް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފަށާފައެވެ. ޕާކިން ޒޯން އިތުރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ބާރަށް ކުރިއަށެވެ. މާލެ ސިޓީ ގެ ވެހިކަލް ކެރީޔިންގ ކެޕޭސިޓީ އެސެސްމެންޓް ހަދާ ސަރުކާރާ ހިއްސާކޮށްފިއެވެ.

މާލޭގެ ތަފާތު ހިސާބުގައި 9 ތަނަކުން ހިދުމަތް ދެމުން އައި މާލެ ސިޓީގެ ހުރިހާ ހިދުމަތެއް އެއް އިމާރާތެއްގެ ދަށަށް ބަދަލުކޮށް ނިމެނީއެވެ. އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން އޮޑިޓް ނުކޮށް އޮތް މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް އޮޑިޓްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށެވެ. މާލެ ސިޓީގެ ލޭންޑް އިންފޮރމޭޝަން ސިސްޓަމް ލޯންޗް ކޮށްފިއެވެ. މާލެ ސިޓީގެ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭން ރިވައިސް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މާލެ ސިޓީ ގެ ވޮލަންޓްރީ ލޯކަލް ރިވިއު ޕަބްލިޝް ކޮށްފިއެވެ.

މާލެ ސިޓީގެ ކައުންސިލުން ބަލަހައްޓަމުން ގެންދާ ހުޅުމާލެ އާއި މާލެ އަދި ވިލިމާލޭގެ ހުރިހާ މިސްކިތެއްގެ އާބާތުރަ ފިލުވާ މިސްކިތްތަކުގެ ފާހާނާ ލަގްޒަރީ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހަލުވި ކަމާއެކު ކުރިއަށް ދެއެވެ. 

ބުނެވި އެދިޔައީ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. މާލެ ބަދަލުކޮށްލުމަށް އާޒިމް ފަދަ މޭޔަރަކަށް ފުރިހަމަ ފަސްއަހަރުގެ ދައުރެއް ދޭންޖެހެއެވެ. އެންމެ ދޮޅު އަހަރެއްހާ ދުވަހުންވެސް އާޒިމް ތަފާތު ދައްކައިފިއެވެ. ފުރިހަމަ 5 އަހަރުގެ ދައުރެއް ލިބިއްޖެނަމަ ކޮންމެ ފިކުރެއްގެ ބަޔަކާއެކުވެސް މާލެއަށް އާދަޔާ ހިލާފު ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނެސް ދެވޭވަރުގެ މޭޔަރަކީ އާދަމް އާޒިމް ކަން އެދަނީ އަމަލުން ސާބިތުކޮށް ދެމުންނެވެ. 

މަގާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ބަޔަކަށް ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދާދިނުމާއި ހޯދާދޭން އުޅުމުގެ ކުށުގައި ކުރީގެ އިމިގްރޭޝަން ކޮންޓްރޯލަރ އާއި ފެނަކައިގެ ކުރީގެ އެމްޑީ ފަދަ އެތައް ބަޔަކަށް މި ސަރުކާރު އައިފަހުން ތަހުގީގުކޮށް ދައުވާކޮށް ޝަރީއަތްކޮށް އަދަބު އެބަދެއެވެ. ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދުމާއި ހޯދާދިނުމުގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ތަހުގީގުތައް އެބަ ހިނގައެވެ.

އެހެން އެކަން ހިންގަމުން ބޭނުން ވަރެއްގެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ބޭނުން ބަޔަކަށް ބިޑަކާ ނުލާދޭ ގޮތަށް އުސޫލު ބަދަލުކޮށް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ދައުލަތް ލޫޓްވާލުން ހަލާލުކޮށްފިއެވެ. ހަމައެކަނި ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓް ބަޔަކަށް ދީގެން ފުއްދާލީއެއް ނޫނެވެ. 55 ކައުންސިލް އިމާރާތް އަޅަން 631 މިލިޔަން ރުފިޔާ ގެ ބިޔަ މަޝްރޫއެއް ބިޑްނުކޮށް އާރުސީސީއަށް ވެދުން ކޮށްފައި ހުއްޓާލީއެއް ނޫނެވެ. 

2.7 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ އަގުހުރި 206 ޕްރޮޖެކްޓެއް އެއްފަހަރާ އިއްޔެ ބަހާލީ ބީލަމެއް ނެތިއެވެ. ބިޑްނުކޮށެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ އެތައް މެންބަރުންނަކާއި ސަރުކާރުގެ ވެރިންގެ މަސްލަހަތު ހުރި އެތައް ކުންފުންނަކަށް ބިޑްކުރުމަކާ ނުލާ 2.7 ބިލިޔަން ބަހާލުމަށްވުރެ ވަކީން ބޮޑު ކޮރަޕްޝަނެއް ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދާދިނުމެއް ލޫޓުވުމެއް ރާއްޖޭގެ ތާރީހު ނުދެކެއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު އިސްވެހުރެ ބިޑަކާނުލާ 2.7 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ ޕްރޮޖެކްޓް ސަރުކާރުން ބަހާލުމުން އެކަން ކޮރަޕްޝަނަށް ނުވިއެވެ. އެކަން ތަހުގީގުކުރާނެ އޭސީސީއެއް ފުލުހެއް ޕީޖީއެއް ނެތެވެ. ބާރު އޮތީތީ އުސޫލު ބަދަލުކޮށްގެން ބިޑަކާނުލާ 2.7 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ ޕްރޮޖެކްޓް ބަހާލުން ކުށަކަށް ނުވަންޏާއި ބިޑްނުކޮށް ކުދިކުދި މަސައްކަތް އެސްއީއޯގެ ތެރެއިން ހަވާލުކޮށްގެން ކުރުވި ކުރުވުން ކޮރަޕްޝަނަކަށް ނުވާނެއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު އިސްވެހުރެ ބިޑަކާނުލާ 2.7 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ ޕްރޮޖެކްޓް ސަރުކާރުން ބަހާލުން މަގާމުގެ ފައިދާ ހޯދުމާ ހޯދާދިނުމާއި ކޮރަޕްޝަނަށް ނުވަންޏާ ކުރިން ބިޑްނުކޮށް މަސައްކަތް ކުރުވި މައްސަލަތަކާއި އެކަމުގެ ވަށައިގެން ހުރި ކަންކަން މަގާމުގެ ނާޖާއިޒް ފައިދާ ހޯދުމާއި ހޯދާދިނުމަކަށް ނުވާނެއެވެ. ކޮރަޕްޝަނަކަށްވެސް އެކަންކަން ނުވާނެއެވެ. 

މުއިއްޒުގެ 2.7 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ ޕްރޮޖެކްޓް ބަހާލުން ކުށަކަށް ނުވަންޏާ ހިނގަމުންދާ މަގާމުގެ ނާޖާއިޒް ފައިދާ ހޯދުމާއި ހޯދާދިނުމާއި ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތައް ވެސް ނުބަލާ ޖެހޭނީ ހުއްޓާލާށެވެ. ބިޑުނުކޮށް މަސައްކަތް ހަވާލުކޮށްގެން ބަޔަކަށް ފައިދާ ހޯދާދިނުމުގެ ކުށުގައި ހުކުމް ތަންފީޒުކުރެވޭ ފެނަކަ ސައީދު ފަދަ އެންމެން ޖެހޭނީ ދޫކޮށްލާށެވެ.  

ސަރުކާރަކީ ރެޑްވޭވްގެ ގޮތްޕަކީ ހެއްޔެވެ. ފޫގަޅާފައި ސަރުކާރުން ވަޒީފާ ހޯދަން ސަލީމުގާތަށް މީހުންދާނީ ސަރުކާރަކީ ރެޑްވޭވްގެ ގޮތްޕަކަށް ވެގެންތާއެވެ. ސަރުކާރުން ވަޒީފާ ހޯދަން މީހަކު ދާއިރަށް އެމީހަކަށް އެސްޕީޑީ ކަމާއި ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރކަން ހުށަހަޅަށް ސަލީމަކީ ކާކުހެއްޔެވެ. ރެޑްވޭވް ސަލީމާއި ސަލީމް ކަހަލަ މެންބަރުން ބޭނުންހާ ބަޔަކަށް ބޭނުންހާ ވަޒީފާއެއް ސަރުކާރުން ދެވެންޏާ ދައުލަތް ލޫޓްވާ ވާހަކަ ގަބޫލު ނުކުރާންވީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. 

ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުން މީހުނަށް ސަރުކާރުން ވަޒީފާ ހޯދާދޭ ވާހަކަ އަހަމެވެ. އެހެންނަމަވެސް މެންބަރެއްގެ ދުލުން ސާފު ބަހުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމެޓީއެއްގައި އެވާހަކަ ބުނުމުން ސަރުކާރުގެ ސިޔާސީ މަގާމުތަކަކީ ކޮރަޕްޝަނުގެ ތެރެއިން ދެމުން ގެންދާ އެއްޗެއްކަން ސާފުވެ ނިމުނީއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ސިޔާސީ ވަޒީފާދެނީ ގާނޫނު އަސާސީގެ 115 ވަނަ މާއްދާގައި (ޅ)ގައި ބުނާ ގޮތަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަގާމުގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ މަގާމުތަކަށް ލާބައެއް ނޫންކަމާއި އެމީހުންނަކީ ރޭޑްވޭވް ސަލީމްމެނަށްޓަކާ މަގާމުދޭ ބައެއްކަން ކަށަވަރުވެ ނިމުނީއެވެ. 

ސަރުކާރުގެ ސިޔާސީ މަގާމުތަކާއި އެސްއޯއީ ތަކުގެ އެކިވަރުގެ މަގާމުތަކަށް މީހުންލައިގެން ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިން މުސާރަދެނީ ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ކުރުމަށް ދައުލަތް ހިންގަން ނޫންކަން ރެޑްވޭވް ސަލީމުގެ އިއުތިރާފް އެނގި ސާބިތުވެއްޖެއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީން ރައީސަށް ދީފައި އޮތް އިހުތިޔާރެއް ރައްޔިތުންނާ ސަރުކާރަށް ބޮޑުވެގެންވާ ގެއްލުން ލިބޭގޮތަށް ބޭނުންކުރާ ކުރުމަކީ ހުވަޔާ ހިލާފުވުމެވެ. 

މަގަމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމާއި ހުވަޔާއި ހިލާފުވުމުގެ ކުށުގައި ރެޑްވޭވް ސަލީމާއި ރައީސް މުއިއްޒުގެ މައްޗަށް ޝަރީއަތް ހިންގަން ލާޒިމު ވެއްޖެއެވެ. އޭސީސީއާއި ފުލުހުންނާއި ޕީޖީ ކަނު ބީރު މަންމަން ބައަކަށް ވެގެން ތިއްބަސް މަހެއް ފަހާލާނެ މަހެއް ނެތިއެއް ނުދާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ބާރު ހަށިފޮޅާލުމުން ކަނު ބީރު މަންމަންކަން އޭރުން ފިލައިދާނެއެވެ. 

އެވާހަކަ މުއިއްޒު ދެއްކީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 6 ވަނަ ދުވަހު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައެވެ. އޭގެފަހުން މިއަދަށް މިވީ ބަރާބަރު 9 މަސް ދުވަހެވެ. ބަނޑުގައި ގަރުބަގަންނަ ދަރިއަކުވެސް 9 މަހާ 10 ދުވަހުން ވިހައެވެ. އެކަމަކު އަހަރު ނިމެން ދޮޅު މަހަށް ވާއިރުވެސް މުއިއްޒު އެބުނާ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުނި މެނޭޛްކުރުމުގެ ނިޒާމް ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ގާއިމު ކުރެވޭތަނެއް ނުފެނެއެވެ.

49 ބިލިޔަނަށް ވުރެ ބޮޑު ބަޖެޓެއް ހުސްވެ އަނެއް އަހަރަށް ބަޖެޓް ފާސްކުރާއިރު އެއްކަލަ ކުނި މެނޭޖްކުރާ ނިޒާމްގެ ވާހަކަ އޮތީ އޮތް ތާނގައެވެ. މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކުނި މެނޭޖުކުރާ ނިޒާމް ގާއިމުކުރަން ކުރިކަމެއް ގާއިމުކުރެވުނު ކުނި މެނޭޖުކުރާ ނިޒާމެއް ރަށްރަށުން ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ކުޑަވެސް ކަމެއް ކޮށްލެވުނަސް އަޑުއަރުވާ ހަވާއަރުވާ ބަޔަކަށް ރަށެއްގައި ކުނި މެނޭޖުކުރަަން ނިޒާމެއް ކުޑަ ނަމަވެސް ގާއިމުކުރެވުނު ނަމަ، ރާގުރާގަށް ހޭނުބަހައްޓާ އެވާހަކަ އެއް ދެއްކީހެވެ. 

ކުނި މެނޭޖުކުރާ ނިޒާމް ގާއިމުކުރުންވެސް ވެގެން އެދަަނީ މުއިއްޒު ޖަހާ ޖަމަލު ފޮޑިއަށެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. މުއިއްޒު ކިތަންމެ ބޮޑު ދޮގެއް ހަދާ އޮޅުވާލިޔަސް ޖަވާބުދާރީ ކުރާނެ ބަޔަކު ކުރެވޭނެ ބަޔަކު ތިބީއެއް ނޫނެވެ. ކުޑަމިނުން މަޖިލީހަށް ގޮސް މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ކުރިމަތީގައި ކުރަން ބުނާ ކަންކަން އެއް އަހަރުން އަނެއް އަހަރަށް ނުވެ ހޮޅި ވައުދަށް ވާއިރު ހޭއަހާލާނެ މެންބަރެއް މުއައްސަސާއެއް މަޖިލީހެއް އޮންނަނީ އެއްނޫނެވެ. 

2024 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ 22 ގައި އިފްތިތާހުކުރި "އައްޑޫ އައްސޭރި ޓޫރިޒަމް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭން" އަކީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ޑެސްޓިނޭޝަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ސްޓްރެޓެޖީއާއެކު ތަފްސީލީ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓެއް ހިމެނޭގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އެ ޕްލޭނެކެވެ. އެ ޕްލޭންގައި 6،000 ޓޫރިސްޓް އެނދު ގާއިމުކުރުމާއި، 10،000 ވަޒީފާ އުފެއްދުމާއި ޝަންގްރިއްލާ ރިސޯޓު އަލުން އޮޕަރޭޝަނަށް ގެނައުން ހިމެނިފައިވެއެވެ.

މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ އަހަރު ތެރޭގައި ސީޕްލޭން ހަބެއް ގާއިމުކުރުމަށްވެސް މުހިންމު ރިޔާސީ ވައުދެއް ވެސް ވަނީ ވެފައެވެ. ނަމަވެސް މިހާތަނަށް އެ ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް ކަންކަން ތަންފީޒުކުރެވެމުން  ނުދެއެވެ. ޕްލޭން ތަންފީޒު ކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރަށް މިހާތަނަށް އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.

ކުރައްވާ ކޮންމެ ދަތުރެއްގައި ބޮޓިހާ ވާހަކަ ދެއްކެވިޔަސް އަމަލީ ގޮތުން ކަމެއް ކުރެވޭތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން އައްޑޫ ސިޓީގެ އެކިއެކި ރަށްތަކުގައި ޓޫރިޒަމް ޒޯނުތައް ގާއިމުކޮށް ބިންތަކެއް އެތައް ބަޔަކަށް ވަނީ އެވޯޑު ކޮށްފައެވެ. ބިންތައް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ލުއި ލޯނު ދިނުމަށްވެސް އޭރު އޮތީ އެކަށައެޅިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ވެރިކަން ބަދަލުވެ 2 އަހަރު ވެގެން ދާއިރު މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އެ ބިންތައް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ލުއިލޯނު ލިބޭނެ ގޮތެއް ހަދާދީފައެއް ނުވެއެވެ. 

ވައުދާއި އެއްގޮތަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްނުދެއްވާ އަނެއްކާވެސް އައްޑުއަށް ވަޑައިގެން ވައުދު ތަކުރާރު ކުރެއްވުމާއި އައު ވައުދުވެ ވަޑައިގަތުންނޫން ކަމެއް ރައީސް މުއިއްޒު ނުކުރައްވައެވެ. ރައްޔިތުންނަކީ ގަޅިން ކަމުގައި ހީކުރައްވައިގެން ކަނޑާ ބައިސާ ތަކާއި ހުޅުވާ އޭޓީއެމަކުން އައްޑޫ ރައްޔިތުން ޅޮސް އުނދޯއްޔަށް އަރުވައިގެން ގެންގުޅެވިދާނެ ކަމަށް ހީކުރުމަކީ މުއިއްޒުގެ މޮޔަކަމެވެ.  

ނިއުޔޯކް ސިޓީގެ މޭޔަރކަން ޒޮހްރާން މަމްދާނީ ކާމިޔާބުކޮށްފިނަމަ ގާނޫނު ލާޒިމްކުރާ އެންމެ މަދު މިންވަރު ނޫން ވަރެއް ފެޑަރަލް ފަންޑްތަކުން ނުދެއްވާނެކަމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވުމަކުން މަމްދާނީގެ މަގުބޫލު ކަމަކަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރިއެވެ. ފެޑެރަލް ފަންޑުތައް ހިފެހެއްޓުމު ބިރުދެއްކުމުން މަމްދާނީގެ ސަޕޯޓަރުންނަށް ކަހެރުވަކެކޭވެސް ހީނުވިއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ބާރުގެ މައްޗަށް ގަދަނުވެވޭނެކަން އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކް ސިޓީގެ މޭޔަރ އިންތިހާބުގައި އެ ރައްޔިތުން އެވަނީ ސާބިތުކޮށް ދީފައެވެ. މުޅި ދުނިޔޭގައި ނަން ހިނގާ ބޮޑެތި މަހުޖަނުން އެންމެ ގިނަ ސިޓީގައި އެ އެލީޓުންނާ ދެކޮޅަށް ތަފާތު ބޮޑުކޮށް މަމްދާނީ މޭޔަރކަން ކާމިޔާބު ކުރުމަކީ މުއްސަދިންގެ މައްޗަށް ފަގީރުން ގަދަވަމުން އަންނަ ކަމުގެ ދަލީލެކެވެ. 

ރަތްލާޖެހި ރިޕަބްލިކަން ރައީސް ޓްރަމްޕް ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީގެ އެލީޓް ލީޑަރުންނާއި ފާޅުގައި ބައިއަތު ހިފައިގެން މަމްދާނީ ބަލިކޮށްލުމަށް ނުކުރާ އެއްކަމެއް ނެތެވެ. ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީގެ ޕްރައިމަރީން ބަލިވި މިހާރުގެ މޭޔަރ ކުއޮމޯއަށް ތާއީދުކޮށް މަމްދާނީއާއި ދެކޮޅަށް ހިންގި ކެންޕޭނަކީ ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމަކަށްވުރެ މުއްސަދިންނާއި ފަގީރުންނާ ދެމެދު ހިގި ވާދައެކެވެ. 

މަމްދާނީއަށް ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ ޕްރައިމަރީގައި ބޮޑު ކާމިޔާބެއް ލިބުމަކީ ސިޔާސީ ދާއިރާގައި ބޮޑު ހިލާފެއް އުފެދުނު މައްސަލައަކެއވެ. ބޯހިޔާވަހިކަން އަތްފޯރާފަށުގައި ހުރުމާއި މުއްސަނދިން މުއްސަދިކުރާ ޓެކްސް އިތުރުނުކުރުމުގެ ސިޔާސަތަށް ޒުވާނުންނާއި ޕްރޮގްރެސިވް ވޯޓަރުން މަމްދާނީ އަތުގައި ހިފިހިފުން ވެގެން ދިޔައީ މަމްދާނީއަކީ ނިއުޔޯކްގެ ފުރަތަމަ މުސްލިމް މޭޔަރަށް ވުމުގެ ސަބަބަށެވެ.

މަމްދާނީގެ ޕޮޕިއުލިސްޓް ސޯޝަލިސްޓް ވިސްނުންތަކަށް "ކޮމިއުނިސްޓް" ގެ ނަން ދީގެން އެލީޓް ޑިމޮކްރެޓުންނާއި ރިޕަބްލިކަން ފަރާތްތަކުން ފާޑުކިޔަމުން ދިޔައެވެ. ރައީސް ޓްރަމްޕް މަމްދާނީއަށް ނިސްބަތްކޮށް "ކޮމިއުނިސްޓް މަޖުނޫނު" ގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރިއެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ފައިސާއާއި ބާރާއި ދެކޮޅަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަދި އެއް ސިޓީގެ މޭޔަރ ކަމަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މުސްލިމަކު އިންތިހާބުވުމަކީ ޝައިތާނީ ސިނކުޑިތަކަށް ހަލަލެއް އަންނާނެކަމެކެވެ. "އަހަރެމެން 58 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސިޓީ ހޯލަށް ވަންނައިރު، އުންމީދުތައް މައްޗެވެ. އަހަރެމެން އެ އުންމީދުތައް ފުއްދާނަމެވެ." ކާމިޔާބީގެ ތަގުރީރުގައި ޒޮހްރާން މަމްދާނީ ބުންޏެވެ.       

މެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑް އަދި ރިއަލް މެޑްރިޑްގެ ކުރީގެ މިޑްފީލްޑަރ ބެކަމް ނަންވަނީ ކިންގްސް ބާތުޑޭ އޮނަރސް ލިސްޓުގައި މިއަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ހިމެނިފައެވެ. ބާތުޑޭ އޮނަރސް ލިސްޓުގައި ނަން ހިމެނިފައިވީ ނަމަވެސް، ރަސްމީކޮށް މި ޝަރަފު ލިބިވަޑައިގަތީ އަންގާރަ ދުވަހުއެވެ.

ނައިޓްހުޑް ގެ ޝަރަފްވެރި ލިބިވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ފުރަތަމަ ނަމުގެ ގޮތުގައި ސަރ ގެ ލަގަބު ބޭނުންކުރަން ޖެހެއެވެ. އެހެންކަމުން ފުޓްބޯޅަ ލެޖެންޑް ބެކަމްއަކީ މިހާރު ސަރ. ޑޭވިޑް ބެކަމް އެވެ. ސަރ. ޑޭވިޑް ބެކަމް ގެ އަނބިކަނބަލުން، ފެޝަން ޑިޒައިނަރ ވިކްޓޯރިއާ ބެކަމް އަކީ މިހާރު ލޭޑީ ބެކަމް އެވެ. 

ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމްގައި ނައިޓްހުޑް

ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމްގައި، ނައިޓްހުޑަކީ ގައުމީ ހަޔާތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ހިއްސާއެއް ކޮށްފައިވާ ފިރިހެނުންނަށް ދެވޭ ޝަރަފެކެވެ. މިއީ އެފަރާތްތަކަށް "ސަރ" ގެ ލަގަބު ދީ، ރަސްގެފާނުގެ އަތްޕުޅުން ނައިޓްކަން ލިބުމުގެ ހައްގު ދޭ ޝަރަފެކެވެ. މިއީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ޝަރަފުތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރަފެކެވެ. މިޝަރަފު ދެވެނީ ފަންނުވެރިކަމާއި ސައިންސްޢައި ވިޔަފާރި އާއި އާންމު ހިދުމަތުގެ އެކި ދާއިރާތަކުން ހާސިލުކޮށްފައިވާ ކާމިޔާބީ ތަކަށެވެ. ރަސްމީ ރަސްމިއްޔާތުގައި އާންމުގޮތެއްގައި ހިމެނެނީ ރަސްގެފާނު ކަނޑީގެ އަރިމަތިން ޝަރަފުވެރިޔާގެ ކޮނޑުގައި ޖެއްސެވުމެވެ.

ކަން ހިނގާގޮތް

ދެވޭ ސަބަބު: މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ނައިޓްހުޑް ދެވެނީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި ވަކި ދާއިރާއަކަށް ކޮށްފައިވާ މުހިންމު ހިއްސާއަކަށެވެ. މިޝަރަފު ލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ތަމްސީލުކުރާ ފަންނާނުންނާއި ސައިންސްވެރިންނާއި ކުޅިވަރުކުޅުންތެރިންނާއި މުޖުތަމައުގެ އިސްފަރާތްތައް ހިމެނެއެވެ.

ލަޤަބު: މިޝަރަފުން ފިރިހެނުންނަށް އެމީހުންގެ ފުރަތަމަ ނަމުގެ ކުރިއަށް "ސަރ" މި ލަގަބު ބޭނުން ކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިދެއެވެ.

ރަސްމިއްޔާތު: އާދަވެގެން، ނައިޓްކަން ދިނުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ހިމެނެނީ ރަސްގެފާނު ކަނޑިން ޝަރަފުވެރިޔާގެ ކޮނޑުގައި ޖެއްސެވުމެވެ.

ބާވަތްތައް: ގިނަ ފިރިހެނުންނަށް ދެވެނީ ނައިޓް ބެޗެލަރގެ ޝަރަފު ނަމަވެސް، ނައިޓްކަން ދެވިދާނެ އެކި ޝުވެލަރީ އޯޑަރ ހުރެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި މޯސްޓް ނޯބަލް އޯޑަރ އޮފް ދަ ގާޓަރ ނުވަތަ މޯސްޓް އެކްސެލެންޓް އޯޑަރ އޮފް ދަ ބްރިޓިޝް އެމްޕަޔަރ ފަދަ އޯޑަރތަކުގެ ތެރެއިން ނައިޓްހުޑް ދެވެއެވެ. 

ނޮމިނޭޓްކުރުން: ޢާންމުންގެ ފަރާތުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ ފަރާތުންވެސް ކެންޑިޑޭޓުން ނޮމިނޭޓްކުރެވިދާނެއެވެ. މި ނޮމިނޭޝަންތައް މުރާޖަޢާކުރަނީ އޮނަރސް ކޮމިޓީތަކުންނެވެ. އަދި ފައިނަލް ހުއްދަ ދެއްވަނީ ރަސްގެފާނެވެ.

މާލޭގެ ނަންހުރި ވަރުގަދަ އާއިލާ ތަކުގެ ލިސްޓަށް އެއް އިރެއްގައި ވެސް ކާމިނީގެ އެރިކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އެހެން ކަމުން މައުމޫނަށް ލެއްވި އެންމެ ބޮޑު ނަސީބަކީ ޅިޔަނު އެންދެރިމާގޭ އިލްޔާސް އިބްރާހިމެވެ. ވަރަށް ޒުވާން ބޭފުޅަކަށްވާތީ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އިލްޔާސްގެ ނަން ދިވެހިންގެ އަރުން ދިރެން އޭރު ދަތި ވާނެކަން ނާސިރަށް އެނގިވަޑައިގަނެއެވެ. އެހެން ކަމުން 1978 ގެ 10 އަހަރު ފަހުން 1988 ގައި އިލްޔާސް އިބްރާހީމް ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމާ ދެމެދުގެ ދޭތި ބެއްދިއެއްގެ ގޮތުގައި ނާސިރު މައުމޫނަށް އާނ ބަސް ނުދެއްވި ނަމަ މައުމޫނަކީ އެމީހާ ނޫންކަން ހޮދު މައުމޫނަށް އެނގި ވަޑައިގަނެއެވެ. ދުރު މީހަކަށް ވުރެ އިލްޔާސްއާއި މައުމޫނުގެ ގާތް ކަމަކީ ނާސިރުގެ ރުހުން މައުމޫނަށް ލިބި ވަޑައިގަތް ކަމަކަށް އޮތީ ވެފައެވެ.

ގާނޫނީ ގޮތުން ޑިފެންސް މިނިސްޓަރަކީ އޭރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. އެހާ ޅައުމުރު އިލްޔާސަށް ޑިފެންސްގެ ނައިބުކަމާ ދައުލަތުގެ އާރާ ބާރާ ބުރޯކަން އޮތުމަކަށް ކާމިނީގޭގެ ހިތް ހަލާލު ނެތުމަކީ އެކަން ވާނެ ގޮތެވެ.

މައުމޫނުގެ 10 އަހަރު ނިމި އިލްޔާސްގެ ތާރީހު ގާތް ވަމުން އަންނަ އިރު ޑިފެންސްގެ ނައިބާ ދެކޮޅަށް ފިސާރި ކަންތައް ގަނޑެއް ހިލުވާލެވި، އިލްޔާސް އިބްރާހީމް ޗާޓުން ބޭރު ނުވެއްޖެ ނަމަ އެއީ ކާމިނީގޭ ވެރިކަމަށް އޮތް ބިރެކެވެ.

މާލެ އެރިގޮތަށް ސިފައިންގެއަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ފަހު އިލްޔާސް އިބްރާހިމް ދިރިއުޅުއްވާ ކިނބިގަސްދޮށުގެ އަށް ދިޔަ މަގުތީގައި މައުމޫނު ދިރިއުޅުއްވާ ތީމުގޭ އަނބުގަހަށް ބަޑިތަޅާލުން ނޫން ކަމެއް ތަމަޅައިން ނުކުރެއެވެ. ވަންނަން ބަލައިފިނަމަ އޭރުގެ ތީމުގެ ހުރީ މާތިރި ފާރެއްލާ ދެރަވަރު ގޮތަކަށެވެ. އެކަމުން ގައިން ތެޔޮހަން ދިޔަ މީހަކު ވެސް ތީމުގެއަކު ނެތެވެ.

ފަތިސް ވަގުތު ތީމުގެއިން ނިކުމެ ވަޑައިގެން މަޑުމަޑުން ހިންގަވާފައި ހަތިޔާރު އެޅި ތަމަޅައިން ކައިރިންލާފާ މ. ގުލިސްތާނުގެއަށް މައުމޫނާއި އާއިލާ ވަންނަވަން ދެން އެމީހުން ކުޑަވެސް ގޯނާއެއް ކޮށް ނުލާ ބަލަން ތިއްބެވެ. އެކަމަކު ތީމުގެއާއި މާދުރުން ފަރީދީމަގުން ސައިކަލެއްގައި ދުއްވާފައި ދިޔަ މަސްހޫރު ގޯލު ކީޕަރު ހަމީޒު ބަޑިޖަހާ މަރާވައްޓާލި ތަމަޅައިން މައުމޫނު އަރިހުން ހޭވެސް އަހާނުލައެވެ.

އެހެނެއް ކަމަކު އިލްޔާސް ދިރިއުޅުއްވާ ކިނބިގަސްދޮށުގެއަށް ތަމަޅައިން ވަދެގަތެވެ. ސިފައިންގެ އޮފިސަރެއް ކަމަށްވާ ކުޑަނެވި ތުއްތުމަނިކުގެ މެއަށް ދާދި ގާތުން އަމާޒުކޮށް ބަޑިޖަހާ ޝަހީދު ކޮށްލިއެވެ. އިލްޔާސް އިބްރާހީމަށް ފުރާނަ އާއިގެން ސަލާމަތް ވެވުނީ ސިކުންތު ކޮޅެއްގެ ފަރަގުން އެ މަނިކުފާނުގެ އަނގުންތައް ބިނދިފައިވާ ހާލުކޮޅުގައި ކިރިޔާއެވެ. ކާމީނީގޭ ކުއްޖެއްގެ ގައިގާ ކޫރުމެއް ވެސް ނޭޅެއެވެ.

ހިނގާ ކަންކަމާ މެދު ނުވިސްނާ ތިއްބަކަސް އެނގޭނެ އެއްޗެއް ނޯންނާނެއެވެ. ބޭރުފުށުން ދައްކާ ކުލަވަރާ އިއްވާ އަޑާ މަންޒަރުގެ ބޮޑު ބަޔަކީ އޮޅުވާލުމެވެ.

ގައުމުގެ ދަރަނިވެރިވެރި ދަރަނިން ބޯހިކެން ނެތެވެ. ދުނިޔޭގެ ރޭޓިންގ އެޖެންސީތަކުން ރާއްޖެ މިންކުރަނީ ބަނގުރޫޓްވުމުގެ މަގުގައި އޮތް ގައުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެހީދޭ ޖަމާއަތްތަކާއި ގައުމުތަކާއި ބޭންކުތަކުން އެހީދިނުމާއި ދަރަނި ދޭން ފަސްޖެހި އެހީތެރިކަމުގެ އަތެއް ދިއްކޮށްލާނެ ބަޔަކު މަދުންވެސް ނެތެވެ. އެތެރޭގެ ދަރަނި ބޮޑުވެ ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތައް އޮތީ ބަނގުރޫޓްވުމުގެ މަގުމަތީގައެވެ. އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކާއި ފިހާރަތަކުން ސަރުކާރަށް ހޯދާ ހިދުމަތަށް އަގުނުދެއްކި އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތައް އޮތީ ކަރުތާފެނުގައެވެ. 

ގައުމުގެ ހާލަތަށް ނުބަލާ ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ކުޑަ ގައުމަކުން އަސްކަރީ ކަންކަމަށް ބިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކުރުމަކީ ކުރުން ހެޔޮވާވަރުގެ ކަމެއް ހެއްޔެވެ. އެތައް ބިލިޔަނެއް ހޭދަކޮށްގެން އަސްކަރީ ބާރު ގަދަކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ. އަސްކަރީ ގޮތުން ތަސައްރަފު ފުދިފައިވާ ގައުމަކާ މުގާބަލާ ކޮށްލެވޭ ވަރުގެ ގާބިލުކަމެއް ހޯދޭވަރުގެ ގައުމަކަށް ރާއްޖެ ވޭހެއްޔެވެ. އިންސާނީ ވަސީލަތާއި މާލީ ފުދުންތެރިކަން ރާއްޖޭގައި އޮތީހެއްޔެވެ.

ޒަމާނީ ހަނގުރާމަތައް ކުރެވެނީ ވައިގެ ހަމަލާތަކާއި، ޑްރޯންތަކާއި، މިސައިލްތަކާއި، ހަނގުރާމަވެރި ޖެޓް މަތިންދާބޯޓުތަކާއި، މިސައިލް ދިފާއީ ނިޒާމުތަކާއި، ސަރވެއިލަންސް މަތިންދާބޯޓުތަކާއި، ކަނޑުމަތީ ހަމަލާދޭ ޕްލެޓްފޯމްތަކާއި އަދިވެސް އެހެނިހެން ޒަމާނީ ނިޒާމުތަކުންނެވެ. މިފަދަ ތަކެތި ހޯދާ ބަލަހައްޓާ ހިންގުމަށް ބިލިއަނުން ޑޮލަރު ހަރަދު ކުރަންޖެހެއެވެ. އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތް (ޖީޑީޕީ) އަކީ 7 ބިލިއަން ޑޮލަރު ކަމުގައިވާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިފަދަ އަސްކަރީ ގާބިލުކަމެއް ހޯދުމަކީ ހަގީގަތުގައި ކުޅަދާނަވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ހަރު ކޮންނަން ވާނީ އެކަކުންޏެއްގެ ވަރުންނެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ މީހުން މަދު ފޯރުންތެރިކަން ކުޑަ ތިރީހަކަށް ގައުމުގައި އަސްކަރިއްޔާއެއް ނޯވެއެވެ. އެ ގައުމުތަކުގައި އޮންނަނީ އެތެރޭގެ ހަމަޖެހުން ދެމެހެއްޓުމަށް އޮންނަ ހުނަރުވެރި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތެވެ. ބޮޑު ވަރަކަށް ބޯޑަރ ބެލެހެއްޓުން ފަދަ ކަންކަމަށް އޮންނަނީ ޕެރިމިލިޓަރީ ފައުޖެކެވެ. އެންމެ ކައިރިން މޮރިޝަސް ގައިވެސް މާސިންގާ އަސްކަރިއްޔާއެއް ނޫނެވެ. އެ ގައުމުތަކުން ހޯދައިގެން ތިބީ އިތުބާރު ހުރި ބައިވެރިއެއްގެ ފަރާތުން ސަލާމަތީ ޔަގީންކަމެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާ އެ ގައުމުތަކުގެ މިނިވަންކަމާއި އިސްތިގުލާލު ގެއްލިގެނެއް ނޫޅެއެވެ.

ރާއްޖެއަށް ވެސް ބޭނުންވަނީ އެ ގައުމުތައް ފަދައިން އިތުބާރުހުރި ބައިވެރިއެއްގެ ފަރާތުން ސަލާމަތީ ޔަގީންކަމެކެވެ. ޒަމާނުއްސުރެ އެފަދަ ޔަގީންކަމެއް ރާއްޖެއަށް ލިބިފައި އޮވެއެވެ. ބޮޑުކަމެއް ޖެހުމުން އެހީތެރިކަން ލިބެއެވެ. ނޮވެމްބަރ 3 އާއި ސްނާމީއާއި މާލެ ފެނަށްޖެހުމާއި ކޮވިޑްގެ ހާލަތުގައި އެކަންވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ. ކަނޑާއި ވައިގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމާއި އެންޓި- ޓެރެރިޒަމްގެ ކަންކަމުގައި މިހާރުވެސް އެއްބާރުލުން ހުއްޓުމެއްނެތި ރާއްޖެއަށް ލިބޭ ނޫންހެއްޔެވެ. ނުކުޅަދާނަ ވަރުގެ ދިފާއީ ބުރައެއް އުފުލަން އުޅުމަށްވުރެ އިތުބާރުހުރި ބައިވެރިއެއްގެ ފަރާތުން ސަލާމަތީ ޔަގީންކަން ކަށަވަރުކުރުން ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ހުރިހާ ގޮތަކުންވެސް މާރަނގަޅު ވާނެއެވެ.

ބޭނުންޖެހޭ ވަގުތުގައި އިތުބާރުހުރި ބައިވެރިން އެކުގައި ތިބޭނެކަން އެނގިހުރެ މުޢިއްޒު ސަރުކާރުން ދިފާޢީ ކަންކަމަށް ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކުރަމުންދަނީ ވައިގެ ހަމަލާތައް ފަދަ ޒަމާނީ ނުރައްކާތަކުން ދިވެހިރާއްޖެ ހިމާޔަތް ކުރުމަކަށް ނޫނެވެ. މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކުރަމުންދަނީ ގައުމީ ސަލާމަތުގެ ނަމުގައި ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ ލޫޓުވުމަށް ކަމަށް ދެކޭމީހުން ލައްކަ ގިނައެވެ.  

ނަސްރުގެ ދުވަހުގެ ޒިކުރާ އައު ކުރައްވަނީ ނޮވެންބަރ 3ގެ އުދުވާނުގައި ދިވެހި ސިފައިންނާއި، ޢާންމުންގެ ތެރެއިން ޝަހީދުވި އެންމެހާ އަބުތާލުންގެ މަތިވެރި ގުރުބާނީގެ ހަނދާން އައުކޮށް އެ މުޖާހިދުންގެ ފުރާނަފުޅަށް ހެޔޮރަހުމަތް ލެއްވުން އެދި ދުއާ ކުރަމުން ކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ނަސްރުގެ ދުވަހުގެ ޒިކުރާ އައުކުރައްވަނީ ނިރުބަވެރިން ދިވެހިރަައްޖޭގެ ސިފައިންގެ މަރުކަޒުގެ މައިގޭޓުން ވަނަނުދީ ދިފާއު ކުރެއްވުމުގައި ޝަހީދުވި ބަތަލު ޝަހީދު ހުސައިން އާދަމް ދެއްކެވި ސާބިތުކަމާއި ހިތްވަރާއި ވެވަޑައިގެންނެވި މަތިވެރި ގުރުބާނީ ގެ ހަނދާން އަބަދުގެ އަބަދަށް ދިވެހި މިބިމުގައި ތަކުރާރުވެ ޒިކްރާ ވެވެމުންދާނެކަމުގެ ޔަގީންކަމާއި އެކުގައިކަމަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. 

އެ ބިރުވެރި ނާމާން ދުވަހު މި ލޮބުވެތި ގައުމުގެ ދިފާއުގައި ހިތްވަރުގަދަ ދިވެހި ސިފައިން ސާބިތުކަމާއިއެކު ކުރެއްވި އަގުހުރި ޖިހާދުގެ ހަނދުމަ އާކޮށް އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންނަވަމުން އޮންރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވީ އެ ނުރައްކާތެރި ވަގުތުގައި ދިވެހި ރައްޔިތުން ދެއްކެވި އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަ ކަމާއި، ހިތްވަރާއިއެކު ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވެ ތައުރީފު ކުރައްވާ ކަމަށެވެ.

ދިވެހި ސަރުކާރުގެ އެދިވަޑައިގަތުމަށް އެންމެ އެކުވެރި އަވަށްޓެރި އިންޑިޔާގެ ސަރުކާރުންދެއްވި އަވަސް އިޖާބައަށާއި، ވެދެއްވި ދީލަތި އެހީތެރިކަމަށް އިންޑިއާ ސަރުކާރަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއިއެކު އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ޝުކުރު ދެންނެވިއެވެ. 

11 ނޮވެމްބަރ 1978 ގައި ފުރަތަމަ ހުވާ ކުރިރޭ އައި ފުރަތަމަ ނޮވެމްބަރ 3 ގައި އެންމެ ވަޒަނެއް ގޮއްވާ ނުލާ ނިމުނަސް 10 އަހަރު ފަހުން ގެނައި އަސްލު ނޮވެމްބަރ 3 ވެގެން ދިޔައީ 19 ދިވެހިން ޝަހީދުކޮށް، ގައުމަށް ގެއްލުން ބޮޑު ނަމަވެސް ކާމިނީ އާއިލާއިން އުމުރަށް ވެރިކަން ކުރުމަށް ކުރި އުންމީދުގައި ދަމާލި ވަރުގަދަ ބިންގަލަކަށެވެ. 88 ނޮވެމްބަރ 3 އަކީ އިލްޔާސް އިބްރާހިމްގެ މައްޗަށް ކާމިނީގެއިން ގަދަވެ ގަތްކަން އިލްޔާސްއަށް އަންގައި ދިނުމުގެ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާއެވެ.

ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓް ހުޅުވޭއިރު އޭގެ ވަށައިގެން ކުރަންޖެހޭ ތަރައްގީގެ އެތައް ކަމެއް ތަރުތީބުން ހިމެނޭ ފުރިހަމަ ޕްލޭނެއް ރައީސް ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުގައި އޮތެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހަނިމާދޫ އެއާރޕޯޓު ހުޅުވަން ތައްޔާރުވާއިރު އޭގެ ވަށައިގެން ކުރަންޖެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ރައީސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ބޮޑު ތިލަދުންމަތީގެ އިގްތިސޯދީ އިންޖީނު ހިނގައިގަންނަ ގޮތަށް ތަރުތީބުވެގެން ހިނގާނެ ތަރައްގީގެ ޕްލޭނެއްގެ ދަށުން ގިނަ ކަންތައް ތަކެއް ރައީސް ސޯލިހު ބޮޑު ތިލަދުން މަތީގައި ވަނީ ފައްޓަވާފައެވެ. ހުރިހާ ރަށެއްގެ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމާއެކު ދަތުރުފަތުރުން ރަށްތައް ގުޅާލުމާއި ބޮޑު ތިލަދުން މަތީ ޓޫރިޒަމާއި އިހަވަން ދިއްޕޮޅުގެ ބަންކަރިންގ ހިދުމަތް ހަގީގީ މާނައިގައި ގާއިމުވެގެން ދާނޭގޮތަށް އޮތީ ޕްލޭން ކުރެވި އަމަލީ ގިނަ މަސައްކަތް ފެށިފައެވެ.

އެހެނަސް ކުޅުދުއްފުއްޓާއި ދިއްދުއާއި ހޯރަފުއްޓާ ލާމެހިފައިވާ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ފުރިހަމަ ވެގެން ދާގޮތަށް އޮތް ބޮޑު ބިޔަ ޕްލޭން ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ދޫކޮށްލާފައެވެ. އެކަމުގެ ހިތާމަ ބޮޑު ތިލަދުންމަތީގެ ރައްޔިތުން މިހާރު ކުރަމުންދާކަން ވަަށައިގެން އެހުރެދަނީ ފެންނަ މުންނެވެ. 

ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުން އިސްނަގައިގެން އެކި ނަންނަމުގައި ކުރީގެ ރައީސުން ރަށްރަށަށް ގެންގޮސް އިއްޒަތާއި ޝަރަފުގެ އިނާމުތަކާ މެޑެލްތައް ދޭދިނުމުން ރައީސް މުއިއްޒާ މެދު ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާވަރު ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށް ވެސް ވަޒަންކޮށްލެވެއެވެ. ބޮޑު ތިލަދުންމަތި އެދިއެދި ތިބީ މުއިއްޒު ނޫން ގޮތަކަށެވެ.   

ރާއްޖޭގެ ހާލަތާއި ގުޅޭގޮތުން ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނާ ގޮތުގައި މެކްރޯއިކޮނޮމިކް އަދި ފިސްކަލް ސަސްޓެއިނަބިލިޓީ އަލުން އިއާދަކުރަން ފުރިހަމަ މާލީ އެޖަސްޓުމަންޓެއް ގެނެސް، ބަލައިގަނެވޭ ވަރުގެ ފައިނޭންސިން ސްޓްރެޓަޖީއެއް ބޭނުންވެއެވެ. 

މާލީ ކަންކަން ހަރުދަނާކުރަން ވޯލްޑް ބޭންކުން ގޮވާލަނީ ރާއްޖޭގެ އިގުތިސޯދު ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު މާ ބޮޑު ކަަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދު ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާވެފައި އޮތުމުން ބޭރުން އަންނަ ކުއްލި ޝޮކެއްގެ ނުރައްކަލަށް ރާއްޖެ ވަރަށް ބޮޑަށް ހުށަހެޅިފައި އޮންނަކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

ހުސްވި އަހަރު އިގުތިސޯދު ކުރިއެރި މިންވަރު މަޑުޖެހުނީ ވެސް، ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތުގެ ދުވެލި މަޑުޖެހުމުން ކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ދެކެއެވެ. މިހާރު ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ޓޫރިސްޓުން އަންނަ އަދަދުތައް އިތުރުވީ ނަމަވެސް، ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖޭގައި ހޭދަ ކުރާ މުއްދަތު ކުރުވުން ކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ފާހަގަ ކުރެއެވެ. 

ވޯލްޑް ބޭންކުގެ ކަންބޮޑުވުން މިހާވަރަށް ރާއްޖެއާއި މެދު އޮތް ނަމަވެސް 2026ގެ ބަޖެޓް ހުށަހަޅުއްވަމުން ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު މޫސާ ޒަމީރު ވަނީ ދަރަނި ދެއްކޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އޮތް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިތަކާ ހުރެ އަންނަ އަހަރުގެ އޭޕްރިލްގައި ސުކޫކަށް ދައްކަން ޖެހޭ 500 މިލިއަން ޑޮލަރު ދެއްކުމަށް ބޮޑެތި ދަތިތައް ހުރިކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނެއެވެ. 

އިޖްތިމާއީ މައްސަލަތަށް މިހާބޮޑުވެފަވަނީ ރަގަޅު ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނުލިބި ދަތިހާލުގަ އުޅެންދެހިފަ އޮތުންކަންނޭގޭ އެކަކުވެސް ނެތްކަމަށް މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް " ފަރުވާކުޑަ ނާގާބިލް ސަރުކާރަކުން ދަނީ ގޯތި އަދި ފްލެޓް ދިނުން ލަސްކޮއް ރައްޔިތުންނަށް އަނިޔާވިރި ވަމުން" ކަމަށް މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ. 

މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ދީފަވާ ގޯތަކާއި ފްލެޓްތައް އެ ދިންތާކުން ދިން ވަރަކައް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށްވެސް މާލޭ މޭޔަރ އޮނަރަބަލް އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ. މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ދީފަވާ ގޯތަކާއި ފްލެޓްތައް އެ ދިންތާކުން ދިން ވަރަކައް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވީ އެތަންތަން ނުވެސް އަތުލެވޭނެ ކަމަށެވެ.

މާލޭ މޭޔަރ އޮނަރަބަލް އާދަމް އާޒިމް މި މޭރުމުން އިލްތިމާސް ކުރެއްވީ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން މާލެ ސަރަހައްދުން ދީފައިވާ ގޯތިތަކާއި ފްލެޓްތައް ހަވާލުކުރުމަށް ގޮވާލާ ރޭގައި މާލޭގައި ބޭއްވި އެއްވުމާއި ގުޅިގެން ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓެއްގައެވެ.

ދަފްތަރުގައާއި ކުދި ފްލެޓް ތަގުގައި ތިބި މާލޭ މީހުންނާއި މާލޭގައި ގިނަ ދުވަސް ތަކެއް ވަންދެން ދިރިއުޅޭ އެހެނިހެން ރަށްރަށުގެ މީހުންނަށް ހިޔާވަހިކަން ހޯދާދިނުމަށް ގޯއްޗާއި ފްލެޓް ލިބި ދިނުމަށް ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުން އުތުރުތިލަފަޅުން ހުޅުވާލި ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ ފުރުސަތަށް އެދި ގިނަ ބަޔަކު ސަރުކާރަށް ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ. ނަމަވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އުތުރުތިލަފަޅުން ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމާގުޅޭ ގޮތުން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެއެވެ. އުތުރުތިލަފަޅުން ގޯއްޗާއި ފްލެޓް ހޯދަން އެދުނު މީހުންގެ އިހުސާސްތަކުގައި މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކޮޅުފައިން ޖަހާފައި ވާކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ. 

ރާއްޖެއަށް ފައިސާ ހޯދެން އޮތް މަގުތައް އެތެރޭގެ ބޭންކުތަކާއި މަދު ބައިލެޓަރަލް ބައިވެރިންކޮޅަކާއި އަގު ބޮޑު ކޮމާޝަލް ދަރަންޏަށް ލިމިޓުވެފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރަމުން ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނެފައިވަނީ ރޭޓިން އެޖެންސީތަކުން ރާއްޖޭގެ ކްރެޑިޓު ރޭޓިން ދަށްކުރުމާއި ގުޅިގެން ރާއްޖެއަށް ބޭރު ފައިސާ ލިބުން ދަތިވުމަކީ ވޯލްޑް ބޭންކްގެ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުން ކަމުގައެވެ.  

ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތުގެ މައްޗަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ނެރުނު މިއަހަރުގެ އަހަރީ ރިޕޯޓް ބުނާގޮތުގައި ބޭރު ފައިސާގެ ލިކުއިޑިޓީ ޕްރެޝަރު ބޮޑުވެ، އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކަށް ޑޮލަރު ލިބުން އަންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަތިވަމުންނެވެ. ބޭރުން ފައިސާ ލިބުން ދަތިވެ، އެތެރޭގެ ބާޒާރަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ބޮޑުވުމުން ބޭންކުތަކުން ޓީބިލުތަކާއި ބޮންޑުތަކަށް އިންވެސްޓުކޮށްފައިވާ މިންވަރު މި އަހަރު ބޮޑުތަނުން އިތުރުވެފައި ވާކަން ވޯލްޑް ބޭންކުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

މާލީ ކަންކަން ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ ނަމުގައި ސަރުކާރާއި އެމްއެމްއޭއިން އެޅި ފިޔަވަޅުތަކުން ދައުލަތުގެ މާލީ ކަންކަމާއި ރިޒާވަށް ވަގުތީ ލުޔެއް ލިބުނު ނަމަވެސް ދަރަންޏާއި ބޭރު ފައިސާގެ ނުރައްކާ އިހުނެކޭ އެއް ވަރަށް ދެމިއޮތް ކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނެއެވެ. އެގޮތުން އަންނަ އަހަރުގެ އޭޕްރިލްގައި ސުކޫކަށް ދައްކަން ޖެހޭ 500 މިލިއަން ޑޮލަރު ރާއްޖޭން ދެއްކުމަށް ހުރި ދަތިތައް އަދިވެސް ވަރަށް ބޮޑު ކަމަށް ވޯލްޑް ބޭންކުން ދެކެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ބަޖެޓު ސާޕްލަސް ކޮށްފައި ބޭއްވުމަށް، މުދަލާއި ހިދުމަތުގެ އަގަށް ފައިސާ ނުދައްކައި ހުރި ބިލުތަކުގެ އަދަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށްވެސް ވޯލްޑް ބޭންކުން ގަބޫލު ކުރެއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުން ބުނަނީ ކެޕިޓަލް ހަރަދުތައް ކުރުން މަޑުޖައްސާލާފައި އޮތަސް ސަރުކާރުން ބުނި ގޮތަށް އިގުތިސޯދީ އިސްލާހީ އެޖެންޑާގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ނުދާ ކަމަށެވެ. 

"ހޯރަފުށި ދުވަސް" ފާހަގަކުރަން ހއ. ހޯރަފުށީގައި ރޭ ބޭއްވި ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ވާހަކަދައްކަމުން އިބޫ ވިދާޅުވީ 56 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓެއް ހުސްވަމުންދާއިރު ތަރައްގީގެ ގޮތުން ކުރެވުނު ކަމެއް ނެތް ކަމަށާއި އެކަމުގެ ޝަކުވާ ކޮންމެ ރަށަކުން ވެސް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ.

"މި ދައްކަނީ މަދު އަދަދެއްގެ ފައިސާގެ ވާހަކައެއް ނޫން. ކަމެއް ކުރި ގޮތުގެ ތަފްސީލެއް ހާމައެއް ނުކުރޭ. ބަޖެޓެއް ހުށަހަޅާއިރުގައި ކަން ކުރަންވީ ގޮތުގެ ތަފްސީލެއް ނުދެއްވާ. ދެން ކިހިނެއްތޯ ކަމެއް ކުރާނީ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަނީ ވަރުބަލިކަމެއް ނެތި ރާއްޖޭގެ އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް ދަތުރުކުރާ އެއް ޓަނުގެ ހައިމާކަކާއި ކޮޅުވެއްޓިއެއް. އެ ނޫން އެއްކަމެއް ވެސް ނުފެނޭ،" އިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ.

ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ފެންނަމުން ދަނީ އެއްވެސް ޕްލޭނެއް ނެތި މަތިމައްޗަށް ވައުދުތައް ވަމުންދާ މަންޒަރު ކަމަށް ވިދާޅުވެ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ މިހާތަނަށް އައިއިރު 15 ވަރަކަށް އެއާޕޯޓު އަޅާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެފައިވާ ކަމަށެވެ. 

"މިއިން އެއާޕޯޓެއް އަޅަން މަދުވެގެން 12 މިލިއަން 15 މިލިއަން ޑޮލަރު ހަރަދުވާނެ. ކޮބައިތޯ ފައިސާ؟ އެ ފައިސާ ނެތި ކިތަންމެ ވައުދެއް ވިޔަސް އަދި އެކަން ކުރާނެ މީހުން ކޮބައިތޯ؟ ބޭރު ބަޔަކާ އެކަން ކުރަން ހަވާލުކުރަނީތޯ، ކޮށްފިއްޔާ އަނެއްކާވެސް މި ލިބޭ ޑޮލަރުކޮޅު އަނެއްކާވެސް ދާނީ ބޭރަށް،" ކަމަށް އިބޫ ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަން ކުރަން ވާނީ ޕްލޭނަކާއެކު ފައިސާ ވެސް ހޯދައިގެން ކަމަށްވެސް އިބޫ ވިދާޅުވިއެވެ.

މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އެއާޕޯޓުތަކާއި ބިން ހިއްކަން ހަވާލުކުރަނީ ދުވަހަކު ވެސް މިފަދަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައި ނުވާ ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކަކާއި ކަން ފާހަގަކުރައް ވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ އެގޮތަށް ކަންކަން ކުރުމުން ރަނގަޅަށް ހިނގަ ހިނގާ ހުރި ކުންފުނިތައް ވެސް ހަލާކުވާނެ ކަމަށެވެ. 

ޖަލްސާގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން ކައުންސިލްގެ ރައީސް ވަހީދު ވިދާޅުވީ ސޯލިހުއަކީ ހޯރަފުށީގެ ތަރައްގީގެ ހަގީގީ "ކިންގު" ކަމަށެވެ. ރައީސް ސޯލިހަކީ ހޯރަފުށީގެ ބާނީ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ހޯރަފުށީ ކައުންސިލްގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ހިންގު އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާގެ މަޝްރޫއުން ހޯރަފުށި ބަދަލުކޮށްލި ކަމަށެވެ. 

"މަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގައި މި ރަށް ދިޔައީ ތިޔާގިވެ ކުރިއަރައިގެން، ވަޒީފާގެ ދޮރުކޮޅުތައް އިންތިހާއަށް ހުޅުވިގެން، ތަރައްގީ އާއި ތަމައްދުންގައި މި ރަށް ދިޔައީ ރޯޝަންވެ އުޖާލާވެގެން، އާދެ! ލޮބުވެތި ރައީސް، ހޯރަފުށީގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި މަނިކުފާނު ގެނެސްދެއްވި ބިޔަ މަޝްރޫއުތަކުގެ ހަގީގީ ތަރައްގީގެ އަގުވަޒަން ކުރާނެ ގޮތެއް ނެތް،" ވަހީދު ވިދާޅުވި އެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަމުގައި ހއ. ހޯރަފުށީގެ ތަރައްގީއަށް ކުރީގެ ރައީސް، އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ކޮށްދެއްވި ކަންތައްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން އެ ރަށު ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ހާއްސަ އެވޯޑެއް އެރުވީ ރޭގައި ހޯރަފުށީގައި ބޭއްވި ހާއްސަ ޖަލްސާއެއްގައެވެ. ހޯރަފުށީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަން ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ސިރީ ނަވަރަންނަ އައްޑަނަ އެވޯޑް އާއި ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ ރައީސް ސޯލިހެވެ.

އެކި ދާއިރާތަކުން ހޯރަފުށްޓަށް ހިދުމަތްކޮށްދިން އަދި މަތީ ވަނަތައް ހާސިލުކުރި ހޯރަފުށީ ރައްޔިތުންނަށް އިނާމު ދިނުން ވެސް ރޭގެ ޖަލްސާގައި އޮތެވެ. ހޯރަފުށި ދުވަސް ފާހަގަކުރަން ފެށީ 2022 ވަނަ އަހަރެވެ.

އަން އަހަރަށް ލަފާކުރާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ހުށަހެޅުމާއި ގުޅިގެން އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު އިތުރަށް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މި ނާކާމިޔާބީން ދައްކުވައިދެނީ އިގްތިސާދީ ސިޔާސަތު ފޭލިވެފައިވާ މިންވަރާއި، ހާރިޖީ ސިޔާސަތު ފޭލިވެފައިވާ މިންވަރު ކަމަށެވެ. ބޭރުގެ ގައުމުތަކުން އިތުބާރު ގެއްލިފައިވުމުގެ ސަބަބުން މިހާރު ގައުމަށް އެތެރޭގައިވެސް ގެއްލުންވަމުން ދާކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި 64.2 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓަކީ ގުޅުމެއް ނެތް، އިގްތިސާދީ އަސާސްތަކާ ދުރު، އަދި މުޖުތަމައުގެ ހަގީގަތްތައް ނުފެންނަ ބަޖެޓެކެވެ.

ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދުތައް ބޮޑުވެ، ވިޔަފާރިތައް ކުރިއަރަމުން ނުދިޔުމުގެ ސަބަބުން ތަފާތު ދަތިކަންތައްތަކާ މީހުނަށް މިހާރުވެސް ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާއިރު، އަންނަ އަހަރު މިކަންކަން ރަނގަޅުވާނެ ކަމުގެ އެއްވެސް އުންމީދެއް މި ބަޖެޓުން ނުދައްކާ ކަމަށް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އަންނަ އަހަރަށް ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި 64.2 ބިލިޔަނުގެ ބަޖެޓްގައި ސާފު މިސްރާބެއް، އެއްވެސް ލުޔެއް ނެތް ކަމަށާއި އިތުބާރެއްވެސް ނެތް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

" އަނެއްކާވެސް އަނެއް އަހަރު ގެއްލިގެން މިދަނީއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވާނެއެވެ" އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ކެންސަރަށް ފަރުވާދިނުމުގައި، ނަފުސާނީ ބަލިބައްޔާ ބެހޭ ފަންނީ މީހުންނާ،އި ޑައެޓީޝަނުންނާއި ފިޒިއޮތެރަޕިސްޓުންނާއި ޕެލިއެޓިވް ކެއަރ ޓީމުތަކުންނާއި ސާޖަނުންނާއި އޮންކޮލޮޖިސްޓުންނާއެކު ދޭ ފަރުވާއިން އެދެވޭ ނަތީޖާ ލިބި ބަލިމީހުން ތަހައްމަލުކުރަން ޖެހޭ ވޭން ކުޑަކޮށްދޭ ކަމީ ހަގީގަތެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި ސަރުކާރުން އެކަން ހިންގަނީ އެހެނެއް ނޫނެވެ. 

ކެންސަރުގެ ފަރުވާއަށް އާސަންދަ ލިބިގެން ބޭރަށް ގޮސް ބޭސް ކުރާ އެތައް ބަލި މީހުނަށް ކެންސަރަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި މެޑަމް ސާޖިދާ އެ ވިދާޅުވާ އުސޫލެއް އާސަންދައަކުން ނުގެންގުޅެއެވެ. ކެންސަރު ފަރުވާއާއި ގުޅިގެން ޑައިޓްރިޝަނުންނާއި އެންޑްރޯކްރޮނޮލޮޖިސްޓުން ފަދަ ޑޮކްޓަރުންދޭ ޓެސްޓްތަކާއި ބޭސް އާސަންދައިން ކަވަރެއް ނުކުރެއެވެ. އާދަޔާ ހިލާފަށް ބުރަދަން އިތުރުވާ ކެންސަރުގެ ބަލިމީހުންގެ ބުރަދަން ލުއިކުރުމަށް ޖަހާ މޮންޖާރޯ ފަދަ އިންޖެކްޝަން އާސަންދައިން ކަވަރެއް ނުކުރެއެވެ. 

"ކޮންމެ ބަލިމީހެއްގެ ދަތުރު ތަފާތު- ކޮންމެ ބަލިމީހެއްގެ ދަތުރު މުހިންމު" ކަމަށް ބުނަނީ އަނގައިންނެވެ. ޕޯޑިއަމްތަކުގައެވެ. އަމަލަކުން އެހެނެއް އެކަމެއް ނުވެއެވެ. ކޮންމެ ބަލިމީހެއްގެ ދަތުރު ތަފާތުވެފައި ކޮންމެ ބަލިމީހެއްގެ ދަތުރު މުހިންމު ނަމަ ފަސޭހަ ރަހުމަތެއްގައި އެޕޮއިންޓްމަންޓް ނުލިބޭ ރާއްޖޭގައި ތިބޭ ކެންސަރަށް ފަރުވާދޭ އެންމެ ދެތިން ޑޮކްޓަރުންނަށް ބަރޯސާވެ ރާއްޖޭން ކެންސަރަށް ފަރުވާކުރެވޭ ކަމަށް ބުނެ ފަރުވާކުރުން ދަންމާލާފައި ނުއޮތީހެވެ. ތިބި މަދު ޑޮކްޓަރުން ތަޖުރިބާ ހޯދަން ބޭނުންކުރާ ލެބޯޓްރީ މީދާތަކަކަށް ހަދާފައި ކެންސަރުގެ ބަލިމީހުންތައް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ހޯދަން އާސަންދައިގެ ދަށުން ބޭރަށް ނުފޮނުވާ ނުބޭތިއްބީހެވެ. 

ނަމެއްގައި ރާއްޖޭން ކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރެވުނެއް ކަމަކު ހާލު ބޮޑުވެ އަތްނުފޯރައިގެން ބޭރަށް ފޮނުވަން ޖެހޭލެއް ވަކި މަދީއެއް ނޫނެވެ. ވެއިޓް ލިސްޓްގައި މަސް ދެމަސް ވަންދެން ތިބެން ނުޖެހި ގިނަވެގެން ދެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ބަލިމީހާ ދެއްކޭވަރަށް އެކަށީގެންވާ ތަޖުރިބާކާރު މޮޅެތި ޑޮކްޓަރުންނާއި ބޭނުންވާ އާލާތާއި ބޭސް މެދު ނުކެނޑި ލިބޭވަރުކޮށްފައި ރާއްޖޭންކުރެވެޔޭ ބުނެ ބޭރަށް ނުފޮނުވާ ފަރުވާ ދީބަލާށެވެ. 

ކުލަކުލައިގެ ރަސްމިއްޔާތު ބާއްވައިގެން ވަރުގެކޮޅަށް ހެދިގެން ޕޯޑިއަމްތަކުގައި އަތްގުޅި ނުކާވަރު ވާހަކަދެއްކިޔަކަސް ކަމަކު ނުދާނެއެވެ. މެޑަމް ސާޖިދާ އެ ވިދާޅުވާ ޝާމިލު ފަރުވާ ކެންސަރު ބަލީގެ ބަލި މީހުންނަށް ދެވެނީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ޕްރޮފެޝަނަލުންނާއި، ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަށް ކަމުގެ މުހިންމު ކަމާއި ހައްސާސްކަން ވަޒަންކުރެވިގެންނެވެ. މަވެތިކަން ބޮޑު އެއްވެސް ބަޔަކަށް ކޮންމެ ބަލިމީހެއްގެ ދަތުރު ތަފާތުވެފައި ކޮންމެ ބަލިމީހެއްގެ ދަތުރު މުހިންމުކަން ގަބޫލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. 

ސަރުކާރުގެ ސްކޮލަރޝިޕްތަކުގެ ދަށުން ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ކިޔަވަމުންދާ ދަރިވަރުން ތިބީ ކިޔެވުންކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެ ކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދި އުފެދިއެވެ. ބަލިހާލުގައި އާސަންދައިގެ ދަށުން ބޭހަށް ގޮސް ބޭރުގައި ތިބި އެތައް ބަޔަކަށް އާސަންދަ ކަވަރ ނުކޮށްގެން އެތައް ފަރުވާއެއް ނުލިބި މަރަށް ތެޅިތެޅި އެތިބީ ކިތަންމެ ބައެކެވެ. ދައުލަތުގެ ދަރަނި ހުރީ އާސްމާނުގައެވެ. މިހެން ކިޔާފާ ނުކިޔާނެ ކަމެއްނެތެވެ.  

ސަރުކާރުގެ މާލީ ހާލަތު ގޯހުން ގޯހުގައި އޮއްވާ ޔޫތު މިނިސްޓަރ އަސްވާޑްގެ މަސްލަހަތު އޮންނަ ސަންގު ޓީވީއަށާއި ސަންގް އޮންލައިނަށް 4.9 މިލިޔަން ރުފިޔާ އެބަދެއެވެ. މަހުޖަނު ގާސިމް އިބްރާހީމްގެ ވީޓީވީ ޢާއި ވީނިއުސް އެމްވީއަށް 4.1 މިލިޔަން އެވެ. މަހުޖަނު ސަން ސިޔާމްގެ އެސްއެސްޓީވީއާއި ސަން އޮންލައިނަށް 4.2 މިލިޔަން ރުފިޔާ ދެއެވެ. އެ ގޮތުން ޖުމްލަ 18 މީޑިއާއަކަށް 28 މިލިޔަން ރުފިޔާ ސަރުކާރުން މިއަހަރު ދިނުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ. 

ބެލި ގޮތަކަށް ބަލައިގެން މީޑިއާ ތަކަކަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ފައިސާ ދިނުމަކީ ގައުމުގެ ހާލަތަށް ބަލާ މިވަގުތު ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މީޑިއާ ހިންގުމަކީ ވަކި މަސްލަހަތު ތަކެއް ނަގަހައްޓާ ދެމެހެއްޓުމަށް އެކަމަށް ގާބިލުކަން ހުރި ފަރާތްތަކުން ކުރާ ކަމެކެވެ. މީޑިއާތައް ހިންގުމަށް ދައުލަތުން ހަރަދު ކުރުމަކީ ގިނަ ރައްޔިތުން ބަލައި ގަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތުން މީޑިއާތަކަށް ކޮށްދޭން ޖެހޭނެ ކަމަކީ ފަންނީ މީހުން ތަމްރީނު ކުރުމަށް އެހީތެރިވުމެވެ. ހަބަރާއި މައުލޫމާތު ފަސޭހައިން ފޯރުކޮށް ދެވޭނެ ގޮތްތައް ހަދާދިނުމެވެ. ގާނޫނު ތަކާއި ގަވައިދުތަކުން ނޫސްވެރިކަމާއި ނޫސްވެރިން ހިމާޔަތްކޮށްދިނުމެވެ. މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަށް މަގުފަހިކޮށް ދިނުމެވެ. ބޭއިންސާފު ގޮތް ގޮތަށް ފައިސާ ބެހުމެއް ނޫނެވެ. 

މީޑިއާއެއްގެ ގާބިލުކަން ހުރި ވަރަކުން އެސްއޯއީތަކާއި އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކުގެ އިމޭޖް ރިވެތި ކޮށްދީގެންނާއި މާކެޓް ކޮށްދީގެންނާއި އިސްތިހާރުކޮށްގެން ފައިސާ ހޯދުމަކީ އެ މީޑިއާއެއްގެ އަމިއްލަ ކަމެކެވެ. މީޑިއާ ހިންގަންވާނީ މީޑިއާ ހިންގޭވަރުގެ މީހުންނެވެ. ސަރުކާރު ހިންގާ ބައެއްގެ އުނގަށް ވެއްޓިގެން މީޑިއާ ހިންގަން އުޅުމަކީ މީޑިއާގެ މިނިވަންކަމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެވެ.   

ސިނގިރޭޓަކީ ރާއްޖޭގައި އެއްވެސް އިރަކު ސްމަގުލް ކުރެވުނު ބާވަތެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ދުންފަތުގެ ގާނުންނަށް ގެނުވި ބަދަލުތަކާއި ގުޅިގެން ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ވަގަށް ސިނގިރޭޓް އެތެރެ ކުރުން އާއްމުވީއެވެ. ސަރުކާރަށް ސިނގިރެޓުން ލިބުނު އާމްދަނީގެ (ގާތް ގަނޑަކަށް) 70 ޕަސެންޓް ނުލިބި ގެއްލުނީއެވެ. ދުންފަތުން ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ ހުއްޓިގެންވެސް ބަޔަކު ދުންފަތާ ދުރުކުރެވުނު ނަމަވެސް ރަނގަޅެވެ. މަދު މީހަކު ނޫނީ އަގު ބޮޑުވެގެން ދުންފަތާކާ ދުރަކަށް ނުދެއެވެ. 

އާބާދީގެ އެތައް ހާސް ބަޔަކު ދެވި ހިފަާފައިވާ އެއްޗަކަށް ދުންފަތް ވާތީ ދުންފަތުގެ ވަގުވިޔަފާރި އިސާހިތަކު މުޅި ރާއްޖޭގައި މިވަނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ފެތުރިފައެވެ. ގަވައިދުން ޑިއުޓީއާއި ޓެކްސް ދައްކައިގެން އެތެރެކުރާ ސިނގިރެޓަށްވުރެ ޑިއުޓީއާއި ޓެކްސް ނުދައްކާ ވަގަށް އެތެރެކުރާ ސިނގިރެޓް 1/2 އަށް ވުރެ ހެޔޮއަގުގައި ވިއްކައިގެންވެސް ވިއްކާ މީހުންނަށާއި ގަންނަ މީހުނަށް މާލީ ގޮތުން ވާފައިދާ މާ ބޮޑެވެ. އެހެންކަމުން ސިނގިރޭޓް ސްމަގުލް ކުރުމަކީ ނުހުއްޓުވޭ ވަރަށް ކުއްލިއަކަށް ފުޅާވެގެން ދިޔަ ވަގު ވިޔަފާރިއެކެވެ. 

ދުރު ވިސްނުމެއްނެތި ޖަޒްބާތުގައި ރައީސް މުއިއްޒު ކުރިކަމަކުން ހުއްޓިގެން ދިޔައީ ސަރުކާރަށް ލިބިލިބި ހުރި ބޮޑު ޢަމްދަނީއެއް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ކަސްޓަމްގައި މަސައްކަތް ކުރާތާ އެތައް އަހަރެއްވީ އެތައް ބަޔަކު ސިނގިރޭޓްގެ ވަގު ވިޔަފާރީގެ ތެރެއަށް ވަދެ ލާމެހުނީއެވެ. ރާއްޖޭގެ ބޮޑެތި އެތައް ވިޔަފާރިއެއް ވަގުވިޔަފާރިއަށް ވެއްދީއެވެ. ސިނގިރޭޓްގެ އެކިވަރުގެ ވައްކަން އާއްމުވެ އެތައް ބަޔަކު ބޮޑެތިބޮޑެތި އަދަބުތަކަށް ހުށަހެޅުނީއެވެ. ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރަތަކާއި ކޯޓްތަކުގައި ސްމަގްލް ކޭސްތައް ތޮއްޖެހި ދައުލަތުގެ އެތައް ހަކަތައެއް އެކަމަށް ހުސްކުރަންޖެހި އެތައް މުއައްޒަފަކު ކޮރަޕްޝަނަށް ވަނުމުގެ ދޮރަކަށް މުއިއްޒު މިވަނީ ސިނގިރޭޓް ހަދާފައެވެ، 

ކުރިން އޮތް ގޮތަށް ދުންފަތާއި ގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ބަދަލުނުކޮށް ކިތަންމެ ބަޔަކު ހައްޔަރުކޮށް ކިތަންމެ ބޮޑެތި އަދަދުތައް ދައްކަން ހުކުމް ކުރިޔަސް ލިބޭނެ އެއްޗެއް ވާނެ ފައިދާއެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ޑިއުޓީއާއި ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި އެކަށޭނަ އާމްދަނީއެއް ސަރުކާރަށް ދުންފަތުން ނުލިބޭތާ ދުންފަތުގެ ގާނޫން ތަންފީޒު ކުރުމަށް އެތައް މިލިޔަން ހަރަދުކުރަން މަޖުބޫރުވީއެވެ. ދުންފަތުގެ ގާނޫނާއި ހިލާފްވެގެން އެކިވަރުގެ އެތައް ވިޔަފާރިއަކާއި ވިޔަފާރިވެރިން ހަލާކުވެ ހީނުކުރާވަރުގެ ކާރިސާއެއް ދުންފަތާހެދި ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. އެެންކަމުން ދުންފަތުގެ ސިޔާސަތު އިހު އޮތްގޮތަށް ބަދަލުކުރުން ނޫން އެހެން ހައްލެއް ދުންފަތަކަށް ނެތެވެ.    

އެގްޒޮޓިކް މައްޗަށް ކުރި ހުކުމުގެ ހަބަރެއް ޓެގް ކުރައްވާ އެކްސްގައި އަލްއުސްތާޒް އަހުމަދު މުއިއްޒު އިއްޔެ ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި 14 ދުވަސްތެރޭގައި 47 މިލިޔަން ރުފިޔާ ދެއްކުމަށް އެގްޒޮޓިކް މައްޗަށް ކުރި ހުކުމް އޮންނަނީ ކަރުދާހުގައި ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ދައުލަތަށް ލޯ ލާރިއެއްވެސް ލިބޭނެހެން ހިއެއްނުވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 

ކުރީގެ ޕީޖީ އަހުމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި "ކަސްޓަމްސްގެ ކޮންޓްރޯލް އޮންނަންޖެހޭ ތަނަކުން މުދާތަކެއް ބޭރުުވުމުގައި އިހުމާލުވި މުވައްޒަފުންނަށް ފިޔަވަޅު ނާޅާނަމަ، މި ބާވަތުގެ ކަންކަން ދެންވެސް ތަކުރާރުވާނެ"އެވެ. 

އެގްޒޮޓިކްގެ ބޮންޑެޑް ވެއާހައުސްގައި ބެހެއްޓި ކަމަށް ކަސްޓްމަސް އިން ދައުވާގައި ބުނެފައިވަނީ ވައިގެ މަގުން އެތެރެކުރި 180 ކޭސް ކެމަލް ޔެލޯ އާއި 300 ކޭސް މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑް ރޯޔަލް ރެޑް ފިލްޓަރ އާއި 110 ކޭސް އެމެރިކަން ލެޖެންޑް އެވެ. އޭގެތެރެއިން ހުއްދަ ލިބިގެން ނެރުނު ކަމަށް ކަސްޓަމްސްއިން ބުނަނީ އެންމެ 15 ކޭސް ކެމަލް ޔެލޯ ކަމަށެވެ. ދެން ހުރި ހުރިހާ ސިނގިރެޓެއް ގެއްލިފައި ވާކަމަށް ކަސްޓަމުން ޝަރީއަތުގައި ވަނީ ބުނެފައެވެ.

ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އެގްޒޮޓިކް ކުންފުނީގެ ގައިރު ހާޒިރުގައި ހުކުމް ކޮށްފައި އެވަނީ ވެއާހައުސް އިން ގެއްލިފައިވާ ސިނގިރޭޓްގެ ޑިއުޓީގެ ގޮތުގައި އެގްޒޮޓިކް ކުންފުނިން 47،182،011.86ރ. ހޯދުމަށް މިދިޔަ ޖުލައި މަހު އެގްޒޮޓިކް އާއި ދެކޮޅަށް ކޮށްފައިވާ ދައުވާގެ މައްސަލައިގައެވެ. 

ރައްވެހިންގެ ދަފުތަރު އުވާލައިފިނަމަ ޖައްސާނެ ތަނެއް ނެތް އެތައް ބަޔަކު ރަށް މެދު ވާނެއެވެ. އަމިއްލަ ވަޒަނެއް ނެތަސް މެދުނުކެނޑި 5 އަހަރު ވަންދެން މީހަކު ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގައި ރައްވެހިވުމުގެ ހައްގު ކޮންމެ މީހަހަކަށް ގާނޫނުން ލިބިދެއެވެ. 

ރަށް ރަށުގެ ހާއްސަ ދަފުތަރުތަކަކީ ގާނޫނީ ހައްގެއް ލިބި ދިނުމަށް އުފެދުނު އެއްޗެކެވެ. ގެދޮރު ނެތް ރައްވެހިންނަށް އޮތް ގާނޫނީ ހައްގެއް ނިގުޅައިގަތުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ މެންބަރަކު ގޮވާލުމަކީ ޖަޒްބާތުގައި ގޮވާލެވެނު ގައިރު ގާނޫނީ ގޮވާލުމެކެވެ. ހުޚުދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރ ޝާހިދު ( ޝާޑް ) ގޮވާލި ގޮވާލުމުން އެނގެނީ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރުމަށް ތަސައްރަފު ނުފުދޭކަމެވެ.

މާލެ ސިޓީގެ ހާއްސަ ދަފުތަރު އުވާލަންޖެހޭނީ ދަފުތަރުގައި ޖެހިފައި ތިބިމީހުންނާއި އޭގެފަހުންވެސް އެހާލަތަށްދާ ރައްވެހިންނަށް ގޮތެއް ހޯދާދީފައެވެ. ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ރަށް ރަށުގެ ދަފުތަރުގެ ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ކުރެވޭނެ ކަންކަން ނުކޮށް ދަފްތަރު އުވާލުމަކީ އައު މައްސަލަތަކެއް އުފަންވެ ބަޔަކު މަގުމަތިވާނެ ކަމެކެވެ. 

ގައުމުގައި ރެފިއުޖީން ތަކެއް އުފަން ކުރުމަށް ހައްލެއް ހޯދާނުދީ މާލެސިޓިގެ ދަފުތަރު އުވާލަން އުޅޭ އުޅުމަކީ ގައިރު ގާނޫނީ ކަމެކެވެ. 

މާލެ ސަރަހައްދުން ހިލޭބަޔަކަށް ގޯތި ދިނިމާ ފަލާހުމެން ކަހަލަ ނުފޫޒުގަދަ މީހުން ނުއަގުގައި ކޮރަޕްޝަންގެ ތެރޭން ގަންނާނެ ބިމެއް އޭރަކުން ނުއޮންނާތާއެވެ. މާލޭގެ ނުފޫޒު ގަދަ ބިންވެރިން ބޭންކުތަކުން ލޯނު ނަގައިގެން ކުރާ ރިޔަލް ސްޓޭޓް ވިޔަފާރިއަށް ގެއްލުންވެދާނެ ކަމަށް ބިރުން މާލެ ސަރަހައްދުގެ އެހެން ބަޔަކަށް ގެދޮރުވެރިކަން ލިބޭކަށް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ. އެހެންވީމާ ބިންވެރިޔާ ސްކީމުގެ ދަށުން ހުޅުމާލެއިން ދޫކުރި ގޯތިތަކަށް ބަދަލު ދިނުމަށްފަހު ދައުލަތަށް ބިންތައް ނުނަގައެއް ނުވާނެތާއެވެ.

ބިންވެރިޔާ ސްކީމުގެ ދަށުން ހުޅުމާލެއިން ގޯތި ދޫކުރުމުގް ދައުލަތަށް 13 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ގެއްލުންވަންޏާ މާލެ ނޫން އެހެން ރަށްރަށުގެ ބިން ހިއްކައިގެން ހިލޭ މީހުނަށް ގޯތި ދިނީމާ ނުވާ ގެއްލުމެއް ހުޅުމާލެއިން ގޯތި ދީގެން ނުވާނެއެވެ.

މާލެ ސަރަހައްދުން ގޯތިނުދީ ސަރުކާރު ހިންގާ މީހުން ބައިއަޅައިގެން ދަވާލާނެ ފައިސާ ހޯދަން އޮތްތަނަކަށް މާލެ ސަރަހައްދުގެ ބިންތައް ހަދަން އުޅޭނެ ކަމެއްނެތެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ސިޔާސީ ޕާޓީއަށް ދިން އިސްލާހު ގާނޫނު އަސާސީއާއި ހިލާފުކަން ކަނޑައެޅުމަށް ސްޕްރީމްކޯޓަށް ވެއްދުމުން ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ބެންޗްގައި ތިބި ފަނޑިޔާރުން ތަކެއް ބޭރުކޮށްލުމުގެ ހީލަތްތެރި ރޭވުން ތަންފީޒު ކުރުމުގައި ރިޒާ ވަނީ ރައްޔިތުންނަށް ގައްދާރުވެފައެވެ. ތާވަލުކުރެވި ފެށިފެށި އޮތް ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހެއް ފަނޑިޔާރުން ސަސްޕެންޑް ކޮށްގެން ހުއްޓުވާލި މީހަކީ ރިޒާ ނޫން ދެވަނަ މީހެއް ނޫނެވެ. 

ފަނޑިޔާރު ހުސްނުއްސުއޫދާއި އަޒްމިރަލްދާއާއި މަހާޒު ސްޕްރީމް ކޯޓުން ވަކިކޮށްލުމުގެ ކަންކަން ރާވާ ހިންގާ ތަންފީޒުކުރި ހާއިނަކީ ހުސައިން ރިޒާ ކަމަށް ނުވާނެ ގޮތަކީ ނެތްގޮތެކެވެ. އިޖްރާއަތުތައް ކުރު ގަޅުވާލާ ރައީސް މުއިއްޒު އެދުނުހާ ގޮތަކަށް އިންސާފުން ބޭރުން ގާބިލު ފަނޑިޔާރުންތަކެއް އުކާލުމުގައި އިސްވެ ދަނޑިމަތި އެބުރީ ރިޒާ ނޫން ކަމަކަށްވެސް ނުހެދޭނެއެވެ. 

އޭސީސީ ލައްވާ މައްސަލަތަކެއް އުފަން ކުރުވައިގެން ކުއްލިޔަކަށް 3 ފަނޑިޔާރުން ބޭރުކޮށްލީ ގާނޫނު އަސާސީއާއި ހިލާފަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ގޮނޑިކޮއްކޮއަކަށް ހަދަންކަން އެނގިހުރެއެވެ. ރައްޔިތުން އިންތިހާބުކުރި މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ތަމްސީލްކުރަން ޖޭއެސްސީގައި ހުރެ ރައްޔިތުންގެފަޅި ދޫކޮށް ރައީސް މުއިއްޒުގެ އުނގަށް މަޖިލީހާއި ފަނޑިޔާރުގެ ވައްޓާލުމުގެ ކަންކަން ހިންގާ ބެލެހެއްޓީ ސިދާ ހުސައިން ރިޒާކަން ވިސްނާލި ކޮންމެ މީހަކަށް އެނގޭނެއެވެ. 

ކޮންމެ ސަބަބަކާލައިގެން ވެސް ޖޭއެސްސީން ހުސައިން ރިޒާ ވަކިވި ވަކިވުމަކީ ހެޔޮވަރުގެ ފިލާވަޅެކެވެ. ލިބިއޮތް އާރާބާރެއް ދޫކޮށްލުމުގައި އަމިއްލަ ސަބަބަކަށްވުރެ ގާތީ ޕްރެޝަރަށް ކެތްނުވުމެވެ. ސަރުކާރާއި ޖުޑިޝަރީއާއި ދޭތެރޭގައި ގޭނި ކަންފަތިވުމެވެ. އެހެނީ ރާއްޖޭގައި ތިބިހާ ފަނޑިޔާރުންނަކީ އަބަދަކު މުއިއްޒު ބުނެގެން ހުސެން ރިޒާ އަޅާހާ ބަތަކަށް ރިހަވާނެ ބައެއް ނޫނެވެ.

އާސާރާ ތަރިކައާއިބެހޭ މިނިސްޓްރީގެ ކުރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރ ތޯރިގު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ އަރުޝީފުގެ ގާނޫނު ( ގާނޫނު ނަންބަރު 16/2011) ގައި ދައުލަތުގެ ލިޔުންތަކާމެދު ގޮތްނިންމުމުގެ ބާރު ވަނީ ވަކި ފަރާތަކަށް ގާނޫނުން ދީފައިވެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ އަރުޝީފުގެ ގާނޫނު( ގާނޫނު ނަންބަރު 16/2011) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ ( ދައުލަތުގެ އޮފީހަކުން ލިޔެކިޔުމެއް ނައްތާލުން)ގައި ބުނެފައިވަނީ " ދައުލަތުގެ އޮފީހަކުން އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް ނައްތާލަންވާނީ ގައުމީ އަރުޝީފްގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަށް އެކަމެއް ހުށަހަޅައި މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވައިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން" ކަމަށެވެ. 

ދައުލަތުގެ ލިޔުންތަކާމެދު ގޮތްނިންމުމުގެ ބާރު ގާނޫނަކުން ވަކި ފަރާތަކަށް ދީފައިވަނިކޮށް ، ފުލުހުންގެ ގަވާއިދަކަށް ބަދަލެއްގެނެސް އެ މުއައްސަސާގެ ވަކި ލިޔުންތަކެއް ނައްތާލުމުގެ ބާރު އެތާނގެ އެއްވެސް ވެރިއަކަށް ދެވޭގޮތަށް ހަދާ ގަވައިދު ވާނީ ގާނޫނަކަށްވުރެ ބާރުގަދަ ގަވާއިދަކަށެވެ. ގާނޫނަކަށްވުރެ ބާރުގަދަ ގަވާއިދެއް ނުހެދޭނެ ކަމަށާއި އެ ގަވައިދު ވާނީ ބާތިލު ގަަވާއިދަކަށް ކަމަށް މަނަދޫ ތޯރިގު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ރާއްޖޭގައި ބޭންކްތައް ހިންގަނީ އެތަންތަން ހިންގުމަށް ގާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން ކޮށްގެންނެވެ. ބޭންކިންގ ގާނޫނާއި އެއްގޮތަށެވެ. މަނިޓަރީގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ފައިސާ އެއްވެސް ބަހައްޓައިގެންނެވެ. 

އެމްއެމްއޭއަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ރެގިއުލޭޓް ކުރާ ފަރާތް ކަމަށް ވިޔަސް ބޭންކްތަކަށް ދަނޑިބޭނުމުގެ ބާރެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަކީ ގާނޫނާއި އެއްގޮތަށް ކަންކަން ކުރޭތޯ ބެލުމެވެ. މަސައްކަތް ކުރަން ފަސޭހަ ފަހި މާހައުލެއް ފަހިކޮށް ދިނުމެވެ. ބޭންކިން ނިޒާމުގައި ހުރި މައްސަލަތައް ދެނެގަނެ ހައްލު ހޯދާދިނުމެވެ. ހަރުކަށި ގަވައިދު ހަދައިގެން ކަންކަން މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމެއް ނޫނެވެ. 

މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ހައިސިއްޔަތުން ބޭންކްތަކަށް ކުއްލި ކުއްލިއަށް ކަންކަން މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ އިހުތިޔާރު އޮތަސް ކޮށްގެންވާނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އަމްދުން ސަރުކާރުގެ ވައުދުތައް ފުއްދުމަށް ލޯނު ދޫކުރަން އެމްއެމްއޭގެ ގަވައިދަކުން ހުރިއްޔާ ހުރި ބޭންކަކަށް މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެކެވެ. 

ކޮންމެ ބޭންކަކީވެސް ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ލާޒިމް ކަންކަން ކުރަމުން އެ ބޭންކެއްގައި ހަމަޖެހިފައިވާ އޮންނަ އުސޫލަކުން ހިންގަމުން އަންނަ ބެންކް އެކެވެ. ލޯނު ދޫކުރާނެ ކަންކަމާއި ލޯނު ދޫކުރާނެ މިންވަރާއި ގޮތް ކަނޑައަޅަނީ އެ ބޭންކަކުންނެވެ. މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީން ކުއްލިއަކަށް ހަދާ ގަވައިދަކުން ބޭންކުތަކުން ވަކިބަޔަކަށް ވަކި ވަރަކަށް ވަކި ރޭޓެއްގައި ލޯނު ދޫކުރަން މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގ ނިޒާމަށް ދިން ހަމަލާއެކެވެ. އިތުބާރު ގެއްލިގެން ދާނެކަމެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ބޭންކިންގއަށްވެސް ފަހިވެއްޓެއް މީހާރު ނެތްކަން ކަށަވަރު ވީކަމެކެވެ. 

މުއިއްޒު ދައުލަތަށް ލިބޭހާ ފައިސާ އިސްރާފު ކުރަމުން ގޮސް ސަރުކާރާއި ސަރުކާރު ކުންފުނިތައް ހުދުފުށް ވެއްޖެކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ދަރަންޏަށްވެސް ފައިސާ ދޭނޭ ބަޔަކުވެސް އުޅޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ބީއެމްއެލްވެސް ފޫވެއްޓި ވައުދު ލޯނު ދެވޭނެ ފަދަ ނެތުނީތާއެވެ. އެންމެފަހުން ސަރުކާރުގެ އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއްވެސް ހިއްސާ ނުކުރާ އެހެން ބޭންކުތަކަށް މުއިއްޒުގެ ވައުދުތައް ފުއްދައިދޭން މަޖުބޫރު ކުރުމުން ރާއްޖޭގެ މާލިއްޔަތު ފަތުއަޑު ކިޔާފައި ބަނބުރޫޓް ވާމުން ދާކަން ކަށަވަރުވެއެވެ.

ކޮންމެހެނެއް ބޭއްވުނަސް އައްޑޫ ސިޓީގެ ބައެއްގައި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ބާއްވާ އެތަންތާނގެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ގޮތް ބަލައިފިއެވެ. އައްޑޫގެ ބައެއްގައި ބޭއްވި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި ސަރުކާރުގެ ވަކި ސްޓޭންޑެއް ނެތްކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިޔަސް ވޯޓާ ދިމާކުރައްވާ ފޭދޫ އާއި މީދޫ އާއި ހުޅުދޫ ކައުންސިލަށް ލިބޭނެ ބްލޮކް ގްރާންޓްގެ އަދަދުތައް ރައީސް ވަނީ ވިދާޅުވެ ދެއްވާ އައްޑޫސިޓީ ކައުންސިލުން އެ ތިންރަށް ވަކިވުމަށް ބާރުލިބޭ ގޮތަށް ވާހަކަ ދައްކަވާފައެވެ. 

ކިތަންމެ ބޮޑު ބްލޮކް ގްރާންޑެއް ލިބުނަސް އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލުން ވަކިވާން ފޭދޫ މެޖޯރިޓީ ބޭނުން ނުވާކަން މިއަދު ނެގި ވޯޓުގައި ފޭދޫން ބުނެފިއެވެ. އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސުލް ފޭދޫ ނެރެލަން ރާއްޖޭގެ ހަރިޖީ ވަޒީރުގެ ދެބަފައިން ފޫގަޅާފައި ކުރިހާ މަސައްކަތް ފޭދޫ ރައްޔިތުން މިއަދު އެދުއްވާލީ ފަނުފުލުންނެވެ. 

ފޭދޫއަށް ނިސްބަތްވާ މަޖިލިސް މެންބަރ އިބްރާހީމް ދީދީ ( އައިބީ) އާއި އޭނާގެ ދަރިކަލުން ހާރިޖީ ވަޒިރު އަލީ އިހުސާނުއަކީ ފޭދޫގައި ބަސްވިކޭ ބައެއް ނޫންކަން ރައީސް މުއިއްޒަށް ފޭދޫ ރައްޔިތުން ސާބިތު ކޮށް އެދެނީ ހުތުރު ގޮތަކަށެވެ.

މުހައްމަދު އައްބާސް އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ ގިނަ ރައްޔިތުން ތަކެއްގެ ކަންބޮޑުވުންތައް އައްސަވާ ވީހާވެސް ދެފުށް ފެންނާނެ ގޮތަށް އިންސާފުވެރިކޮށް އެކަން ބައްލަވާ ދެއްވުމަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޕްރޮސެކިއުޖެނަރަލްއަށް ގޮވާލާ ކަމަށެވެ. 

ހަމަ އެހެންމެ އިސްތިއުނާފު މަރުހަލާގައި އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ހައްގު ނުގެއްލޭނެ ގޮތަށް ވީހާވެސް އިންސާފުވެރިކޮށް ، އަދުލުވެރިކޮށް މިކަން ބައްލަވާ ނިންމަވާ ދެއްވުމަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޖުޑިސަރީ އަށް ވެސް މެންބަރ އައްބާސް ގޮވާލެއްވިއެވެ.

ސިޔާސީ ބޭނުމެއްގައި ނުވަތަ ޒާތީ ކަމެއް އިސްކޮށް އެއްވެސް ރައްޔިތަކަށް ނުހައްގުން ބޭއިންސާފުން އަނިޔާއެއް ލިބުމަށް ނޭދޭ ކަމަށްވެސް މުހައްމަދު އައްބާސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ފެނަކައިގެ ކުރީގެ އެމްޑީ އަހުމަދު ސައީދު އަށް ކޮށްފައިވާ ހުކުމަކީ ބޭއިންސާފުން ކޮށްފައިވާ ހުކުމެއްކަމަށް ބުނެ ގދ. ވާދޫގެ ގިނަ ރައްޔިތުން ތަކެއް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް، އިންސާފުވެރި ޝަރީއަތެއް ގާއިމުކުރުމަށް ގޮވާލާ ސުލްހަވެރި ހިނގާލުމެއް ވަނީ ބާއްވާފައެވެ. އެ ހިގާލުމުގައި ފެނަކަ ސައީދަށް އިންސާފު ހޯދާދިނުމަށް ގޮވާލާ އެކިއެކި ޝުއޫރުތައް ވާދޫގައި ވަނީ ފާޅުކޮށްފައެވެ. 

ޝައިހު އިލްޔާސް ޖަމާލު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. " ހުސޭނެވެ. ހައްގުން ދީފަހުރިތޯ ބަލަން ދޮޅުއަހަރު ހޭދަކުރުމަށް ފަހު ހަމަ އެ ލިސްޓަށް ދޭން ނިންމީވެސް ތިޔަ ރަޙްމެއްނެތް ސަރުކާރުންންނެވެ. އެތަންތަނަށް މީހުން ވައްދާނެކަމަށް އެތައް ތާރީޚުތަކެއް ދީ ދޮގުހަދައި ރައްޔިތުން ގަނަތަޅުވަނީ ވެސް ތިޔަ ސަރުކާރުންނެވެ."

އިލްޔާސް ޖަމާލު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި "ތިޔަ ހަށިތަކުގައި އިންސާނީ ކަރާމަތާއި ކުލުނު ވެރިކަމުގެ ލޭހިނގާނަމަ، ރައްޔިތުންނަށް ވޭނެއް ލިބެން އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށް ވެސް ބޭނުން ނުވާނެއެވެ."

ގަރާރުތައް ވައްދައިގެން ކަމެއް ކުރާނަމަ، ވައްދަންވީ ސަރުކާރުން ހަދާ ދޮގުތަކާއި އަނިޔާތަކާއި އިސްރާފްތައް ހުއްޓުވުމުގެ ގަރާރުކަމަށް ޝައިހު އިލްޔާސް ޖަމާލް ވިދާޅުވިއެވެ. ހަގީގަތުގައި ވެރިމީހާއަށް ނަސްރުދީ ރައްޔިތުންނަށް ވަފާތެރި ވުމަކީ އެއީ ކަމަށްވެސް ޝައިހު ވިދާޅުވިއެވެ. 

" އޭގެ ބަދަލުގައި ތިޔަ މެންބަރުން ތިޔަ ތިއްބެވީ ސަރުކާރުގެ އަނިޔާވެރިކަމަށް ވާގިވެރިވާ މަދަދުގާރުންގެ ގޮތުގަ" ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ޝައިހު އިލްޔާސް ޖަމާލު ވިދާޅުވީ " ހަތް އުޑުމަތިން ރައްބުލްއާލަމީން ބައްލަވާވޮޑިގެންވެތެވެ." 

ގައުމޭ މިއްލަތޭ އީމާނޭ ތަގުވާއޭ ޔާމީނަށް ވެރިކަމޭ ކިޔައި މަތިވެރި ދީން ވިއްކައިގެން ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލުމުން، ހިކްމަތް ވަންތަ އިލާހު މި ސަރުކާރަށް ހުރިހާ ބާރެއްދެއްވައި، އެއީ ދޮގު ދައުވާތަކެއްކަން ދައްކަވައި، ރައީސް ޔާމީނަށް ގައްދާރުވެ، ދީނާ ހިލާފަށް އަނިޔާވެރިވެ ބައިތުލް ނަހަމަ ގޮތުގައި ލޫޓުވާތަން ފަލީހަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ގޮތާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނަވައި ޢިބްރަތް ލިބިގަނެ، ރައްޔިތުންނަށް އަނިޔާވެރިވުމުގެ މަގު ދޫކޮށް، ސަރުކާރު ހަމަމަގަށް އެޅުވުމަށް މެންބަރުންގެ ކޮނޑުގައި އެޅިވިފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރެއްވުމަށް މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށް ޝައިހު އިލްޔާސް ޖަމާލު ނަސޭހަތްތެރިވެ ވަޑައިގަނެއެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ ޖަމްޢިއްޔާއަކީ ސުލްހާއާއި، އެއްބާރުލުން ހިއްސާކުރެވޭ އުއްމީދުގެ އަލިމަގެކެވެ.

އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ ޖަމްޢިއްޔާގެ 80 އަހަރު ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސުންގެ މަޖިލީހުން މިއަދު ބަޔާނެއް ވެސް ވަނީ ނެރެފައެވެ. އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި އަލުން ހަނދާންކޮށްދެނީ އެ ބޭފުޅުން އދ. ގެ ކާމިޔާބީތައް ފާހަގަކުރާއިރު ހުރި ގޮންޖެހުންތަކާވެސް ކުރިމަތިލާން ޖެހޭކަމެވެ.

އިތުބާރު ލިބިފައިވާ އަދި އަސަރުފޯރުވަނިވި މުއައްސަސާއެއްގެ ގޮތުގައި އދ ދެމި އޮތުމަށް، އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުން އެތާނގެ މުއައްސަސާތައް އާރޯކުރުވައި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނު ދެމެހެއްޓުމާއެކު، ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމުގެ މައްޗަށް އިތުބާރު އާކުރަންޖެހޭ ކަމަށް އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސުން އިގުރާރުވެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެ މުހިންމު މުއައްސަސާ ވަރުގަދަކޮށް އިސްލާހުކުރުމަށް އެކުގައި މަސައްކަތްކޮށް، އެންމެންނަށް އިންސާފުވެރިކަން ލިބިދެވޭ ރައްކާތެރި ދުނިޔެއެއް އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސުން ގޮވާލައްވާފައިވެއެވެ. 

ބަދަލުކުރި ވެރިކަންތަކާއި ވައްޓާލި ވެރިކަންތަކަށްވުރެ ހާސްގުނަ މުއިއްޒުގެ ވެރިކަން ނުބައެވެ. ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތެވެ. ގޮތެއް ފޮތެއް ނެތެވެ. ދުސްތޫރީ އާދާލަތު ހޯދަން ކޯޓަށް ދިޔުމުން އުކާލީ ފަނޑިޔާރުންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުން ތިބެނީ ވަލުކުއްތާ ތަކެއްހެން ކޮއްޓަށް ލާފައެވެ. މިނިވަން މުއައްސަސާ ތަކަކީ ސާހިބުގެ ބުމަރު ތަކެކެވެ. ދުލާ ގަލަމުގެ މިނިވަންކަން އޮތީ ތައުރީފާއި ހުޝާމަދަށް ނޫނީ ނުހުޅުވޭ ގޮތަށް ތަޅުލާފައެވެ. ކުލީ ގަލަން ތަކުން ހިންޏަށް ހަކުރު އޮޅުވާލާ ހިޔާލީ ފޮލާ ކައްކާދީގެންނާއި ނަނާ ހުވަފެނުގައި ރައްޔިތުން ބައިތިއްބާފާ ތިބީ ވާނުވާގައެވެ. 

ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކަށް އޮތީ އެ މީހުންގެ މޭންޑޭޓް އޮޅުވާލާފައެވެ. އެސްޓީއޯއިން ކުނި އުކާލާ ވެމްކޯއިން ބޭސް އުފައްދާ ހިސާބަށް ކަންކަން ހިނގައްޖެއެވެ. އެމްޓީސީސީން މަސް ކައްކާ ހިއްކާ ހިސާބަށް ގޮސް ގައުމު މިވަނީ ފާލުންނައްޓާ ހީރަސް ކެނޑިފައެވެ. އެއަރޕޯޓް ކޮންޕެނީން ޖިމް ހިންގުމާއި ސްޓެލްކޯއިން ކުކުޅު ގެންގުޅުމާއި މިފްކޯއިން ހޮސްޕިޓަލް އަޅާ ހިސާބަށް ގައުމު ލާހޫރެން ފެށީމާ ނުވެ ނުދާނެ ހުރިހާ ގޮތެއް ގައުމަށް އެބަވެއެވެ. 

މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ ބިން ގަނެ ބިން ވިއްކާ ކޮޓަރި ކުއްޔަށް ދޭ ހިސާބަށް ގައުމުގެ ހާލަތު ވެއްޓިއްޖެއެވެ. ޕެންޝަން ފަންޑަކީ ސަރުކާރުން ދައްކަންޖެހޭ ބިލްތައް ދަައްކަން އޮތް ތަނަކަށް ވެއްޖެއެވެ. ވާރުތަވީ ދަރަނީގެ ވާހަކަ ދައްކަމުން ދަރަނި ނުދައްކާ ދަރަނި މައްޗަށް ދަރަނި ނަގަމުންގޮސް ދަރަންޏަށް އެއްޗެއް ދިއްކޮށްލާނެ ބަޔަކުވެސް ނެތިއްޖެއެވެ. އަނގަޔާ އަތާ ދިމާނުވިޔަސް ދަރަނިން ބޯހިކެން ނެތަސް އެތަކެއް މިލިޔަނުން ޑޮލަރު ހޭދަކޮށްގެން ޑްރޯނާއި މަނަވަރު ހޯދައިގެން އެތަކެތި ބަލަހައްޓާ ހިންގުމަށް ދާއިމީ ބޮޑެތި ހަރަދުތައް ކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް ޖައްވީ އުޅަދު ހޯދާ ހިސާބަށް ހިތް މޮޅުވީމާ ބޮލާއަޅާ ވެއްޓުން އަވަސް ވާނެކަމެއް އެނގެނީއެއް ނޫނެވެ. 

ވެރިންނާއި ވެރިންގެ ރައްޓެހީނާއި ވަންހަދިލަކޮޅަށް ސަރުކާރުން މުސާރަދޭން ހިންގާ ސަރުކާރެއްގެ ދާމޫގަނޑުގައި އޮންނާނީ ކޮންވަރެއް ހެއްޔެވެ. ނުފުއްދޭ ހޮޅި ވައުދުވަމުން ހުއްޓަނުލާ ރަށްރަށަށް ދަތުރު ދިއުމާއި ދުނިޔެ ބަަލައިލަން އުދުހުން އާދަކޮށް ކުރާ އިސްރާފުން ހުދުފުށް ވަނީއެވެ. ރަސްމާލެއާއި ޑްރޯނާއި ބިޔަ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ހިންގުމަށް ބީއެމްއެލްއާއި ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުގެ ލޭކޮށާލައިގެން ފައިސާ ނެރެ އެ ފައިސާތައް ލޫޓުވާލައިގެން ފިލަން އުޅޭ ކަހަލައެވެ.

ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހައިން އަތްނުފޯރިޔަސް ކަރަންޓާއި ފެނާއި ބޭހާއި ކާޑާ އަދި ލިބޭކަމީ ގައިނަސީބެވެ. މިދާވަރުން ދަންޏާ ދުވާލުގެ ބޮޑުބައިގާ ކަރަންޓާއި ފެން ލިބުމަށްވުރެ ގާތީ ނުލިބުމެވެ. ބޭސް ފަރުވާކޮށްގެން ގަދަވާ މީހުނަށްވުރެ ފަރުވާ ނުލިބިގެން މަރުވާ މީހުންނާއި ބަނޑަށް މަރުވާ މީހުން ގިނަ ނުވެއެއް ނުދާނެއެވެ. ގައުމު އެހާލަތަށް ވައްޓާލާފައި ގޮޓަބަޔާ އާއި ހަސީނާ ދިޔަމަގުން ފިލާ ރައްކާވުމުގެ ކުރިން ވައްޓާލަން ލޮނުން ވުލޫކޮށް ނިއްކުރީގައި ފޮތިބަންނާނެ ބަޔަކު މިހާރު ހަމަ ނެތީހެއްޔެވެ.   

އިސްލަމިކް މިނިސްޓަރ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ދޮގު މައުލޫމާތު ދީފައިވަނިކޮށް މިސްކިތްތަކުގެ ބަންގީގެ އަޑު މަޑުކުރަނީ މާލޭސިޓީން ކަމަށްބުނެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި އިސްލަމިކް މިނިސްޓަރ ހެދީ ދޮގެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ މާލޭ މޭޔަރ ވަނީ ރައްދު ދެއްވާފައެވެ. ވަޒީރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ދޮގު މައުލޫމާތު ދިނުމަކީ ދުސްތޫރީ ބޮޑު ކުށެކެވެ. 

މާލޭ މޭޔަރ އާދަމް ޢާޒިމް މިނިސްތަރ ޝަހީމަށް ރައްދު ދެއްވާ ވިދާޅުވީ ޝަހީމު އެހެދީ ކަނޑައެޅިގެން ބޮޑު ދޮގެއް ކަމަށެވެ. " އެކަހަލަ ކަމެއް ކައުންސިލުން ކޮށްފައި ނުވާނެ. ބަންގީގެ އަޑު މަޑުކޮށް ގަދަކުރަނީ މިނިސްޓްރީ (އިސްލަމިކް މިނިސްޓްރީ)ގެ އިންސްޓްރަކްޝަނަށް މިނިސްޓްރީން ވަޒީފާދީފާވާ މުދިމުން" ކަމަށް މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ. 

މާލޭގެ މިސްކިތްތަކުގެ އާބާތުރަ ފިލުވާ މިސްކިތްތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިޔަސް މިސްކިތްތަކުގައި ބަންގިގޮވުމާއި ޖަމާއަތުގެ ނަމާދު ގާއިމުކުރުވުމަކީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލަމިކް އެފެއަރޒްގެ ކަމެކެވެ. މާލޭގެ މިސްކިތްތަކުގެ މުދިމުންނަކީ އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީގެ މުއައްޒަފުންނެވެ. މުދިމުން މަސައްކަތްކުރަނީ އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީން އިރުޝާދު ދޭ ގޮތަކަށެވެ. ބަންގީގެ އަޑުމަޑުކޮށް ބާރުކުރަނީ އިސްލަމިކް މިނިސްޓްރީން އަންގާ ގޮތަކަށް މުދިމުންނެވެ. 

ތެދުވެރިކަމާއެކު އާންމު ހިދުމަތުުމަތުގައި މިފަދައިން މަސައްކަތްކުރުމަކީ މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ކަމެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އުސޫލު ހިފެހެއްޓެވުމުގެ ގޮތުންނާއި އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަމަށް އުނިކަން ލިބިދޭނެ ހާލަތްތަކުގައި މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދިނުމަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަށަގަންނަން ޖެހިފައިވާކަމެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

އަހުމަދު ސަރުވަޝް އާދަމް ގެ މި ސާބިތުކަމަކީ ގައުމީ މުއައްސަސާތައް ހިންގުމުގައި ހަމަ ހިފެހެއްޓުމާއި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ސާބިތުކަން ކޮންމެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހޭނެ ދައްކާދީން ކަމެއްކަމަށް ޝާހިދު ދެކިވަޑައި ގަނެއެވެ. ހުރިހާ މުސްތަޤިއްލު މުއައްސަސާތަކެއްގައި، އާންމު ހިދުމަތުގެ ޒިންމާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ކޮންމެ މީހަކުވެސް މިފަދައިން އަމަލުކުރުމުގެ ހިތްވަރު ހޯދަންވާނެ ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. 

އެމް.އެމް.އޭ އިން ފައިނޭންސް ކުރުވައިގެން ސަރުކާރުން ބޮންޑު ގަތުމަށް ޕެންޝަން ބޯޑުން ނިންމާ ނިންމުމާއި ގުޅިގެން ޕެންޝަން ބޯޑްގެ މެންބަރެއް ކަމުގައިވާ އަހުމަދު ސަރުވަޝް އާދަމް މިއަދު ވަނީ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައެވެ. އިސްތިޢުފާ ދެއްވުމަށްފަހު އޭނާ ވިދާޅުވީ އެމް.އެމް.އޭ އިން ފައިނޭންސް ކުރުވައިގެން ސަރުކާރުން ބޮންޑު ގަތުމުގައި ގާނޫނީ ގޮތުންނާއި އަމާނާތްތެރިކަމުގެ ގޮތުންނާއި އިގުތިސާދީ ގޮތުން ސީރިޔަސް ކަންބޮޑުވުން ތަކެއް އުފެދޭ ކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން ރައްކާތެރިކަމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، މުއައްސަސާގެ މިނިވަންކަމުގެ އުސޫލުތައް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި މަގާމުން ދުރަށް ޖެހިލުމަށް ނިންމެވީ ކަމަށް ސަރުވަޝް ވިދާޅުވެއެވެ.

އެމްއޭސީއެލްގެ އަސާސީ މަގުސަދުތަކަށް ބަލާލުމުން އެނގި ހާމަވަނީ މަގްސަދުން ބޭރު ކަންތައްތަކެއް ކުރުވައިގެން ކުންފުނި ލޫޓުވާލަން އުޅޭކަމެވެ. ކުންފުނީގެ އަސާސީ މަގުސަދެއްގެ ގޮތުގައު ގައުމީ ތަރައްގީގައި ހިއްސާވުން އޮތުމުގެ މާނައަކީ އިހުތިސޯސުން ބޭރު ކަންތައް ތަކެއް ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއަރޕޯޓް އެޅުމާއި އެއަރޕޯޓު ހިންގުމާއި ގުޅުންހުރި މަޝްރޫޢުތަކުގައި ބައިވެރިވެގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރިއެރުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި ރަށްރަށުގައި އޮއްވަޅު ގޮނޑި ހަދާދޭ ބަޔަކަށް އެއަރޕޯޓް ކޮމްޕެނީ ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދީގެން އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ އެއަރޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ގައުމުގެ މައި ދޮރާށި ހިންގާ ބެލެހެއްޓުމަށްވުރެ މުހިންމު އެއްވެސް ކަމެއް އެމްއޭސީއެލްއަކަށް ނުއޮންނާނެއެވެ. އެއަަރޕޯޓްގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އެއަރޕޯޓުގެ އެންމެހައި ކަންކަން ހިންގުމުގައި ރައްކާތެރިކަމާއި ސަލާމަތްތެރިކަމުގެ އެންމެ މަތީ މިންގަނޑުތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތާއި ހޭދަކުރަން އޮތް ކުންފުނި 63 ރަށުގައި ފިޓްނަސް ސެންޓަރ އަޅަން ހަވާލުވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. 

ފުރިހަމަ ކަސްޓަމަރ ތަޖުރިބާއެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ކަސްޓަމަރުންގެ ހިތްހަމަޖެހުމަށް އިސްކަންދީ، ދަތުރުވެރިންނަށް އޮމާން ދަތުރުފަތުރުގެ ތަޖުރިބާއެއް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. އެކަމަށް ވިސްނާ ގޮތްތައް ހޯދަން ތިބި ސިކުނޑިތަކުން ކަމާ ނުބެހޭ އެހެންކަމަކަށް ވިސްނުމާއި ވަގުތާއި މަސައްކަތާއި ފައިސާ ހޭދަކޮށްގެން މުއިއްޒު ލޮއްސަން ހަރަދުކުރުމަކީ އެމްއޭސީއެލުންވާ ހިޔާނާތެކެވެ.

ހިދުމަތުގައި ތިބި އެމްއޭސީއެލްގެ މުއައްޒަފުން ބާރުވެރިކޮށް ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ގޮތުން މުއައްޒަފުންނަށް ތަމްރީނާއި، ތަރައްގީއާއި، އުފާވެރި އަދި ފޯރިގަދަ މަސައްކަތުގެ މާހައުލެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ކުންފުނީގެ އަސާސީ މަގުސަދެކެވެ. އެކަމަކު އެކަންކަމަށް އިންވެސްޓުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ރަށްރަށުގައި ފިޓްނަސް ސެންޓަރ އެޅުމާ ދެކޮޅަށް އެއަރޕޯޓްގެ މުއައްޒަފުން ތެދުވުމުގެ ވަގުތު ޖެހިއްޖެއެވެ. 

ޓަރމިނަލްތަކާއި، ތެޔޮ ފާމުތަކާއި، ކާގޯ ފެސިލިޓީތައް ފަދަ އެއަރޕޯޓުގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ފުޅާކޮށް ތަރައްގީކުރަން ހުންނަ ފައިސާ އެއަރޕޯޓާއި އެއްވެސް ގުޅުމެއްނެތް ބިން ހިއްކުންފަދަ ކަންކަމަށް ހަރަދު ކުރުވުމަކީ މަގާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމެވެ. އަނެއްކޮޅުން މުދަލުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކާ އެއަރޕޯޓުގެ މުދަލާއި، ދަތުރުވެރިންނާއި، މުވައްޒަފުން ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ވަރުގަދަ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޒު ކުރުމަކީ އެމްއޭސީއެލްގެ އަމާޒެކެވެ.

އެމްއޭސީއެލްގެ އަމާޒުތަކަށް ވާސިލުވުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ބޭނުންވާ ހަކަތައާއި ވަސީލަތާއި ފައިސާއިން ބޮޑު ބައެއް ކުންފުންޏާ ގުޅުންނެތް އެތައް ކަމަކަށް ހޭދަކުރަމުން އެކުންފުނި މުއިއްޒު އެދަނީ ރޭޕްކުރަމުންނެވެ. އެމްއޭސީއެލް އުފައްދާ ހިންގާ މަގުސަދުން ބޭރުން މަސައްކަތްތައް ހަވާލުކޮށްގެންނާއި ބިންހިއްކަން އެމްއޭސީއެލުން ކުންފުންޏެއް ހައްދައިގެން އެމްއޭސީއެލް ރޭޕްކުރާ ކުރުން ހުއްޓުވަންޖެހެއެވެ.                   

15 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހު ސާފުނުކޮށް ހުރި ކާނުތައް ސާފުކުރުމަކީ މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވުން ހައްލުކުރުމަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށް އާޒިމް ދެކިވަޑައިގަތެވެ. އާޒިމްގެ މޭޔަރ ކަމަށް ދެ އަހަރުވެސް ނުވަނީސް ވިލިމާލޭގެ މަގުތަކުގައި ހުރި ހުރިހާ ކާނެއް ވަނީ ސާފުކޮށްފައެވެ. އެއީ 9925 ކާނެވެ. އަނެއްކޮޅުން ފުރަ މާލޭގެ އެތައް މަގަކުން ކާނު ވަނީ ސާފުކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ހަމައެކަނި މި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ 19 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ސެޕްޓެމްބަރގެ ނިޔަލަށް، މާލޭގެ 181 މަގެއްގެ، 27،654 އަށް ވުރެ ގިނަ ކާނު ވަނީ ސާފުކޮށްފައެވެ. މާލޭގެ މަގުތަކުގެ ކާނުތައް ސާފު ކުރުމަކީ މެދުނުކެނޑި މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ކުރަމުންގެންދާ ކަމަކަށް މިހާރު ވަނީ ހަދާފައެވެ.

މާލޭގައި ފެން ބޮޑުވުން ހައްލު ކުރެއްވުމަށް އެޅުއްވި އަނެއް މުހިންމު ފިޔަވަޅަކީ ގްލޯބަލް 2 ޕަންޕް ގެނެސް ފެން ބޮޑުވިޔަނުދީ ފެން ހިންދުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސާ ބޭނުންކުރަން ފެށުމެވެ. ވާރޭ ވެހޭއިރު ގްލޯބަލް 2 ޕަންޕްގެ ބޭނުން ކުރުމުން ފެން ބޮޑުވިޔަ ނުދީ ފެންގަނޑު ކޮންޓްރޯލް ކުރެވެން ފެށިއެވެ. 

މިހާރު ކިތަންމެ ބޯކޮށް ވާރޭވެހުނަސް ފެން ބޮޑުވެގެން ގޯތި ގެދޮރާއި ތަކެއްޗާއި މީހުނަށް ގެއްލުންވެގެން މާލޭގައި އުޅޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. މަގުތަކުގައި ހެދޭ ފެންގަނޑު ނުހިނދި ގިނައިރު ވެގެން އުޅޭކަށްވެސް ނުޖެހެއެވެ. ހެޔޮނިޔަތުގައި އިހުލާސްތެރި ކަމާއެކު މަސައްކަތް ކޮށްފިއްޔާ ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކާމިޔާބު ވާނެކަން މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް އެ ގެންދަވަނީ ސާބިތުކޮށް ދެއްވަމުންނެވެ. 

މާލޭގައި ހުރި ދުވަސްވީ ބޮޑެތި މައްސަލަތައް، ހައްލުކުރަން ވަގުތު ނަގާނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އާޒިމްގެ މޭޔަރ ކަމުގައި މާލެއަށް ހެޔޮ ބަދަލުތައް އަންނަމުން ދާތަން ފެނެއެވެ. ފެންނާނެއެވެ. އާދަމް އާޒިމް މާލެ ބަދަލު ކޮށްލާތަން ފެންނާނީ ސިޔާސީ ވާދަވެރި ކަމާއި ޒާތީ ހަސަދަ އެއްފަރާތްކޮށް ވިސްނާ މީހުންނަށެވެ. ބުނާ ބަހުގެ އިތުބާރާއި، ވެ ވަޑައިގެންނެވި ވައުދު ފުއްދެވުމަށް މޭޔަރ އާޒިމް ވަރެއް ހަމަ ނެތެވެ.

އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން އެ ފިޔަވަޅުއެޅީ ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދު ހުއްޓި ދައުލަތަށް އާމްދަނީ ލިބުން ހުއްޓި އާލަމީ ވަބާއެއްގައި މުޅި ދުނިޔެއާއި ރާއްޖެ އޮތް ހާލަތެއްގައެވެ. ކޮވިޑް19ގެ ހާލަތަކީ އިގްތިސާދީގޮތުން އެކަން ނުކޮށް ވާންނެތް ހާލަތެކެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން ފައިސާ ޗާޕްކުރުވި ހާލަތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުގައި ސާފުކޮށް އެކަމަށް ހުއްދަ ދީފައިވާ ހާލަތެކެވެ.

އޭރު ފައިސާ ޗާޕްކުރީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްގެންނެވެ. ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅައިގެންނެވެ. އެ ޕްރޮސެސް ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ބޭނުންވާ މިންވަރަށް އަސާސީ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށެވެ. މުވައްޒަފުންނާއި އުފެއްދުންތެރިންނާއި އަމިއްލަ މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކަށް ލިބޭ އާމްދަނީ ހުއްޓި އާއްމު ހާލަތު ދަށްވެގެން ދިޔަ ނުދިނުމަށެވެ. ވިޔަފާރިތައް ބަނގުރޫޓް ވިޔަނުދީ ވިޔަފާރިތަށް ހިންގުމަށް ލުއިލޯނު ދިނުން ފަދަ ކަންކަމަށެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ޕީއެންސީ ސަރުކާރުން ފައިސާ ޗާޕުކުރަން މަސައްކަތް ކުރަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުގައި ފައިސާ ޗާޕުކުރުމަށް ހުއްދަ ދޭ އެއްވެސް ހާލަތެއް ނެތް ވަގުތެއްގައެވެ. އެހެންކަމުން މި ފަހަރުގެ ފައިސާ ޗާޕް ކުރުމަކީ ހާލަތެއް ނެތީސް އެމްއެމްއޭއަށް މަޖުބޫރު ކުރުވައިގެން ސަރުކާރުން ކުރާންއުޅޭ ކަމެއްކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ސަރުކާރަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދޭނެ މަގުތައް ބަންދުވެ ޕްރެޝަރ ބޮޑުވެ ހަރަދުތައް ހަމަޖެއްސޭނެ އެހެން ގޮތެއް ނެތިގެން ކުރާ ކަމަކަށް ނޫނީ މިފަހަރު ފައިސާ ޗާޕްކުރުން ނުވާނެ ކަން ކަށަވަރެވެ.  

މުއިއްޒުގެ ލާހޫރޭ ފިސްކަލް ޕޮލިސީގެ ދޯހަޅިކަމުން ފުރަތަމަ ކުރި ކަމަކީ ނުސީދާ ފައިސާ ޗާޕްކުރުމެއްގެ ގޮތުގައި އެމްއެމްއޭއިން ކުއްލިއަކަށް ރިއަލް އެސްޓޭޓަށް ވަނުމެވެ. އެ ފަހަރު އެމްއެމްއޭއިަށް ގަތީ 15 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބިމެވެ. %100 ސަރުކާރުން ހިއްސާ ކުރާ އެޗްޑީސީން އެމްއެމްއޭއަށް 15 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ ބިންގަތުމުން ޗާޕްކުރި 15 ބިލިޔަން ރުފިޔާ ސަރުކާރަށް ލިބުނީއެވެ.

ދެވަނަ ފަހަރު މިހާރު ހިނގަމުންދާ ކަމަކީ އެމްއެމްއޭ ކުއްލިއަކަށް އިންވެސްޓަރަކަށް ވީއެވެ. ޕެންޝަން ފަންޑުގައި 2.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ އިންވެސްޓް ކުރަނީއެވެ. ޕެންޝަން ފަންޑުން ޓީ-ބިލްސްގެ ގޮތުގައި 2.5 ބިލިޔަން ރުފިޔާ ސަރުކާރަށް ދިނުމުން ސަރުކާރުގެ ހަރަދުތައް ހަމަޖައްސަން 2.4 ބިލިޔަން ރުފިޔާ ލިބުނީއެވެ. އިގްތިސާދަށް ކޮންމެހެނެއް ވިޔަސް އެމްއެމްއޭއަށް ވަރިހަމައެވެ. 

މުއިއްޒުގެ ފިއްތުންތަކާ ހެދި އެމްއެމްއޭ މިހާރު އެވަނީ ވަރަށް ހަޑިހުތުރުކޮށް، އެތަނުގެ އަމިއްލަ ޗާޓަރާއި ހިންގުމުގެ ގާނޫނުތަކާ ހިލާފުވެފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ބޮޑު މެޖޯރިޓީ މުއިއްޒުގެ އަޅުންގެ ގޮތުގައި ތިބީތީ އެއްވެސް ވަރަކަށް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ޖަވާބުދާރީ ކުރުވޭނެ ފަރާތެއް ވެސް ނުހުންނާނެއެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. ޗާޕުކުރެވުނު ފައިސާގެ މަންފާ ލިބޭ ފަރާތަކީ މުއިއްޒެވެ.

ޑރ. އިޔާޒް ވިދާޅުވީ ވެރިކަމާއި ހަވާލުވާން ރައްޔިތުންނަށް ބިލާސްތައް ދައްކަމުން ދިޔައިރުވެސް އެ ބުނާ ވާރުތަ އޮންނާނެކަން އެނގޭނެ ކަމަށެވެ. 2026 ގައި ދައްކަންޖެހޭ ބޮޑު ދަރަންޏެއް އޮތްކަން ވެސް އިނގޭނެ ކަމަށެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް ފައިސާ ލިބޭނެ ގޮތްތައް ހުރީ ހަމަޖެހިފައި ހުރިކަމާއި އެއްވެސް ހާސްކަމެއް ނެތް ކަމަށް ޑރ. މުއިއްޒު ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވިކަމުގެ ހަނދާން ޑރ. އިޔާޒް އައުކޮށް ދެއްވިއެވެ. ތިމަންނާގެ ސަރުކާރުގައި ފައިސާ ޗާޕެއް ނުކުރާނަމޭ ކިޔާ އެތައް ދޮގެއް ޑރ. މުއިއްޒު ވަނީ ހައްދަވާފައި ކަމަށްވެސް ޑރ. އިޔާޒް ވިދާޅުވެއެވެ. 

މިހުރިހާ ކަމެއް އޮވެމެ، ވޯޓު ގަންނަން ވަޒީފާ ބަހާ އެތައް ބައިވަރު މުންކަރާތްތައް މި ސަރުކާރުން ވަނީ ހިންގާފައިވާ ކަމަށާއި އަދިވެސް ދަނީ ހިންގަމުން ކަމަށް ޑރ. އިޔާޒް ވިދާޅުވިއެވެ. 

ސަރުކާރުން ކުރާ މިފަދަ ކަންކަމަށް އިންކާރުނުކޮށް ހަނު ތިބުމަކީ ވެވޭ ހިޔާނާތެއް ކަމަށް ވެސް ދީނީ އިލްމުވެރިޔާ ޑރ. މުހައްމަދު އިޔާޒް އަބްދުއްލަތީފް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ރެކޯޑަކަށް ވެގެން ދިޔަ ސްނޯކްލިންގ ހަރަކާތަކީ ދުނިޔޭގެ ޓޫރިޒަމް ދުވަހާ ގުޅުވައިގެން ބޭއްވި ހަރަކާތެކެވެ. 623 މީހުން ބައިވެރި ސްނޯކްލިންގ ހަރަކާތުގައި ބ. އަތޮޅުގެ މީހުން އުޅޭ ރަށްތަކުގެ އިތުރުން ރިސޯޓްތަކާއި، ގެސްޓް ހައުސްތަކުން ބައިވެރިވިއެވެ.

"ބާނި" ނަމުގައި ފްރީޑައިވް މޯލްޑިވްސް އާއި ބ. އަތޮޅު ކައުސިލުން ގުޅިގެން ކުރިއަށް ގެންދިއަ ހަރަކާތުގެ މަގްސަދަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައި ބ. އަތޮޅު ޑެސްޓިނޭޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރުމާއި ތިމާވެއްޓަށް މީހުން ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމެވެ. 

623 މީހުން ސްނޯކްލް ކުރި އަނގަފަރު ސަރަހައްދަކީ ޅަމިޔަރު ވިހާ އާލާވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ ތަނެކެވެ. އަނގަފަރަކީ ވެސް ބ. އަތޮޅު ބަޔޮސްފިއާ ރިޒާވްގައި ހިމެނޭ ސަހަރައްދެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ރެކޯޑް ފޮތުން ޖާގަ ހޯދި ބ. އަތޮޅަކީ ކަނޑުގެ ދިރުމުގެ މުއްސަނދި ކަމަށް ދުނިޔޭގައި މަޝްހޫރު އަތޮޅެކެވެ.

އިޤްތިސާދީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތެއްކަމުގައިވާ ކޮވިޑް19ގެ ހާލަތުގައި އާދަޔާ ހިލާފު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ފައިސާ ޗާޕް ކުރުމުން ޖަވާބުދާރީވެވުނު ނަމަވެސް، މި ފަހަރުގެ އެކަން ކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ފައިސާ ޗާޕްކުރުމަކީ ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެކެވެ.

ޓްރެޝަރީ ބޮންޑު ގަތުމަށް ފަސޭހަކޮށްދިނުމަށް ޕެންޝަން ފަންޑަށް ވިޔަސް ފައިސާ ޗާޕްކޮށްދީފިނަމަ އަގުތައް އުފުލި، ރުފިޔާގެ އަގު ދަށްވެ، އަދި ޑޮލަރަށް އޮންނަ ޑިމާންޑް އިތުރުވާނެ ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އިގުތިސާދީ ހަމަޖެހުމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށްފާނެ ކަމަށްވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުއެވެ.

ފައިސާ ޗާޕްކުރުމުގެ އަމަލަކީ ފިސްކަލް ރެސްޕޮންސިބިލިޓީ ގާނޫނުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މާލީ ހަމަތައް ބޮއްސުންލާނޭ ކަމެއް ކަމުން އެކަމަކީ އޮތް ބިރުވެރި ކަމެއް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ގާނޫނާ ހިލާފު ކަމަކަށްވެސް ވެދާނެކަމަށް ޝާހިދު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

އިގްތިސާދު ރައްކާތެރިކޮށް ހަމަ މަގުގައި އަގުތައް ހިފެހެއްޓުމަށް އެމްއެމްއޭ އަށް އޮންނަ މެންޑޭޓް ދެމެހެއްޓުމަށާއި ފިސްކަލް އަދި ފައިސާގެ ކަންކަމުގައި އަމަލުކުރާ ގޮތަކުން ކުރިމަތިވެދާނެ ކޮންމެ ނުރައްކަލަކުން އިގުތިސާދު ރައްކާތެރި ކުރުމަށް އެމްއެމްއޭއަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ގޮވާލައްވައެވެ. ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލޭފަދަ ޒިންމާދާރުކަން ކުޑަ ނިންމުންތަކުގެ ބުރަ ރައްޔިތުން އުފުލަން ޖެހިގެން ނުވާނެ ކަމަށްވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ގާއިމު ކުރަން ފަށާފައިވާ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ގާއިމު ކޮށްދެވޭ ވަރުގެ ކެރި ފޯރުންތެރި ކަމެއް ގައުމުގެ ހަޒާނާގައި ނެތެވެ. މާލެ ސަރަހައްދާއި އައްޑޫފަދަ ބައިބޯ އާބާދީތަކުގައި ދެވޭ ކަރަންޓްގެ ހިދުމަތް އޮތީ ނޭވާ ހޮޅިއަށް އެޅިފައެވެ. މާލެ ސަރަހައްދުގައި އަލަށް އިމާރާތްކުރި 4000 ފްލެޓް މީހުނަށް ދިނަސް އެތަންތަނަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ކަރަންޓްގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތެއް އަދި ނެތެވެ.

އާސަންދަ ލިބުމުގެ ތާށިކަން ބޮޑުވެ ރައްޔިތުންގެ އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ތިބީ މަރަށް ތެޅިތެޅިއެވެ. ބަލި ބައްޔަށް ބޭނުންވާ އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ގިނަ ބޭސް ރާއްޖޭން ލިބުން އިންތިހާއަށް ދައްޗެވެ. ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލްތަކުގެ ސާފު ތާހިރުކަން ހިފަހައްޓަން ބޭނުންކުރާ އަތްމަތީ އާއްމު ކެމިކަލްތަކާއި އެހެނިހެން އާލާތް ލިބުމުގެ އުދަގޫތަކާއި އެކު ސިއްހީ ހިދުމަތަށް ބޭނުންވާ މުހިންމު އެތައް ވަސީލަތެއް ލިބުމުގައި އިންތިހާއަށް ދައްޗެވެ. ކުރިން ހެދޭ އެތައް ޓެސްޓަކާއި ދެވޭ އެތައް ފަރުވާއެއް ފައިސާގެ ދަތިކަމާހުރެ ނުދެވުމާއި ހުއްޓުމާއި ލަސްވުން ވަނީ އާއްމުވެފައެވެ. 

ޕެންޝަން ފަންޑަށް ޓީބިލުގެ ފައިސާ ނުދެވުމުން ރުފިޔާ ޗާޕް ކުރާ ހިސާބަށް ދިޔަސް ވަރިހަމަތާއެވެ. ކަރިސާގެ ހާލަތެއް ނެތި ގައުމަށް އިހުނަށްވުރެ ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރަސް ވިލުންތެރި އިގްތިސޯދެއްގެ ކުޑަވެސް އަސަރެއް ނެތެވެ. މީން ޒަމާނަކު ދިވެހިން ނުވެއްޓޭ ދަރަޖައަށް ފުދުންތެރިކަން ވެއްޓި ބިކާރީ ނުވާ މީހަކު މަދެވެ. ކުރުކޮށް ބުނާ ނަމަ ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތު ދަށްވެގެން ގޮސް ގައުމު މިވަނީ ބަނގުރޫޓް ވެދާފަދަ ނުރައްކާތެރި ފައްތަރެއްގެ މަތީގައެވެ.

އެހެނެއް ކަމަކު ފުލުފުލުގައި އަގުބޮޑު ޑްރޯނުތައް ގަނެގެން ރާއްޖެއަށް މިގެންނަނީ އަސްކަރީ ކިހާވަރެއްގެ ބާރަކަށް ގައުމު ހަދަން ބާވައެވެ. 90 މިލިޔަން ޑޮލަރ ހަރަދުކޮށްގެން ޑްރޯން ގަނެގެން ވިޔަސް އަސްކަރީ ގޮތުން ވަރުގަދަ ކުރުން، ގައުމު ދަރަނިވެރިކަމާއި ބަނގުރޫޓް ހާލަތަށް ވެއްޓުނަ ނުދިނުމަށްވުރެ ރައީސް މުއިއްޒަށް މުހިންމެވެ. ރައްޔިތުން ނުކައި ނުބޮއި އުޅުމާއި ބޭސްފަރުވާ ނުކުރެވިގެން ދިރި ތިބުމުން މަހުރޫމު ވެގެން ދިޔަ ނުދިނުމަށްވުރެ އެއަރފޯސް ބާރުވެރިކުރުން މުއިއްޒަށް މުހިންމެވެ. ޑްރޯނާއި މަނަވަރާއި ރަސްމާލެ އަކީ ގައުމު ލޫޓްވާލަން ދިޔަނެރެލަން އަޅާ އޮބި އޮތްބެކެވެ.

މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވަނީ "މަސްވަރާ ކުރެއްވުމެއް ނެތި ޕްލޭނެއް ނެތި ވަޑައިގެންނެވިހާ ރަށެއްގައި އަރާ ވަޑައިގެންނެވިހާ ޕޯޑިއަމެއްގައި ވަޢުދުތައް ވަމުން ގެންދެވީ ކޮން ޕްލޭނެެްގެ ދަށުންތޯ"އެވެ. ޖެހިޖެހިގެން އޮތް ތިންރަށުގައި އެއާރޕޯޓު އަޅަން ނިންމެވީ ކޮން ޕްލޭނެއްގެ ދަށުންތޯ ވެސް މެންބަރު މުހައްމަދު އައްބާސް ސުވާލުކުރައްވައެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު ކުއްލިކުއްލިޔަށް އިއުލާނު ކުރައްވާ ބޮޑެތި ބިޑެތި މަޝްރޫއުތައް އިއުލާނު ކުރައްވަނީ ކޮން ސާރވޭއެއް ކޮށްގެންތޯ އާއި ކޮންކަހަލަ ފީޒިބިލިޓީއެއް ހައްދަވައިގެންތޯ މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރ މުހައްމަދު އައްބާސް ރައީސް މުއިއްޒަށް ޓެގް ކުރައްވާ ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓެއްގައި ކުރެއްވި އަނެއް ސުވާލަކީ "އިތުރު 30 ވަރަކަށް އެއާރޕޯޓު އަޅަން މަނިކުފާނު ނިންމެވީ ރާއްޖޭގައި އޮތީ ކިތަށް ފުލައިޓުތޯ"އެވެ. ރާއްޖޭގެ ޑޮމެސްޓިކު އެއްވެސް އެއާޕޯރޓަކުން ފައިދާވޭތޯ ވެސް މުހައްމަދު އައްބާސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ.

ކުރިން ހަދާފައިހުރި އެއާރޕޯރޓުތައް މަރާމާތު ކޮށް ބެލެހެއްޓޭތޯ އައްސަވަމުން ވިދާޅުވީ " މަނިކުފާނު ނޫނީ ދެން މިތިބީ ތަނެއްދޮރެއް ނުދަންނަ ، ލޯކަނު ، ގަމާރުންކަމަށް ދެކެނީތޯ"އެވެ.

ގައުމީ ތަރައްގީގެ ޕްލޭން އޭ ކިޔައިގެން އިތުރު ބޭކާރު ހަރަދުތައް ނުކުރައްވާ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ދޯހަޅި، މަކަރުވެރި، ދޮގުބުނުމުގެ ސިޔާސަތު ދޫކޮށްލައްވާފައި ރައްޔިތުންނާ މިގައުމު ހަވާލު ކުރެއްވުން އެދޭ ކަމަށް މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. 

މުއިއްޒުގެ ބަންޑާރަ ނައިބު ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގައި ސާފުބަހުން އެ ވިދާޅުވީ ކަނޑުން ބައެއް ދޫކޮށްލިކަމަށް ބާރުލިބޭ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް ކުރީ ސަރުކާރުން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ދީފައި ނުވާކަމަށެވެ. އުޝާމްގެ ވާހަކައިން ކަށަވަރުވި އަނެއް ކަމަކީ ކަނޑުން ބައެއް ގެއްލުނުކަމަށް ބުނެ އެބައި ހޯދުމަށް އިޓްލޮސްގައި އިސްތިއުނާފް ކުރުމަށް ކުރިހުރިހާ މަސައްކަތެއް ފޭލިވެއްޖެކަމެވެ. އަނެއްކޮޅުން ކަނޑުން ގެއްލުނުބައި ހޯދުމުގެ ނަމުގައި ހަބީރުންގެ ބަޔަކަށް އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއް މިސާރުކާރުން ހޭދަކުރި ކުރުމަކީ ގަސްދުގައި މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ގައުމަށްވީ ހިޔާނާތަކަށްވެ ނިމުނީއެވެ.  

ޕްރޮގްރެސިވް ކޯލިޝަނުން ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތި ކަމުގައި ފެތުރިހުރިހާ ވާހަކައެއް ވެސް ދޮގަށްވެ ނިމުނީއެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ކަނޑުން އަކައިންޗިއެއް ވެސް ދޫކޮށް ނުލާކަމާއި ވިއްކާ ނުލާކަމަށް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އެއްބަސްވެއްޖެއެވެ. ހާސްހާހުން އިންޑިއާ ސިފައިން ރާއްޖޭގައި ގާއިމުވެ ނުތިބޭކަންވެސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށް ދީފައެވެ. ވެންޓިލޭޓަރުގެ ވައްކަމަކީވެސް ކުރި ކަމެއް ނޫންކަން މުއިއްޒު ސަރުކާރުން މިހާރު އެވަނީ ކަށަވަރު ކޮށްދީފައެވެ. 

ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތި ކަމުގައި ފެތުރި ދޮގު ވާހަކަތަކުގެ ހަގީގަތް މިހާރު އެވަނީ ބޭޒާރުވެފައެވެ. ފިތުނަޔާއި ނަފްރަތު އުފައްދައިގެން ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލައިގެން މުއިއްޒު އިސްވެހުރެ ކުރަން އުޅުނީ ކިއްކަން މިހާރު ރައްޔިތުންނަށް ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށްވެސް ސާފުވާނެއެވެ. ދޮގާއި ހީލަތާއި މަކަރުން ދައުލަތް ލޫޓުވާލަން ބަޔަކު ކުރާނެ އެންމެ މުޑުދާރު ކަންކަން މުއިއްޒު އެހުރީ ކޮށްގެންނެވެ.

ވެރިކަން ހެދިހާ ދޮގުތައް ފަޅާއަރާ މުއިއްޒު އެހުރީ ބޮލާފޮށާ އެޅިފައެވެ. ވެރިކަން ލިބުމަށް ފަހުވެސް މަތި މައްޗަށް ދޮގު ވައުދުވެ ދައުރު ދެބައި ނުވަނީސް ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު މުއިއްޒަށް އެކީ އެކަށްވަނީ ގެއްލިފައެވެ. މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމަކީ ދޮގާއި ހީލަތާއި މަކަރުގެ މަތީގައި ދެމިއޮތް  އުފެދުމުގައިވެސް ބާތިލު ވެރިކަމެކެވެ.  

އާދަމް އާޒިމް މިއަދު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ އަދުލުވެރިކަމުން ބޭރުން ޖަލަށްލެވިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމަށް އަޒިމްމެންނާ ގުޅިވަޑައިގަތުމަށެވެ.

ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ހައްގުވަނީ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތަކާއި މިނިވަންކަން ކަމަށް ވެސް އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ.

މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވަނީ "އިންސާނީ ހައްގުތައް ދިފާއުކުރުމަށާއި އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ކުރާމަސައްކަތުގައި އަޅުގަނޑުމެން އެކުގައި ( އެމްޑީޕީއާއި އެކުގައި) ތެދުވަމާ ހިނގާށެވެ.

އޮކްޓޯބަރ 3 ގައި އެމްޑީޕީން ބޭއްވި މުޒާހަރާގައި ހަރަކާތްތެރި ވަމުން ދަނިކޮށް އިންސާފުން ބޭރުން ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުގައި ބައިތިއްބާފައި ތިބި އެމްޑީޕީގެ 6 މެންބަރުން މިނިވަންކުރުމަށް ސިލްސިލާ ހަރަކާތްތަކެއް އެމްޑީޕީން ވަނީ ފަށާފައެވެ. ގާނޫނު އަސާސީއާއި ހިލާފަށް ސަރުކާރުން ހައްޔަރު ކޮށްގެންގެން އުޅޭ 6 މީހުންގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ ދެ މެންބަރުންނާއި މާފުށީ ކައުންސިލްގެ ރައީސް ހިމެނި ވަޑައިގަންނަވައެވެ.

ނަމުގައި ރާއްޖޭން ބޭސްފަރުވާ ނުކުރެވޭ ކަމެއް ނެތެވެ. ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުން އައިޖީއެމްއެޗުން ހުރިހާކަމެއް ވެސް ކުރެވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހަގީގަތަކީ އައިޖީއެމްއެޗުން ފަރުވާކޮށްގެން މަދު މީހަކު ނޫނީ ބައްޔައްކުން އަރައިގަނެވިފައެއް ނެތެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. 

ވަކިބަލި ބައްޔަށް ހާއްސަ ޑޮކްޓަރުން ތިބެނީ ކޮންމެ ދާއިރާއަކުންވެސް ދެތިން މީހެކެވެ. އެއިން މީހަކަށް އެޕޮއިންޓްމަންޓެއް ލިބޭނީ ހުކުރު ހައްޖުވާ ހެންނެވެ. އެއްފަހަރުން އަނެއް ފަހަރަށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކެނީ މަސް ދެމަސް ވާފަހުންނެވެ. ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކިގެން ފަރުވާކުރުމަށް ފެށުމުގެ ކުރިން ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރު ދައްކަން ބުނާ ގުޅުން ހުރި ޑޮކްޓަރުންނަށް އެޕޮއިންޓްމަންޓް ނުލިބިގެން ނުދެއްކި އެތައް ދުވަހެއް ދެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ލިޔެދޭ ބޭހެއް ލިބޭކަށް ނުހުރެއެވެ. އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަންޖެހިއްޖެއްޔާ ތިއޭޓަރެއް ނުލިބެއެވެ. އެޑްމިޓްކުރަން ބެޑެއް ނުލިބެއެވެ.

މަދު ބައްޔެއްގައި ނޫނީ ވަކި ބައްޔަކަށް ހާއްސަ ޑޮކްޓަރަކަށް ދެއްކޭނެ ދެވަނަ އޮޕްޝަނެއް ނޯވެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެގެން ފަރުވާކުރަން އުޅޭ މީހާއަށް ފަރުވާ ނުކުރެވި ދިގުލައިގެން ގޮސް ބަލިބޮޑުވެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާއިރުވެސް ރާއްޖޭން ކުރެވޭ ކަމަކަށް ވެގެން ބޭރުން ފަރުވާ ހޯދަން އާސަންދަ ދިނުމަކީ އޮންނަނީ ހަރާން ކަމަކަށް ހަދާފައެވެ. 

އާސަންދަ ލިބިގެން ބޭރަށް ފޮނުވާ ބަލިމީހާވެސް އާސަންދައިގައި ތާށިވެ ލިބެންހުރެ ފަރުވާ ނުލިބި މަރަށްތެޅުން މިހާރު ވަނީ އާއްމުކަމަކަށް ވެފައެވެ. ވަކި ބައްޔަކަށް ފަރުވާކުރަން އަސަންދަ ދީފައި ރާއްޖޭން ބޭރަށް ފޮނުވާ ބަލިމީހާއަށް ފަރުވާކުރާ ޑޮކްޓަރ ބައްޔަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ތެރޭގައި ކަށަވަރު ކުރަން ބޭނުންވާ ކަންކަން ބެލުމަށް ދައްކަން ބުނާ އެހެން ދާއިރާއެއްގެ ހާއްސަ ޑޮކްޓަރަކު ހައްދަން ބުނާ ޓެސްޓެއް ދޭ ބޭހެއް ގިނަ ފަހަރު އާސަންދައިން ކަވަރެއް ނުކުރެއެވެ. 

މިސާލެއްގެ ގޮތުން ކެންސަރުގެ ބަލިމީހަކަށް ފަރުވަދޭ ޑޮކްޓަރ އެދުމުގެ މަތިން ހިތުގެ ޑޮކްޓަރަކަށް ނުވަތަ ގޭސްޓްރިކް ޑޮކްޓަރަކަށް ނުވަތަ ފުއްޕާމޭގެ ޑޮކްޓަރަކަށް ދެއްކުމުން އެ ޑޮކްޓަރަކު ހަދަންދޭ ޓެސްޓްތަކާއި ނަގަން ބުނާ ބޭސް އާސަންދައިން ކަވަރެއް ނުކުރެއެވެ. ކެންސަރުގެ ފަރުވާ ކުރިއަަށް ދާން އޮތީ އެކަންކަން ކޮށްގެން ކަމަށް ވިޔަސް ވަރިހަމައެވެ. ސިދާ ކެންސަރާ ގުޅުން ހުރި ޓެސްޓާއި ބޭހަށް ނުވާތީ އާސަންދަ ނުލިބިގެން ކެންސަރުގެ ފަރުވާއަށް ހުރަސް އެޅިފައިތިބި އެތައް ބަޔަކު ރާއްޖޭން ބޭރުގައި އާސަންދައިގެ ދަށުން ފަރުވާއަށް ގޮސް މަރަށް ތެޅިތެޅި އެބަތިއްބެވެ. 

އާސަންދަ ފިއްތާލައިގެން ބަލިމީހުން މަރަށްތެޅުނަސް ސަރުކާރުގެ ހަރަދުގައި ފުލުފުލުގައި މުއިއްޒު ދަތުރު ދިއުމާއި ޝިއުނާއާއި މަލްޝާމެން ކަހަލަ އެތައް ބަޔަކަށް ކޮންމެ މަހަކު ލައްކަ ލައްކައި މުސާރަ ދެވެނިކޮށް މުއިއްޒަށް ވަރިހަމައެވެ. 

ރައްޔިތުންނާއި ގައުމަށް އެންމެ ރަނގަޅުވާނެ ގޮތަކީ އިތުރު ބަހަނާއާއި މޮޅު ވާހަކަ ނުދައްކާ ރައީސް މުއިއްޒު އިސްތިއުފާ ދިނުން ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ވިޔަފާރި ބަނދަރުން 2 ކޮންޓޭނަރ ސިނގިރެޓް ގެއްލުނު މައްސަލައާއި ގުޅިގެން ބަނދަރުގެ ސެކިއުރިޓީ ވަރުގަދަކުރާ ވާހަކަ ރައީސް މުއިއްޒު ދެއްކެވުމުން އެވާހަކައަށް ރައްދު ދެއްވާ މުހައްމަދު އައްބާސް ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓްގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ވިޔަފާރި ބަނދަރުގެ ސެކިއުރިޓީ ވަރުގަދަ ކުރަން އިތުރަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅެއް ނުހުންނަނެ ކަމަށެވެ.

ވިޔަފާރި ބަނދަރުގގައި މިހާރުވެސް ހުރީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑަށް ކުރި އަރާފައިވާ ގައުމުތަކުގައި ވެސް ހުންނަ ފަދަ ސެކިއުރޓީ ސިސްޓަމެއް ކަން މެންބަރ އައްބާސް ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

ބޮޑެތި ކޮންޓޭނަރ ގެއްލޭ ހިސާބަށް ބަނދަރުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ގޮސްފައި ވަނީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ އިހުމާލުން ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ތިމަންނައަށް ވާނެޔޭ ކިޔައިގެން އުޅުނެއް ކަމަކު އެއްވެސް ކަންފުޅެއް ކޮށްނުދެވެންޏާ ޖެހޭނީ ނަކަސް ތަޅަންތާއެވެ. ކިތަންމެ ވަރަކަށް އެހެން ތަޅާނަކަހަކުން ލިބޭ ހިތްހަމަޖެހުމެއް އުފަލެއް ނެތްކަން ނޭނގޭ ކަމީ ގަމާރުކަމެވެ.

ފިސާރި ހަކަތައާއި ވައްޓަފާޅި ހުރި މީހެއް ކަމަށް ދެއްކިގެން އޮޅުވާލިޔަސް ކަމާޖެހުނީމާ އަގުޅިނެތް ކަންނޭލެއްކަން އެނގޭކަށް ލަސްތަކެއް ނުވިއެވެ. ގޮތްދައްކާ ފޮނުއަރުވާ ހެދިޔަސް ކަމަކަށް ވާގޮތަށް ކަމެއް ކޮށްދެވޭ ވަރުގެ ގާބިލް ކަމެއް ހަކަތައެއް ހުރިއްޔެއް ނޫނެވެ. 

ވަރު ދައްކާފާ ފަށާ ކޮންމެ ފެށުމެއް ނިމިގެންދަނީ ނަކަހަކުންނެވެ. ކަންވާކަން ދައްކަން ކިތަންމެ ވަރަކަށް ގޮތްދެއްކިޔަސް ތަޅަނީ ނަކަސްކަން ނެނގޭ އެކަކު ނެތެވެ. 

މުއިއްޒު އެހެން ތަޅާ ނަކަހަކުން ވާކަމެއް ހަރާމުން ހަރާމެވެ. ތަޅާ ނަކަހުން އެއްފަހަރުން އަނެއް ފަހަރަށް ފޫހިވުން ނޫންކަމެއް ވަނީއެއް ނޫނެވެ. ތަޅާނަކަހުން ވާފޫއްސާ އަރާރުޅިން ހަށި ފޮޅާލާ ބޭރު ކޮށްލީމާ މަންޒަރު މާރީއްޗެއް ނުވާނެއެވެ. 

ލަންޑަނަކީ ރާއްޖޭގެ އެންބަސީއެއް ހުންނަ ތަނެކެވެ. އެތަން މެދުވެރިކޮށް ކިރިޔާވެސް މަސައްކަތެއް ކޮށްލެވުނު ނަމަ އެ ސުވާލެއް ނުއުފެދުނީހެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން ފަށައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ވާހަކަތައް ނިމި ދެ އަހަރު ތެރޭގައި ކޮޅެއްގައި ޖެއްސުމަށް މި ސަރުކާރުން ބޭނުން ނުވީއެވެ. ނޫނީ ކުރާނެ ގޮތް ނޭނގި އޮބުނިއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ކަނޑުމަހާއި ރީނދޫއުރަހަ ކަންނެލި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މާކެޓަށް ނެރުމުގައި ޑިއުޓީ ދައްކަން ނުޖެހޭ ގޮތަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތް ކުރެވުނު ނަމަ ނުވެ އޮންނަންޖެހޭ ސަބަބެއްނެތެވެ. މިހާރު ވެސް އެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދާކަމަށް ބުނެ ސައިދާއި ޝިޔާމް އުޑުގަ ޖެހިފައި ބިމުގައި ޖެހުނަސް އެއީ ހިނގާ ކަމެއް ނޫންކަން ޔަގީނެވެ.

ބޮޑުގެރި ބޭރަށް ހިންގާހެން ރައީސް މުއިއްޒު އިނގިރޭސި ވިލާތަށް ދަތުރު ދިޔަސް އެފްޓީއޭ ގެ ކަމަކާ އޭނާ ނޫޅެއެވެ. އެއިން ދަތުރެއްގައި މަގުމަތިން ހޮވާކާމީހަކާ މުއިއްޒާ ދިމާވެ ސަލާން, ކޮށްލެވުނަސް ފޮޓޯ ނަގާ އެވާހަކަ ޔޯ ގޮވާ ނޫސްތަކުގެ ފަލަ ސުރުހީއަށް އަރުވާ ހަދާއިރު އެފްޓީއޭ ގުޅޭ ކުޑަވެސް ކަމެއް ކުރެވުނު ނަމަ އެކަން ނުކޮށް އޮތީ ކުޑަވެސް ކަމެއް ނުކުރެވޭތީއެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ އެކަންކުރެވިގެން ފަޅާ ކަރާއިން އޮބި ނޯތީހެވެ.

ސައީދާއި ޝިޔާމާއި ޒަމީރާއި ހަލީލާއި މުއިއްޒުގެ ނާގާބިލުކަމުން މަސްވެރިންގެ އަތުން މަސްގަންނަ އަގުބޮޑު ނުކުރެވުމަކީ އެމްޑީޕީގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މަސްވެރިން މިއަދު ތަހައްމަލުކުރާ ނޭދެވޭ ހުރިހާ ބުރައަކާއި ދެރައެއްގެ ސަބަބަކީ ދެއަހަރު ވަންދެން ވެރިކަމުގައި މިއޮތް މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ ނާގާބިލުކަމާއި ނުބައިކަމެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ " މިއީ މިނިވަން މުއައްސަސާތަކަށް ސަރުކާރުން ސިޔާސީ ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެން އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުންނަށް ބިރުދެއްކުމުގެ ގޮތުން ހިންގާ ސިލްސިލާ ހަރާކާތެއް" ކަމަށެވެ.

ސިޔާސީ ނުފޫޒުގައި ޖެހި ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލޭ މިޒާތުގެ ކަންކަން ނުކުރުމަށް އޭސީސީގެ ވެރިންނަށް ރައީސް ސޯލިހު އިލްތިމާސް ކުރައްވައެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސީދާ ބާރުގެ ދަށަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ޝަރުއީ ނިޒާމް ގެންދެވުމާށް ފަހު މިނިވަން މުއައްސަސާތައް މެދުވެރިކޮށް ސިޔާސީ ވާދަވެރިން ނައްތާލުމަށް ހިންގާ ސިޔާސީ ތަހުގީގުތައް ވަނީ މެކުހަށް ޖަހާފައެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ހިންގާ އެއްވެސް ކޮރަޕްޝަނެއް ބަލާ ފިޔަވަޅު އެޅުމެއްނެތި އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ މަތިފަޑިއަށް އަމަޒުކޮށްގެން އޭސީސީން ހިންގާ ތަހުގީގުތަކުން އޭސީސީއަށް ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒު އޮތްވަރު ސާފެވެ. 

ސިއްހަތަށް ގެއްލުން ހުރިނަމަވެސް ސިނގިރެޓަށް ދެވި ހިފާފައި ތިބި މީހުން ސިނގިރެޓް ބުއިމަށް ވައްކަން ކުރާކަށް މީގެ ކުރިއަކު ނުޖެހެއެވެ. ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުން ދުރުކުރުމުގެ ނަމުގައި މުއިއްޒު ހުޅުވާދިން ވައްކަމުގެ ދޮރުގެ ސަބަބުން އެހެންނޫނީ ނުލިބޭ އެތަކެއް ގެއްލުމެއް މުޅި ގައުމަށް ލިބެން ފަށައިފިއެވެ. 

ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު ލިބެމުންއައި އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާއެއް ލިބުން ހުއްޓިއްޖެއެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާފައި ރާއްޖެއަށް އެތެރެވާ ސިނގިރެޓް މަދެއް ނުވެއެވެ. އިސްތިއުމާލު ކުރާ މީހުނެއްވެސް މަދެއް ނުވެއެވެ. 

އެކި ނަން ނަމުގައި ވަގަށް އެތެރެކުރާ ގޮތްނެނގޭ ސިނގިރެޓާއި ދުންފަތުގެ ބާވަތްތައް ބޭނުން ކޮށްގެން ސިއްހަތަށް ލިބޭގެއްލުން އިތުރަށްވީ ބޮޑެވެ. ބިޑިއޮޅުން ކެފޭތަކާއި ހޮޅުއަށިތަކާއި އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ މަޅަށް ތިރިވެ އޮޅަނީ ތެޔޮ ބިޑިއެއްކަމެއް ދުންބިޑިއެއް ކަމެއް ނޭނގޭ ވަރަށް ބިޑިއޮޅުން އާއްމުވީއެވެ.

އަނެއް ކޮޅުން ސްމަގުލްކުރާ އައު ބަޔަކު އުފެދި ފުޅާ ދާއިޜާގައި ސްމަގުލުކުރެވޭ އެއްޗަކަށް ސިނގިރެޓްވީއެވެ. ގާނޫނާ ހިލާފު ވާނެ އައުބަޔަކު އިތުރުވެ ކުށުގެ އައު ވެއްޓެއް އުފެދުނީއެވެ. 

ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރަތަކަށް އިތުރު ބުރައެއް އިތުރުވެ އެ އިދާރަތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުން ޖަރީމާ ހިންގަން ކޮރަޕްޝަންގެ އައު ދޮރެއް ހުޅުވާދިނީއެވެ. ކުރިން އޮތް ގޮތަށް ދުންފަތާއި ގުޅުންހުރި ޓެކްސްތައް ތިރި ނުކޮށްފިނަމަ ބަލި މީހުންނާއި ކުށްވެރިން އެތައް ގުނައަކަށް ވާނީ އިތުރެވެ. ކެފޭތަކާއި ސައިމޭޒުތަކަކީ ފާޅުގައި ތެޔޮ ބިޑި އޮޅާ އައްޑާ ތަކަކަށް ވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ.

ސިއްހީ ގޮތުންނާއި މާލީ ގޮތުންނާއި އާއިލާތަކަށް ޖެހުނު މުސީބާތަކަށް ދުންފަތުގެ ބާވަތްތަކުގެ ޓެކްސް ބޮޑުކުރުން ވެއްޖެއެވެ. ދައުލަތުން އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރި ކަމަށް ކުރަންޖެހޭ ހޭދަ އެކަމުން އެތައް ގުނައަކަށް ބޮޑުވިއިރު ދައުލަތަށް ބައިސެންޓްވެސް ނުވަދެ ވަގު ސިނގިރޭޓުން ބަރާވެއްޖެއެވެ. ޑްރަގަށްވުރެ ބާރަށް ހިނގާ ބައި އަޅައިގެންކުރާ އަގުބޮޑު ވަގު ވިޔަފާރިއަކަށް ސިނގިރެޓްގެ ވަގުވިޔަފާރި މުއިއްޒު ހަދާދިފިއެވެ.

އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީގެ ކުރީގެ ވަޒީރު އަދި އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާޢީލާއި ކުރީގެ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރ އިބްރާހިމް އަމީރާއި، ކުރީގެ ތަޢުލީމީ ވަޒީރު ޑރ. ޢާއިޝަތު ޢަލީ އޭސީސީއަށް ހާޒިރުކުރުމުން ދުވަނީ ސިޔާސީ ކުޅިގަނޑެއްގެ ވަސް ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ.

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި "މިއީ ސާފުކޮށް ބުނާނަމަ ބިރު ދެއްކުމެކެވެ."

ސިޔާސީ ބޭނުމުގައި ހޮވާލައިގެން ވަކި ބަޔަކު ހާޒިރުކުރާ ކުރުމުންނާއި ހެޑްލައިންތައް ހެދުމަށް ކުރާ "ތަހުގީގުތަކުގެ" ސަބަބުން އޭސީސީގެ އިތުބާރާއި ގާނޫނީ ހުކޫމަތަށް އަސަރު ކުރާކަމަށް ވެސް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.                    

މިހުރީ ހައްތަހާވެސް ފުލުހުން އެބުނާ ބައިނަލްއަގުވާމީ މިންގަޑުގައި ރައްކާތެރި ކުރެވި އެކަންކަން ހިނގަން ފުރުސަތު ނެތީސް ހިނގާފައިވާ ކަންކަމެވެ. ބުނެވި ދިޔަ ޒާތުގެ އެތައް ކަމެއް ދައުލަތުގެ ތަންފިޒީ އިދާރާތަކުގައި ހިނގައެވެ. ހިންގައެވެ. 

ކަސްޓަމާއި އިމިގްރޭޝަނާއި ކަރެކްޝަންގެ ހިދުމަތުގައި އުޅުނު އެތައް ބައެއްގެ މައްޗަށް މަގާމާގުޅޭ ބޮޑެތި ކުށްތަކެއް ކުރިކަން ވަނީ ސާބިތު ވެފައެވެ. ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން އެމީސްމިހުންގެ ބެންކް އެކައުންޓުތައް ފުރިފައިހުރި ވާހަކަދެއްކީ ސަރުކާރުންނެވެ. 

މަގާމާ ހަވާލުވުމަށް ހައްދަވާ ގެންގުޅުއްވާ އިލާހު ގަންދީ ކުރާ ހުވައަކީ ޖަރީމާ ހިންގުމަށް އެތެރެވާން ޖަހާ ޕާސްވޯޑަކަށް ވެފައިވާ ގައުމެއްގައި ނުވެނުދާނެ ހުރިހާ ކަމެއްވާނެއެވެ.

ރައްކާތެރި ކުރަން ތިބި މީހުން ތިމާމެންގެ އަމާނާތަށް ހިޔާނާތްތެރިވާ ބައެއްގެ ތެރޭގައި ފުރުސަތު ނޯންނާނެކަމަށް ބުނެ ފުލުހުން ނެރޭ ބަޔާނަކުން ހިންގާ ޖަރީމާއަށް ފަސްއަޅާ ފޮރުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. 

ނުރަކޫރު މޮހަނދު އެބުނާ ބަފާގެ ފޮތަކީ މޮހަނދު ނޫން މީހަކާ ހިއްސާ ނުކުރާ ފޮތަކީ ތާއެވެ. ލިޔެ ޗާޕްކޮށް ޝާއިއުކޮށްފައ ނެރުނު ފޮތެއްގައި ނެތަސް ނުރަކޫރު މޮހަނދު ވެރިކަންކުރާ ގޮތުން ބަފާ ފޮތުގައި ނުލިޔެ މޮހަނދަށް ލާދީފައި އޮތް ބައެއް އޮތިތާއެވެ. ނުރަކޫރު މޮހަނދުގެ ބަފާގެ ފޮތުގައި ނުލިޔެ އޮތްބައި މޮހަނދު ނިކަން ރަގަޅަށް ހަދާން ހުންނަނީތާއެވެ.

ނުރަކޫރު މޮހިނދުގެ ބަފާ ފޮތުގައި ނުލިޔާ ބައިގައި އޮތްގޮތުން ބަޔަކުގެ މައްޗަށް ވެރިކަމެއް ކުރަން މޮހަނދަށް ލިބިއްޖެއްޔާ އެ ބައެއްގެ މާއްދީ ކަންކަމާއި މަދަނީ ކަންކަމާއި ދުނިޔަވީ ބޭނުންތައް ފުއްދައި ދެވޭނެ ގޮތެއް ނެތި އަދި ނޭގި ހުންނަން ޖެހުނަސް ވަރިހަމައެވެ. އެ މިހުންގެ ހަޒާނާއިން ނެގުނު އެއްޗެކާއި އެއްޗެއް ނެގެން ނެތިއްޔާ ދަރަންޏަށް ނަގައިގެން ވެސް އެ މީހުން ދިރިއުޅޭހާ ރަށަކަށް އެ މީހުންގެ ގާތަށް ދާންވާނެ ކަމަށް ބުނެފައި އޮތީތާއެވެ. 

ނުރަކޫރު މޮހިނދު ދާންވާއިރަށް މީހުން އެއްކުރުވާ ސަފުހައްދާ އެ މީހުންނާއި ސަލާންކޮށް އެ މީހުންނާއެކު ޖަލްސާ ބާއްވަންވާނެ ކަމަށް ގަދައަޑުން ބަފާ ބުނެފައި އޮތިތާއެވެ. ބަފާ ނުލިޔާ ބައިގާ ބުނެފައި އޮތްގޮތަށް ޖަލްސާގައި ނުފުއްދޭނެހާ ބޮޑެތި ވައުދު ވާންވާނެއެވެ. ވާހާ ވައުދު ތަކަކީ ނުފުއްދޭނެ ވައުދުތަކެއް ކަން އެ މީހުންނަށް ވެސް އެނގެން ވާނެކަމަށް ބަފާ ބުނެފައި އޮންނަނީތާއެވެ. ވާވައުދު ހުންނަން ވާނީ ނުފުއްދޭނެހެން މަތިމައްޗަށް ވޭވޭ ހުންނަހެނެވެ. 

އާނއެކެވެ. ބޮޑެތި ދޮގު ވައުދު ނުވެއްޖެނަމަ ދުނިޔޭގައި އެ މީހުން އެ ތެޅޭ ތެޅުން ތެޅިތެޅި ތިބުމާއި މެދު އެ މީހުންގެ އޮންނަ އުންމީދު ކެނޑި، ބުރިވެދާނެއެވެ. ދިރިތިބުމާއި މެދު ބަޔަކު މީހުންގެ އޮންނަ އުންމީދު ފުނޑުފުނޑު ވިޔަދީގެން ނުވާނެތާއެވެ. 

ނުރަކޫރު މުހަނދު ބައި ހަރަމަށް ހަރަމް ބަދެގެން ބޮޑު ދިދަ އާއި ވާހަކަ ދައްކާ ފެންނެތް ބޮޑެތި ކާށި ބިންނަތާ ދެ އަހަރު ވަނީއެވެ. ހުސް ގޮނޑިއާއި ބަޅުރުކު ތައްޕާހުން ވެރިކަމެއް ހޯދައިގެން ކުރަގަނޑުން ދީން ވިއްކައިގެން ބޮލުރޮދި ކެނޑިގެން ބޮލާއަޅާ ރާރާ ގުޑިއެއްހެން ލާހޫރެނީ ބަފާ ނުލިޔެ އޮތް ބައިން ލިބުނު ފިލާވަޅުން ރޯނުއެދުރު ވުމުންނެވެ.  

މާލޭ ސަރަހައްދުން ބިމެއް ހޯދާ މާލެ ސަރަހައްދުގައި ކެޓް ޝެލްޓަރއެއް މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ހަރަދާ މަސައްކަތުން ބިނާކޮށް ނިންމާލީ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި ބުޅަލަށް އަޅާލެވޭ ހޮތަށް ކެޓް ޝެލްޓަރ ގާއިމުކޮށް، އެ ތަނަށް މާލޭގައި އުޅޭ ބުޅާތައް ގެންދަން ފަށަން އޮތް ދުވަހު ސަރުކާރުން އޮޅުހިޔާ ޖަހައިގަތީއެވެ. 

ކާޅު ހާލިހެދީމާ ކޮވެލި ބިސް އަޅާ އުސޫލުން ކަންތައް ކުރާ ސަރުކަރުން މެޑެލް ޖަހަން ކެޓްޝެލްޓަރ އަތުލިޔަސް ވީކަމެއް ހަރާމެވެ. ކެޓްޝެލްޓަރއަށް ގެންދިޔަ ބުޅާތަކަށް، ރައްކާތެރި މާޙައުލަކަށް އޮޅުހިޔާ ހެދުމުގައި ސަރުކާރު ފޭލިވެއްޖެއެވެ. ބުޅަލަށް ރައްކަތެރި ވެއްޓެއް އެތާގައި މިހާރު ނެތެވެ. އޮޅުހިޔަލަށް ގެންދިޔަ، ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ބުޅާ ވަނީ ސަރުކާރުގެ އިހުމާލުން މަރުވެއްޖެއެވެ.

މާލޭ ސިޓިގެ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް މި ދަނޑިވަޅުގައި ސަރުކަރަށް ގޮވާލައްވަނީ ޖަނަވާރުތަކަށް ރައްކާތެރިކަން ހޯދައި ދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށެވެ. ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ޖަމިއްޔާތަކުން، ކެޓް ޝެލްޓަރގެ ހާލަތު މޮނިޓަރ ކުރުމަށް ފަހު ނެރުނު ރިޕޯޓުގައިވާ ކަންކަމާ މެދު ނުހަނު ކަންބޮޑުވުން މޭޔަރ އަޒިމް ފާޅުކުރައްވައެވެ.

"ސަރުކާރުން، ކެޓްޝެލްޓަ އަތުލިތާ އަހަރަކަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައި ވާއިރު، ކެޓް ޝެލްޓަރ ގެ ޙާލަތު އެހާ ދެރަ ހާލަތަކަށް ވެއްޓިފާ ހުރުމަކީ، އެއްގޮތަކަށް ވެސް ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއްނޫން" ކަމަށް މޭޔަރ އަޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

މާލޭ މޭޔަރ ސަރުކާރަށް ގޮވާލައްވަނީ ކެޓްޝެލްޓާގެ ޙާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށެވެ. މާލެ ތެރޭގައި ދޫވެފާވާ ބުޅާތައް އެތަނަށްގެންގޮސް އެ ތަން ހެދި ހަގީގީ މަގުސަދުތައް ހާސިލްކުރެވޭ ގޮތަށް، ކެޓް ޝެލްޓާގެ އެންމެހައި ކަންކަން އިންތިޒާމު ކޮށްދެއްވުމަށް ޖަނަވާރުތަކާއި ބެހޭ ވުޒާރާއާއި، ދައުލަތުގެ ކަމާގުޅުންހުރި އެންމެހައި މުއައްސަސާތަކަށް މާލޭ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވަނީ ގޮވާލައްވާފައެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ އެކަމުން ދޭ މެސެޖު ސާފުކަމަށެވެ. ރައީސްއާ ދެކޮޅަށް ނުކުންނަ ކޮންމެ މީހެއްގެ ދުވަސް ސަރުކާރުން ދުއްވާލާނެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ އދ. ގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކާބެހޭ ކައުންސިލްގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތާއި ނައިބު ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުގައި އޮވެ ދިވެހި ސަރުކާރުން މިހާރު ފައިދަށު ލަމުން އެދަނީ އިންސާނީ ހައއގުތަކާއި މިނިވަންކަމެވެ.

ދިވެހި ރާއްޖެ ދުނިޔޭގައި އަދާކުރުމަށް މަތިވެގެން އޮތް މަގާމާ ޒިންމާގެ ހައިސިއްޔަރުންވެސް އިންސާނީ ހައްގުތައް ނަގަހައްޓާ ދެމަހައްޓާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރެވުނެވެ. އެކަމަކު ދިވެހި ސަރުކާރުގެ މިފަދަ ޢަމަލުތަކުން އދ ގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކާބެހޭ ކައުންސިލްގެ އަގު ވެއްޓެއެވެ.

އެހެންކަމުން ނޮވެންބަރު މަހު އޮންނަ ޔުނިވަރސަލް ޕީރިއޮޑިކް ރިވިއުގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުން ދިވެހި ސަރުކާރު ޒިންމާދާރު ކުރުވުމަށް އދ މަޖިލީހުގެ އާއްމު މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ބައިނަލްއަގުވަމީ މުޖުތަމައަށް ވަނީ ގޮވާލައްވާފައެވެ. 

އޭސީސީއަށް ހާޒިރު ކުރުމަށް ޗިޓް ފޮނުވާފައިވާ ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުގެ 3 ވަޒީރުންނަކީ ކުރީގެ އެކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރ އަދި އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާއިލާއި ކުރީގެ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރ އިބްރާހީމް އަމީރާއި ކުރީގެ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރ އައިޝަތު އަލީއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހުގައި މިވަގުތު މިހިނގާ އިންސާފުން އެއްކިބާވެފައިވާ ކަންކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލަައި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތައް ފަހަތަށް ޖެއްސުމަށް ރޭވިގެން ހިންގާ ވަރަށް ނުރަނގަޅު ކަންކަން ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހުގެ ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

" މާޒީގައި މިކަން ހިނގައިދިޔަ ގޮތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެބަ އެނގޭ. އިންސާފުން އެއްކިބާވެފައިވާ ތަޚުޤީޤުތަކާއި، ސިޔާސީ ހުކުންތަކުން މުޅި ޤައުމު ކިލަނބުވާނެ." ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.  މިފަދަ ކަންކަމުން ދުރުވެ އިންސާފާއި، ހަމަހަމަކަމާއި ގާނޫނުގެ ވެރިކަން އިސްކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ވެރިންނަށް އިލްތިމާސް ކުރައްވާ ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކޮވިޑްގެ އާލަމީ ވަބާގައި މުޅި ދުނިޔެ އޮތީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތުގައެވެ. މާތްވެގެންވާ ހައްޖުގެ އަޅުކަމާއި ޖަމާއަތުގެ ނަމާދު ވެސް ކުރުންމެއް އެހާލަތުގައި ނެތެވެ. މިސްކިތްތައްވެސް ހުރީ ބަންދުވެފައެވެ. މުޅި ދުނިޔެ އޮތީ ހުއްޓި އެމީހަކު ހުރިތާކު އެމީހަކު ހުރީ ބަންދު ވެފައެވެ.

ރާއްޖޭގައިވެސް އޮތީ ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާނު ކޮށްފައެވެ. ކޮވިޑްގެ ބަލިމަޑުކަމުން އަރައިގަތުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރަން ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އޮތީ މަޖުބޫރުކޮށްފައެވެ. 

ކޮވިޑާއިއެކު އެންމެ ބޮޑަށް މުޅިދުނިޔޭންވެސް ބޭނުންވެ ނުލިބިގެން އުޅުނު އެންމެ މުހިންމު އެކައްޗަކި ވެންޓިލޭޓަރެެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަދި ގައުމުތައް ވެސް އޮތީ ވެންޓިލޭޓަރަށް ޖެހިފައެވެ. އެބަޔަކަށް އަތުޖެހުނު ގޮތަކަށް ވެންޓިލެޓަރ ހޯދުންނޫން އެއްވެސް ބަޔަކަށް ނެތެވެ. ވެންޓިލޭޓަރ ފޯރުކޮށްދޭން ބުނާ ބަޔަކު ބުނިގޮތަކަށް ހަދައިގެންވެސް ވެންޓިލޭޓަރ ހޯދަން އޭރު މަޖުބޫރެވެ. 

ހުރިހާ ޕްރޮސީޖަރތައް ފުރިހަމަކޮށްގެން ވެންޓިލޭޓަރ ހޯދަން އުޅެގެން ވެންޓިލޭޓަރ ލިބުމަށްވުރެ ނުލިބުންގަތެވެ. ރާއްޖޭގައި ހުންނަ ޑަބްލިޔުއެޗްއޯ އޮފީހުން ދެއްކި ފަރާތަކަށް އިތުބާރުކޮށް އެޑްވާންސްކޮށް ފައިސާ ދިނުން ނޫން އެއްވެސް ގޮތެއް އޭރު ރާއްޖެއަކަށް ނެތެވެ. 

ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތުގައި ސްކޭމެއް ހިންގައިގެން ބަޔަކު ޖަރިމާއެއް ހިންގަފާނެކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވޭނީވެސް ޑަބްލިޔުއެޗްއޯ އިން ލަފާދިފައި ނެތްނަމަތާއެވެ. 

އާހިރުގައި ވެންޓިލޭޓަރ މައްސަލައަކީ އޭރުގެ ސަރުކާރުންވީ ހިޔާނަތަކަށް ހަދައިގެން އޭރުގެ ވާދަވެރިންނާއި މިހާރުގެ ސަރުކަރުން އުފެއްދި ފިތުނައަކީ ހަގީގަތެއް ނުންކަން ސާބިތު ވެއްޖެއެވެ. ވެންޓިލޭޓަރ މައްސަލައިގައި ކުރީގެ ސަރުކާރުން ވެފައިވާ ހިޔާނާތެއް ނެއްކަން ޔޫއޭއިގެ ކޯޓް ހުކުމުން ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށްވެސް ސާފުވެއްޖެއެވެ.

ވެންޓިލޭޓަރު ގަންނަން ހަވާލުކުރި ޑުބާއީ ކުންފުނިން 37 މިލިއަން ރުފިޔާ ދައްކަން ދުބާއީގެ ކޯޓަކުން އަމުރު އެ ކުންފުންޏަށް އެވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ. ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ވެންޓިލޭޓަރު ގެންނަން ހަވާލުވީ ދުބާއީގެ އެގްޒެކިއުޓާސް ޖެނެރަލް ޓްރޭޑިން އެވެ.

މައުމޫނުގެ ގަދަ 30 އަހަރު އެންދެރިމާގޭ ހިޔަނީގައި މައުމޫނު މުއްޕަތުން ހަމަ އިސްކޮޅަށް ދެމެލިއެވެ. ހިތްފުރޭވަރު ދައުލަތުގެ ތެރެއިން ކޮށްލައިގެން ނިކުމެ މައުމޫނުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލަން އިސްވެހުރެ މައުމޫނުގެ ދުވަސް ދުއްވާލީ އިތުރަށް އަމިއްލަ ބާލީހަށް ލައްވާނެ އިތުރު ބަންޑާރަ ކަފަކޮޅެއް ލިބެން ނެތިގެންނެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ފުރަތަމަ ވެރިކަމުގައި ލިބުނު ބައިކުޑަވެ 21 ދުވަސް ތެރޭގައި ކޯލިޝަނުން ވަކިވެ ރިޝްވަތުގެ ހުތުރު ފައިސާގައި ބަގާވާތް ފެއްޓިއެވެ. މަނީ މަނީ ޔޭސް ސަރ ގައި ފުލުހުން ޖައްސައިގެން ވަތަންއެދޭ އިއްތިހާދުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލީ ދައުލަތް ނޮޅާކާލަން ހިތަކަށް ނުލިބިގެންންނެވެ.

ދެނަކާ ދެނެއްނެތެވެ. ވަހީދުގެ ބަގަވީ ވެރިކަމުގައި ފަތުއަޑުކިޔާފައި މުޅި ދައުލަތް ތޮރުފާ ފުރޭނިގަޑަކަށް ހަދާލިއެވެ. އެތައް ފަޅަކާ ބިމެއް ކައްވާލިއެވެ. ދައުލަތުގެ ހަޒާނާ ފަހުން ވެސް ލޫޓުވާ ލެވޭ ގޮތައް އެގްރިމެންޓްތައް ހެދިއެވެ. 

ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ކޯލިޝަން ހަދައިގެން ބޭނުންހާ ކަމެއް ނުވުމުން ވެސް މައިތިރިއެއް ނުވިއެވެ. ވަހީދު ވެރިކަމުގައި ހެއްދި އެއްބަސްވުން ތަކަށް އަމަލުނުކޮށް ހީލަތްތެރި ގޮތަކަށް ބާތިލުކުރުވިއެވެ. ފަނޑިޔާރުން ރިޝްވަތުގެ މަޅީގައި ޖައްސުވާފާ ބައިތިއްބައިގެން ބަދަލު ހޯދުމުގެ ނަމުގައި ދައުލަތް ނޮޅާލެވޭނެ ބިޔަނހުކުމްތައް ނެރުވިއެވެ. 

ދެންއައީ ޔާމިނުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލައިގެން ޝަރުއީ ހުކުމްތައް ބޭނުން ކޮށްގެން ބަދަލު ހޯދުމުގެ ދައުރެވެ. އިބޫ ސަރުކާރުގެ 33 އިންސައްތަ ހިއްސާކޮށްގެން މުޅި ވެރިކަން ހަރާބުކުރިއެވެ. 

ކޮވިޑް އެއިޑްގެ ބޮޑުއެއްޗެއް ޖީބަށް ޖަހާލިއިރު ފެސިލިޓިތަކަށް އަމިއްލަ ރިސޯޓްތައް ދީގެން ޖީބުފުރިއެވެ. ޓްރާންސްޕޯޓާއި ޓޫރިޒަމާއި ހެލްތަށް އަމިއްލަ ޕަޕެޓުން ވަޒިރުންނަށް ލައިގެން ކުޅިޖަހާ ކުޅިހަމަކުރިއެވެ. 

އަމިއްލަ އަނބިމީހާ ވަޒީރުކަމުގައި ހުރި ކުރީ ސަރުކާރޭ ދަރަންޏޭ  މަސައްކަތުގެ އަގޭ ކިޔައިގެން ފޮނުއަރުވަން ބުރުމާ ގާސިމް ލަދެއް ނުގަނެއެވެ. މުއިއްޒު ޅޮސް އުނދޯއްޔަށް އަރުވައިގެން މުޅި ދައުލަތް ރިޕަބްލިކް އޮފް ބުރުމާ މޯލްޑިވްސްއަށް ބަދަލުނުކޮށް ސަލާމަތް ވިއްޔާ ރަނގަޅެވެ.

ގާނޫނު ތަންފީޒު ކުރުމުގެ ނަމުގައި އަނިޔާވެރިވުމާއި ހިތުހުރި ކަމެއް ކުރުމަކަށް އެއްވެސް މީހަކަށް ގާނޫނުން ބާރު ދީފައެއް ނުވެއެވެ. މީހަކަށް ހައްގުނޫން އަދަބެއް ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ލިބޭނަމަ އެކަމެއް ހުއްޓުވުން ކޮންމެ މީހަކަށް ގާނޫނު ލާޒިމު ކުރެއެވެ. 

ފުލުހުންނަކި ކުށުން ހުސްތޯހިރު ވެފައިވާ ބައެއް ނޫނެވެ. ބޮޑެތި ކުއްތައް ކުރުމުގައާއި ކުއްކުރުވުމުގައި ފުލުހުންނަކީ އެތައް ރެކޯޑެއް އޮތް ބައެކެވެ. ނަހަމަ ގޮތުގައި މީހުނަށް އަނިޔާވެރިވުމާއި ޒާތީ ހަސަދަ ފިލުވުމާއި ގައިރު ގާނޫނީ އަމުރުކުރުމާއި ގައިރު ގާނޫނީ އަމުރަށް ތަބާ ވުމަކީ ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި އާއްމު ކަމެކެވެ. 

އަނިޔާކުރާ ފުލުހުން އެ ގޮތުގައި ދެމިތިބުމަށް ބާރުއަޅާ އާއްމު ރައްޔިތުންނަށް ބިރުދައްކަން ޕުލުހުންގެ މުއައްސަސާ ނިކުތުމަކީ ފުލުހުން ހިތުހުރި ކަމެއް ކުރުމަށާއި އަނިޔާވެރިވުމަށް ދެވޭ ލައިސަންސެކެވެ. ގާނޫނުގެ ނިވަލުގައި ތިބެގެން ޒާތީ ހަސަދައާއި ސިޔާސީ އުލުބޭންދުންމަށް ހުޅުވާލަދޭ ދޮރެކެވެ. 

އަނިޔާވެރި ފުލުހުންގެ ކިބައިން ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާއަށް ލިބޭ ހުތުރު ނަމުން މުއައްސަސާ ސަލާމަތްކޮށް އިތުބާރު ކުރެވޭ ތަނަކަށް ހަދަން ބޭނުންވާނަމަ އަނިޔާ ދިފާއެއް ނުކުރާނެއެވެ. ފުލުހުން ކުރާ ނޭއްގާނި ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ދައްކާ އާއްމު ރައްޔިތުންނަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބިރެއް ނުދައްކާނެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ތަހުގީގުކޮށް ފިޔަވަޅު އަޅާނީ އަނިޔާވެރިވާ ފުލުހަށެވެ. 

ތެދެކެވެ. ގާނޫނުއަސާސީ ލާޒިމްކުރާ އެއްވެސް އަސާސީ ހައްގެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ގާނޫނަކުންވެސް ހަނި ކުރެވޭނީ މިނިވަން ޑިމޮކްރެޓިކް މުޖުތަމައުތަކުގައި ހަނިކުރާ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރަށްކަން ގާނޫނުއަސާސީ ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވެއެވެ. އަމްދުން އެއްވެސް އަސާސީ ހައްގެއް ހިފެހެއްޓޭނީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތެއްގައި އެކަންޏެވެ.

އެހެން އެކަން އޮއްވާ ގާނޫނަކުން ބާރު ހޯދައިގެން ވެސް އެއްވެސް ހަމަހަމަ އުސޫލެއްނެތި އެކި ފަހަރު އެކި ގޮތައް އެއްވެ އުޅުމާ މުޒާހަރާ ކުރުމުގެ ހައްގު ހަނިކުރުމުގެ ބާރެއް ފުލުހުންނަކަށް ގާނޫނު ނުދެއެވެ. 

ޕީޕީއެމުން މަޖިދީ މަގުގައި ކޮންމެ ރެއަކުހެން އިންޑިއާ އައުޓް މުޒާހަރާ ތަކާއި ރައީސް ޔާމިނު މިނިވަން ކުރުމަށް ގޮވާލި މުޒަހަރާ ބޭއްވުމަށް ފުލުހުން ޖާގަ ދިނެވެ. ހަމައެހެން ޔުމްނަށް އިންސާފު ހޯދުމަށް ގޮވަލާ ކުރި މުޒާހަރަތައް ބާއްވަންވެސް މަޖީދީމަގުން ފުލުހުން ޖާގަ ދީފައިވެއެވެ. އެއިން އެއްވެސް ފަހަރަކު އެކަން އާއްމު އުދަނގުލަކަށް ނުވިއެވެ. 

ދެ ދޮރުދޭތެރެ މުޒާހަރާއެއްގައި އޭރުގެ ރައީސް އިންނެވި ކަރުކޮޅަށް މިހާރުގެ ސަރުކާރުގެ މީހުން އަރައިގަތް ގަތުމަކީ ޓެރެރިޒަމަކަށް ވެގެނެއް ނޫޅެއެވެ. ގައިރު ގާނޫނީ ކަމަކަށްވެގެން މީހުން އުލުބައިންދާކަށް ފުލުހުން ނޫޅެއެވެ. އޭރުގެ ވަޒިރުންނާއި ސިޔާސީ މީހުން ފައިތުރުތުރު އަޅައިގެން އާއްމުންނާ ދިމާކޮށްގެނެއްވެސް ނޫޅެއެވެ.

އެހެނެއް ކަމަކު މިހަރުގެ އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީ އެމްޑީޕީ މަޖިދީމަގަށް ނިކުތުން ގައިރު ގާނޫނީ ކަމަކަށް ފުލުހުންނަށާއި މުޅި ސަރުކަރަށް ވެއްޖެއެވެ. މަޖީދީމަގުގައި މުޒާހަރާ ކުރުމަކީ އެމްޑީޕީއަށް ހަރާން ކަމެކެވެ. ގާނޫނުގެ ނަން ބޭނުންކޮށްގެން އާއްމު ރައްޔިތުންނަށް އަނިޔާ ކުރުމަށް ފުލުހުނަށް ލިބޭ ލައިސަންސަކަށް މަޖީދީމަގުގައި މުޒާހަރާ ކުރުން އެވަނި ހަދާފައެވެ. 

ކެންދޫ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަތ އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވާހެން ގާނޫނު އަސާސީގެ 32 ވަނަ މާއްދާއާއި ހިލާފަށް އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަން ގާނޫނަކުން ހަނިކޮށް އޮބަހައްޓައިގެން އުޅޭތާ 12 ވަރަކަށް އަހަރު މިހާރު ވެއްޖެއެވެ. އެހެން ކަމުން ކުރިން ހުއްދަ ނެގުމަކާނުލާ އެއްވެ އުޅުމުގެ ހައްގު އަލުން އަނބުރާ ލިބޭނީ އަދި ކިތައް ސަރުކާރު އައިސްގެންތޯ އަލީ ހުސައިން ސުވާލު އުފައްދަވައެވެ.

އދ މަޖިލިސްގެ ރައީސްކަންވެސް ކުރައްވާފައިވާ އެމްޑީޕިގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވީ އެލްއާރްއޭޑީސް އަކީ 170 ޑެސިބަލްއަށްވުރެ މަތިން އަޑު އުފެއްދޭ އާލާތްތެއް ކަމަށެވެ. އެލްއާރުއެޑީސް އަކީ ކަންފަތަށް އިވުމުގެ ގާބިލުކަމަށް ދާއިމީ ގެއްލުން ލިބުމާއި، ބޯ އެނބުރުމާއި، ހޮޑުލުމާއި ޖިސްމާނީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގެއްލުން ލިބުމުގެ ބޮޑު ނުރައްކަލާ ކުރިމަތި ލާންޖެހޭ ފަދަ ނުރައްކާތެރި އާލަތެއް ކަމަށްވެސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިފަދަ އާލާތްތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ކުރިން ޓްރޯމާ ތަޖުރިބާ ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ކަންބޮޑުވުމާއި، ބިރުވެރިކަމާއި އަދި ނަފްސާނީ ގޮތުން އަނިޔާ ލިބިދާނެ ކަމަށް ޝާހިދު ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. 

މިފަދަ އާލާތްތައް ބޭނުންކުރުމަކީ އިންސާނިއްޔަތާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމުގެ އިތުރުން، ރައްޔިތުންގެ އިހުސާސްތަކާއި ބޭނުންތައް ހާމަކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ނައްތާލުމަށް ކަނޑައެޅިގެން އަނިޔާވެރި ގޮތެއްގައި ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ހިންގި އަމަލެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާވިއެވެ.

އެ ނުބައި ޢަމަލު ހިންގި ފަރާތްތައް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވަންޖެހޭ ކަމަށް ވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.                    

އެމްޑީޕީ ގައުމީ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ރޭގައި ފައްޔާޒް އެހެން ވިދާޅުވީ އެމްޑީޕީން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މުޒާހަރާއަކީ ޓެރަރިޒަމް ހަރަކާތެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި ހުސެއިން ޕޯސްޓެއް ކުރެއްވީ ވަރަށް ބޮޑު ޕްރެޝަރެއް އޮވެގެން ކަމަށް ވިދާޅުވަމުންނެވެ.

ޓެރެރިޒަމް ހަރަކާތެއްގެ ގޮތުގައި ރައީސް ނައިބު ވިދާޅުވި މުޒާހަރާ ކުރުމަކީ ކުރިން ހުއްދަ ނެނގުމަކާނުލާ ކުރުމަށް ގާނޫނު އަސާސީން ލިބިދީފައިވާ އަސާސީ ހައްގެކެވެ. 

ރައީސްގެ ނައިބު ހުސެއިންގެ އެއްވެސް ބައިވެރިވުމެއް ނެތް އެ މުޒާހަރާގައި އެތައް ހާސް ރައްޔިތުން ބައިވެރިވެ ސަރުކާރާ މެދު ގިނަ ބަޔަކު ހިތްހަމަނުޖެހޭކަން ވަނީ ހާމަކޮށްފަ އެވެ. އެ ހެން ނަމަވެސް މުޒާހަރާ މަޖީދީމަގުން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުން ފުލުހުން ވަނީ ހުރަސް އަޅާފައެވެ.

މުޒާހަރާއަށް ހުރަސް އެޅުމުގެ ގޮތުން ޝީލްޑުތަކާއެކު ނުކުމެ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންގެ ގަޔަށް އެތައް ފަހަރެއްގެ މަތިން ޕެޕާ ސްޕްރޭ ޖެހުމުން ވެސް މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ފަހަތަށް ނުޖެއްސުމުން ބާރުގަދަ ތޫލި އަޑު އިއްވާ ސޮނިކް ވެޕަން ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ގިނަ އިރުތަކެއް ވަންދެން ބޭނުން ކުރިއެވެ.

ފައްޔާޒު ވިދާޅުވާހެން ރައީސްގެ ނައިބު އެހުންނަވަނީ ވެރިކަމާ ހަވާލުމުގެ ދަނޑިވަޅަކަށް ބަލަބަލަކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެއެވެ.

ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ބަޔަކު އެއްވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެރިކަން ވެއްޓޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. ވެރިކަމެއް ވާޓާލުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް އޮތް އެންމެ ފަހު އިހުތިޔާރެވެ. އެހިސާބަށް ދިޔުމުން އެކަންވެސް ވާނެއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް މުހިންމީ ވެރިކަމުގައި ހުންނަ މީހާއެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންނަށް މުހިންމީ އުފާ ފާގަތި ކަމާއި އަމާން ކަމާ ރައްކާތެރިކަމެވެ.

ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމާއި ކަންބޮޑިވުންތައް އަޑު އިއްވުމާއި ހައްގު ހޯދުމަށް އަޑު އުފުލާކަށް ވަކި އަދަދަކަށް މީހުން ނިކުންނާކަށް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ހެޔޮ ވާހަކައެއް ބުނާކަށް އަޑު އަހާކަށް ވަކި އަދަދަކަށް މީހުން އެއްވުންވެސް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަޑު އަހަން ބޭނުން ނުވާވެރިން ކަންފަތް ފެޅޭވަރުގެ އެހެން އަޑެއް އިއްވައިގެންވެސް ރައްޔިތުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލަން އުޅޭނެއެވެ.

ރޭގައި މާލޭގައި އޮތް މުޒާހަރާގައި މުއިއްޒުގެ ވެރިކަން ނުވެއްޓުނީތީ އެންމެ ކަންބޮޑުވެގެން އުޅެނީ މުއިއްޒު ބާނދިންނާއި ޅިޔަނުންނާއި މުސާރަވެރިންނާއި ކުލީ ގަލަންތަކެވެ. މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމަކީ ބަލިކަށި ދެންމެދެންމެ ވެއްޓޭވަރުގެ ސަރުކާރެއް ކަމަށްވެސް ގަބޫލު ކުރަނީ މުއިއްޒުގެ އައުވާނުންނެވެ. އެހެންނާ ފަހެ! މި ބައިގަނޑު މަގަށް ނިކުމެ ފަޔަށް ހިނި އަރައިގެން އުޅުނީ އެއްރެއަކު ދެރެއަކު ނޫނެވެ.

ފުލުހުން އެބުނާ ހަމަ ނުޖެހުމެއް އުފައްދަން އުޅެނީ ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީ ޕީއެންސީކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބެލެވެއެވެ. ޕީއެންސީގެ އިސްސަފުގައި އުޅޭ މީހުން ކުރާ ޓްވީޓް ތަކުންނާއި މާލެ ސަރަހައްދުގައި އަޑު ގަދަ ކުރާ ބޭނުންކޮށްގެން ޕީއެންސީން ޖަހާ ޕިކަޕް ބުރުތަކުން ހަމަ ނުޖެހުމަކަށް ޕީއެންސީން  ތައްޔާރު ވަމުންދާކަން އެގޭހާ ވެއެވެ. 

މިދާކަށް ދުވަހު މަޖިލީހުން ފާސްކުރި މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ރެގިއުލޭޓަރީ ގާނޫނާ ހިލާފަށް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ޕީއެންސީގެ މަޖިލިސް މެންބަރުންނާއި ވަޒީރުންނާއި ސިޔާސީވެރިން ކުރަމުންދާ ޕޯސްޓުތަކުން މީހުނަށް ވަގަށް ގޮވުމާއި ސާބިތު ނުހިފޭ ވާހަކަ ދެއްކުން އެހުރީ މެކުހުގައެވެ. ޕިކަޕްތަކުގައި އަޑު ގަދަކޮށް މީހުނަށް ވަގަށް ގޮވުމުގައި އަވަދިނެތި އުޅޭތާ ދެތިން ދުވަސް ވެއްޖެއެވެ. މީހުނަށް ވަގަށް ގޮވާ އަބުރު ކަތިލާ ލީފްލެޓްތައް ބެހުމަކީވެސް ޕީއެންސީ ކުރަމުން އައި ކަމެކެވެ. 

އަނެއްކޮޅުން މާލޭގައި މާރާމާރީ ހިންގުމަށް މަޝްހޫރު ގްރޫޕްތަކުގެ އެތައް ބަޔަކާއެކު ކުޑަގިރީގައި ޕީއެންސީން ވަނީ އަޑިނޭނގޭ ބައްދަލުވުންތައް ބާއްވާފައެވެ. މާރާމާރީގެ އެތައް މައސަލައެއްގައި އެތައް ފަހަރަކު ބަންދުކޮށް އަދަބު ދީފައިވާ މީހުން ޝަރަފްވެރި ކަމާއެކު ކުއްލިޔަކަށް ޕީއެންސީގެ މެންބަރުންނަށް ހަދާ އެކަމުގެ އިސްތިހާރު ވަނިކޮށްފައެވެ. 

ފުލުހުންގެ އިންޓަލިޖެންސްގައި އެކަންކަމުގެ މަައުލޫމާތު މާ ރަނގަޅަށް ހުންނާނެއެވެ. ނެނގޭ ކަމަކީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ މަސްލަހަތުގައި ޕީއެންސީން ހިންގާ ޖަރީމާތަކާ ކުރިމަތި ލުމގެ ހިއްވަރު ފުލުހުންގެ ކިބައިގާ ހުންނާނެ ވަރެކެވެ. އެނގޭ ކަމަކީ ފުލުހުންނަށް ވަކި މީހަކު މުހިންމު ނުވާނެކަމެވެ. ފުލުހުންނަށް ވަކި މީހަކު މުހިންމު ނޫންކަން 2012 ވަނަ އަހަރު ފެބްރުއަރީ 7 ގައި ފުލުހުން ވަނީ ސާބިތުކޮށް ދީފައެވެ. ކޮންމެ މީހަކު ހުއްޓަސް ފުލުހުންނަށް މަދުވާނެ އެއްޗެއް ގެއްލޭނެ އެއްޗެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ހިއްވަރު ހުރިއްޔާ ޕީއެންސީން ހިންގާ ޖަރިމާތަށް ފުލުހުން ހުއްޓުވާނެއެވެ. 

އޭނާގެ ހިތްފުރެނީ ކިހާވަރެއް ވީމާހެއްޔެވެ. ބުރިޖުގެ ކޮޅުދާލިން ދިމްޔާތު ހެދިކަމަށް ބުނެ މުއިއްޒަށް ވަގު ތުހުމަތު ކުރި ހަދާން އޭނާ ނެތަސް އެކަން އެހެން މީހުންގެ ހަދާނުގައި އެބަހުއްޓެވެ.

ކޯލިޝަން ހަދައިގެން އަނބިމިހާ އާއި ޕަޕެޓުން ވަޒީރުން ލައިގެން ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަން ހަރާބުކޮށް އަދުލުވެރި ބަދަލުގެ ނަމުގައި ރިޝްވަތުގެ ހުތުރު ފައިސާގައި ކޯޓުތައް މެދުވެރިކޮށް ދައުލަތް ލޫޓުވާލީ ކާކުކަން އޮޅުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. 

މާލޭގެ އެތައް އަގުބޮޑު ބިމަކާއި ރާއްޖޭގެ އެތައް ރަށަކާއި ފަޅެއް އަތްދަށަށް ލައިގެން މުޅި ދައުލަތް ކަޅާކުރުން ނޫންކަމެއް އޭރަކުވެސް މިހާރަކުވެސް ގާސިމު ނުކުރޭ ނޫން ހެއްޔެވެ. ގާސިމުގެ އަސްލު ސޫރަ ދިވެހިން ދެފުށުން ދަސްކޮށްފިއެވެ. 

ގާސިމު ނުކުރާން ގޮވާލާ ކަމެއް ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ކުރުމަށްވުރެ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް މޮޅު އެހެން ގޮތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ގާސިމު ކަމެއް ނުކުރަން ނުވަތަ ކުރަން ގޮވާނީ އޭގެ ފަހަތުގައި ގާސިމަށް ހިސާބެއް ނެތްވަރުގެ މޮޅެއް އޮވެގެންނެވެ. 

ގާސިމް ދައްކާ ވާހަކަތައް ހަދާންކޮށްދީ ހުރި މުނާފިގުކަން އިރުއިރުކޮޅުން ހާމަކޮށް ދިނުމަކީ ޔާމީނު ވިދާޅުވާހެން ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. ބަލި ތަންމަތީގައި ނޯވެވިގެން މިއަދު މުޒާހަރާ ކުރުމާ ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުލަނީވެސް ގާސިމް ހިތްފުރޭވަރު މުއިއްޒު ކައިރިން އަދި ނުވާތީއެވެ. އެވަރުވުމުން މުއިއްޒު ވައްޓާލަން އެންމެ ބާރަށް އުޅެގަންނަނީ ވެސް ގާސިމެވެ.

މުއިއްޒު މުޒާހަރާއަށް ބިރު ނަގާވަރުން ހެދޭ ނުހެދޭ ނޭގި މުޒާހަރާއަށް މީހުން ފޮނުވަން ހިތްވަރު ދެނީވެސް ވަކި ވަރަކަށް ނޫނެވެ. އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ލައްވާ ނެރުވި ފެނަކަ އޯޑިޓް ރިޕޯޓްގެ ސަބަބުން މުޒާހަރާއަށް މީހުން ނިކުތުމަށް ލިބުނީ އިތުރަށް ހިއްވަރެވެ. ފުލުހުން ލައްވާ ނެރުވި ސާބިތު ނުހިފޭ ބަޔާނާއި މާލެތެރޭގައި ފުލުހުން ލައްވާ ހިންގުވާ ބިރު ދެއްކުމުގެ ހަރަކާތް ތަކުންވެސް ލިބެނީ ހިތްވަރެވެ. ރާއްޖޭގެ ބޮޑެތި ފުޓްބޯޅަ ކުލަބްތަކަށް ގަނޑުކޮށް ސްޕޮންސަރ ދިނަކަސް އެންމެނެއް މުއިއްޒަކަށް ނުހުއްޓުވޭނެއެވެ. 

ލީފްލެޓް މާލެތެރެއަށް އަޅާ، ސްޕީކަރު ތަކުން އަޑުހަރުކޮށް ލޫޓުވާ ވާހަކަ ގޮވަމުން ޕިކަޕްތަކުގައި ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީން ނިކުމެ ހޯބޯލެވި ވަރަކަށް މުޒާހަރާއަށް އަންނަނީ ޖޯޝާ ފޯރިއެވެ. އިދިކޮޅުން ނުކުރާވަރަށް ސަރުކާރުން މުޒާހަރާ ޕްރަމޯޓް ކުރިކުރިހެން ލިބެނީ ހިތްވަރެވެ. އަނެއްކޮޅުން ކިތަންމެ ވަރަކަށް ހުކުރު ހުތުބާ ސިޔާސީކޮށްގެން ކުޅެން އުޅޭ ދީނީ ކާޑު ހިނގާ ވަރަށްވުރެ ގިނަ ރައްޔިތުންގެ ލޭހޫނެވެ. 

ކުޑަގިރީގައި ގޭންގް ތަކުގެ ލީޑަރުން އެއްކޮށްގެން އަޅާ ފައިސާއާއި ރާވާ ރޭވުމުންވެސް މުޒާހަރާއަށް ދިޔުމަށް ލިބެނީ އިތުރު ހިއްވަރެވެ. ތަޅާފޮޅުމާއި މާރާމާރީއަށް މަޝްހޫރު މީސް މީހުން ޕީއެންސީއަށް ވައްދާ ސްޓޭޖް މަތީން އިއްޒަތް ދޭތަން ދެއްކީމާ ވާން މިއުޅެނީ ކީއްކަން އެކަކަށްވެސް ނޯޅެއެވެ. އިއްޔެއާއި ހަމައަށް މުއިއްޒު ސަރުކާރާ ދިމާ އިދިކޮޅަށް ތިބެފާ ކުއްލިއަކަށް ޕާޓީ ބަދަލު ކޮށްލުވުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތީ މުޒާހަރާއާއި ދިމާކޮށް ސަރުކާރުން އިސްވެ އޮވެ ހަމަނުޖެހުން ހިންގަންކަން އޮޅެގެނެއް މީހަކު ނޫޅެއެވެ. އާހިރުގައި ގޭންގްތަކުގެ މީހުންވެސް ލިބޭ ފައިސާ ކޮޅާއެކު އަރާ ތިބޭނީ ރައްޔިތުންގެ ފަޅީގައެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ގޮވާންކޮޅު ކަނޑާ ބަލާއަންނަ ގޮވުމުން ދިޔަކަސް މަރުވާ ކުރިއަކަށް ފެންދޭކަށް އެކަކުވެސް ނުހުންނާނެއެވެ. 

ސަރުކާރުން ރާވައިގެން ކުރާކަމަކުން މުޒާހަރާ ހަލަބޮލި ކޮށްލައިގެން ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ލައްވާ ޖައްސުވަން އުޅޭ ސަކަރާތެއްވެސް ނުޖެއްސޭނެއެވެ. މުޅި ގައުމު ހަމަ މަގުން ކައްސުވާލުމަށް ސަރުކާރުގައި ތިބި ލުޓޭރުން ކުޅޭހާ ކުޅިޔަށް ގިނަ ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ތިބީކީ ރުހިގެނެއް ނޫނެވެ. ވަކި ހިސާބަކުން ޗޭން އޮފް ކޮމާންޑް އާއްމު ރައްޔިތުންގެ އަތްމައްޗަށް ފުރޮޅިގެން ދިޔުމަކީ އައުކަމެއް ނޫނެވެ. 

ވެރިކަމުގައި ފައިވިއްދައިގެން ތިބުމުގެ ނިޔަތުގައި ސަރުކާރުން އަޅާ ކޮންމެ ކަތި ފިޔަވަޅަކީ ސަރުކާރު ކުޑަކަކޫ މައްޗަށް ތިރިވާނޭ ކަމެކެވެ. ބެދޭމަޅި ނުފެނި ސަރުކާރުން ހިންގާން ރާވާ ކުޅިގަނޑު ފުށުންޖެހި ދޮޅިކެނޑިގެން ވެއްޓެން އެދޭވަރުން މުޒާހަރާއަށް މީހުން ނިކުންނާނެއެވެ.

ސިވިލް ސާވިސް މުއައްޒަފުންނާއި ކައުންސިލްތަކުގެ މުއައްޒަފުންނާއި ޖުޑިޝަރީ މުއައްޒަފުންގެ މުސާރަ ބޮޑުކުރަނީއެވެ. މަސްވެރިންގެ އަތުން މަސްގަންނަ އަގު 20ރ އަށް ބޮޑުކުރަނީއެވެ. ހަންކެޑެ ތަރައްގީ ކުރަން ހުޅުވާލާ ވިލިގިލި ރިސޯޓް ހުޅުވަނީއެވެ. މިއަހަރު ނިމުމުގެ ކުރިން މިއޮތް ތިންމަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާލޭގައި 3000 ފްލެޓް އަޅަނީއެވެ. އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކަށް ދައްކަންޖެހި ނުދެއްކިފައި ދެ އަހަރުވަންދެން އޮތްހާ ފައިސާ ކުރިއަށް އޮތް ފަސް ހަފްތާ ތެރޭގައި ދައްކާ ނިންމަނީއެވެ. 

މުޒާހަރާ ހުއަްޓުވަން ބޭނުންނަމަ މުއިއްޒު ކުރަންވީ ކަމަކީ ނުފުއްދޭ ވައުދުވުމެއް ނޫނެވެ. ފުރަތަމަ ވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ ފަޒްލާއި ފެނަކަ މުއާޒާއި ބާރަށު ސުޖާއު އާއި ފަލާހު ފަދަ މީހުން ހިފާ ހައްޔަރުކޮށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ ތަހުގީގެއްކޮށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ ޝަރީއަތެއް ކުރުމެވެ. ރަސްމާލެ ސްކޭމާއި ވިޓޯލް ބަންކަރިންގ ސްކޭމް ފަދަ ސްކޭމްތަކުގެ ހަގީގަތް ހާމަކޮށްދޭން ވީއެވެ.

ސަރުކާރުގެ ސައިޒު ކުޑަކޮށް ބޭކާރު ސިޔާސީ މީހުންތައް ވަކިކޮށްލަ ބަލާށެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން ދިންމީހަކަށް ދިންތާކުން ދިންގޮތަކަށް ދީފައިވާ ގޯތިތަކާ ފްލެޓްތަކާ ބަހަނާ ނުދައްކާ ހަވާލުކުރާށެވެ. އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ހިޔާނާތް އަކުރުން އަކުރަށް ހުޅުވާލައިގެން ބަލަން ފަށާބަލާށެވެ. ހައުސިންގ މިނިސްޓްރީ އަނދާ ހުލިވި ގޮތް ބުނެދޭށެވެ.  

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މެންބަރުން ބަދެފައި އޮތް ބަނދެވުމުން މިނިވަން ކުރަންވީއެވެ. އެންމެ ފަހުން ގަދަބަދެވިކަމުން ސްޕްރީމް ކޯޓުން ވަކިކުރި ފަނޑިޔާރުންނަށް މަގާމު އިޔާދަކޮށް ދޭންވީއެވެ. ދުންފަތުގެ ޑިއުޓީއާއި ޓެކްސް ކުޑަކޮށް ވޭޕް ބޭން ނައްތާލަންވީއެވެ. އެކަމަކު ނުކެރެވޭނެއެވެ. ނުކުރާނެއެވެ.

މުޒާހަރާ ރާވާ ހިންގާ އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީ ގެ ލީޑަރޝިޕަކީ ވަގުންކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ގައުމު ލޫޓުވާލީ އެމްޑީޕީންކަމަށް ދެއްކުމަށް ސަރުކާރުން ނުކުރާ މަސައްކަތެއް ނެތެވެ. ދަންވަރަށް ނެރޭ އޯޑިޓް ރިޕޯޓުތަކާއި އަވަސް އަރުވާލައިގެން ކުރާ ނުހައްގު ހުކުމްތަކުން ރާހަތެއް ނުކުރިއެވެ. ބަޖެޓްގައި ހިމެނިފައި ނެތަސް ސިވިލް ސާވިސް ޢާއި ކައުންސިލްތަކާއި ޖުޑިޝަރީ މުއައްޒަފުންގެ މުސާރަ ބޮޑުކުރާ ވާހަކަ ދައްކައިގެންނާއި މަސް ގަންނަ އަގު 20ރ އަށް ބޮޑުކުރާ ކަމަށް އަޑު ފަތުރައިގެން ވެސް މީހުން ހުއްޓުވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. އެތައް ސަތޭކަ މިލިޔަން ޑޮލަރު ހަރަދު ނުކޮށް ރިނޮވޭޓް ނުކުރެވޭވަރު ވެފައިވާ އައްޑު އަތޮޅު ވިލިގިލި ( ޝަންގްރިއްލާ ރިސޯޓް) ދެތިން ކޮޓަރި މަރާމަތު ކޮށްލައިގެން ހުޅުވާދޭން އާދޭސް ކުރަނީ އައްޑު މީހުން މައިތިރި ކުރެވޭތޯކަން އައްޑޫ އެންމެންނަށް އެނގެއެވެ. 

3 އޮކްޓޯބަރގައި ނިކުތުން ހުއްޓުވަން ބޭނުންވި ނަމަ 110 ބިލިއަން ރުފިޔާ ބަޖެޓުން ހުސްކުރިއިރު ރައްޔިތުންނަށް ފައިދާއެއް ވީހެވެ. އެންސްޕާއިން 35 މިލިއަން ރުފިޔާ ވަގަށް ނަގައިގެން މުއިއްޒު ޕްރޮމޯޓް ކުރަން ޓީވީ ޗެނަލެއް ނުހެދީހެވެ. އާސަންދައަށް ދަތިކޮށް ބޭސް ސިޓީއަށް ސަލާން ޖަހަން މަޖުބޫރު ނުކުރީހެވެ. ކަރަންޓު ބިލުތައް ބޮޑުކޮށް ރައްޔިތުން ފެލަމަކުން ނުގެންދިޔައީހެވެ. އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ކުންފުނިތަކާއި ފިހާރަތަކާއި ހިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ހޯދާފައިވާ ހިދުމަތްތަކަށް ދޭންޖެހޭ އަގު ނުދީއެއް ނުބެހެއްޓީހެވެ. ރާއްޖޭގައި ބޭސް ވިއްކާ އާއްމުންނަށް ވަގަކަށް ނުގޮވީހެވެ. ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއަށް ލުއިފަސޭހައެއް ކޮށްނުދޭތާ ޒާތްޒާތުގެ ޓެކްސްތަކާއި ފީތައް ބޮޑުކޮށް އާމްދަނީގެ %40 ސަރުކާރަށް ދަމައިގަންނަމުން ޑޮލަރު މާރުކުރަން މަޖުބޫރެއް ނުކުރީހެވެ. 

އޮކްޓޯބަރު 3 ގައި ނުކުންނަނީ ރިޝްވަތު ދީގެން މަޖިލީހުން 13 މެންބަރުން ގަނެފައިވާތީއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ދޮގު ވައުދުގެ ދަޅަދައްކައިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ސްޕަރމެޖޯރިޓީ ހޯދައިގެން ރައްޔިތުންނަށް ހަރާން ކޯރުވާތީއެވެ. ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކަށް ފަސްޓް ކުލާހުގައި ބޮޑެތި ފައުޖުތައް ގޮވައިގެން ދަތުރުކޮށް ހޭނުބަހައްޓާ އިސްރާފު ކުރާތީއެވެ. ރަސްމާލެ ހިއްކުމުގެ ނަމުގައި ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ދަރަނި ނަގައި އިސްރާފު ކުރަމުންދާތީއެވެ. ޑްރޯން ގަތުމުގެ ނަމުގައި 560 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ކޮރަޕްޝަން ހިންގާފައިވާތީއެވެ. ގައުމުގެ ހާލަތާ ނުބައްދަލު ބޮޑެތި މަނަވަރު ގެނެސްގެން ކުރަން ނުޖެހޭ ބޮޑެތި އިސްރާފް ކުރާތީއެވެ. ގޮތްނޭނގޭ ސްކޭމަރުންނާ ގުޅިގެން ސްކޭމް ހިންގާ އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއް ގެއްލުވާލާތީއެވެ. ސިޔާސީ އައުވާނުންގެ އެތައްބައެއްގެ އާއިލާތަކަށް، ބޭރުގައި ހުންނަ އެންބަސީތަކަށް ފޮނުވައިގެން ޑޮލަރުން ބޮޑު މުސާރަދޭތީއެވެ. ބޭރުގައި ކިޔަވަންތިބި ކުދިންނަށް ސަރުކަރުން ދޭންޖެހޭ ފައިސާ ނުދީ ދިވެހި ކުދިން ބޭރު ގައުމުތަކުގައި މަގުވަތި ވާތީއެވެ. ދިން ތާކުން ދިން ގޮތަކަށް ދިން މީހަކަށް ދޭން ބުނި ގޯތިތަކާއި ފްލެޓްތައް ނުދީ ހިފަހައްޓާތީއެވެ.

އޮކްޓޯބަރު 3 ގައި ނުކުންނަނީ ރައްޔިތުން އިންތިހާބު ކުރި މަންދޫބުން އަޅުވެތިކޮށް ރައްޔިތުންގެ ބާރު ފޭރިގެންފައިވާތީއެވެ. ގާނޫނާ ހިލާފަށް ފަނޑިޔާރުން ވަކިކޮށް ސުޕްރީމް ކޯޓު ފުނޑާ ލީތީއެވެ. ހައްގަކުން ހައްގަކުން ލޫޓުވަމުން ގޮސް ރައްޔިތުން އަޅުވެތި ކުރަމުން ދާތީއެވެ. ސިޔާސީ މަގާމުތަކުން ސަރުކާރުގެ މަތިބަރުކޮށް ހައްގުނޫން ބަޔަކަށް މުސާރައިގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ ހަޒާނާ ބަހާލާތީއެވެ. އޮކްޓޯބަރު 3 ގައި ނުކުންނަނީ ތަކެތީގެ އަގުތައް އިންތިހާއަށް އުފުލި 20ރ އިން މައްޗަށް ޑޮލަރު އަރާ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައް ނުފުއްދޭ ހިސާބަށް ކަންކަން ގޮސްފައިވާތީއެވެ. ހިޔާލާއި ފިކުރުގައި ތަޅު އަޅުވައި މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން ސަރުކާރުން މަރާލީތީއެވެ. ގުޅިގެން ބައިއަޅައިގެން ދައުލަތް ލޫޓުވާލާތީއެވެ. 

މުއިއްޒުން ފެށިގެން ބާރަށު ޝުޖާއާއި ހަމައަށްވެސް ކޮރަޕްޝަނުގެ އިނގިލި ދިއްނުކުރެވޭ ހަމައެކަކު ޕީއެންސީ ސަރުކާރުގައި ބަސްކިޔަން ނެތެވެ. އެމްއެމްޕީއާރުސީ ކޮރަޕްޝަންގެ ތެރެއިން އަދީބު ފައިލުން ތިލަވެފައި އޮތް ގިނަ ނަންތައް ފެންނަން އޮތީ މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ ތެރެއިންނެވެ. 

މުއިއްޒުގެ ވަޒީރުކަމާއި މޭޔަރ ކަމުގައި ހިންގާފައިވާ ކޮރަޕްޝަނާއި ހިޔާނަތުގެ މައްސަލަތައް ހިއްލާލިޔަސް ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް މި ސަރުކާރުގައި ކުރެވޭނެ އެއްކަމެއް ނޯންނާނެކަން ޔަގީނެވެ. 

މިވެރިކަމުގައި ނިމިގެން މިދާ 2 އަހަރު ތެރޭގައި ފާޅުވެ ފަޅާއަރާފައިވާ ބޮޑެތި ކޮރަޕްޝަންތަކަށް ބަލާލިޔަސް ވެވޭނެ ޖަވާބުދާރިއެއް އިހުސާނަކަށް ނުއޮންނާނެއެވެ. އަމްދުން ފަޒުލު ހިންގާލި އެޗްޑީސީ ހިލާލުންގަޑު ފަދަ ޖަރީމަށް ތިޔަހުރީ އުނގަށްލައިގެން ކުރިއަށް ނުދެވިފައެވެ. ފެނަކަ މުއާޒާއި ޝުޖާއާއި ފަލާހުގެ ޖަރީމަތައް އެކަނިވިޔަސް ބަލާ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ހިއްވަރެއް ނުހުންނާނެއެވެ. 

ރަސްމާލެ ރާޖޫ ކޮރަޕްޝަނާއި ވިޓޯލް ބަންކަރިން ސްކޭމާއި ފައިނެންޝަލް ސެންޓަރުގެ ސްކޭމާއި ޕީއެންސީ ވަގުފޯމް ސްކޭމް ފަދަ މަޝްހޫރު މައްސަލަތައް ބަލާ އަމިއްލައަށް ބިޑި އެޅުމުގެ ގަޓު ހުރިއްޔާ އިހުސާނު އެކަންވެސް ދައްކާލަ ބަލާށެވެ. ނުވާނެއެވެ. ނުކެރޭނެއެވެ.

މިއޮތީ ވާ މަޖާކަމެކެވެ. ފުރަތަމަ ރަށްރަށަށް ދިޔައީ ވައުދުވާށެވެ. އަނެއް ދަތުރު ކުރަނީ ވީ ވައުދު ހަނދާން ކޮށްދީ އައު ވައުދު ވާށެވެ. ދެން ދަނީ ވީ ވައުދު ފުއްދޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދޭށެވެ. އެހެން ދާ ދިޔުމުގައި ކުރީ ސަރުކާރުން ނިންމާފައިވާ ކޮންމެވެސް މަޝްރޫއެއްގެ ނިމުން ފާހަގަކޮށް ރިބަން ކަޑާ މެޑެލް ޖަހައެވެ. 

މުއިއްޒު ރަށްރަށަށް ގޮސް އަލަށް ކުރާނެ ކަމެއް ނޯވެއެވެ. ކުރީ ސަރުކާރުން ގިނަ ރަށްރަށުގައި ހުރީ ޒަމާނީ ފެންވަރަށް އިންޖީނުގެތައް އަޅާދީފައެވެ. އެތައް ރަށެއްގެ ފެނާ ނަރުދަމާ ނިޒާމް ވަނީ ގާއިމު ކޮށްފައެވެ. ގިނަ ބަނދަރުތައް އޮތީ ހަދާ ނިމިފައެވެ. ސްކޫލްތަކާއި މަލްޓި ޕާޕަސް ހޯލުތަކާއި މުހިންމު ރަށްރަށުގެ މަގުތައްވެސް ވަނީ ހަދާފައެވެ. ރަށްރަށުގެ ބޮޑެތި އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ގިނަ ރަށްރަށުގައި ހުރީ ނިމިފައެވެ. ނުނިމި ހުރި ރަށްރަށުގައި މަސައްކަތްތައް ހުރީ ފައްޓާފައެވެ. އެހެން ކަމުން މުއިއްޒު އަލަކަށް ކުރާކަށް ކަމެއް ނެތެވެ. ކިތަންމެ މުއިއްޒު ދަތްވިކުނަސް އެކަން ކަމުގެ ކްރެޑިޓް ރަށްރަށުން ދެނީ ރައީސް ސޯލިހަށެވެ.

ކުރީ ސަރުކާރުން ފަށާ ނުނިމިހުރި ކަންކަން ނިންމިޔަސް މުއިއްޒަށް ރަށްރަށު މީހުން އެ ޝަރަފް ނުދޭނެތީ ވީވަރަކުން އެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ނުގެންގޮސް ވޭތޯ މުއިއްޒު ބަލައެވެ. އަލަށް ރަށްރަށުގައި ކޮށްލާނެ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތިގެން ކޮންމެ ރަށެއްގައި ބީއެމްއެލުން އޭޓީއެމް އެއް އަޅުވައިގެން އޭޓީއެމް ހުޅުވުން ނޫންކަމެއް މުއިއްޒަކަށް ރަށްރަށުގައި ނުކުރެވެއެވެ. ރަށެއްގައި އައުޓްޑޯ ޖިމްގަޑެއް ހުޅުވާލެވުނަސް އެހެރަ އުޅޭގޮތަކުން ހީވަނީ އައު ކުކުޅަކަށް ގައު ބިހެއް އެޅިގެން އުޅޭހެންނެވެ. 

އޭޓީއެމް ހުޅުވުން ވަރުގެ މުހިންމުކަމެއް ނެތިގެން މޮޅު ވާހަކަ ދެއްކިޔަސް މީހުން އެކަމާ މަލާމާތް ކުރާވަރުން ހުރީ ބަނޑު ނުބައިވެ ފެށުނު މޮޔަ ހީވެފައެވެ. އެންމެ ފަހުން އޭޓީއެމް ހުޅުވާ ހުޅުވާ ވަރުބަލިވީއިރުވެސް ރީތި ނަމެއް ނުލިބިގެން އޭޓީއެމް ހުޅުވަން ދިޔުން ހުއްޓާލާ ފައިނު އާދަނު ކުރާ ކަމަކަށް އޭޓީއެމް ހުޅުވުން ހެދީއެވެ. 

ލައިގެން ކާނެ އެއްޗެއް ގެޔަށް ވައްދާނެ ފެންވަރެއް މިއަދު އާންމު މީހާގައި ނެތްކަމަށް ވިދާޅުވަމުން މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވަނީ އެތައް ދުވަހެއްގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ދިވެހިން ހޯދި ބަސް ބުނުމުގެ ހައްގާއި އަަމިއްލަ ހިޔާލުގެ މައްޗަށް ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ހައްގު ވެސް ސަރުކާރުން ނިގުޅައިގެންފި ކަމަށެވެ. 

ފުލެޓާއި ގޯތީގެ ހައްގުވެރިންނަށް އޮތީ އޮޅުވާލުން ކަމަށާއި ސިޔާސީ ހަރަކާތް ހިންގުމުގެ މިނިވަން ކަމަށް އަރައިގެންފިކަމަށް އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ.

ނޫސްވެރިންގެ އަތުގަ ބިޑި އަޅުވައިފި ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އާޒިމް ވިދާޅުވަނީ ހައްގަކަށް ފަހު ހައްގެއް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ނިގުޅައިގަންނަމުން ގެންދާ ކަމަށެވެ.

މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އަނިޔާއަކަށް ފަހު އަނިޔާއެއް ދެމުންދާ ދިޔުން ހުއްޓުވުމަށް 3 އޮކްޓޫބަރު ވާ ހުކުރު ދުވަހު ނިކުންނަނީ މިހިރަ މިހިރަ ކަންތައްތަކުގެ އަޑު އަދުގެ ސަރުކާރަށް އިއްވުމަށް ކަމަށް މާލޭ މޭޔަރ ވިދާޅުވެއެވެ.

މާލޭ މޭޔަރ ކުރައްވާ އިލްތިމާސް އަކީ " ތިބޭފުޅުންގެ (ރައްޔިތުންގެ) ޝަކުވާތައް އިއްވުމަށް މި އިހުތިޖާޖުގައި އަޅުގަނޑުމެން ( އެމްޑީޕީ ) އާއި އެކު ބައިވެރިވަޑައިންނަވާ"ށެވެ. 

އާޒިމް ގޮވާލައްވަނީ 03 އޮކްޓޯބަރ ދުވަހުގެ ރޭ 8:30 ހަށް އަރޓިފިޝަލް ބީޗްއަށް ވިހާވެސް ގިނަ ބަޔަކު ނިކުތުމަށެވެ. 

• އެސްއޯއީ ރިފޯމްގެ ތާވަލެއް އެކުލަވާލައި, އޭގެ ދަށުން އެޅުމަށް ރާވާ ފިޔަވަޅުތަކާއި، އަދި ތާވާލާ އެއްގޮތަށް އަޅުއްވާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް އެނގޭނެ ރިޕޯޓެއް ކޮންމެ ކުއާޓަރެއްގައި މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުން.
• ޓެކްސް ގާނޫނު ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކޮށް ޓެކުހާ ގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް މެދުރާސްތާގައި އިސްލާހުކޮށް މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުން.
• ދައުލަތަށް ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ މާފުކުރުމުގައި ނަން-ޑިސްކްރިމިނޭޓަރީ އަދި ދެފުށްފެންނަ ނިޒާމަކުން ލުއި ދިނުމާއި މައާފުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ގާއިމުކުރުމަށް ފަހު، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ދެވަނަ ކުއާޓަރުގައި މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުން.
• ޓާގެޓެޑް ޕެންޝަން ނިޒާމެއް ގެންނައިރު ހަމަހަމަކަން ނުގެއްލޭނެ ގޮތަށް އެކަން ކުރުމަށް ސަމާލުވުމަށް އެދުމާއި, މި ބަދަލުތައް ގެނައުމަށް ގާނޫނުތަކަށް ގެންނަން ޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނައުން އަވަސްކުރުމަށް އެދުން.
• އެންމެ ބޭނުން ޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ޓާގެޓެޑްކޮށް ފައިސާ ދޭ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް އެ ނިޒާމު ތަންފީޒުކުރާނެ ގޮތުގެ ތާވަލެއް އެކުލަވާލައި އެ ސިޔާސަތުތައް ދެފުށްފެންނަ ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ތަންފީޒުކުރުމަށް އެދި 2025 އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި އެ ތާވަލު މަޖިލީހާ ހިއްސާކުރުން.
• ސަބްސިޑީ ޓާގެޓްކުރުމުގެ ސިޔާސަތު ތަންފީޒުކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ ހުރިހާ މައުލޫމާތެއް އެއްތަނަކުން ލިބޭނެ ފަދަ ސިސްޓަމެއް ނުވަތަ "މީންސް ޓެސްޓިން" ސިސްޓަމެއް އަވަހަށް ނިންމައި ތަންފީޒުކުރުން އަވަސް ކުރުން.
• ދައުލަތުގެ ބަޖެޓާ ގުޅޭ "އެޕްރޮޕްރިއޭޝަން" ގާނޫނެއް އެކުލަވާލުން.

ބަޔާންވެ ދިޔަ ރެކޮމެންޑޭޝަންތަކަކީ ސަރުކާރުން 2025 އަހަރު ތަންފީޒު ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ މުހިންމު ސިޔާސަތުތަކާ ގުޅޭ މައުލޫމާތު މަޖިލީހާ ހިއްސާކުރުމަށް ހުށަހެޅި ކަންކަމެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ސަބްސިޑީ ނިޒާމަށް ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި ގެންނަ އެންމެ ބޮޑު ބަދަލު ގެންނާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުންދިޔަ ނަމަވެސް މިހާތަނަށް އެކަމުގެ މައުލޫމާތު އާންމުންނާ ހިއްސާކޮށްފައި ނުވެއެވެ. ދައުލަތުގެ މާލީ ހިސާބުކިތާބެކޭ އެއްގޮތަށް ރައްޔިތުންނަށް ކޮންމެހެން އެނގެން ޖެހޭ މާލީ ސިޔާސަތުތަކުގެ މައުލޫމާތު ވެސް ސަރުކާރުން ދަނީ ސިއްރުކުރަމުންނެވެ.

ސަބްސިޑީތައް ދިނުމަށް 2025 ވަނައަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި ހިމަނާފައި އޮތީ އެންމެ 7.9 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި 10.9 ބިލިއަން ރުފިޔާއޮތެވެ. ބަޖެޓު ފާސްކުރީ މަސްވެރިކަމާއި ތެލާއި ކަރަންޓާއި ބޭސްފަރުވާ އާއި މަސްވެރިންނަށް ދޭ ސަބްސިޑީ ވެސް 2024ގެ ބަޖެޓަށް ވުރެ ކުޑަކޮށެވެ.

2024 ވަނައަހަރާއި 2025 ވަނަ އަހަރަށް ފާސްކުރި ބަޖެޓުގައި ވެސް ސަބްސިޑީ ނިޒާމު ބަދަލުކުރުމަށާއި ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ އެހެން ސިޔާސަތުތަކެއް ވެސް ހިމަނާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް, ސަރުކާރުން އެ ސިޔާސަތުތައް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ތަންފީޒު ނުކުރުމުން ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް އިންތިހާއަށް ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. 2025 ނިމެމުންދާއިރު ވެސް ވައުދެއް ނުފުއްދޭތާ ބަޖެޓް ހުސްވެގެންދާއިރު ބަޖެޓް ރިކަމަންޑޭޝަނުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ކުރެވުނީއެއް ނޫނެވެ.

މަގާމުގެ ބޭނުން ކޮށްގެން އަމިއްލައަށް ހޯދާ ނާޖާއިޒު މަންފާއާއި އެހެން މީހުނަށް ހޯދައިދޭ މަންފާތަކުގެ ޝަކުވާތަކުން މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތައް ފުރާލުން ނޫން ގޮތެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރާއި ޕީޖީއާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލަށް މައްސަލަތަކާއި ޝަކުވާއާއި ހުރެ އެހެން ކަމެއް ނުކުރެވޭ ވަރުކޮށްލާން ފަސްޖެހިގެން ހަމަނޭވާ ލެވޭކަށް ނެތެވެ. 

ވަކި ޕީޓީއަކުން ކުރަން ދެން ބަލަން ނުތިބޭށެވެ. ވަކި ބަޔަކު ބުނަންދެން ކުރަން ނުތިބޭށެވެ. ފަހަށް ނުޖެހި ދެން ކީއްކުރާނީގައި ނުތިބެ ކޮންމެ މީހަކު އެ މީހެއްގެ ފަރުދީ ކަމެއް ކަމުގައި ބަލައިގެން ދައުލަތް ހަމަ މަގަށް އަޅުވަން ތެދުވާށެވެ. ވެރިކަމުގެ އަރާ ބާރުގައި ތިބެ ދައުލަތް ނޮޅާކާން އަބަދު ދޫކޮށްލައިގެން ނުތިބޭށެވެ. 

އެތައް ބިލިޔަނުގެ ކޮރަޕްޝަން މުއިއްޒުވެރި ކަމުގެ މިހިނގާ ދެ އަހަރު ތެރޭގައި ހިންގައިފިއެވެ. އެތައް ބައިވަރު ބިމެއް ކޮރަޕްޝަނުގެ ތެރެއިން ބާރުގައި ތިބެ މުއިއްޒުގެ އައުވާނުން އަމިއްލަ ކޮށްފިއެވެ. ބިޑްކުރުމަކާ ނުލާ އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާގެ މަސައްކަތް ހަވާލުކޮށްފިއެވެ. އެތައް މިލޔަނުން ދައުލަތަށް ގެއްލުންވާ ގޮތަށް ކޮންޓްރެކްޓްތައް ހަދާ އެތައް ކޮންޓްރެކްޓެއް ބާތިލުކޮށް ދައުލަތުގެ އެތައް މިލްކިއްޔާތެއް ގެއްލުވާ ލައިފިއެވެ. އެތައް ބަޔަކަށް ދައުލަތުން ދޭންޖެހޭ އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާ ނުދީ އެބައޮތެވެ. ހަދާ ހުންގާ އުސޫލުތަކުން އެތައް ބަޔަކަށް މާލީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ދީފިއެވެ. މަގާމުގެ ނާޖާއިޒު ބާރު ބޭނުންކޮށްގެން ދައުލަތަށް ނުތަކާ ވަރަށް ސިޔާސީ މަގާމު ދީގެން ހައްގުނޫން ފައިދާ އެތައް ބަޔަކަށް ދަނީ ހޯދާ ދެމުންނެވެ. 

އަނެއް ކޮޅުން މުއިއްޒު މިނިސްޓަރ ކަމުގައި ހިންގިހާ ޖަރީމާތަކާއި މޭޔަރ މުއިއްޒުގެ ޖަރީމާތައް ބަލުވަން ވަކިވަކިން މައްސަލަތައް ވައްދާ އޭސީސީ އާއި ފުލުސް އޮފީސް ކޮށިއަރުވާލީމާ މައްސަލަތައް ނުބަލާ ފަރަކު ނުޖެއްސޭނެއެވެ. މުއިއްޒު ހިނގިހާ ޖަރީމާއާއި ހިންގަމުންދާހާ ޖަރީމާތަކަށް ދައުވާ ނުކޮށް ޝަރީއަތް ނުކޮށް ނުތިބެވޭ ވަރުކޮށްލައިގެން ނޫނީ ސަލާމަތްވާކަށް ނެތެވެ. 

ފެނަކައިގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ މަގާމާ ސައީދު ހަވާލުވި އިރު އެ މައްސަލައާއި ގުޅިގެން ބައެއް މުއާމަލާތްތައް ހިނގާފައިވެއެވެ. ގޮތެއް ނުނިމި އޮތް އެ މައްސަލައާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަކީ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ސައީދުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. އެހެންކަމުން އެ މައްސަލާގައި ފެނަކައިގެ ގާނޫނީ ވަކީލުންގެ ލަފާ ސައީދު ހޯދިއެވެ. ވަކީލުން ލަފާދީފައިވަނީ، ސެޓްލްމަންޓް އެގްރީމަންޓަކަށް ނުގޮސްފިނަމަ، ބްލޭޒަން ކުންފުނިން ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ހާލަތުގައި، ފެނަކައިން އެ ކުންފުންޏަށް ދޭންޖެހޭ އަދަދު އިތުރުވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ. ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވެސް ގާނޫނީ ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ވެރިޔާއާއި ފެނަކައިގެ ގާނޫނީ ވަކީލު އެގޮތަށް ލަފާދީފައި ވާނޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. 

ގާނޫނީ ލަފާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ކުންފުނިން ނިންމީ ސެޓްލްމަންޓް އެގްރީމަންޓަކަށް ދިއުމަށެވެ. މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ހައިސިއްޔަތުން ސައީދު ކުރީ އެކަމެވެ. އެމްޑީގެ ހައިސިއްޔަތުން އެކަމުގައި ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ސައީދު ވަނީ ފުރިހަމަ ކޮށްފައެވެ. ކަމަކީ އަލަށް ފެނަކައިން ސައީދު ކުރުވި ކަމެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކާއި މިނިސްޓްރީތަކުން ވެސް، ކުރިން އަމަލުނުކޮށް ހުންނަ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސެޓްލްމަންޓް އެގްރީމަންޓްތަކަށް ދިޔުމަކީ އާއްމުކަމެކެވެ. 

މައްސަލަ އުފަން ކުރުވި މީހުންގެ މައްޗަށް ޝަރީއަތް ނުހިންގާ މައްސަލަ ހައްލުކުރި މީހާގެ މައްޗަށް ޝަރީއަތް ހިންގާ އަދަބު ދިނުމަކީ އިންސާފު ނޫންކަން ޝަރިޢަތްކުރި ގާޒީގެ ބަހުންވެސް އެނގެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކުށް ސާބިތުވުމުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި، ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވަނީ 1 އަހަރާއި 7 މަހުގެ އަދަބެއް ކަނޑައެޅުމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކޯޓުން ގާޒީ ކަނޑައެޅީ އެއަށްވުރެ މާ ބޮޑު އަދަބެކެވެ. ސައީދުގެ ޖިނާއީ ނިޔަތް ސާބިތުވާ ފަދަ އެއްވެސް ހެއްކެއް ފެންނާށް ނެތް ނަމަވެސް 4 އަހަރުގެ ޖަލުހުކުމެއް އިއްވުމުގައި ގަޒީއަށް އޮތް މަޖުބޫރަކީ ކޮބައިކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ކޮންމެ ފަދަ ވިސްނުމަކުން ހިނގާ ދިޔަ ޝަރީއަތެއް ނަމަވެސް ޝަރީއަތުގެ އިންސާފުވެރިކަމާ މެދު އުފެދޭ ސުވާލުތައް ގިނައެވެ.

ސައީދަށް ކުރި ހުކުން އިންސާފުވެރިހެއްޔެވެ. ދެން އެކަން އެނގޭނީ އިސްތިއުނާފް ކުރުމުންނެވެ. ހައިކޯޓްގައި އިސްތިއުނާފް ކުރުން ނޫން ގޮތެއް ދެންނެތެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ މުށުތެރޭގައި އޮތްކަމަށް ބެލެވޭ ޝަރުއީ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން އަދުލުވެރި ފައިސަލާއެއް ކުރެވިދާނެކަމަށް ގަބޫލު ނުކުރެވުނަސް އިސްތިއުނާފް ކުރުމަށް ހައިކޯޓް ދޮރުގައި ޓަކިދޭން ޖެހޭނެއެވެ. އިންސާފު ލިބުމާ ނުލިބުން އެއީ އެހެން ކަމެކެވެ. 

މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ސައީދު އެކުރީ ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމެކެވެ. 1.3 މިލޔަންގެ އެއްބަސްވުމަކާ ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ފެނަކައިން ހިލާފުވެފައި ވާތީ ބްލޭޒަން އިންކް އަށް 8 ލައްކަ 40 ހާސް ރުފިޔާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ޝަރުއީ ހުކުމެއްނެތި ދިނުމަކީ ގޯހެކެވެ. މަގާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ހައްގުނޫން ފައިދާއެއް ބަޔަކަށް ހޯދާދިނުމުގެ ގޮޅިއަށް ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށްވެސް ފެނަކަ ސައީދު އެހުރީ ފެތިފައެވެ. 

ސުވާލަކީ މަގާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ހައްގުނޫން ފައިދާ ހޯދާދީފައިވާ ޑރ. މުއިއްޒު މެން ކަހަލަ އެތައް ބަޔަކު މަތިހަށި ނަގާފައި އުޅޭއިރު ގާނޫނުގެ ދިގުއަތް އެ މީހުނަށް ނުފޯރަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކަމިޝަނުން ބަލަން އެނގެނީ ވަކި ބައެއްގެ މައްސަލަ އެކަނި ހެއްޔެވެ. ހުށަހެޅިފައިވާ އެތައް މައްސަލައެއް ޕާކްކޮށްލާފައި ބާއްވައިގެން ވަކި ބައެއްގެ މައްޗަށް ގާނޫނު ހިންގަން އޭސީސީ އާއި ޕީޖީ ފޫގަޅާލާފައި މިތިބީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ. 

މަގާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ހައްގުނޫން ފައިދާ ބަޔަކަށް ހޯދާ ދިނުމުން ގާނޫނު ނުހިގާ އެކަކީ ޑރ. މުއިއްޒެވެ. އޭގެ އެންމެ މިސާލަކަށް އާސަހަރާ މިސްކިތު މައްސަލަ އެކަނިވެސް ފުދެއެވެ.

ޑރ. މުއިއްޒު މާލޭ މޭޔަރަކަށް ހުރިއިރު އާސަހަރާ މިސްކިތް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ބަޔަކަށް ކޮންޓްރެކްޓް ދިނެވެ. ދެ މަސްތެރޭގައި ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ނިންމާ ހިދުމަތް ދޭން ކޮންޓްރެކްޓް ކޮށްގެން އާސަހަރާ މިސްކިތުގެ މަރާމާތުގެ މަސައްކަތް ފެށީ 2023 އަހަރުގެ މެއި މަހުއެވެ. ދެ މަހުން ނިންމަން ކުރި ކޮންޓްރެކްޓަށް ސިޓީ ކައުންސިލުން ފާސްކުރި ބަޖެޓަކީ 4.9 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. 

ކޮންޓްރެކްޓްގައި ކުރަން ބުނެފައިވާ މަސައްކަތް ނުކުރެވި އޮތްތާ އޮއްވާ ނުކުރާ މަސައްކަތަށް ކޮންޓްރެކްޓަރަށް 3.9 މިލިއަން ރުފިޔާ ދީފައި އޮވެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނެސް މަސައްކަތް މުއިއްޒުވެ އެންމެ ފަހުން ކޮންޓްރެކްޓް ކުރީ ބާތިލެވެ. މަސައްކަތް ނުކުރަނީސް މުޅި ކޮންޓްރެކްޓްގެ 3/4 ގެ ފައިސާ ބަޔަކަށް ދިނުމަށް ފަހު ކޮންޓްރެކްޓް ބާތިލު ކޮށްލައިގެން އެ ބަޔަކަށް ހައްގުނޫން ފައިސާތަކެއް މިހާރުގެ ރައީސް އޭރުގެ މޭޔަރު މުއިއްޒު އެ ވަނީ ހޯދާދީފައެވެ. ކުޑަމިނުން މުއިއްޒު ހައްގުނޫން ފައިދާ ހޯދާދިން ބަޔަކީ ކޮންބައެއްކަން އަދި އަދަށްވެސް ވަނީ ސިއްރު ކޮށްފައެވެ. 

މަގާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ހައްގުނޫން ފައިދާ ބަޔަކަށް ހޯދާދިނުމުގައި ފެނަކަ ސައީދެކޭ މޭޔަރ މުއިއްޒެކޭ އޮތީ ކޮންތަފާތެއް ހެއްޔެވެ. ހުރިއްޔާ ހުރި ތަފާތަކީ ސައީދު ޖަލުގައި ހުރެފައި މުއިއްޒު ރިޔާސީ ގަނޑުވަރުގައި ހުރުމެވެ. 

އިއްޔެވެސް މިއަދުވެސް ހުއްޓާނުލާ ގޮވާ ނަގަމުންދަނީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ނުބައިވާހަކައެވެ. ދޮގުހަދާ ވަާހަކައެވެ. މުއިއްޒުގެ ހުދުމުހުތާރު ކަމުގެ ވާހަކައެވެ. މުއިއްޒުގެ ފުށުން އަދުލުވެރިކަމާއި އިންސާފުގެ ޒައްރެއްގެ މިންވަރުވެސް ނުފެންނަ ވާހަކައެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މުއިއްޒުގެ ގޮނޑިކޮއްކޮއަކަށް ހަދައިގެންއުޅޭ ވާހަކަ އެބަދައްކައެވެ. ފަނޑިޔާރުގެއަށް މުއިއްޒު ހަތަރެސްފައި ބާނައިގެން އުޅޭ ވާހަކަ އެބަ ދައްކައެވެ. ނޫސްވެރިކަމުގައި ތަޅުއަޅުވަން އުޅޭތީ ވާކަނ ބޮޑުވުމަށް އޮތްކޮޅެއް މެދެއް އުޅެނީ ނުފެނިގެންނެވެ. 

ފުލުހުންާއި އޭސީސީއާއި ހުރިއްޔާ ހުރި މިނިވަން މުއައްސަސާއެއް އޮތީ ވާގިނައްތާލާ މުއިއްޒު ބޭނުންވާ ކަމެއްގައި މުއިއްޒު އެދޭގޮތަކަށް ކަންކަން ކޮށްދޭން ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ކަމަށްވެސް އެބަ ބުނެއެވެ. އޭސީސީއާއި ފުލުހުންނާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްވެސް މަސަައްކަތް ކުރަނީ މުއިއްޒުގެ މަސްލަހަތުގައި މުއިއްޒުގެ އޯޑަރަށް ކަމަށް ބުނެ މުޅި ގައުމުގައި ވަނީ އަޑު ހިއްޕާލާފައެވެ. 

މުއިއްޒު ގޮނޑިކޮއްކޮ އެއްވެސް މުއައްސަސާއަކުން މުއިއްޒު ބޭނުންނުވާ ގޮތަކަށް ކަމެއް ކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި ރަތްލާޖެހި ވަގުން ހިންގާ ވައްކަމުގެ މައްސަލަތައް ނުބަލާ ވާހަކައިގެ އަޑުކަނޑައިގެން ނުދެއެވެ. ފަޒުލާއި ޝުޖާއާއި ފަލާހު ފަދަ އެތައް ބައެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ އެއްވެސް ތުހުމަތެއްގެ މައްސަލަ ނުބަލާ ވާހަކައަކީ އިވއިވި ބަވެފައިވާ ވާހަކައެވެ. 

މާލެ ސަރަހައްދުން މާލޭ މީހުނަށް ގޯތި ދިނުމުގެ އިމޭޖު ހަޑިކުރަން މުއިއްޒު އޮޑިޓް ރިޕޯޓެއް ނެރުވިފަހުން މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެއެވެ. މާލެ ސަރަހައްދުން ގޯތި ދިނުމަކީ އެތައް މިލިޔަނުގެ މާލީ ގެއްލުމެއް ލިބުނު ކަމެއްކަމަށް ބުނެ ކުއްލި އޮޑިޓް ރިޕޯޓެއް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ނެރެދިނެވެ. އެ އޮޑިޓް ރިޕޯޓެއް މުއިއްޒަށް ނެރެ ދިންއިރު ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގެ ބިން ހިއްކައިގެން ހިލޭ ގޯތި ދިނުން ގެއްލުމަކަށް ނުދެކޭ އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ނެރެދޭ ފެނަކަ އޮޑިޓް ރިޕޯޓަކީ ހައްގު ތެދުކަމަށް ދެކެންޖެހޭ ސަބަބެއް ނުވިސްނެއެވެ. 

އަދީބު ފައިލްގެ ތެރޭން ފެންމަތިވި އެމްއެމްޕީއާރުސީ ހިޔާނަތުގެ ބައިވެރިންގެ ވާހަކައިގެ އަޑު ކަނޑުވާލުމަށާއި 3 އޮކްޓޫބަރ މުޒާހަރާ ވައިގައި ހިފިޔަ ނުދޭން ރޭގަނޑެއްގެ މެންދަމު ނެރުނު އޮޑިޓް ރިޕޯޓެއް ސައްހަވާނެ ހެއްޔެވެ. މުއިއްޒުގެ ޕަޕެޓަކު ނެރެ ފަތުރާލާ އޯޑިޓް ރިޕޯޓެއް ސައްހަވާނެ ކަމަށް ދުށުމަކީ ގަބޫލު ކުރަމުންއައި ހުރިހާ ހަމައެއް އެއީ އެއްވެސް އަސްލެއްނެތި ގަބޫލު ކުރަމުންއައި ގަބޫލު ކުރުންތަކެއް ކަމަށް ޖަހާދެވޭ ސިއްކައެކެވެ. އަދުލުވެރިކަމެއް ނެތް ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމެއްގައި އިންސާފަކީ ލިބޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ފެނަކަ ރިޕޯޓާ ޖެހުމުން މުއިއްޒާ މުއައްސަސާތައް ވަރެއް ނެތެވެ.    

ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުން ހިންގި ގެދޮރުވެރިޔާ ސްކީމުން ފްލެޓު ލިބޭ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނުނު ބައެއް މީހުންނަށް ފްލެޓު ނުލިބޭނެ ކަމަށް ބުނާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި މަޖުބޫރީ އެތައް ހާލަތެއް ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން ކުށް ސާބިތުވިޔަސް ނުވިޔަސް އެކި މައްސަލަތަކުގައި ޖަލަށް ލާފައި ތިބި މީހުންނަށް ވެސް މިހާރު ފްލެޓެއް ނުލިބެއެވެ. ދިގު މުއްދަތަކަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުން ބޭސްފަރުވާ ކުރުމަށް މަޖުބޫރުވެގެން ރާއްޖޭން ބޭރުގައި އުޅެން ޖެހުނު މީހުނަށްވެސް މިހާރު ފްލެޓެއް ނުލިބެއެވެ. ތައުލީމު ހާސިލު ކުރުމަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އުޅެން ޖެހުނު ފަރާތްތަށްވެސް ފްލެޓު ލިބުމުގެ ހައްގުން ވަނީ މަހުރޫމް ކޮށްފައެވެ.  ކޮވިޑުގެ ދުވަސްވަރު މާލޭގައި އުޅެވޭނެ ގޮތެއް ނެތިގެން ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް ވަގުތީގޮތުން ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރި މީހުންނަށް ވެސް ފްލެޓެއް ނުލިބެއެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރުން ހިންގި ގެދޮރުވެރިޔާ ސްކީމުން ފްލެޓު ލިބޭ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނުނު އެތައް ބަޔަކު ފްލެޓް ލިބުމުގެ ހައްގުން މާލޭ މަހުރޫމް ކުރަނީ މަޖުބޫރުވެގެން މާލޭން ބޭރުގައި އުޅުނުއުޅުން ހުއްޖަތަކަށް ހަދައިގެންނެވެ. މަޖުބޫރުވެގެން މާލޭން ބޭރުގައި އުޅުނު އެތައް ބަޔަކަށް ފްލެޓް ނުލިބޭނެކަމުގެ ލިޔުން ސަރުކާރުން ފޮނުވަމުން ދާކަމަށް ފަހި ޔުނިއަނުން ބުނެއެވެ. 

މާލޭ މީހުންނާއި ގިނަ ދުވަހު މާލޭގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހުންގެ ބޯހިޔާވަހި ކަމުގެ ހައްގުގައި މަސައްކަތްކުރާ އެންޖީއޯ ފަހި ޔުނިއަން ވަނީ އެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް ނޫސްބަޔާނެއް ނެރެފައެވެ. ނޫސްބަޔާން ނެރެންޖެހުނީ ބުނެވިދިޔަ ގޮތަށް އެކަން ހިނގަމުންދާތީ އެކަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަމާލުކަމަށް ގެންނަ ކަމަށް އެ ބަޔާނުގައި ބުންޏެވެ. އަދި އެކަން އެގޮތަށް ކުރުން ވަގުތުން ހުއްޓައިލުމަށް ފަހި ޔޫނިއަނުން ސަރުކާރަށް ގޮވާލައިފައިވެއެވެ.

ފަހި ޔުނިއަންގެ ބަޔާން ބުނާގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކާއި މާލެ ސަރަހައްދުން މީގެ ކުރިން ދޫކޮށްފައި ހުރި ފްލެޓުތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ކުލި މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ކުޑަކޮށްދިން ނަމަވެސް ގެދޮރުވެރިޔާ ސްކީމުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ފްލެޓުތަކުގެ ކުލި ކުޑަ ކޮށެއް ނުދެއެވެ. ކުރިން ދޫކޮށްފައި ހުރި ފްލެޓުތަކުގެ ކުލި ކުޑަކުރުމުގެ ސަބަބަކަށް ދެއްކީ ޑޮލަރުގެ އަގު ބޮޑުވުމާއި ތަކެތީގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވުން ކަމަށް ފަހި ޔޫނިއަންގެ ބަޔާނުގައި ބުނެއެވެ. ކަޅު ބާޒާރުގައި 16.50ރ އަށް ޑޮލަރު ލިބުނުއިރު ޑޮލަރުގެ އަގު ބޮޑުވުމާއި ތަކެތީގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެގެން ކުރީގެ ފްލެޓްތަކުގެ ކުލި ކުޑަކުރިއެވެ. ނަމަވެސް  20ރ އާއި 21ރ ދެމެދުގައި މިހާރު ޑޮލަރުގެ އަގުހުއްޓަސް 4000 ފްލެޓު ހަވާލު ކުރުމުގައި ކުޑަކުރުމުގެ ވިސްނުން ސަރުކާރުން ނުގެންގުޅޭތީ ފަހި ޔުނިއަނުން ކަންބޮޑުވެއެވެ. ފަހި ޔުނިއަނުން ސަރުކާރަށް ގޮވާލަނީ 4000 ފްލެޓުގެ ކުލި ކުޑަކޮށްދީ ޑައުންޕޭމަންޓުގެ ގޮތުގައި ފައިސާ ނުނެގުމަށެވެ.  

ގެދޮރުވެރިޔާ ސްކީމުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ދެ ކޮޓަރީގެ ފްލެޓަކަށް މަހު ކުލީގެ ގޮތުގައި 7000 ރުފިޔާ ދައްކަން ޖެހޭއިރު މެއިންޓެނެންސް ފީގެ ގޮތުގައި މަހަކު 1000ރ ދައްކަންޖެހެއެވެ. ގެދޮރުވެރިޔާގެ ދެ ކޮޓަރީގެ ފްލެޓަކަށް ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓުގެ ގޮތުގައި 15000ރ. ދައްކަންޖެއެވެ.

ތިން ކޮޓަރީގެ ފްލެޓަކަށް މަހު ކުލީގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހެނީ 9000ރ އެވެ. މެއިންޓެނެންސް ފީގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހެނީ 1500ރ އެވެ. ތިން ކޮޓަރީގެ އެޕާޓުމެންޓަކަށް ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓުގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހެނީ 25000ރ އެވެ. ގެދޮރުވެރިޔާ ސްކީމުގެ ދަށުން ފްލެޓު ލިބޭ މީހުންނަށް ފްލެޓް ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްދެނީ ފްލެޓްގެ އަގުދައްކާ މިލްކު ކުރުމުންނެވެ. އަގުދައްކާ ހަމަކުރަން 25 އަހަރުގެ މުއްދަތު ލިބުނަސް ގަވައިދުން މަހުން މަހަށް އަގުނުދައްކަންޏާ ފްލެޓް އަތުލުމުގެ ބާރު ފަހި ދިރިއުޅުން ކޯޕަރޭޝަނަށް އޮވެއެވެ. 

ފެނަކައިގައި ކޮރަޕްޝަން ހިންގާކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ދެކެވުނު ވާހަކައިގެ އަޑު އޭރު ނިޔާޒީއަށް ނީވެނީ ހެއްޔެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގެ ފަހު 3 އަހަރުވެސް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ކަމުގައި ހުރީ ނިޔާޒީ ނޫންހެއްޔެވެ. އަހަރުން އަހަރަށް ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތައް އޮޑިޓް ނުކޮށް މަގާމުގެ މުސާރަ ނަގަނަގާ ހުއްޓަކަސް އަދި ކަމަކު ނުދާނެއެވެ. 

އަހަރުން އަހަރަށް މުއައްސަސާތައް އޮޑިޓްކުރަން އޮތީ ކޮންހުރަހެއް ހެއްޔެވެ. ބަޖެޓް ނުދެނީ ހެއްޔެވެ. މުއައްޒިފުންނާ ވަސީލަތް ނެތީހެއްޔެވެ. ފައިސާއާއި ވަސީލަތާއި މުއައްޒަފުން ނެތުމުގެ ބަހަނާ ދައްކައިގެން ޒިންމާއަކުން ނުރެކެވޭނެއެވެ. މަސައްކަތް ކުރެވެން ނެތް ޒިންމާއަކާ ހަވާލުވެގެން މަހުން މަހަށް މުސާރަ ނަގަނަގާ ހުރުމަށްވުރެ ބޮޑު ހިޔާނާތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. 

އުފެދުނީއްސުރެ ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަންގެ ކޮރަޕްޝަނުގެ ވާހަކައަކީ އެއްވާނަކަށް މުޅި ގައުމުގައި ދެކެވޭ ވާހަކައެކެވެ. އެހެން ކަމުން ހާއްސަ އިސްކަމެއް ދީގެން އަހަރުން އަހަރަށް ފެނަކަ އޮޑިޓް ކުރުމަކީ އޮޑިޓަރ ޖެނަރަލް ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެއް ނޫންހެއްޔެވެ. ބަޔަކު ކުރާނެހާ ކަމެއް ކުރަން ދޫކޮށްލައިގެން ހުރެފައި ވެރިކަން ބަދަލުވުމުން ކުރީ ސަރުކާރު ވަގު ބަދުނާމު ކުރަން ފަސް އަހަރުގެ އޮޑިޓެއް ކުއްލިއަކަށް ކޮށްލުމަކީ މަގާމުގެ ޒިންމާ އުފުލުން ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. ކުރިން ކަންކުރި މީހުންގެ ގައިރު ހާޒިރުގައި އެހެން ބަޔަކު ދޭ މައުލޫމާތަކާއި ދައްކާ އެއްޗަކަށް ބަލައިގެން ކުރާ އޮޑީޓަކުން ހަގީގަތެއް ސާފެއް ނުވާނެއެވެ.  

އެއްވެސް އިރަކު އެއްވެސްތަނެއް އޮޑިޓްކުރުމަށް ސަރުކާރުން ހުރަސް އަޅާނަމަ ހުރަސްތައް ނައްތާލަން މަސައްކަތްކޮށް ތުހުމަތުތައް ބޮޑެތި ތަންތަން ކޮންމެ އަަހަރަކުވެސް އޮޑިޓް ކުރުމަކީ އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. ހުރަސްތައް ނައްތާލަން ކުރެވޭ މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބު ވާނަމަ އެޅިހުރަހަކީ ކޮބައިކަން ރައްޔިތުންނަށް ހާމަ ކޮށްދީ މަހު މުސާރަ ނަގަން ނުހުރެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ވެސް ދޭން ޖެހޭނެއެވެ. 

ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ ހިންގަން ޖާގަ ދީގެން އެތައް ދުވަހަކު ހުރެފައި ތައައްސަބުން ފުރިގެންވާ އޯޑިޓް ރިޕޯޓެއް ނެރެގެން މުޅި ރާއްޖެ ހަމަ ނުޖެހުމުގެ ތެރެއަށްވައްޓާލާ އެތައް ބައެއްގެ އަބުރު ގެއްލުވާލުމަކީ ނިޔާޒީ ކުރި މާ މޮޅުކަމެއް ނޫނެވެ. ފެނަކައިގެ ވިޔަސް އެހެން ތަނެއްގެ ވިޔަސް ކަންކަން ގޯހުން ގޯހަށް ދުއްވާލީ މަހުން މަހަށް މުސާރަ ނަގައިގެން ހުސައިން ނިޔާޒީ މަގާމުގެ ގާނޫނީ ޒިންމާ މަހުން މަހަށް އަދާނުކުރުމުންނެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ އޯޑަރަަށް ނެރެދިން އޯޑިޓް ރިޕޯޓުން ދައްކައިދޭން އުޅެފައިވަނީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި އަލަށް އަޅާ ހުޅުވާފައިވަނީ އެންމެ 16  އިންޖީނުގެ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ކިތަންމެ ވަރަކަށް އޮޅުވާލަން އުޅުނަސް އަތްލެވޭ ލޯމަތީގައި ފެންނަން ހުރި ކަންކަމެއް ނިޔާޒީއަކަށް ވެސް އޮޅުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ.

ދިމާލަށް ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތަކީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގަައި 77 ރަށެއްގައި މުޅިން އަލަށް އިންޖީނުގެ އަަޅައި ހުޅުވާ އެތަންތާ މިހާރު ވެސް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދާކަމެވެ. މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވީއިރު 20 ރަށެއްގައި އައު އިންޖީނުގެ އެޅުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވެމުން ދިޔައެވެ. 21 ރަށެއްގެ މަސައްކަތް ހަވާލުކުރެވި އަމަލީ މަސައްކަތް ނުފެށި އޮތެވެ. އޮޑިޓް ރިޕޯޓްގައި މަސައްކަތް އަދިވެސް ނުނިމޭ ކަމަށް އެ ބުނަނީ އެ 41 ތަނުގެ ވާހަކައެވެ. މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އައިފަހުން އެއިން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރާކަމަށް ހެކި އެދެނީ އަމިއްލައަށެވެ.

ހަމައެކަނި 2019 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2022 ވަނައަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ ނިޔަލަށްވެސް ފެނަކައިން 39 ރަށެއްގައި މުޅިން އަލަށް އިންޖީނުގެ ބިނާކޮށް ހުޅުވާފައިވާކަން ކަށަވަރުވެއެވެ. އެގޮތުން 2022 ގެ ޖެނުއަރީގެ ނިޔަލަށް މަސައްކަތް ހިނގަމުންދާ ނުނިމިހުރި އިންޖީނުގެ ތަކުގެ އަދަދަކީ 31 އެވެ.

ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަން ނިމުނު އިރު އަލަށް އަޅާ އޮޕަރޭޝަނަށް 77 އިންޖީނުގެ ގެނެވިފައި އެހުރީ ފައިސާ ހޭދަ ނުކޮށެއް ނޫނެވެ. ރަނަގަޅަށް ލޯ ހުޅުވައިގެން އިންސާފުވެރި އޮޑިޓެއް ކުރިނަމަ ނިޔާޒީއަށް ފެނުނު މަންޒަރު ތަފާތުވީހެވެ. ނުބައި ނިޔަތެއްގައި ކުރާ އޮޑިޓަކުން ރަނގަޅެއް ފެނުމަކީ މުސްތަހީލު ކަމެކެވެ. 

ފެނަކައިގެ ބޮޑު ހިޔާނާތޭ ކިޔައިގެން އެމްޑީޕީ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ތުުމަތު ކުރަން ނިޔާޒީ ލައްވާ ކިތަންމެ ބޮޑު އޮޅުވާލުމެއް އޮޅުވާލިޔަސް 2018 ނޮވެންބަރ 17 އިން 2023 ގެ ނޮވެންބަރ 17 އަށް އޮތް އެމްޑީޕީ ކޯލިޝަން ވެރިކަމުގައި 17،000 ކިލޯމީޓަރުގެ ކޭބަލް ނެޓްވޯކް ރާއްޖޭގެ އެތައް ރަށެއްގައި ގާއިމްކޮށްދީފައި ނުވާ ކަމަކަށް ނުހެދޭނެއެވެ. މުޅިން އަލަށް އެކި ވަރުގެ 313 ޖަނަރޭޓަރު ސެޓު ބަހައްޓައި 150 މެގަވޯޓަށް ވުރެ އިތުރަށް ކަރަންޓު އުފެއްދޭ މިންވަރަށް ފެނަކައިގެ ކަރަންޓް ކެޕޭސިޓީ ފުޅާކޮށް އިތުރު ނުކުރާ ކަމަކަށްވެސް ނުވާނެއެވެ.

ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި މުޅިން އަލަށް އިންޖީނުގެ އެޅި 77 ރަށާއި ކުރިން އެކަށީގެންވާ ފެންވަރެއްގައި ބިނާކުރެވިފައިވާ އިންޖީނުގެތައް ހުރި ރަށްރަށް ހިމަނައިގެން ބޮޑުގެރި ބޭރަށް ހިންގާހެން ކަރަންޓްކެނޑުން ނިމުމަކަށް ގެނައިކަން ރަށްރަށު މީހުންނަކަށް އޮޅުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. ރަށްރަށުގައި ކަރަންތް ކެނޑިގެން މީހުންގެ އިލެކްޓްރިކް އާލާތައް ލިބުނު ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ގެއްލުން ނިމުމަކަށް ގެނައިކަންވެސް ހަނދާން ހުންނާނެއެވެ. 

ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭ ކަރަންޓްގެ ހިދުމަތަށް އިންގިލާބީ ހެޔޮބަދަލެއް ގެނެސް މުޅި ރާއްޖެއަށް ކަރަންޓްގެ ނަފާ ލިބި ދިނުމަކީ ކުރީ ސަރުކާރުން ވީ ހިޔާނާތަކަށް ހަނދަން މުއިއްޒު ތިޔަ ޖަހާ ސަކަރާތް ހުއްޓާލާ ރައްޔިތުންނަށް ލާބަހުރި ކަމެއްކޮށްދެވޭތޯ އުޅެބަލާށެވެ. ރައްޔިތުންގެ ލޯބި ހޯދާނީ ތެދުވެރި ހިދުމަތުންނެވެ. ގަދަބަދަވި ކަމުން ލޯތްބެއް ނުހޯދޭނެއެވެ.

މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް މާލެ ސަރަހައްދުން ގޯތި ދިން ދިނުން ގޯހަކަށް ހަދަން ވެސް އެ ކަހަލަ އޯޑިޓް ރިޕޯޓެއް މުއިއްޒު ވަނީ ނެރުވާފައެވެ. މާލޭ މީހުނަށް މަލެ ސަރަހައްދުން ގޯތިދިނުމުން އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާގެ ގެއްލުން އެޗްޑީސީއަށް ލިބުނުކަމަށް ބުނެ ނެރުނު އޯޑިޓް ރިޕޯޓު ނެރުމުން ގޯތި ނުދީ ވާނެ ގޮތެއް މުއިއްޒަށް ހެދުނު ހެއްޔެވެ. 

ފެނަކައިގެ އޯޑިޓް ރިޕޯޓަކީ ވެސް އެއްފަރާތަށް ބުރަވެ އިންސާފުން ބޭރުން ނެރެފައިވާ ރިޕޯޓެކެވެ. ފެނަކައިގެ އޯޑިޓް ރިޕޯޓެއް މި ދަނޑިވަޅު ނެރުމުގެ ހަމަ އެކަނި ބޭނުމަކީ ލޫޓުވާ ލުމާ ދެކޮޅަށް ބާއްވަން އުޅޭ މުޒާހަރާ ފޭލި ކޮށްލުމެވެ. ހަމަ ހިލާ އެހެނެނަކުން ނުވާނެއެވެ. 

އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި ފެނަކައިން 674 އެއްބަސްވުން އެކި ފަރާތްތަކާ މަޝްރޫއުތައް ހަވާލުކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި ކޮށްފައި ހުރި ކަންކަމެއް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލަކަށް ނުފެނެއެވެ. ހަމައެކަނި ކަރަންޓު ކޭބަލް ގަތުމަށްވެސް 790 މިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދު ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ފިތުނަވެރި ވާހަކައެއް ފަޅާލިއިރު ރާއްޖޭގެ ސަތޭކަ އެތައް ރަށެއްގައި ކޭބަލް ނެޓްވޯކް އަޅާ ރަށްރަށުގެ ކަރަންޓްގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ބަދަލުކޮށްފައި އޮތްކަމެއް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލަކަށް ނޭނގެއެވެ. 

އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރި ނަމަ 552 މިލިޔަން ރުފިޔާ ހަރަދުކޮށްގެން އަލަށް ގެނައިހާ ޖަނަރޭޓަރ ސެޓް ނުފެނިއެއް ނުހުންނާނެއެވެ. ޓްރަންސްފޯމަރ ގަތުމަށް 396 މިލިޔަން ރުފިޔާ ހަރަދުކޮށްފައި ވާކަމަށް ބުނާއިރު އެ ފައިސާ އާއި ވަރުންއެޅޭ ވަރަށް ރަށް ރަށުގައި ޓްރާންސްފޯމަރު ބަހައްޓައިގެން ބޭނުން ކުރާކަން އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލަށް ނޭނގުނުކަމީ މޫސުމަށް ފޮޅޭ މަލެއްހެން ނެރެނު އޯޑިޓް ރިޕޯޓެއްކަން ސާބިތުވާ ކަމެކެވެ.

496 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަކޮށްގެން ފެނާއި ނަރުދަމާ ނިޒާމު ގާއިމުކުރުމަށް ހިންގީ ނަމެއްގައި ކުރިކަމެއް ނޫންކަން ރައީސް މުއިއްޒު ރަށް ރަށަށް ކުރައްވާ ދަތުރުތަކުގައި ރިބަންކަނޑާ ފެނާއި ނަރުދާމާގެ މަޝްރޫއުތަކުން އެގެން އެހުރީއެވެ. 17 ނޮވެންބަރ 2018 އިން 16 ނޮވެންބަރ 2023އަށް ފެނަކައަށް ހިނގާފައިވާ ހުރިހާ ހަރަދަކީ މުއިއްޒުގެ ބޮޓުން ދެކޭ ގޮތުގައި މާލީ އަނިޔާއެވެ. އެހެން ކަމަށް ވަނަމަ ކޮންމެހެން އެންމެ 2.2 ބިލިޔަނެކޭ ކިޔާނެކަމެއް ނެތެވެ. 

ރައްޔިތުން ލޭ ހޫނު ވާނެއޭ ހިތާ ލޫޓުވާލައިފި މުޒާހަރާއަށް ހުރަސް އެޅުމުގެ ބޭނުމުގައި ސިޔާސީ ހަސަދަވެރި އޯޑިޓް ރިޕޯޓެއް ނެރުމަކުން މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ރައްޔިތުން ކުރާ ނަފުރަތަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ. ބޭނުންވާ ގޮތަށް އޯޑީޓް ރިޕޯޓެއް ނެރުވައިގެން  ބޮޓުން ލައްވާ ޒާތްޒާތަށް ހަބަރު ނުލިޔުއްވާ އިންސާފުވެރި އަދުލުވެރި ތަހުގީގެއްކޮށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅެއް އަލާބަލާށެވެ. 

ޕީއެންސީގެ މެންބަރުންގެ ކުރިމަތީގައި ރައީސް ވިދާޅުވި ބަސްފުޅު ރަނގަޅަށް އަކުރުން އަކުރައް ވިދާޅުވެ ލައްވާށެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވިއެވެ. " އަޅުގަނޑު ރައްޔިތުންނަށް ވީވައުދުތައް އަކުރުން ފިއްޔަށް ރަނުން ރަނަށް ފުއްދަން ވައުދުވީ. މި ފަސް މަހުގެ ތެރޭގަ ފެނިފަ ވާނެ އިރާދަ ކުރެއްވީތީ އެކަން އަމަލީގޮތުން. ކޮންމެ ދާއިރާއަކުން ވެސް ފެނިފަވާނެ. މިހުރިހާ ދަތިކަމުގެ ތެރޭގަވެސް. ހުރިހާ ދަތިކަމުގެ ތެރޭގަވެސް. ދެން ކިހިނެއްތޯ ވާނީ. އަޅުގަނޑުމެންގެ 93 ކެނޑިޑޭޓުން ހޮވާ ދިނީމަ. ކިހާ ބާރު މިނުގަ ކަންކަން ދާނެތޯ ކަންކަން ކުރިއަށް. ވިސްނާލައްވާ"ށެވެ. 

ރައީސް ވިދާޅުވީ ރައްޔިތުންނަށް ވައުދުވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ އަކުރުން ފިއްޔަށް ރަނުން ރަނަށް ފުއްދަވާށެވެ. ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ 5 މަހުގެ ތެރޭގައި އަކުރުން ފިއްޔަށް ރަނުން ރަނަށް އަމަލީގޮތުން ވައުދު ފުއްދަވާތަން ފެނިފައިވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސް އެހެން ވިދާޅުވި އިރު ފުއްދެވުނު އެންމެ ވައުދެއްގެ ވާހަކަވެސް ވިދާޅެއް ނުވިއެވެ. ފުރަތަމަ ފަސްމަހުގެ ތެރޭގައި ފުއްދެވި ވައުދެއް ދެނަހުރި މީހަކު ނެތެވެ. 

ރައީސް އެދިވަޑައިގަތް ގޮތަށް ރައީސް މުއިއްޒުގެ 93 ކެނޑިޑޭޓުން ހޮވާ ނުދެވުނަސް 80 ކެނޑިޑޭޓުން ރައީސަށް ވަނީ ހޮވާދެއްވާފައެވެ. މަޖިލިސް މެދުވެރިން ކޮށްގެން ކުރައްވަން ބޭނުންފުޅު އެއްވެސް ކަމެއް ކުރެއްވުމަކަށް ރައީސަށް މަޖިލީހުގެ ބިޔަ ބޮޑު މެޖޯރިޓީ ވަނީ ރައްޔިތުން ދީފައެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ ބަދަލުކުރައްވަން ވިޔަސް، ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ދީން ބަދަލު ކުރައްވަންވިޔަސް ވެރިކަމުގެ ނިޒާމް ބަދަލުކުރައްވަން ވިޔަސް ގައުމު ވިއްކާލައްވަން ވިޔަސް ރައީސަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތްވަރުގެ ބޮޑު މެޖޯރިޓީއެއް ރައްޔިތުން ވަނީ ދީފައެވެ. 

ލިބިވަޑައިގެން ބޮޑު މެޖޯރީޓީއާއިއެކުވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވިގޮތަށް ރައްޔިތަކަށް ހެވެއްލާބައެއް ލުޔެއް ލިބޭގޮތަކަށް އެއްކަމެއް ނުހިނގިއެވެ. އަކުރުން ފިއްޔަށް ރަނުން ރަނަށް ވެވަޑައިގެން ވައުދުތައް ނުފުދި ދަނީ ރައްޔިތުންގެ ބޯމަތިންނެވެ. މަޖިލިސް ލިބުމުން މައްޗަށް ނާރާނެކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ދިޔަ ޑޮލަރު އަރާ އޮތީ އާސުމާނުގައެވެ. ދިންތާކުން ދީފައޮތް ގޮތަކަށް ދޫކުރައްވަން ވިދާޅުވި ގޯތިތައް އޮތީ އޮތްތާކު އޮތްގޮތަކަށެވެ. ފަށައިގެން ހިނގަމުން އައި އެއްވެސް ޕްރޮޖެކްޓެއް ނުހިނގާތާ އަމިއްލަފުޅަށް ފެއްޓެވި މަދުކަމެއްވެސް ކުރެއްވުނީއެއް ނޫނެވެ. ލޮލުން ބޮލުން އެދިވަޑައިގެން ފެއްޓެވި ރަސްމާލެ ހިއްކާ ނުލެއްވިގެން އުލުއްވާ ރައީސަކަށް ކުރެއްވޭނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ. 

ރައީސް ވެވަޑައިގަންނަވާ ވައުދުތައް ވެގެންދަނީ ތިނަދޫ އެއަރޕޯޓާއި ހުޅުމާލޭ ހަލިމަގު ސޯލަރ ހަރުތައް ނެގުމަށެވެ. ރަސްމާލެ އަންޑަރ ވޯޓަރ ޓަނަލާއި ފުނަދޫ ޝޮޕިންގ ކޮމްޕްލެކްސްއާއި ގުޅުވާލާ މޮނޯ ރޭލް ވިއުގައާއި އައްޑޫ ހުޅުމީދޫ ބްރިޖު އެޅުއްވީ ހުވަފެނުގައެވެ. ބަނޑޮސް ކައިރީގައި އަޅުއްވާ ސޯލަރސިޓީ އާއި ހުޅުމާލެ ސްޕައިން ބިޒްނަސް އަވަށާއި ފޭސް 3ގައި އަޅުއްވާ އިންޓަރނޭޝަނަލް ފައިނޭންޝަލް ހަބު ބޮކިޖަހާފައި ދިޔައީ އަޑިއަށެވެ. އަހަރަކު 400 މިލިޔަން ޑޮލަރު ވައްދަން ބައިސާ ކެނޑި ވިޓޯލް ބަންކަރިން ސްކޭމުން ދަރާވިކެނީ އެސްޓީއޯއެވެ. 

މަޖިލީހުގެ ބިޔަ މެޖޯރިޓީ ހޯދައިގެން ރައީސް މުއިއްޒު ކުރައްވާހާވެސް ކަމަކީ ބައަޅައިގެން ދައުލަތް ލޫޓުވުމެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ގައުމުގެ ހާލަތު ފަތުއަޑުކިޔާފައި ވެއްޓެނީ ދަށަށެވެ. ރައްޔިތުން ޖެހެނީ ހާލުގައެވެ. މަޖިލީހުން ލިބި ވަޑައިގެން ބިޔަ ބޮޑު މެޖޯރިޓީ ބޭނުން ކުރައްވަނީ ވައްކަމަށް މަގުހެދުމަށާއި ވައްކަން ފޮރުވުމަށެވެ. 

އީޔޫގެ ސަފީރުންނާއެކު އެމްޑިޕީން ބޭއްވި ބައްދަލުވުން އޮތީ ސްރީ ލަންކާގެ ވެރިރަށް ކޮޅުނބުގައި މިއަދު ހެދުނެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ގޯސް ވަމުންދާ ގޮތުގެ މައުލޫމާތު ވަރަށް ތަފްސީލްކޮށް އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރުން އީޔޫގެ މަންދޫބުންނަށް އެ ބައްދަލުވުމުގައި ވަނީ މިއަދު ދެއްވާފައެވެ.

ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީގެ ދިފާއުގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްބައިވަންތަކަމަށް އެބައްދަލުވުމުގައި ގޮވާލާފައިވެެއެވެ. 

އެމްޑިޕީގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން ރާއްޖޭގެ ހާލަތު އީޔޫއާއި ހިއްސާ ކުރެއްވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގަތުމަކީ ލިބިވަޑައިގެން ޝަރަފެއް ކަމަށް އެމްޑިޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބުދުއްލާ ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ހަގީގަތުގައިވެސް ޑރ. މުއިއްޒު ސަރުކާރު ހިންގަނީ ކޮރަޕްޓް ނުވެހެއްޔެވެ. ވެރިކަމުގައި ނިމެމުން މިދާ 2 އަހަރު ތެރޭގައި ސަރުކާރުގެ ކޮރަޕްޓް ވާހަކަ ނޫން ވާހަކައެއް ނުއިވެއެވެ. ބަލައިލި ކޮންމެ ދިމާއަކުންވެސް ފެންނަނީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ ހިންގާތަނެވެ.

އަނބިމީހާ އަށް ހައްގުނޫން ނޯޕޭ ލީވެއް ދީގެން ކޮންޓްރެކްޓު އުސޫލުން ސިވިލް ސާވިސްގައި ގެންގުޅެމުން ފަސްޓްލޭޑީ އެލަވަންސް ނެގުމުން ފެށިގެން ކޮރަޕްޝަން ނުހިންގާ ވަކިކަމެއް ނެތެވެ. އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ތެރެއިން 13 މެންބަރުން ރިޝްވަތުގެ ހުތުރު ފައިސާއާއި ސިޔާސީ ވަޒީފާތައް ދީގެން ގަނެލި ވާހަކައަކީ އައު ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. 

ބިޔަ ބޮޑު ޕީޕީއެމް ވުޖޫދުން ފުހެލާ ޕީޕީއެމަށް ދައުލަތުން ދިން ހުރިހާ ފައިސާއާއި ޕީޕީއެމްގެ މުދަލާއި މެންބަރުން ޕިއެންސީއަށް ފުރޮޅާލީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ތެރެއިންނެވެ. ރޯމާދުވާލު ޑީއެންއާރުން މީހުންގެ ޒާތީ މައުލޫމާތު ވަގަށް ނަގައިގެން ޕީއެންސީ ބޮޑުކޮށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން އެންމެ ބޮޑު ޖަންކެއް ފޭރިގަތް ބަޔަކަށް ޕީއެންސީ ހެދީ ކޮރަޕްޝަނުގެ ތެރެއިންނެވެ. އާއިލާ މީހުންނާއި ރައްޓެހިންނާއި ސަނާކިޔާހާ މީހަކަށް ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާތައް ބަހާލާ ސިޔާސީ ވެރިން އިސްކޮށްގެން ދައުލަތް ލޫޓުވާލަނީ ކޮރަޕްޝަނުގެ ތެރެއިންނެވެ. 

ބަޖެތް ނެތި ރަސްމާލެ ހިއްކަންފަށާ ރާޖޫއަށް ބިޔަ ބޮޑެތި ބިންތައްދީ އެއްބަސްވުން ބާތިލުކޮށް ދައުލަތުގެ އަގުބޮޑު އެތައް ބިމެއް ރާޖޫއަށް ވަނީ ދީފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ސްކޭމަރުންގެ އެތައް ބަޔަކާއެކު ބޮޑެތި ޑީލްތައް ހަދާ ދައުލަތުން އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއް ތާޅާ ބުރުވާލައިފިއެވެ. 

ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެތެރެއިން އެޗްޑީސީ ފަޒްލު އިސްވެހުރެ ވަނީ ނޮޅާލާފައެވެ. ބާރަށު ޝުޖާއު އާއި ފަލާހު ކަހަލަ އެތައް ބަޔަކު ދައުލަތުގެ ތެރެއިން ހައްގުނޫން މުއްސަދިކަން ހޯދާ ދައުލަތް ދަނީ ލޫޓްވަމުންނެވެ. 

ބަލަންޖެހޭ ބެލުމެއް ބަލާ އަޅަންޖެހޭ އެއްވެސް ގާނޫނީ ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައެއް ނެތެވެ. ހިޔާލު ތަފާތުވުމެއް ނެތި އަޅާނެކަމަށް ބުނި އެންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް މުއިއްޒަކަށް ނޭޅެއެވެ. އަޅާނެ ހިއްވަރެއް ކެރުމެއްވެސް މުއިއްޒުގެ ނެތެވެ. ޓީމުން އެހެން މީހަކަށް ފިޔަވަޅެއް އެޅޭނީ މުއިއްޒުގައި ކޮރަޕްޝަނާއި ރިޝްވަތާއި ހިޔާނާތްތެރިކަން ނެތްނަމަތާއެވެ. ދައުލަތުގެ އެކިފެންވަރުގެ ވެރިން ކުރާކޮންމެ ވައްކަމަކުން މުއިއްޒަށް ބައިއެޅޭކަމަށް ބުނަ މީހުން ގައުމުގައި މަދެއް ނޫނެވެ. 

މީގެ ކުރިން އެއްވެސް ސަރުކާރަކަށް ކުރަން ނުކެރިފައި އޮތް ސަމޯއާ އެގްރިމަންޓްގައި މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ސޮއިކުރުމުން އިސްލާމް ދީނަށް މުއިއްޒު ނަސްރު ދޭގޮތް ވަރަށް ސާފެވެ. އެލްޖީބީޓީކިއު ( އަންހެންކުޅި ކުޅުމާއި، ފިރިހެންކުޅި ކުޅުމާއި ގިނަ ޖިންސުން ގުޅުން ހިންގުމާއި ޖިންސް ބަދަލުކުރުން ) ހައްގެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއެރުވުމަށް ގޮވާލާ ހިއްވަރުދީ އެކަންކަން ފަތުރަން މަސައްކަތްކުރާ ސަމޯއާ އެގްރިމަންޓްގައި މުއިއްޒު ސަރުކާރުން މިހާރު އެވަނީ ސޮއިކޮށްފައެވެ.

އެލްޖީބީޓީކިއު ހައްގެއް ގޮތުގައި ބަލައިގަތުމަށް ވުރެ ވަކީން ބޮޑު ހަމާލާއެއް 899 އަހަރުވީ ދިވެހި އިސްލާމީ ޝަހުސިއްޔަތަށް ބަޔަކަށް ނުދެވޭނެއެވެ. މުއިއްޒު އެހުރީ އެކަންވެސް ކޮށްގެންނެވެ. އެކަމަކު މުއިއްޒު ސަރުކާރުވަރުގެ ދީނަށް ނަސްރުދޭ ސަރުކާރެއް ރާއްޖެ ދުށްކަމަކަށް ނުވެއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން އިސްލާމް ދީނުގައި ކުފުރުގެ އަމަލެއްކަމަށް ވެގެން ކުރިން އުޅުނު ޔޯގާ އަކީ މުއިއްޒު ސަރުކާރާ ޖެހުމުން ހަށިހެޔޮކުރާ ދުޅަހެޔޮކުރާ ކަސްރަތަކަށް ވެއްޖެއެވެ. ނޭޝަނަލް ޑްރަގް އެޖެންސީ ފަދަ މުއައްސަސާތަކުގައި ޔޯގާ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުން އާއްމު ކަމަކަށް ވަނީ ހަދާފައެވެ. ފާޅުގައި ޔޯގާ މަރުކަޒުތައް ހަދާ އެތަންތަން ހުޅުވަން ވަޒީރު ބޭފުޅުން ވަޑައިގަންނަވާ ވަރުގެ ދީނީ ކަމަކަށް މިހާރު ޔޯގާ ވެއްޖެއެވެ. 

ދައުލަތުގެ މުދަލާ ފައިސާއަށް ހިޔާނާތްތެރިވުމާއި ރީޝްވަތު ހިފުމާއި ރިޝްވަތު ދިނުމަކީ ނިއު ނޯމަލްއަށް މުއިއްޒު ސަރުކާރުގައި ވަނީ ހަދާފައެވެ. ހިލޭ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން އަތްޖޯޑުކޮށް ސަލާންކުރުމަކީ މީހާއާއި ތަނާއި ވަގުތަށް ބަލާފައި ހަލާލުވެ ހަރާންވާ ކަމަކަށް މުއިއްޒުގެ ދެމަފިރިން ވަނީ ހަދާފައެވެ. 

ކުރިއްސުރެ އިންތިޒާމްވެގެން ތަރުތީބުން ކުރެވެމުން އައި އިސްލާމް ދީނާއި ހިލާފް އެއްވެސް ކަމަކަށް މުއިއްޒުގެ ދީނީ ސަރުކާރުން ބަދަލެއް ނުގެނެއެވެ. ގިނަ ކަންކަން އިހުނަށްވުރެ ވެސް ކުރީ ގޯހެވެ. 

ރިބާ ހިމެނޭ ލޯނު ނެގުމާއި ރިބާ ލޯނު ދޫކުރުމާއި ރިބާކެއުން ހުއްޓާނުލާ ދަނީކުރިއަށެވެ. ޝަރީއަތުން ރިބާ ނަގާދިނުމާއި ރިބަވީ މުއާމަލާތްތައް ނަގަހައްޓާ ދަމަހައްޓާ ދިނުމަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. 

ބަނގުރަލާއި އޫރުމަހުގެ ވިޔަފާރިއަށް ގައުމު ހުޅުވިފައި އޮތް އޮތުމަށް ކުޑަވެސް ފިއްތުމެއް ނުގެނެވޭތާ އިތުރަށް ދަނީ ފުޅާކުރެވެމުންނެވެ. ބަނގުރަލާއި އޫރުމަހުގެ ވިޔަފާރިން ލިބޭ ފައިސާ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއަށް ވައްދައިގެން މަސްހުނި ކުރުމަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. ފައިސާ ލިބެންޏާ ހަލާލެއް ހަރާމެއް ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތެވެ.

ރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ސަރުކާރުގެ އަމަލުތައް ހުރިގޮތުން ގިސޯސް ހިފުމަކީ އިސްލާމް ދީނުގައި ނެތްކަމެއް ކަހަލައެވެ. މަރަށް މަރުހިފުމެއް ރަޖަމް ކުރުމެއް ވަގުންގެ އަތްކެނޑުމެއް ހައްދުޖެހުމެއް ނޯވެއެވެ. ގުރުއާނަށް ގޮންޖެހުމަށް މުއިއްޒަށް ވަނީ ވެރިންކުރާ ވައްކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމެވެ. 

ހުރިހާކަމެއް އެހާފާޅުކޮށް އޮތްއިރު މާ ދީނީ ސަރިކާރަކަށް ވެގެން ދީނީ ކާޑުކުޅެގެން ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަން ހޯދަން މުއިއްޒު ކުޅޭ ޗަރުކޭސް ބަލަން އިލްމުވެރިންގެ ފަގުޑީގައި ތިބި ގިނަ މީހުން ތިބީ ލޯމަރައި ތަގުޅި ކޮށްގެންނެވެ. ސަލަފީންވެސް އެތިބީ މުއިއްޒު ދީނަށް ނަސްރުދޭ ދިނުން ގަނޑު ކަމުގޮސްގެން ބަސްހުއްޓިފައެވެ. އަޅެފަހެ! ދީން އައްޑަނައަކަށް ހަދައިގެން މުއިއްޒު މިއުޅެނީ ކާކަށް ކޮންއެއްޗެއް އޮޅުވާލަން ހެއްޔެވެ.

ކައުންސިލްތަކަށް އާމްދަނީ ހޯދައިދިނުމަށް ރަށާ ކައިރި ފަޅުރަށްތަކުގައި އިންޓަރ ގްރޭޓެޑް ޓޫރިޒަމް ހިންގޭނެ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްދެއްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވެ ހޯޑެއްދޫ ރައްޔިތުންނަށް ދެއްކެވި ހުވަފެން ދިޔައީ ހޯޑެއްދޫ ރައްޔިތުންގެ ބޯމަތިންނެވެ. ހޯޑެއްދޫގެ އިހުތިސޯސްގައި އޮތް ކަޑެވާރެހާ އިންޓަރ ގްރޭޓެޑް ޓޫރިޒަމް ހިންގުމަށް ހޯޑެއްދޫގެ އިހުތިސޯސުން ބޭރުކޮށްލީއެވެ. 

ކަޑެވާރެހާ ހޯޑެއްދޫ އިހުތިސޯސުން ބޭރުކޮށްގެން ހިންގާ އިންޓަރ ގްރޭޓެޑް ޓޫރިޒަމްއަކުން ހޯޑެއްދޫ ކައުންސިލާއި ރައްޔިތުންނަށް އާމްދަނީ ލިބޭނެ ގޮތަކީ ނެތްގޮތެކެވެ. ކަޑެވާރެހާ ސިދާ ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ގެނައުމަށް ހޯޑެއްދޫ ރައްޔިތުންގެ ލޮލުގައި އަނދުން އެޅުވިލެއް ކިހާ މޮޅުހެއްޔެވެ. ކައުންސިލްތަކަށް އާމްދަނީ ހޯދައިދިނުމަށް ރަށާ ކައިރި ފަޅުރަށްތަކުގައި އިންޓަރ ގްރޭޓެޑް ޓޫރިޒަމް ހިންގޭނެ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސަނީއޭ ވިދާޅުވެ ރައްޔިތުން ލައްވާ ބާރަށް އަތްޖައްސުވާފައި ދިން ލަނޑު ދެކެބަލާށެވެ. 

ކަޑެވާރެހާއަކީ ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ހޯޑެއްދޫގެ ޓޫރިޒަމް ފުޅާކުރުމަށް ހޯޑެއްދޫގެ އިހުތިސޯސްގައި ހިމަނުއްވާ ދެއްވާފައިވާ ރަށެކެވެ. ކަޑެވާރެހާގައި ރިސޯޓެއް ތަރައްގީ ކޮށްދޭނެ ފަރާތެއް ހޯދުމަށް ހޯޑެއްދޫ ކައުންސިލުން އިއުލާނު ކުރުމުން އެކަން ހަޖަމްނުވެގެން ހޯޑެއްދޫގެ އިހުތިސޯސުން ކަޑެވާރެހާ ވަކިކުރި ވަކިކުރުމުން އެނގި ސާބިތުވެގެން ދިޔައީ ރައްޔިތުން ބާރުވެރިކުރުމުގެ އެއްވެސް ނިޔަތެއް ރައީސް މުއިއްޒުގެ ނެތްކަމެވެ.  

ހޯނޑެއްދޫއަށް ދިމާވެފައިވާ ރަށްގިރުމުގެ މައްސަލައަށާއި، އުދައެރުމުގެ މައްސަލައަށް މި އަހަރުގެ ބަޖެޓުގެ ތެރެއިން ދާއިމީ ގޮތަކަށް ހައްލު ހޯދައި ދެއްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވެފައި އޮތަސް އެކަންވެސް ހަގީގަތަކަށް އަދި ނުވެއެވެ. މިއަހަރު ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ މަޝްރޫއުތަކުގެ ތެރެއިން ގެދޮރުވެރިކަމާއި ތައުލީމަށް ފަހު މަގުހެދުމަށް އިސްކަންދެއްވާނެކަމަށްވެސް އޮތީ ވިދާޅުވެފައެވެ. 

މިއަހަރުގެ ބަޖެޓަކީ ގެދޮރުވެރިކަމާ ހައުސިންގ މަޝްރޫއުތައް ފެށުމުގެ ބަޖެޓެއްކަން ފާހަގަކުރައްވައި، ރަށްރަށުގައި ވެވަޑައިގެންފައިވާ ގެދޮރުވެރިކަމުގެ މަޝްރޫޢުތައްވެސް މިއަހަރު ކުރިއަށް ގެންދަވާނެކަމުގައި ވިދާޅުވަމުން ހޯނޑެއްދޫގެ ހައުސިންގ މަޝްރޫއުވެސް ކުރިއަށް ގެންދަވާނެކަމުގައި ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެނެކޭ ކިޔާ ތަނެއްގައި ބާއްވާލި ގައުބުރިއެއްވެސް އަދި އޮތްކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ވެވަޑައިގެންނެވި ހުރިހާ ވައުދަކީވެސް ފުއްދެވުމަށް ވެވަޑައިގެންފައިވާ ވައުދެއްކަމުގައި ވިދާޅުވިޔަސް މިއަހަރު ފުއްދުމަށް ވިދާޅުވި ވައުދުތައް އަހަރު ނިމިގެން ދާއިރު ފުއްދޭތަނެއް ނުފެނެއެވެ. 

2023 ވަނަ އަހަރު އެވޯޑް ކުރެވުނު ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ ތަފްސީލް މިހާރުވެސް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ ވެބްސައިޓްގަ ފެންނަން އެބަހުރި ކަމަށާއި ޓެންޑަރ މަރުހަލާ ނިމުނީމަ މަޝްރޫއުތަކުގެ އެވޯޑްޝީޓް ވަކިން އަޕްލޯޑް ކުރަން ފެށުނީ މިދިޔަ ސަރުކާރުގައި ކަމަށްވިދާޅުވެ ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ  https://finance.gov.mv/public-procurement/awarded-projects?page=8 ލިންކް ވަނީ ހިއްސާ ކުރައްވާފައެވެ. އައްބާސް ވިދާޅުވީ " 2023 ވަނައަހަރުވެސް ޕްރޮޖެކްތަކުގެ ޓެންޑަރު މަރުހަލާ ކުރިޔަށް ގެންގޮސްފައިވާނީ 2023 ވަނައަހަރަށް ފާސްކުރެވުނު ބަޖެޓާއި އެއްގޮތަށް" ކަމަށެވެ. 

ޕްރޮޖެކްޓް އެވޯޑްކުރުމާއި ހަމައަށް ދަނީ ވަރަށް ގިނަ މަރުހަލާ ކަޑައްތުކޮށްފައި ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އައްބާސް ވިދާޅުވީ 2022 ވަނައަހަރު ޓެންޑަރަށް އަލަށް ހުޅުވާލެވޭ ޕްރޮޖެކްޓެއް 2023 ވަނައަހަރުވެސް އެވޯޑް ކުރެވިފަ ހުރެދާނެކަމަށެވެ. " މިސާލަކަށް 2023 ވަނައަހަރު ޖެނުއަރި މަހު އެވޯޑްކޮށްފައިވާ 31 ޕްރޮޖެކްޓުން ގިނަވާނީ 2022 ވަނައަހަރު ޓެންޑަރު މަރުހަލާ ފެށިފައިވާނެ ޕްރޮޖެކްޓް" ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

2023 އަހަރު އެވޯޑްކުރެވުނު ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ ޖުމްލަ އަދަދަކީ 202 ކަމަށާއި އޭގެ ތެރެއިން ޖުލައި މަހުން ނޮވެމްބަރު މަހަށް (ވެރިކަން ބަދަލުވުމާއި ހަމައަށް) އެވޯޑްކުރެވުނީ 103 ޕްރޮޖެކްޓް ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. އޮކްޓޯބަރު އާއި ނޮވެމްބަރު މަހު އެވޯޑް ކުރެވިފައިވާ ޕްރޮޖެކްޓް ތަކަކީވެސް ބަޖެޓްގައި ވާގޮތަށް އޭގެ އެތައް މަހެއް ކުރިން ޓެންޑަރު މަރުހަލާ ފެށިފައިވާ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ކަންވެސް އައްބާސް ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. 

އެއް ޕްރޮޖެކްޓެއް ގިނަ ފަރާތްތަކަށް އެވޯޑް ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ރައީސް މުއިއްޒު ހައްދަވަނީ ދޮގެއްކަމާށާއި އެވޯޑް ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަށް އެނގޭ ޓޭބަލް (ޖުލައި މަހުން ފެށިގެން) ބައްލަވާލެއްވުމަށް އައްބާސް އެދިވަޑައިގަނެއެވެ. އެޑްވާންސް ޕޭމެންޓްވެސް ދޫކޮށްފައިވާނީ މާލިއްޔަތު ގާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ކަމަށް ލިސްޓް ބައްލަވާ ލައްވުމުން ސާފުވާނެ ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

2019-2023 އަށް ވެސް އެތަށް ދަތިތަކާއެކުވެސް ޕްރޮޖެކްޓްަތައްވެސް ހިންގި ކަމަށާއި އެ ބަޖެޓްތައް ވެސް ފާސްކޮށްފަ އޮންނާނީ 2024 ގަ ބަޖެޓް ވެސް އެކުލަވާލައި، ފާސްކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. 2023 ޓްރާންޒިޝަން މުއްދަތުގައި ރައީސް މުއިއްޒުގެ ޓީމް ބޭނުންވި ގޮތަށް 24 ގެ ބަޖެޓް އެކުލަވާލަން ފުރުސަތު ބޮޑުކޮށް ދީފައިވާ ކަމަށްވެސް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރަށް ކަންކަން ނުވެގެން އުޅެނީ ހަމަ ގާބިލްކަމެއް ނެތި ދެން ކުރާނެ ކަމެއް ނޭނގި ގަބު ވެފަ ތިބޭތީ ކަމަށް ވެސް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރަކީ އެއްވެސް ވަރަކަށް ހަމައެއް އުސޫލުއް ފޮލޯ ކުރާ ބަޔެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން މި ދިޔަ ސަރުކާރުގައި ކޮންޓްރެކްޓް އެވޯޑްކޮށް މަސައްކަތްވެސް ފަށާފައިވާ ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ މަސައްކަތްކުރާ ކޮންޓްރެކްޓަރަށް އަންގާލުމެއްވެސް ނެތި، ދިރި އޮތް އެގްރިމެންޓް އޮތްއިރު، ރައީސް މުއިއްޒުގެ ކުރި މަތީ ރައްޔިތުންނަށް މަކަރު ހަދަން ސަރުކާރު ކުންފުންޏާއެކު ހުސް ގަނޑެއްގައި ވެސް ސޮއިކޮށްފަ އެބަހުރި ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ކެންޕޭނެއް ކުރިމަތީގައި ނެތަސް ކެންޕެނަށް ބަސްތަ ބަސްތާއިން ރައްޓެހިން ޔާމީނަށް ފައިސާ ފޮނުވުމަކީ އަޖައިބެއްވަރުގެ ކަމެކެވެ. އެހާ ގިނަ ފައިސާ އަދީބުގެ އަތްމަތިންލާފާ އަންނަ ގޮތަށް ތަރުތީބުވެފައި އޮންނާނީވެސް ގައިމު ކަމެއް ވެގެންތާއެވެ. ދަބަސް ދަބަހުގައި ޔާމީނުގެ ގެއަށް އަދީބު ފައިސާ ފޮނުވަމުން ދިޔައިރު ޔާމީނު އޮތީ ގައިމުވެސް ކޯމާގައެއް ނޫނެވެ. 

އަނެއްކާ ގޮތްނޭނގޭ ފައިސާތަކެއް ޖަމާކުރުމަށް ކުއްލިއަކަށް އެކައުންޓެއް ހުޅުވާ އެ އެކައުންޓަަށް ދެ ފަހަރެއްގެ މަތީން އެއްމިލިޔަން ޑޮލަރު ވަނުމުން ޖަމާވި ފައިސާގެ ގޮތްނޭގުނަސް ބޭނުން ކޮށްލަން ޔާމީނަށް އެނގުނެވެ. މައްސަލަ ހިލުމުން ޒަމީރު އަތުން އެއްމިލިޔަން ޑޮލަރ ގެނެސް އެސްކްރޯ އެކައުންޓެއްގައި ބެހެއްޓުމުން ދެއަކުރުގެ އޮޅުވާލުމަކުން ކުށެއް ނެތް މައުސޫމަކަށް ޔާމީނު އެހުރީ ވެގެންނެވެ. 

ސަރުކާރާއެކު މާލީ މުއާމަލާތެއް ކުރަމުންދާ މީހަކާއެކު އެއްވެސް މާލީ މުއާމަލާތެއް ރައީސް މީހާކުރުން ގާނޫނު އަސާސީ މަނާކުރިޔަސް ހެޔޮތާއެވެ. ޔޫސުފް ނައީމަށް ވ. އާރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ މުއާމަލާތް ހިނގަހިނގާ އޮއްވާ ކުޅުލައިގެން އަތުންގުނަން އެއް މިލޔަން ޑޮލަރު ޔޫސުފް ނައީމް އަތުން ނޫނީ ޔާމީނަށް ގަންނާކަށް ނޭނގުނެވެ. ވ. އާރަށް ކުއްޔަށް ދޭ އެކުއިޒިޝަން ކޯސްޓް 5 މިލިޔަނުން 2 މިލިޔަނަށް ތިރިކޮށްލިއިރު ޔޫސުފް ނައީމް އަތުން ޔާމީނު އެއްމިލިޔަން ޑޮލަރު ގަތުމަކީ ކިހާ ބޮޑު އިއްތިފާގެއް ހެއްޔެވެ. މަނީ ލޯންޑަރިންގއާއި ރިޝްވަތަކީ ޔާމީނު ދަންނަ ކަމަކަށްވެސް ނުވެ ކޯޓުތެރޭން އެހުރީ ޖަލުން ނިކުމެ އަމިއްލަ ގޭގައި ޖަލު ހަދައިގެންނެވެ. 

ލީކްވެގެން އުޅޭ އަދީބު ފޯނުގެ ހިސްޓްރީން ހާމަވެގެން ގޮސްފައި އެއޮތީ ކޯޓު ފަޓްލޫނުގައި ތިބި އެމްއެމްޕީއާރުސީ ވަގުންގެ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. އެހެން ކަމުން ވަގުންގެ ސަހަރެއްގައި އަދީބާއި ޒިޔަތު އެކަނި ޖަލުގައި ތިބެންޖެހޭ ސަބަބެއްނެތެވެ. އަދީބާ ޒިޔަތަށް ހުކުމްކުރީ ޔާމީނުގެ ވެރިކަމުގައި ޔާމީނުގެ މުށުތެރޭގައި އޮތް ޝަރުއީ ނިޒާމުންނެވެ.

މައުމޫނާއި ނަޝީދާއި ނަމިރާ ނާޒިމާއި ކާނަލް ނާޒިމާއި ޝޭހު އިމްރާނަށް ވެސް ހުކުންކުރީ ޔާމީނުގެ ޝަރުއީ ނިޒާމުންނެވެ. ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ކޯޓުތަކުން ކުރި ހުކުންތަކުގައި އަދުލުވެރިކަން ނެތީގެން މައުމޫނާއި ނަޝީދާއި ނަމިރާ ނާޒިމާއި ކާނަލް ނާޒިމާއި ޝޭހު އިމްރާން އެތިބީ މިނިވަން ވެފައެވެ. އެހެން ކަމަށް ވާނަމަ ޔާމީނު އިތުބާރުކޮށްގެން އަމިއްލަ ފައިސާ އާއި މުދަލުގެ ކޮންޓްރޯލް ދީގެން އުޅުނު އަދީބަށް ކުރި އިތުބާރު ގެއްލި ޝަރީއަތް ހިންގާ އަދަބު ދޭއިރު އަދުލުވެރިކޮށް ކަންކުރާނެ ކަމަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. 

އެހެންނޫނަސް މުލުވަގު ޒިންމަވާން ނުޖެހޭ އެމްއެމްޕީއާރުސީ މައްސަލަ އަދީބާއި ޒިޔަތުގެ ބޮލަށް އެކަނި ކަނޑާލައިގެން އެހެން ހުރިހާ ވަގުން މައުސޫމް ވާކަށް އުޅޭނެކަމެއް ނެތެވެ. އަދިބާއި ޒިޔަތު ބަންދުގައި ތިބެންޖެހެންޏާ ޔާމީނާ އެހެން ހުރިހާ ވަގުންވެސް ތިބެންޖެހޭނީ ޖަލުގައެވެ. އެކަމަކު ކޯޓު ފަޓްލޫނުގައި ތިބޭ ވަގުން ކޯޓުތެރޭން ފޮނުވާދޭނީ ގޮނޑިއަނބުރާށެވެ. ކޯޓުން ޖަލަށް ފޮނުވާނީ ރިހާކުރުފުޅި ވަގަށްނަގާ ހުޅުހުޅުން ދޫވާ ބަލި ކުދިންނެވެ. 

މީހަކު ހައިރާނެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ. އަތްލަން ނުވާތަންތާ އަތްލައިގެން ދަންވަރު ދެބޭން ކުރާހައްލުން މީހުންގަނޑު އެތިބެނީ މެންދުރު ކާޅުތަކެއްހެން އަނގަ ހުޅުފިފައެވެ. އެހެން ނުވާނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. ބޯކޮށް ގައުމަށް ޑޮލަރުވަދެ ހުދު ކާފޫރަށް ވެގެންދަނީ ބަލަބަލާ ތިއްބައެވެ. ޑޮލަރ އަގު އަރަމުން އަރަމުންގޮސް ވިހި ބާވީހަށް ވީއެވެ. ގެންނަ ބަދަލުތަކުން ޑޮލަރު މައްސަލަ ހައްލުވެ މައްޗަށް ނާރާނެކަމަށް ބުނިބުނިހެން އަރަނީ ހައްތަހާ މައްޗަށެވެ.

ބަޒާރުގައި މުދަލުގެއަގު އޮބި އޮންނަ ވަރެއް ނޫނެވެ. ބޭސްފިހާރައަކުން ބޭހެއް ނުލިބެއެވެ. ލާހިކު އަގެއްގައި މަތިންދާ ބޯޓު ޓިކެޓެއް ނުލިބެއެވެ. ކަންމަތީ ފިހާރަތައް ބަނގުރޫޓް ވަނީއެވެ. އިމާރާތްކުރާ ކުންފުނިތައް އޮތީ ނޭވާ ހޮޅީގައެވެ. އާސަންދަ ލިބެނީ އައިވީ ދޭހެންނެވެ. ކަރަންޓާއި ފެނުގެ އަގު ވާނުވާ ނޭގި އަތް ނުފޯރައެވެ. 

ސަރުކާރު އުނގުވިޔަފާރި ކުރަން ނިކުމެއްޖެއެވެ. މަސްވެރިން ބާނާ މަހުގެ އަގު ކިލޯއެއް ދިހަ ރުފިޔާއިން މައްޗަކަށް ނޭރުވުނެވެ. ދުންފަތުގެ ޓެކްސް ބޮޑުކޮށް ސިނގިރޭޓްގެ ވަގު ވިޔަފާރި އާއްމުކޮށްފިއެވެ. ދެ އަހަރުން 120 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓް އަޗާތަޅާ ހުސްކޮށްފިއެވެ. ރަށްރަށުގައި ފަށާފައި ހުރި މަސައްކަތްތައް ހުރީ ހުއްޓި ތަންހަރުވެފައެވެ. އެތަން މިލިޔަން ހޭދަކޮށްގެން ދަތުރުކޮށްގެން ހުޅުވަނީ އޭޓީއެމްއެވެ. 

ރަސްމާލެ ޓަނަލާއި މޮނޯރޭލާއި ސޯލަރ ސިޓީއާއި ފްލޯޓީން ޓާމިނަލާއި އޯފްޝޯ ބެންކާއި ފައިނޭންޝަލް ހަބާއި ކޮމާޝަލް ސްޕައިންނާއި މިހުރީ ހައްތަހާވެސް ހިޔާލީ ފޮލާއެވެ. ކަންކަމުގައި ދަންވަރު ދެބެން އަތްލީލީހެން ރައްޔިތުން ވަނީ ބިކައެވެ. ގައުމުގެ ނެއްޓެނީ ފާލެވެ. 

ދަންވަރު ދެބޭންގެ ވެރިކަން ފެށުނު ފަހުން ގައުމު ހިންގަން އާމްދސަނީގެ ސާޅިހަކަށް ޕަސެންޓް ދީގެން އުޅޭ ރިސޯޓް އޯނަރުންނަކީ ގައުމުގެ ހަތުރުންކަމަށް ހަދައިފިއެވެ. ބޭހުގެ ވިޔަފާރި ކުރާ މީހުންނަކީ މެޑިކަލް މާފިއާ ގޭންގެއް ކަމަށް ސިފަކޮށްފިއެވެ. މަސްވެރިންނަކީ ބޭކާރު ބަޔަކަށް ހަދައިފިއެވެ. އިމާރާތްކުރާ ކުންފުނިތަކަކީ ކޮންމަސްބުރި ތަކަކަށް ހަދައިފިއެވެ. ހޯދާ ހިދުމަތަށް އަގުނުދީ އާއްމުންގެ ޖީބުކެނޑުން އާދައަކަށް ހަދައިފިއެވެ. މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން ފުޑާލާއި ޖުޑިޝަރީ އޮޅާލާ މަޖިލިސް މަޖިލިސް ގޮނޑިކޮއްކޮއަކަށް ހަދާ މިހާރު އުޅެނީ ވެރިކަމުގެ ދައުރު ދަންމާލުމުގެ ހީލަތްތެރި މަޅީގައި މުޅި ގައުމު ޖައްސާށެވެ. 

އަތްލަން ނުވާތަންތާ އަތްލައިގެން އަތަށް ގޮއްވާލާ އަތް ނުފިހެނީސް ފެއްސިގެން ދިޔުމަށްވުރެ ރަނގަޅުގޮތެއް ދަންވަރު ދެބެންނަށާއި ދިވެހިންނަކަށް ނެތެވެ. އިތުރު ތަންތާ އަތްލަން ނޫޅެ އަވަހަށް ގެއަށް ކަނޑާލާށެވެ. 

ދައުރުވަމުންދާ ބަރަހަނާ ފޮޓޯތަކަކީ ހަގީގަތެއް ނަމަ ޝަރުތަކާ ނުލާ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދޭންޖެހެއެވެ. ހަގީގަތެއް ނެތް ނަމަ އެކަން ކުރި ބަޔަކު ހޯދާ ގާނޫނީ ގޮތުން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީވެސް އިހުސާނުގެ އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުންނާއި ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތުން ވެސް ނުކޮށް ދޫކޮށްލައިގެން ހުރެވިގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ހެންވޭރު ހުޅަނގު ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރު އަލީ އާޒިމް އެވިދާޅުވަނީ އެ ވާހަކައެވެ. އަލީ އާޒިމް ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދާހިލީ ވަޒީރު އަލީ އިހުސާނު މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އަދިވެސް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުނެ ހުރުމުން ހަމަ އެކަނި ކަންބޮޑުވާންޖެހެނީ ނޫން ކަމަށާއި އެއީ ރައްޔިތުން ކުރާ އިތުބާރަށް އޮޅުވާލުމެއް ކަމަށެވެ. 

އަލީ އާޒިމް އެހެން އެ ވިދާޅުވަނީ ކުރީގެ ސިފައިންގެ އޮފިސަރަކަށް އިހުސާން ވީތީ ނޫން ކަމަށާއި އެކަމަކު އެހެން އެ ވިދާޅުވަނީ އަލީ އިހުސާނަކީ ހޯމް އެފެއާޒް އަދި ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ މިނިސްޓަރު ކަމަށްވާތީކަމަށް އަލީ އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

އަލީ އާޒިމް ވިދާޅުވަނީ ހާރިޖީ ވަޒީރު އަލީ އިހުސާނަކީ ހޯމް މިނިސްޓަރ މަގާމު ފުރުމަށް ނާގާބިލު އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ، އަދި ތަމްސީލުކުރާ މުއައްސަސާގެ އަބުރަށް ހުރި ނުރައްކަލެއް ކަމަށެވެ.

ދިވެހި ރައްޔިތުން އެކަމުގައި ޖަވާބަކާއި ފުރިހަމަ ތަފްސީލެއް ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ ކަމަށް އަލީ އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ. ދައުރުވަމުންދާ ފޮޓޯގައި ވަނީ އަލީ އިހުސާނުކަން ނުވަތަ ނޫންންކަން ހާމަކޮށް އިންކާރުކުރަން ނުވަތަ ޔަގީންކޮށްދޭން ގަސްތުކުރަންތޯ އަލީ އާޒިމު ސުވާލު ކުރައްވައެވެ. 

ދޮގު ހަދަން އުޅެ ފުލެއް ބެދޭ ގޮތަށް މި ސަރުކާރަށް ދޮގެއް ހަދަން އެނގެނީ އެއްވެސް ނޫނެވެ. 22 ސެޕްޓެމްބަރު 2022 ގައި ކޮށްފައިވާ އިއުލާނެއްގެ ދަށުން ވިއްކާލި ބޯޓެއް ކަމަށް ހަދަން އުޅެގެން އިތުރަށް އެވީ ބަރަހަނާއެވެ. އެ ބުނާ އިއުލާނެއްގެ ދަށުން ބޯޓު ގަތުމަށް ބިޑް ހުށަހަޅަން ޖެހެނީ 30 އޮކްޓޯބަރ 2022 އަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން ބޯޓުވިއްކުމަށް 20 ނޮވެމްބަރ 2022 ގެކުރިން ކުންފުނީގެ ބޯޑުން ފާސްކޮށް ވިއްކުމުގެ އެގްރިމަންޓްގައި 30 ނޮވެންބަރ 2022 ގެ ކުރިން ސޮއިކުރަން ޖެހެއެވެ. މިހެން އޮތް ކަމެއްގައި މުޅި އިޖުރާތު ބާތިލުވެ ދެ އަހަރެއްހާ ދުވަސްވީ ފަހުން 29 އޮގަސްޓް 2024 ގައި އިއުލާނު ނުކޮށް މަތިންދާ ބޯޓެއް ވިއްކާލައިގެން ހިންގާލި ޖަރީމާ ނިކަން ދެކެބަލަާށެވެ.  

އިއުލާނު ނުކޮށް ބަޔަކަށް ދޮންކަޅު އަންގާނުލާ 3.7 މިލިޔަން ޑޮލަރަށް މަތިންދާ ބޯޓެއް ވިއްކާލައިގެން އެތިބީ ހެވި ދިލިފައެވެ. އަދަދު ނޫހުގެ ހިއްވަރު ގަދަ ނޫސްވެރިން އެކަން ހޯދާ ބަލާ ހާމަ ނުކުރިނަމަ އޮންނާނީ ބޮޑު ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައި ފަސްއެޅި ފޮރުވިފައެވެ. މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރަން އެހާވަރުން ހިފާލާފައި މި ސަރުކާރުން އެތިބީ މި ކަހަލަ ޖަރީމާތައް ފެންމަތިވިޔަ ނުދީ ހިންދާލުމުގެ ނުބައި ނިޔަތުގައެވެ. 

ބަލަން ތިބޭށެވެ. އިއުލާނު ނުކޮށް ގާނޫނާއި ހިލާފަށް އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަނުން މަތިންދާ ބޯޓެއް ވިއްކާލި މައްސަލަ އޭސީސީން ބަލަން ފަށައިފިކަމަށް ބުނުމަކީ އަނެއް ސިހުރެވެ. މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީއާއި އެކު ހިނގަ ހިނގާ އޮންނަ ސަރުކާރެއްގެ ކޮރަޕްޝަން މައްސަލައަކީ އޭސީސީއަށް ބެލޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ބަލާނެވެސް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. 

އޭސީސީ ކޮށްދޭނެހާވެސް ކަމަކީ ޖަރީމާ ހަލާލުކޮށް ދިނުމެވެ. ބޯޓު ވިއްކުމުގެ މުއާމަލާތު ހިންގާފައި ވަނީ ގާނޫނާއި ގަވައިދު ތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަރަށް ވުރެވެސް މާ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ދިނުމެވެ. ޝަރީއަތަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ވަރުގެ ކުޑަވެސް ކަމެއް މަތިންދާ ބޯޓު ވިއްކުމުގައި ހިނގާފައި ނުވާކަމަށް ނިންމާ މައްސަލަ ފައިލް ކުރުމެވެ. އެހެން ނޫނީ ނުނިމޭ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ދަންމާލާ ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރޯލުގެ ދަށުގައި ބަޔަކު ވާޖަހާ ގުދުކޮށްފާ ބޭއްތިއްބުން ނޫންކަމެއް އޭސީސީއަކުން ނުކުރާނެއެވެ.  

މީހަކު ދައްކާހާ ވާހަކައެއް ގަބޫލު ނުކޮށް ދެއްވި ބުއްދިން ވިސްނުމަށް ރައީސް މުއިއްޒު އެދުމުން އަމިއްލަ ސިކުނޑިން ވިސްނާލި ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މުއިއްޒު ދައްކަނީ ދޮގު ވާހަކަ ކަމަށް ސިކުނޑި ބުނެދެއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ބުނާހެން ބުއްދި ދެއްވީ ކަމަކުއެވެ. އަމިއްލަ ސިކުނޑިން ނުވިސްނާ މީހަކު ވިސްނާނީ އެހެން މީހެއްގެ ސިކުނޑިންނެވެ.

މީހަކު ދައްކާހާ ވާހަކައެއް ގަބޫލު ކުރާނީ ބުއްދިނެތް ޖަނަވާރުތަކެއް ފަދަ ބައެއް ކަމަށް މުއިއްޒު ބުނިއިރު މުއިއްޒު ވިސްނާގޮތަށް މުއިއްޒުގެ ސިކުނޑިން ހުރިހާ ދިވެހިން ވިސްނަން ޖެހޭ ހެއްޔެވެ. އެހެން އެކަން ކުރަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނީވެސް މުއިއްޒެވެ.

މުއިއްޒު ބުނި އެއްޗެއް ބުނިގޮތަކަށް ގަބޫލު ކުރަން ނުޖެހޭކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ މުއިއްޒު އަމިއްލައަށެވެ. މުއިއްޒު ދެއްކި ވަރަކަށް ދެއްކި އެއްޗަކަށް ބަލަހައްޓައިގެން ރައްޔިތުން ތިބެން ނުޖެހޭނެކަމަށް ބުނަނީވެސް އަމިއްލައަށެވެ. ދިން އެއްޗެއް ދިން ވަރަކުން ފުއްދާލައިގެން ހައްގު މިންވަރު ހޯދަން ނޫޅެ ތިބެން ނުޖެހޭނެކަމަށްވެސް ބުނަނީ މުއިއްޒެވެ. 

ރުޅީގެ މައްޗަށް ރުޅި އިސްކޮށް ކަރުން ނާރު ނަގާ އަމިއްލަ ޒިންމާގައި ތިބި ރައްޔިތުންނަށް ވަށިވަށިން ދިނުން އާދައަކަށް މުއިއްޒު ހަދައިފިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ދެފައިގައި ހިފާ ރޮއެ އާދޭސް ކޮށްގެން ހޯދުނު ވެރިކަން ހިފަހައްޓާލެއްވޭ ވަރަށްވުރެ ބުރަވީމާ ޖިންނި މޮޔަވާ މީހަކު ހަނދުބޮޑުވީމާ އުޅޭގޮތަށް އުޅުނަކަސް ކަމަކު ނުދާނެއެވެ.

ބަސްނުވިކޭ އޮޑިއެއްގެ ދިރުބަލުގައި ހުންނަން ކެތްނުކުރެވިގެން ކޮޅުމައްޔަލަށް އޮޑި ބީއްސައިގެން ވެސް ދިރުބަލުގައި ހުންނަން ނުހަދާ އޮޑިން ފައިބާށެވެ. އޭރަކުން ދޮގު ވައުދުވަމުން މޫނު ކުޅަދުރު ހަތައަކަށް ހަދައިގެން ރައްޔިތުނަން ބަވަމުން ދެފައި އެއްތާ ނުޖަހާ ދުވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

ވަގުން ވައްކަން ކުރާ ވާހަކައާއި ވެރިން ދޮގުހަދާ މަކަރުހަދާ އޮޅުވާލާ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ފަސާދަ އުފެއްދުން ކަމަށް ކީރިތި ގުރުއާނުގައި އޮތީ ކޮންތަނެއްގައި ހެއްޔެވެ. މާތް ކަލާނގެ ގަންދީ ހުވާކޮށްގެން ހުރެ އޮޅުވާލަން ތިޔަ އުޅެނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ. 

އަޅެ ބުނެބަލާށެވެ. ވަގުން ވައްކަން ކުރާވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ފިތުނަ ފަސާދަ އުފެއްދުން ހެއްޔެވެ. ވެރިން ހުއްޓާނުލާ ރައްޔިތުންނަށް ދޮގުހަދާ އޮޅުވާލާ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ފިތުނަ ފަސާދަ އުފެއްދުން ހެއްޔެވެ.

އާރާ ބާރު ހުރީތީ ޕޯޑިއަމްތަކަށް ހުއްޓިހުރެ މުއިއްޒު ހިތް އެދޭހާ ވާހަކައެއް ހިތް އެދޭހާ ގޮތަކަށް ދައްކާ ދޮގުހަދާ އޮޅުވާލުމާއި ބިރު ދެއްކުމަކީ ސުލްހަ ގާއިމުކުރުން ހެއްޔެވެ. ހަމަ ހިލާ އެހެނެއް ނުވާނެއެވެ. 

ގައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ވަރަށް އަވަށްޓެރި ބިޔަ ބޮޑު އިންޑިއާ އާއި ޖެހިގަނެގެން މަވަރެއް ނެތިގެން އުޅުނުތަންވެސް ދުށީމެވެ. މަވެތިވެގެން ފުއްޕާފައި އުޅެއުޅެފައި ފައިބުޑަށް ވެއްޓި އެޅިހާ ބަތަކަށް ރިހަވެގެން މިހާރު އުޅޭއިރު ކުރިން ދެމި ސިޔާދަތުގެ ފަލަ ރޮނގު ފުހެވުނީ ހެއްޔެވެ.

ވެރިކަމުގެ ހިނގާދިޔަ މުއްދަތުގައި ކުރެވުނު ހުތުރު ތަޖުރިބާތަކުންވެސް ފިލާވަޅެއް ނުލިބެނީ ހެއްޔެވެ. ހެޔޮ ބަހެއް ބުނެލާ ހެޔޮ ނަސޭހަތެއް ދޭނެ މީހަކުވެސް ނެތީ ހެއްޔެވެ. ނޫނީ ހެޔޮ ނަސޭހަތެއް އަހޭވަރަށްވުރެ ގަބުވެފައި ބޯ ހަރީހެއްޔެވެ. 

ވަކިވަކި މީޑިޢަތަކެއް ވުޖޫދުން ފުހެލަން ތަންފީޒުކުރި މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ގާނޫނުގައި އޮތް އެއްޗެއް އެނގެނީ މުއިއްޒު އެކަންޏަކަށް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ގިނަ ނޫސްވެރިންނާއި މީޑިޢަތަކާއި ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކާއި ޖަމާއަތްތަކުން މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލު ގާނޫނު ގޯހޭ ބުނާ ބުނުމަކީ އިސްލާމް ދީނާ ދެކޮޅު ބުނުމެއް ކަމަށް ހަދައިގެން ބިރު ދައްކަން އުޅޭނެ ކަމެއްނެތެވެ.

ކޮންމެ ތާކުން ކޮންމެ ބަޔާނެއް ނެރުނަސް ފަރުވާލެއް ނެތޭ ބުނެ ގަދަބަސް ތިޔަ ބުނަނީ ކާކު ސިހޭނެ ކަމަށް ހެއްޔެވެ. ހަމަ ތެދެކެވެ. މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަށް ގޮންޖަހައިގެން ތިޔަ ފޮރުވަން އުޅޭހާ ވައްކަމާއި ހިންގަންއުޅޭ ގޮށްމުށުގެ ވެރިކަމަކަށް ކާމިޔާބެއް ނުލިބޭނެއެވެ. 

އަޖައިބެއް ނުވާނެހެއްޔެވެ. އަމިއްލަ ސޯޝަލް މީޑިއާ އެކައުންޓްތަކަށް މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ހިނގާނެކަން އެ ގާނޫނުން ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ. އެހެން އެކަން އޮއްވާ ޕީއެންސީ ޕާލަމެންޓްރީ ގްރޫޕްގެ ލީޑަރ ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގެ އެކައުންޓްތަކަށް މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ގާނޫނު ހިގާނެކަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒެވެ. ބާރުބާރަށް ރުންކުރުވެފައި ތިތަހެން އަމިއްލައަށް އަދާވާތްތެރިން ނުއުފައްދާށެވެ. ވެރިކަމެއް ލިބިފައި އޮތަތީ ތިޔަ ފާޑަށް ދުނިޔޭގައި އުޅުނު ފުރަތަމަ މީހަކީ މުއިއްޒެއް ނޫނެވެ. ކިތަންމެ ވެރިބަޔަކު ތިޔަ ފާޑަށް އުޅުނެވެ. އެ ހުރިހާ އެންމެންވެސް އާހިރުގައި ނިމިގެން ދިޔައީ ނިކަން ހުތުރުކޮށްނެވެ. 

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ގާނޫނު އައުމުން ވެރިން އަމުރުކޮށްގެން ދެން ދޮގު ހަބަރު ލިޔަން ނުޖެހޭނެތީ އުފާވެގެން "ގުއިރަސްގެފާނު" ވެސް ދަތްމައްޗަށް ތުންނާރައެވެ. އަބުރު ރައްކާތެރި ކުރުމަށް އިލާހީ އަމުރުފުޅެއް އޮތްކަން ގުއިރަސްގެފާނަށް އެނގެނީވެސް މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް ފާސްކުރުމުންނެވެ. 

އަޖައިބެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ. މައުމޫނު ވެރިކަމުގެ ފަހުކޮޅުގައި މައުމޫނުގެ ދެއަތު ދެ ވިންގުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ މައްޗަށް ބާރު ހޯދަން މީޑިއާ ބޭނުންކޮށްގެން އާޑަ ފުރައްސާރަ ކުރިއެވެ. ވަގު ނަން ނަމުގައި ވެބް ސްއިޓްތައް ހަދައިގެން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އޮރިޔާން ކުރަމުން ދިޔައެވެ. ހަގީގަތެއް ތެދެއް ދޮގެއް ނުބަލައެވެ. އަބުރެއް އިންސާނީ ކަރާމަތެއް އެ މީހުނަށް އެ ދުވަހަކު ނެތެވެ. 

މައުމޫނުގެ ދެއަތު ދެވިންގް މަސައްކަތްކުރީ ދެއަތަށެވެ. ކުރިމައްޗަށް ފެންނަން ތިބެނީ ޔާމީނާއި ގާސިމެވެ. އެންދެރި ވިންގާއި ގާސިމްގެ ފަތިފުށް ހާމަކޮށް ނޮޅާ ކަށިކާން ކާމިނީ ވިންގުން ބޭނުންކުރީ "ކޮއިމަލާ" އެވެ. ޔާމީނާއި ކާމިނީ ވިންގް ބަރަހަނާކޮށް އަބުރު ކަތިލުމުގެ މަސައްކަތްކުރީ "ގުއިރަސްގެފާން" އެވެ. 

ގުއިރަސްގެފާނަކީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާއާއި ވަސީލަތް ގާއިމުކޮށްދީގެން ގާސިމުގެ މަސްލަހަތުގައި މީހުންގެ އަބުރުކަތިލި އަންޑަރ ގްރައުންޑް ވެބް ސައިޓެކެވެ. ގުއިރަސްގެފާނު ހިނގުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތުގައި އުޅުނީ ކާކުކަން ނޭނގޭ މީހަކު މަދުވާނެއެވެ. ނަމުން ކިތަންމެ ލަތީފީ ވިޔަސް ގަބިއްޔާ ހަމަ ގަބު ވާނެތާއެވެ.

ގުއިރަސްގެފާނު ހިންގާ ދިނުމުގެ ކައްފާރާއެއްގެ ގޮތުން ދުވަހު ނޫހެއް ގަނެދީ އެ ނޫސް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ވަސީލަތަކާއި ހަރަދަކާއި މުއައްޒަފުންގެ މުސާރައަށް ދަންދެން ވެސް ގުއިރަސްގެފާނަށް ދެމުންދަނީ މިއަދު ވެސް ގާސިމެވެ. ލިބޭ ހުރިހާ އިސްތިހާރަކާއި ސްޕޮންސަރއެއްގެ ފައިސާވެސް ގާސިމަށެވެ. 

މިއަދު މާދީނީ ސިފައެއްގައި ދެއްކުމުން ހަގީގީ ސޫރަ ނޭނގޭ ބަޔަކަށް ނޭނގި އޮވެދާނެއެވެ. އަބުރޭ އިންސާނީ ކަރާމަތޭ ކިޔައިގެން މިއަދު ފެންނަ މަންޒަރު ބަދަލުކޮށްގެން ހުއްޓަސް އުފެދުމުގައިވެސް ގަބު ގުއިރަސްގެފާނު ވާނީ ގުޔަށެވެ. ކުލީ ގަލަމުން ނިކުންނާނީ ވެސް ކުލީ ދެއްޔެވެ. 

މިނިވަން މީޑިއާ ނައްތާލުމުގެ އިސް މޭސްތިރިއަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނާއިބު ރައީސް އަދި ރައީސް މުއިއްޒުގެ ދެބެންގެ ދެދަރި ބޭބެ އަހުމަދު ނަޒިމް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ނާޒިމް އެހާބޮޑަށް އެކަމަށް ބޭނުންވަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. 

ނާޒިމަކީ ރައީސް ޔާމިނު ވެރިކަމަށް އައުމުގެ ކުރީން ރައީސް ޔާމީނުގެ މިތުރުގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ވެފައިވާ މުޅި ރާއްޖެ ދަންނަ މީހެކެވެ. ތަފާތު ޕްރެޝަރތަކާ ހުރެ ވެރިކަމަށް އަންނަން މަސައްކަތް ފެށި ހިސާބުއްސުރެ ރައީސް ޔާމިނަށް މިތުރު ނާޒިމާ ފެޔަށް ޖެހެން މަޖުބޫރު ވިއެވެ. އަދި ރައީސް ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ނާޒިމުގެ ސިޔާސީ ބާރު މުޅިން ކަނޑުވާލާ 25 އަހަރަށް ޖަލަށްލުން ވެގެން ދިޔައީ އެ ދެ މީހުންގެ ހަސަދަވެރިކަމުގެ ހުޅުފަޅައިގެން ދިޔަކަމަށެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ނާޒިމް ޖަލުން ސަލާމަތްވެ ޕީޕިއެމް ކޯލިޝަންގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓް މުއިއްޒަށް ޖަހައިގަތުމުގެ މާސްޓަރ މައިންޑަކީ ވެސް ނާޒިމު ކަމަށް ސިޔާސީ މުފައްކިރުން ބުނެއެވެ.

މުއިއްޒަށް މުޅި ޕީޕިއެމް ދަމައިގަނެވުނު ނަމަވެސް ޗެނަލް 13 އަތުލައެއް ނުގަނެވެ. ޗެނަލް 13 ވީ ޔާމީނުގެ މައުތު ޕީސްއަށެވެ. މުއިއްޒަށް ސިޔާސީ ގޮތުން އެންމެ ގެއްލުންދޭ ޗެނަލަކަށް ޗެނަލް 13 ވުމަކީ މުއިއްޒަށާއި ނާޒިމަށް ހަޖަމުކުރެވޭ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. 

އެހެން އެކަން އޮއްވާ ޗެނަލް 13 އިން ގެނެސްދިން " ބެލްކަނި " ވީޑިއޯ ރިޕޯޓް ވެގެން ދިޔަޢީ މިނިވަން މީޑިއާ އުލުބައިންދަން ނަމިރާ ނާޒިމް ތެދުވަން ޖެހުނު ސަބަބަށެވެ. ޗެނަލް13 ބަންދުނުކޮށް ނަމިރާ ނާޒިމަށް ހަމަނިދި ނުނިދޭނެ ކަމަށް ބުނެއުޅެއެވެ.

މިފަހަރު މިހުށަހަޅާލަނީ މާފަންނު މައިޒާނުގައި މޭޔަރު އާޒިމް އިންދެވި އެންމެ ގަހަކުން ރައްޔިތެއްގެ ހިތަށް ލިބިގެން ދިޔަ ހަމަޖެހުމާއި ފިނިކަމުގެ ޝުއޫރެވެ.

އުފާވެރިކަމުގެ ޝުއޫރު ފާޅުކުރަމުން މާލޭގެ ރައްޔިތަކު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. "އަޅުގަނޑުގެ އެންމެ ގާތް ގަހެއް ކަމުގައިވާ ޔެލޯ ބެލް ފްލަވަރ ގަހެއް މާފަންނު މައިޒާނުގައި މޭޔަރ އާޒިމް އެ ވަނީ އިންދަވާފައެވެ." 

އޭނާ ލިޔުއްވަފައިވެއެވެ. ޔެލޯބެލް ފްލާވަރ ގަހަކީ އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި ވަރަށް ޚާއްޞަ މަޤާމެއް ދެވިފައިވާ ގަހެކެވެ. އެ ގަހުން އަޅުގަނޑަށް ދިރިއުޅުނު އާއިލީ ގެ ހަނދާންވެއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ކާފަގެ ހަނދާންތައް އާވެއެވެ.

އަޅުގަނޑު އުފަންވި ދުވަހު އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޭގައި އެ ލޮބުވެތި ކާފަ ޔެލޯ ބެލް ގަހެއް އިންދެވިއެވެ. އަދި އެ ގަސް ބޮޑުވަމުން ދިޔައީ އަޅުގަނޑާ އެކުގައެވެ. ގަހުން އަބަދުވެސް ކާފަ އެކުގައި ހުންނެވި ކަމުގެ އިހުސާސް އައުކޮށް ދެމުންނެވެ. ޔެލޯ ބެލް ފްލާވަރ ގަހަކީ އަބަދުވެސް އަޅުގަނޑާ އެކުގައި ކާފަ ވާކަމުގެ ހަނދާނީ ރަމްޒެވެ.

ޔެލޯ ބެލްގަހުން ކިހާ ރީތިކޮށް މާ ފޮޅުނުކަން އަދިވެސް ހަނދާންވެއެވެ. ގަހުން ވެރޭ ފަތްތަކާއި މާތައް ނަގަން ދުވާލަކު ދެފަހަރު ކުނިކަހަން ޖެހޭތީ ޝަކުވާކުރައްވާ މާމަގެ އަޑު އިވި އިވި ހުންނަ ހަނދާން އައުވެއެވެ. ނަމަވެސް އެއްގޮތަކަށްވެސް އެ ގަސް ނެތިކޮށްލުމަށް ކާފަ  ބޭނުންފުޅެއް ނުވިއެވެ. 

މިފަދަ ކުދިކުދި ކަންތައްތަކުން ވެސް ލިބިދޭ ހިތް ހަމަޖެހުމާ ފިނިކަމަކީ އަދައިގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ތަފާތު ބާވަތް ބާވަތުގެ ގަސްތަކާއި، މާތަކާއި، ގުޅިފައިވާ ހަނދާންތަކުން، ލޯބިވާ މީހުން އަޅުގަނޑުމެންނާ ގާތުގައި ބޭތިއްބޭ ކަމުގެ އިހުސާސް މޭޔަރ އާޒިމް އެގެންދަވަނީ މާލޭ ސިޓިގައި ކޮށްދެއްވަމުންނެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު މިމޭރުން ނުރުހުން ފާޅުކުރެއްވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރި މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް ރައީސް މުއިއްޒު ތަސްދީގުކުރެއްވުމުން އެކަން ކުއްވެރި ކުރައްވާ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައެވެ.

ރައްޔިތުންގެ އަޑަކީ ހިމޭން ކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ އެދޭގޮތަށް އަބަދުވެސް ނަސްރު ލިބޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވަނީ އަނިޔާވެރި ވެރިކަމުގެ ނިޒާމުތަކަށް ފާޑުކިޔުން މަނާކުރުމުގައި ފަހުން އޮތީ ނާކާމިޔާބު ކަމަށެވެ.

ދިވެހި ނޫސްވެރިންގެ 151 ނޫސްވެރިނާއި 51 މީޑިއާއިން ދެކޮޅުހަދާ ޕެޓިޝަަނެއް ހުށަހަޅާ އިހުތިޖާޖުކުރަމުން ދަނިކޮށް ދައުރުން ބޭރުގައި ޖަލްސާ ބާއްވައިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ދުނިޔޭގެ ޑިމޮކްރަސީ ދުވަހު ޑޮމޮކްރަސީގެ ހަމަތައް މުގުރާލާ ފާސްކުރި މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް ތަސްދީގުކޮށް ރައީސް މުއިއްޒު މިއަދު އެވަނީ ހުދުމުހުތާރުކަން ދައްކާފައެވެ. 

ވަޒީރުން އެމީހުންގެ މަގާމުގެ ގާނޫނީ ވާޖިބުތައް ބަހައްޓާފައި އެއް ރޮއްޖަށް ފޫގަޅައިގެން އެ ތިބެނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދިފާއަށް ކުޅޭށެވެ. 5 އަހަރުގެ ދައުރަކުން 2 އަހަރު ނިމިގެން މިދަނީ ކުރީ ސަރުކާރު ކިޔާލަ ކިޔާލާ ތިއްބައެވެ. ދެންމެ ދެންމެ ވެރިކަން ވެއްޓިދާނޭ ކަމަށް ގަންނަ ބިރެއްގެ ބޮޑުކަމުން މަގާމުގެ ޒިންމާ އަދާނުކޮށްވެސް ބަދަލު ހިފުމާއި ޖަދަލު ކުރުންނޫން ކަމެއް ވަޒީރުންނަށްވެސް ނުއޮންނަނީތާއެވެ. 

ގައުމީ މަސްލަހަތުގައި ކިތަންމެ ކުޑަނަވެސް އެއްޗެއް ކުރީގެ ރައީސަކު ބުނެލިޔަސް އެދެން ހަތަރެސްކަން ހަމަވީއެވެ. މުޅި ސަރުކާރު ދިފާއަށް ފައިބާ ރާގު ރާގަށް ހަމައެޅުވުން ނޫން ކަމެއް އެ ދެތިން ދުވަހު ކުރާކަށް އެހެން ކަމެއް ސަރުކާރަކަށް ނޯވެއެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. އަބަދުމެ ތިބެނީ ވެއްޓިދާނެ ކަމަށް ބިރުން ތުރުތުރު އަޅައަޅައެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ލޯތްބާއި އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ މުއިއްޒު ސަރުކާރު، ރައީސް ސޯލިހާއި އެމްޑީޕީދެކެ މިގަންނަނީ ހާދަ ބިރެކެވެ. މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލާ ގުޅިގެން ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއް ހަޖަމު ނުވެގެން މުއިއްޒުގެ ވަޒީރުންގަޑު ހީވީ އުޑުބޮލަށް ވެއްޓެން އުޅޭހެންނެވެ. މީޑިއާގެ ރޮނގުން އުޑެއް ބުޑެއް ނޭނގިތިބެ އަބުރު ބޮލަށްލައިގެން އަމިއްލައަށް ބަރަހަނާ ވިޔަސް ހެޔޮތާއެވެ. ޖަހާ ކޮންމެ ބޯޅައެއް ބައިކޮޅަށްވަދެ ބޮލާފޮށާ އެޅުނަސް ކޯތެޅުވެނިކޮށް ނިމުނީތާއެވެ. 

މުއިއްޒު ރުއްސުމަށްޓަކާ ގުނބޯ ހެދިގެން ތިޔަހެން ބުރުވާ އަޅިއަކުން ޢާއްމު ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީގައި ހީލަތުގެ ފަރުދާއެއް މިހާރަކު ނުދެމޭނެއެވެ. ރައީސް ޔާމީނުގެ ހިޔަނިން ހުސްގޮނޑި ދައްކައިގެން ވެރިކަމަށް އައިސް އިންޑިއާ ސިފައިންގެ ޔުނީފޯމް ބޭލިހެން އަބަދު އޮޅުވާލެވޭނެ ކަމަށް ހީނުކުރާށެވެ. މުއިއްޒު ރުއްސާ ލޮއްސަން ޖަހާހާ ބެރަކަށް ނަށާނީ ގުނބޯ ވަޒީރުންނާއި ކުލީ ކަލާސީންނާއި ގަހުރަމާނުންނެވެ. ގުނބޯ ވަޒީރުން އަޅިބުރުވި ވަރަކަށް ވެއްޓޭލެއް ވާނީ އަވަހެވެ.

މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓް ބިލުން އެންމެ ބޮޑަށް އުނިކަމަށް ޑރ. ސަވާދު ފާހަގަކުރައްވާ އެއްކަމަކީ މީޑިއާތައް އޭގެ އަމިއްލަ ޒާތުގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރުން ނުވަތަ މީޑިއާތައް ބައިވެރިވެގެން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް ގަބޫލުކުރެވި ބަލައިގެންފައިވާ ބައިނަލްއަގުވާމީ މިންގަނޑުތައް ބަލިކަށިކޮށްލާފައި އޮތް އޮތުމެވެ. މީޑިއާ އަމިއްލަ ޒާތުގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ގާނޫނު އަސާސީގެ ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުތަކާވެސް ހިލާފަށް، ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުން ހިންގޭ ރެގިއުލޭޓަރީ ނިޒާމެއް ތައާރަފު ކުރާ ކުރުމެވެ. 

ދޮގު ހަބަރާއި، އޮޅުވާލުމުގެ މައުލޫމާތާއި، ނުބައިކޮށް މައުލޫމާތު ދިނުމުގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ހާމަކަން ބޮޑު ހަގީގަތް ދެނެގަތުމުގެ ނިޒާމެއް ހުށަހެޅުމުގައި މީޑިއާ ރެގުލޭޓް ބިލް ވަނީ ނާކާމިޔާބު ވެފައިކަމަށް ޑރ. ސަވާދު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އަދަބު ދިނުމާއި ސެންސަރ ކުރުމަށް ދީފައިވަނީ މާބޮޑު އިސްކަމެއްކަން ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. 

އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ މީޑިއާތަކަށާއި އާންމު ހިދުމަތްތަކުގެ މީޑިއާތަކުގެ މިންގަނޑުތައް އެކަށީގެންނުވާ ގޮތެއްގައި ތަތުބީގު ކުރެފިއޮތް އޮތުމަކީ އެހާމެ ބޮޑު ގޯހެއް ކަމަށާއި ސޯޝަލް މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާ ގުޅޭ މާއްދާތައް ބިލުގައި ހިމަނާފައިވާތީ، މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގެ ނަމުގައި ސޯޝަލް މީޑިއާވެސް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭ ގޮތަށް އޮތްއޮތުމަކީވެސް އެހާމެ ބިރުވެރި ކަމެއްކަން ޑރ. ސަވާދު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމާއި، ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމާއި، ގާނޫނީ އިޖުރާއަތުގެ ހައްގުތަކަށް މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓް ބިލުން ގެނެސްފައިވާ ހަނިކުރުންތައް، ޤާނޫނު އަސާސީގެ 16 (ހ) ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 'އެކަށީގެންވާ ހަނިކުރުންތަކުގެ' މިންގަނޑުތަކަށް ނުފެތޭ ކަމަށްވެސް ޑރ. ސަވާދު ވިދާޅުވެއެވެ،

ޒާތްޒާތުގެ ކޮންޓެންޓް ހަދައިގެން މުޖުތަމައު ފަސާދަކުރުން ނޫންކަމެއް މުއިއްޒުގެ އައުވާނުން މީޑިއާގައި ނުކުރެއެވެ. ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ އާރާ ބާރުގައި ތިބެގެން ގާނޫނީ އޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން ކުރެވެން ހުރި ކަންކަން ނުކޮށް މާސްމީޑިއާ އާއި ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މީހުނަށް ވަގަށް ގޮވުމާއި ސާބިތު ނުހިފޭ ވާހަކަ ދައްކާ މުޖުތަމައު ފަސާދަ ކުރުމަކީ މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ ޒިންމާއެއް ކަހަލައެވެ. ވަޒީރުންނާއި ސިޔާސީވެރިންނާއި ބާނދީންނަށް އެހެން ކަމެއް ނެތްކަން ޔަގީންވާ ވަރަށް އެކްސް އިން އެކަނިވެސް ސާބިތުވާނެއެވެ. 

އަބުރު ރައްކާތެރިކުރާ ވާހަކަ ދައްކާ ސަރުކާރާއި މުއިއްޒުގެ އައުވާނުން ކުރީގެ ވެރިންގެ ބޮލުގައި ނާޅުވާ ތުހުމަތެއް ނެތެވެ. ތުހުމަތު ކުރެވޭ ވައްކަމެއް ހިޔާނާތެއް މައްސަލައެއް ނުބަލާ ތިބެ ހުއްޓާނުލާ ގޮވަނީ ވަގަށެވެ. ކުރީގެ ހުރިހާ ރައީސުންނާއި ވަޒީރުންނާއި ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިންނާއި އެނޫންވެސް ބޮޑެތި ތުހުމަތުތައް ސަރުކާރުން ކުރާ އެންމެން މިނިވަން ކަމާއެކު އެތިބީ ރާއްޖޭގައެވެ. އަބުރުކަތިލަން ނޫޅެ ހިތްވަރު ހުރިއްޔާ ތުހުމަތުތައް ބަލާ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅެއް އަޅާ ބަލާށެވެ. 

ލަންބާ ޗޯޅާ ވާހަކަ ނުދައްކާ ހިއްވަރެއް ހުރިއްޔާ ތުހުމަތުކުރާ މައްސަލަތައް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ބަލާ ކުށްވެރިވާ މީހަކަށް އަދަބު ދީބަލާށެވެ. ކުށުގެ ތުހުމަތުތައް ބަލާ ފިޔަވަޅުއަޅަން ސަރުކާރަށް އޮތީ ކޮން ހުރަހެއް ހެއްޔެވެ. ހުއްޓާނުލާ މީޑިއާގައި މީހުނަށް ވަގަށް ގޮވާ އަބުރުކަތިލާ ހެދުމުން އިންސާފު ލިބެނީ ހެއްޔެވެ. އިންސާފު ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި މީހުންގެ އަބުރަށް އަރައިގަތުމަށް މީޑިއާގެ ބޭނުން އެންމެ ބޮޑަށް ހިފަނީ މުއިއްޒު ސަރުކާރުންކަން އެކަކަށްވެސް އޮޅިފައެއް ނެތެވެ.

ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރަން މާތް ރަސްކަލާނގެ ގަންދީ ހުވާކޮށްގެން ތިބީ މުއިއްޒާއި މުއިއްޒުގެ އައުވާނުންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކަށް އަރައި ގަންނަމުން ދައުލަތް ލޫޓުވަމުން ހިންގާ ޖަރީމާތައް ފޮރުވަން އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ނަމުގައި މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ކާކުގެ ކޮން އަބުރެއް އޮވެގެން ހެއްޔެވެ. ލޫޓުވުންތައް ފޮރުވަން ނޫސްވެރިކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ހަދާ ގާނޫނަކުން އަދަބުދެވޭ އަބުރުކިޔުގައި ވެސް ތިބޭނީ މުއިއްޒުގެ ސިޔާސީ ވެރިންނާއި މުއިއްޒުގެ މުސާރަވެރި އަޅުކުދިންނެވެ. 

ބައިނަލްއަގުވާމީ ޑިމޮކްރަސީ ދުވަހާ ގުޅުވައިގެން ރައީސް މުއިއްޒު ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓަކަށް ޓެގް ކުރައްވާ ރައްދު ދެއްވަމުންާއި ކޮންޓްރޯލް ބިލާ ގުޅިގެން އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕަރސަން ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާފައި ވަނީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ އިހުސާސެވެ. ހާމަކޮށް ދެއްވާފައި ވަނީ ގައުމުގެ ވިންދު ހުރި ގޮތެވެ. 

އޮނަރަބަލް ވިދާޅުވަނީ ދިވެހި ރައްޔިތުން އެންމެންގެ ކިބައިން އެމްޑީޕީ އެދި ގޮވާލަނީ އަނިޔާވެރި ކޮންޓްރޯލް ބިލާ ދެކޮޅަށް ގުޅިގެން އިހުތިޖާޖު ކުރުމަށެވެ. ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި ނުކުމެ ހަރަކާތްތެރިވުމަށެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒް ވިދާޅުވާހެން ބައިނަލްއަގުވާމީ ޑިމޮކްރަސީ ދުވަހު މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް ފާސްކުރަން ކުރި މަސައްކަތުން މުއިއްޒުގެ ގޮށްމުށުގެ ބޮޑުކަން ރައްޔިތުންނަށް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. 

ނޫސްވެރިކަން ކޮންޓްރޯލްކުރާ ގާނޫނާ ގުޅޭގޮތުން ކަންބޮޑުވުންތައް ހާމަކުރުމަށް ނުހަނު މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ ނޫސްވެރިންގެ އަޑުއަހައި ކޮންޓްރޯލް ބިލް ބާތިލުކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ގޮވާލަ ގޮވާލާ އޮއްވާ ގަދަބަދަވި ކަމުގައި ބިލްފާސްކޮށް އެވަނީ ނިންމާފައެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިގެން މިދަނީ މިނިވަން މުއައްސަސާތައް ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ރޫޅާލެވި، ޝަރުޢީ ދާއިރާ ގަދަބާާރުން އޮބިއަޅުވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ވެރިކަން ހިންގާ ފަރާތުގެ ފުރިހަމަ ބާރުގެ ދަށަށް ވެއްޓިގެން ދިޔަ މަންޒަރުކަމަށް އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒް ވިދާޅުވާ ވިދާޅުވުމަކީ ހައްގު ތެދެވެ. ފައްޔާޒް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި ކޮންޓްރޯލްބިލަކީ ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ހުއްޓުވައި، ނޫސްވެރިކަމަށް ބިރުދެއްކުމަށް އެޅޭން ދެން އޮތް ފިޔަވަޅެވެ.

އަމިއްލަ ގާބިލްކަމެއް ނެތިއްޔާ އެހެން މީހުންގެ ވާހަކަ ނުދައްކާ މަޑުން ހުރިއްޔާ މާ ތާހިރު ވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އަމީރު ވިދާޅުވީ ކޮވިޑާއެކު ނަގަން ޖެހުނު ދަރަންޏަކީ ގައުމު ސަލާމަތްކޮށް، އަމިއްލަ ފަރުދުންނާއި ވިޔަފާރިތައް ސަލާމަތްކުރަން ކޮންމެހެންވެސް ކުރަންޖެހުނު ކަމެއް ކަމަށެވެ.

ގްރޭޓާ މާލެ ކަނެކްޓިވިޓީ ބްރިޖް އަކީ މުޅި މާލެ ސަރަހައްދުގެ އިގްތިސާދު އެއްކޮށް ބަދަލުކޮށްލައި، އިޖްތިމާއީ ގިނަ ކުރިއެރުންތައް ގެނުވާނެ ޕްލޭންތަކާއި އެކު ފެށުނު މަސައްކަތެއް ކަމަށް ވެސް އަމީރު ވިދާޅުވިއެވ. ބްރިޖްގެ ލޯނަކީ 5 އަހަރުގެ ގްރޭސް ޕީރިއަޑަކާއި އެކު 25 އަހަރުން ދައްކަންޖެހޭ އަގު ހެޔޮ ލޯނެއް ކަމަށް ވެސް ކުރީގެ މާލީ ވަޒީރު ވިދާޅުވިއެވެ. 

މިހާރު ސަރުކާރުން ހައުސިންގ އަޅަން މަސައްކަތް ކުރަނީ މާލެ ކޮމާޝަލް ޕޯޓް ގުޅިފަޅަށް ރިލޮކޭޓްކޮށް، މާލެ ޕޯޓް ސަރަހައްދު ތަރައްގީކުރަން ހުރި ފައިސާއިން ކަމަށްވެސް އަމީރު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ ގުޅިފަޅު އެއްކޮށް ހިއްކައި، ގިރާވަރު ހިއްކުން ނިންމައި މީހުން އާބާދުކުރުމުގެ މަސައްކަްތް މިހާރު ފެށެންވާނެ ކަމަސްވެސް އޮނަރަބަލް އަމީރު ވިދާޅުވިއެވެ. އެ ޕްލޭންތައް ހުންނާނީ ކުރިން ހަދާފައި ކަމަށް އަމީރު ވިދާޅުވެއެވެ.

އިގްތިސޯދީ ވަޒީރުގެ ވާހަކަތަކައް ރައްދުދެއްވާ ކުރީގެ މާލީ ވަޒީރު އައްސަވަނީ ޑިވެލޮޕްމެންޓް ބޭންކް ކޮބާތޯއެވެ. ފައިނޭންޝިއަލް ސެންޓަރޭ ކިޔައިގެން ގެނައި 8$ ބިލިއަން ޑޮލަރު އިންވެސްޓްމެންޓް ކޮބައިތޯއެވެ. އެހެން އެކަންކަން ހުރިއްޔާ މާ ބޮޑު ދަތި ކަމެއް ހުރެގެން ނުވާނެތާއޭ ވިދާޅުވެ އަމީރު ވިދާޅުވަނީ އެންމެ 2 އަހަރު ތެރޭ 30 ބިލިއަނުން ގައުމު ދަރަނި ވެރި ކުރިއިރު ކުރެވުނު މަސައްކަތެއް ފެންނަ ދިވެއްސަކު ނެތް ކަމަށެވެ.

އިންފްލޭޝަން މައްޗަށް ގޮސް، އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ދިރިއުޅުން ހަނާވެ، ވިޔަފާރިތައް ބަނގުރޫޓްވާ އިރުވެސް އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު އުޅުއްވަނީ ފޮނި ބައިސާ ކެނޑުމުގައިކަމަށް ކުރީގެ މާލީ ވަޒީރު ވިދާޅުވިއެވެ. 

މޭޔަރ ވިދާޅުވަނީ " އެއީ މިނިވަން ހިޔާލުގެ ވާހަކަ. މިނިވަން ދުލުގެ ވާހަކަ. މިނިވަން ގަލަމުގެ ވާހަކަ " ކަމަށެވެ. މޭޔަރ އާޒިމު ވިދާޅުވަނީ އެއް އަޑަކުން އެގިވަނީ ނޫސްވެރި ކަމުގެ ވާހަކަ ކަމަށާއި ބަސްބުނުމުގެ ހައްގުގެ ވާހަކަ ކަމަށެވެ. 

މަގުމަތީގައި ތިބެ އެއް އަޑަކުން ގޮވަމުން އެދަނީ އަޅުވެތިކަމުގެ ކުރިމަތީގައި ދިވެހިން ކުޑަކަކޫ ނުޖަހާނެ ކަމުގެ ވާހަކަ ކަމަށާއި ރައްޔިތުން އޮބިއަޅާ ނުހިފެހެއްޓޭނެ ވާހަކަ ކަމަށްވެސް އާޒިމު ވިދާޅުވިއެވެ.   

ރައްޔިތުންނަށް ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވާ އަސާސީ ހައްގުތައް މިއަދު ފާސް ކުރި ގާނޫނުން ނިގުޅައި ގެންފިކަމަށްވެސް މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ. އެތައް ދުވަހެއްގެ މިންނެއް މަސައްކަތާއި އެތައް ބައެއްގެ ގުރުބާނީން ހޯދި މިނިވަންކަމުގެ ހައްގު އަދުގެ ސަރުކާރުން ނިގުޅައިގަތީ ދިވެހިންގެ އާދޭސްތަކަށް ބީރު ކަންފަތެއްދީ ރައްޔިތުން މަގުމަތިކޮއްފައި ކަމަށްވެސް އާޒިމް ވިދާޅިވިއެވެ. 

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް ފާސްކޮށް ތަސްދީގު ކުރިޔަސް އެ އަނިޔާވެރި ގާނޫނަށް ބޯނުލެބުމަށް މޭޔަރ އާޒިމް ވަނީ މީގެ ކުރިން އިލްތިމާސް ކުރައްވާފައެވެ. 

މަޖިލީހުގައި ރައީސް މުޢިއްޒު، އެ މަނިކުފާނުގެ ޕާޓީއަށް ލިބިފައިވާ ސުޕަރ މެޖޯރިޓީ ބޭނުން ކުރައްވައިގެން، "މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލު" ކަމަށް ކިޔާ ބިލެއް އަވަސް އަވަހަށް ފާސްކުރައްވައިފި ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. " މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ނިމުމަކަށް އައުމުގެ ނިޝާނެއް" ކަމަށް ކުރީގެ ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވެއެވެ.

ނޫސްވެރިންނާއި، އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކާއި، މީޑިއާ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި އަދި ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ އިހުތިޖާޖުތަކާ ދެކޮޅަށް، މި ބިލު މަޖިލީހުން ފާސްކުރެވުނު ރޭވުންތެރި ގޮތުން، ސަރުކާރުން ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ހައްގުތަކަށް ދެއްވާ އަހައްމިއްޔަތުކަން ކުޑަކަން ހާމަވެގެންދާ ކަމަށް ވެސް ކުރީގެ ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ކުރެވޭ ފުރައްސާރައަށް ބޯނުލަނބާނެ ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. އެމްޑީޕީން ހުރިހާ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ އިޖްތިމާއީ އަދި ސިޔާސީ ހައްގުތަކަށްޓަކައި ސާބިތުކަމާއެކު ކުރިއަށްދާނެ ކަމާށާއި ނުހަނު ބާރަށް މަސައްކަތް ކުރާނެ ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރުމާ ގުޅިގެން އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ދިވެހި ސަރުކާރުން މިނިވަންކަމުގެ ބަދަލުގައި ބިރުވެރިކަން މިއަދު ހިޔާރުކޮށްފިކަމަށެވެ.

ނޫސްވެރިންގެ އަޑު ކަނޑުވާލާ ސަރުކާރަކީ ހަގީގަތާއި ކުރިމަތިލުމުގެ ހިތްވަރު ގެއްލިފައިވާ ސަރުކާރެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައުމު ކުރިމަތިލާންޖެހިފައިވާ ހީނަރުކަން ރަނގަޅުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެމީހުން ( ސަރުކާރުން) މަސައްކަތް ކުރަނީ އެމީހުން ޖަވާބުދާރީކުރުވާ އަޑުތައް ހިމޭންކުރުމަށް" ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

މީޑިއާގެ އަނގަ ބަންދުކުރަން މަސައްކަތްކުރި އެއްވެސް ސަރުކާރެއްގެ ނިމުން ރަނގަޅުވެފައި ނުވާކަމަށް ތާރީހު ސާފުކޮށް ދައްކައިދޭ ކަމަށްވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

މިނިވަން މީޑިއާއާއި، ޑިމޮކްރަސީއަށް ތަބާވާ ކޮންމެ ދިވެއްސަކާއެކު ވަކިވެގެން އެމްޑީޕީ މެންބަރުން ތިބޭނެކަމަށް ވެސް އެމްޑީޕީގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން މިއަދު ވަނީ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް ފާސްކޮށްފައެވެ، 

ފުލުހުން ވަނީ ބައެއް ނޫސްވެރިންގެ ބޮލުގައި ކަކޫ އަޅާ އަންނައުނަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންދީފި އެވެ. އަނިޔާކޮށް ބައެއް ނޫސްވެރިންގެ ހަށިގަނޑުން ފުލުހުން ލޭ އޮހޮރުވާލާފައިވެސްވެއެވެ.

އަނިޔާކޮށްގެން ގަދަބާރުން ނޫސްވެރިން ފަހަތަށް ޖެއްސިޔަސް މުޒާހަރާ ހުއްޓާނުލައި ކުރިއަށް އެބަދެ އެވެ.

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރާ ބިލާ ދެކޮޅަށް މިއަދު ހެނދުނުއްސުރެ ނޫސްވެރިން ދަނީ މުޒާހަރާ ކުރަމުންނެވެ.

ނޫސްވެރިން މުޒާހަރާ ކުރަމުން ދަނިކޮށް ސަރުކާރަށް ތާއީދު ކުރާ  ބަޔަކު ވަނީ މަޖިލިސް ކައިރިއަށް އެއްވެ މުޒާހަރާއެއް ކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް ފުލުހުން އެ މުޒާހަރާއަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނާޅަ އެވެ.

ފުލުހުންގެ ޝިކާރައަށްވީ ނޫސްވެރިންގެ ތެރޭގައި އެމްޖޭއޭގެ އިންތިހާބީ ރައީސް އަހްމަދު ނާއިފާއި އިންތިހާބީ ނައިބު ރައީސް މުހައްމަދު ޝަހްޒާން ހިމެނެ އެވެ.

ނޫސްވެރިކަމުގެ ތެރެއިން މަޝްހޫރުކަން ހޯދައިގެން މަގާމާއި އިއްޒަތާއި ފައިސާ ހޯދައިގެން ނޫސްވެރިކަން މަރާލަން ނިކުތް ނިކުތުމަކީ ދުވަހަކުވެސް މާފްކުރެވޭނެ ކަމެއްނޫނެވެ. ވެރިކަމުގެ އާރާބާރު ކެނޑުމުން މަތިހަށި ނަގާފައި ނިކުމެ މާ ފުންނާބު އުސް ތަޖުރިބާކާރު ނޫސްވެރިންނަށް ވެގެން ދެން ނޫޅެއްޗެވެ.

ދިވެހި ނޫސް ވެރިކަމުގައި އޮޅުއަޅައިގެން ހާސިލުކުރަން ތިޔަ އުޅޭ މަގުސަދެއް ހާސިލެއް ނުވާނެއެވެ. ދިވެހި ނޫސްވެރިކަމުގެ ކުލަކުލައިގެ ގަލަމާއި އެވޯޑް ހޯދައިގެންތިބެ ނޫސްވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް އެކިޒާތުގެ ބަހަނާ ދައްކަނީ މިނޫން ދުވަހެއް ނާންނާނެ ކަމަށް ހެއްޔެވެ. 

ޝަހުސު އޮޅުވާލައިގެން ޝަހީބުމެން ނާސިގެތަކަށްވަދެ އަމަލީގޮތުން އެތަންތާ ކޮށްއުޅޭހާ ކަމެއް ކޮށްފައި ނިކުމެ ނޫސްވެރިކަމުގެ ނިވަލުގައި އަމާންކަން ހޯދި ހަނދާނެއް ނެތެވެ. ޝަހީބުމެންގެ ތުހުމަތުތައް ރައްދުވި ފަރާތްތަކުން އޭރު ދޮގުކުރިއެވެ. އެ ދުވަހު ޝަހީބުމެން ސިލްސިލާކޮށް ހެދީ ދޮގުކަމަކަށް ނުވިއެވެ. 

ކޯޓުން ސުރުހީއާއި ކޮންޓެންޓް ދިން ވާހަކަ މިއަދު މުންޑޫމެން ދައްކަން ލަދު ނުގަންނަކަމެވެ. މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ކުރުމުގެ ސަބަބުން އަދަބު ލިބި ނޫސްވެރިންނާއި ނޫސްވެރިކަމުގެ އަގުވައްޓާލި މުންޑޫމެން މަގާމަށްޓަކާ ނޫސްވެރިކަން ފުޑާލަން ނިކުތުން މާހުތުރެވެ. 

ދެފަހަރެއްގެ މަތީން ދައުލަތުގެ މީޑިއާ ނޮޅާކައި ފުރައިގެން ތިބިކަމުގެ ތުހުމަތުގެ އިނގިލި ދިއްކުރެވޭ މީސްމީހުން ސަރުކާރުގެ މައުލޫމާތާއި ހަބަރު ފެތުރުމުގެ ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅަން ތިބެގެން ވައްކަން ފޮރުވަން މީޑިއާ ގައިދުކުރަން އުޅުމަކުން ހައިރާނެއް ނުވެއެވެ. 

މީޑިއާގެ ކުރިއެރުމާއި ހިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކޮށްނުދީ އަސްވާޑާއި ހަލީލާއި ޝަހީބާއި މުންޑޫމެން ނިކުމެ ކޮންޓްރޯލު ބިލު ދިފާއުކުރަން އަޅުވާ ހަމަ ގަބޫލު ކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ. މީޑިއާގެ ހެވާ ލާބައަށް އެ މީހުން އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްދީފާނެ ކަމަށް މިނިވަން މީޑިއަކުން އުންމީދެއް ނުކުރާނެއެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވަނީ އެންމެހައި މީޑިއާތައް ސަރުކާރުގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ކޮމިޝަނެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނައުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާފައިވާ މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމާއި ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަށް ސީދާ ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިކުރުވާ ބިލެއް ކަމަށެވެ.

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލަކީ ޖަވާބުދާރީވުމާއި ހާމަކަން އިތުރުކުރުމަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ ބިލެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވެއެވެ. " އެހެނެއް ކަމަކު، މިއީ ދެކޮޅު އަޑުތައް މަރާލައި، ހަމައެކަނި ސަރުކާރުގެ ވާހަކައާ އެއްގޮތަށް ވާހަކަދައްކާ ފަރާތްތަކަށް އިނާމު ދިނުމަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ ބިލެއް" ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ޑިމޮކްރަސީ ދުވަހު، ސަރުކާރަށް ރައީސް ސޯލިހު ގޮވާލެއްވީ ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުން ތަކަށް އިހުތިރާމްކޮށް، ޑިމޮކްރަސީގެ އަސާސްތައް ދެމެހެއްޓުމަށާއި، އަސާސީ ހައްގުތަކުގެ ކަރާމާތާއި ހުރުމަތް ރައްކާތެރިކުރުމަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ޖުޑިޝަރީއަކީ އަކީ މިހާރު މިނިވަން މުއައްސަސާއެއް ނޫން ކަމަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކިޔަމަނުގެ ދަށުގައި ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ރައީސްކަން ވެސް ކުރައްވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ ރައީސް ވިދާޅުވެއެވެ.

އަޑުއުފުލާ މީހުންނަށް ބިރުދެއްކުމާއި ފުރައްސާރަކުރުން ކުރިމަތި ކުރުވާކަމަށްވެސް ކުރީގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ޝާހިދު ވިދާޅުވެއެވެ. 

އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލްކުރާ ނުރައްކާތެރި ބިލަކީ ދިވެހިންނަށް ހަގީގަތް އެނގުމުގެ ހައްގާ ދެކޮޅަށް ސީދާ އަމާޒުކޮށްފައިވާ ހަމަލާއެކެވެ. " ނޫސްވެރިކަން ބަނދެވޭ ހިނދު، ފާޑުކިޔާ މީހުންގެ އަޑު މަޑުކުރެވޭ ހިނދު، އިންސާފު ސިޔާސީކުރެވޭ ހިނދު، ޑިމޮކްރަސީ އަނދިރީގައި މަރުވެދެއެވެ" އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ޑިމޮކްރަސީ އާއި ރަހުމަތްތެރި ޔޫރަޕިއަން ކޮމިޝަނާއި ކޮމަންވެލްތާއި އދ ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނާއި އދ އިންސާނީ ހައްގުތަކާބެހޭ ޖަމްައްޔާއަށާއި އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ ޖަމްއިއްޔާއަށް އދ ގެ ކުރީ ރައީސް ގޮވާލައްވަނީ ޑިމޮކްރަސީގެ ހައްގުގައި ދިވެހި ރައްޔިތުންނާއިއެކު ތެދުވެ ތިބުމަށެވެ.

ނޮވެންބަރު 11 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހުވާ ކުރާގޮތަށް ކަންކަން ތަރުތީބު ކުރާ ވާހަކަ މުއިއްޒު ދައްކާތާ ކިތަންމެ ދުވަހެވެ. ހަމައެހެން ހަރަދު ކުޑަ ކުރުމުގެ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބާއި ރިޔާސީ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުގެ ވިސްނުން މުއިއްޒު ވަނީ އެތައް ފަހަރަކު ހިއްސާ ކޮށްފައެވެ. 

އިންތިހާބު ތަކަށް ހިނގާ ހަރަދު ކުޑަކުރުމަކީ ރައްޔިތުން ލޮލުން ބޮލުން އެދޭނެކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ހަރަދު ކުޑަ ކުރުމުގެ ނަމުގައި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި މަޖިލިސް އިންތިހާބު އެއްކޮލުމަށް ނިންމާ ދައުރު ދަންމާލުމަށް ޖާގަ ހޯދުމަކީ މުއިއްޒުގެ ހީލަތްތެރި ރޭވުމެވެ. 

ދައުރު ދަންމާ ވާހަކަ ނުދައްކާ ރައްޔިތުގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއްގެ ތެރެއިން ދައުރު ދަންމާލުމަކީ މުއިއްޒު މުޅި ވިސްނުން ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގާނީ މަޖިލިސް އިންތިހާބާއި ރިޔާސީ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަށެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުގެ ފެންނަ ނުފެން ވޯޓު ނެގުމުގައި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮލުމުގައި ދިމާވާ ދުސްތޫރީ އަދި ގާނޫނީ މައްސަލަތަކަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ހައްލު ހޯދާދޭން ޖެހޭނެކަމަށް ބަޔާން ކޮށްގެން ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެން ވޯޓު ނެގުމުން އެ ނިމުނީތާއެވެ.

ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަށް ރުހުން ހޯދުމުގައި ދައުރު ދަންމާލުމާއި ދައުރު ކުރުކޮށްލުމުގެ ވާހަކައެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބާއެކު ރިޔާސީ އިންތިހާބު ބޭއްވުމަށްޓަކާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ 5 އަހަރުގެ ދައުރު ހަމަވަންދެން ރިޔާސީ އިންތިހާބު ފަސްކޮށްލާނީއެވެ. ދައުރު ދަންމާލަނީއެއް ނޫނެވެ.

ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި މަޖިލިސް އިންތިހާބު 2028 ގައި ބާއްވައިގެން އިންތިހާބުވާ ރައީސަކު ނޮވެންބަރ 11 ގައި ހުވާ ކުރަންޏާ ރައީސް މުއިއްޒަށް ވެރިކަމުގައި ފުރިހަމަ ފަސް އަހަރެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން އޭރަކުން މިހާރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ވެސް ދައުރު ފުރިހަމަ ނުވެ މަދުވެގެން 6 މަހަށްވުރެ ގިނަދުވަސް ގެއްލިގެންދާނެއެވެ. އެހެނީ މިހާރު އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ދައުރު ހަމަވާނީ 2029 ވަނަ އަހަރު މެއި 28 އަށެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ރިޔާސީ ދައުރު ހަމަވާނީ 2028 ނޮވެންބަރ 17 އަށެވެ.

ފުރިހަމަ އާރާއި ބާރުގައި މުއިއްޒު ހުރެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެގަ މެޖޯރިޓީ އޮވެ ޕީއެންސީއަކުން އެކަމެއް އެހެނެއް ނުކުރާނެއެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްގެން އިންތިހާބު ބާއްވަންޏާ މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށާއި މުއިއްޒަށް ފައިދާ ބޮޑީ 2029 ގެ ކުރީކޮޅު އިންތިހާބު ބޭއްވުމެވެ. އޭރުން މުއިއްޒަށް ރައީސް ކަމުގައި އިތުރު އެއް އަހަރު ހުރެވޭނެއެވެ. މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށްވެސް 5 އަހަރުގެ ދައުރު ފުރިހަމަ ކުރެވޭނެއެވެ.

ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ހުއްޖަތް ރައްޔިތުންނަށް ދައްކައިގެން ދެ އިންތިހާބު އެއްކުރެވި ނޮވެމްބަަަަަަރ 11 ގައި ރައީސަށް ހުވާކުރެވޭ ގޮތް އޭރުން އޮންނާނީ ވެފައެވެ. އާހިރުގައި ރައްޔިތުންނަށް އެހެން މަންޒަރެއް ދައްކައިގެން މުއިއްޒު ކުރަން އުޅޭކަމަކީ އިންތިހާބަކަށް ނުގޮސް ވެރިކަމަށް އަހަރެއް އިތުރު ކުރުމެވެ. 

ބ. ދޮންފަނު ގެ އިހުތިސޯސްގެ ގޮތުގައި ގާނޫނީ ގޮތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރަަހައްދުގައި ފީނާ އެ ސަރަހައްދުގެ ގުދުރަތީ މުއްސަދިކަމުގެ ފައިދާ ނަގައިގެން ވިޔަފާރި ކުރުމަކީ އާއްމު ކަމެކެވެ. ދޮންފަނުގެ ފަރުގެ މުއްސަދިކަމުގެ ފައިދާ ހުއްޓާނުލާ ނަގަމުން ދާއިރު ދޮންފަނަށް އެކަމުން ކުރާ ކުޑަވެސް ރާހަތެއް ނޯވެއެވެ. 

އެންމެފަހުން އެކަން ބޮޑުވެ ދޮންފަނުގެ އިހުތިސޯސްގައި ހިމެނޭ ސަރަހައްދަށް ފީނާ އެ ސަރަހައްދުގެ ފައިދާނެގުން ދޮންފަނު ކައުންސިލުން މަނާކުރުމުން ހީވީ އެހެން ކަމެއް ހެންނެވެ. ދޮންފަނުގެ އިހުތިސޯސުން ފައިދާނެގުން ހުއްޓުވުމަށް ދޮންފަނު ރައްޔިތުން ދޯނިފަހަރުގައި ނިކުތުމުން އެކަމަކީ ބައެއްގެ ހައްގުތަކަކަށް އަރައިގަތުން ކަމަށްވެއްޖެއެވެ. 

ހަނިފަރުބޭ ނޫނަސް ދޮންފަނު ހައުސް ރީފް އަކީ ދެވަނައެއް ނެތްފަދަ ގުދުރަތީ ދިރުންތަކުން މުއްސަދި ވެއްޓެކެވެ. ވެލަޔާއި ކަހަނބުން މުއްސަދި މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަވަރުގެ ހިތްގައިމު ފަރެކެވެ. ފަތުރުވެރިންނަށް ފިސާރި މަގުބޫލު މާހައުލެކެވެ.

ޔުނެސްކޯ ބަޔަސްފިޔަރ ރިޒާވަށް ގެއްލުމެއް ވެދާނެތީ ދޮންފަނު ރައްޔިތުންގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ދޮންފަނު ބިން ހިއްކޭކަށްނެތެވެ. ދޮންފަނު ފަރުގެ ގުދުރަތީ މުއްސަދިކަމުގެ ފައިދާ ނަގައިގެން ދޮންފަނަށް އެއްވެސް އަގެއް ނުދައްކާ އެހެން ބަޔަކު އާމްދަނީ ހޯދާއިރު އެކަން ހުއްޓުވުމުގެ ހައްގެއްވެސް ދޮންފަނު ރައްޔިތުންނަކަށް ނެތެވެ. 

ދޮންފަނު ރައްޔިތުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދާދިނުމަށް ބިންހިއްކަން ރައީސް މުއިއްޒު ވައުދުވެ ދޮންފަނު ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީގައި ބާރަށް އަތްޖަހާފައި މަސައްކަތް ބަޔަކާ ހަވާލުކުރުމަށް ފަހު ބިން ހިއްކުން ހުއްޓާލައިގެން ސަރުކާރުން އެއޮންނަނީ ހިރުވާތަން ކަހާވެސް ނުލައެވެ. ދެވަނަ ވިސްނުމަކަށްގޮސް ދޮންފަނު ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުމަށް ހައްލެއް ހޯދާދޭނަމޭވެސް ހިތަށް ނާރައެވެ. 

ދޮންފަނު ރައްޔިތުން ކަނޑުމަތީގައާއި ރަށުތެރޭގައި ސިލްސިލާކޮށް މުޒާހަރާ ކުރަމުން ދާތާ ހަފުތާއެއް ވާންދާއިރުވެސް ރައީސް މުއިއްޒު އެޅުއްވަނީ ނޫސްވެރިން ނުބަނދެވިގެންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހައިގެން ރައްޔިތުން އެދޭގޮތަށް ކަންތައްކޮށްދޭ ސަރުކާރެކޭ ބުނެ ދޮންފަނު ރައްޔިތުންނަށް ދޯކާދީ ދޮގުހަދާފައި ދޮންފަނު ރައްޔިތުންގެ އަޑުނީވޭހާ ރައީސް ބީރުވެފައި ކަނުވެފައި މަންމަނީ ހެއްޔެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ދޮންފަނު މީހުންތިބީ ކޮޅެއްގައި ނުޖައްސާ ދޫދޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ.

ހަނިފަރުބޭ ސަރަހައްދުން ފެންނަ އެންމެހާ އެންމަޑި އާއި ފެހުރިހީގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި އާއި އެކިވަގުތު ތަނުގައި އަޅާ އޮއިވަރާއި ތަނުގެ މުއްސަނދިވެށި އެންމެ ރަނގަޅަށް ދަންނަނީ ދޮންފަނު މީހުންނެވެ. އެތައްސަތޭކަ އަހަރެއް ވާންދެން އެތަން ތަޖުރިބާކުރީ ދޮންފަނު މީހުންނެވެ. ވަންދޫމާފަރު އަޑީތެރެއިން އެންމަޑި އާއި މިޔަރާއި ފެހުރިހި ހިފާ ފަޅައިގެން އޭގެން ތެޔޮ އުފައްްދާ އޮޑިދޯނި ފަހަރަށް އެޅި ޒަމާންވެސް ދޮންފަނު މީހުންވަނީ ތަޖުރިބާކޮށްފައެވެ. 

ހަނިފަރުބޭ ގެ ގުދުރަތީ މުއްސަނދި ވެށީގެ ހަގީގަތް ތިމާވެށި ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ނަމުގައިއުޅޭ ޖަމާއަތްތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ދޮންފަނު މީހުނަށް އެނގޭކަން ފަހަރުގައި ބަޔަކަށް ނޭނގި އޮވެދާނެއެވެ. އެހެނަސް މުޅި ބ. އަތޮޅު މިކަމަށް ހެކިވާނެއެވެ. ހަނިފަރާއި ހަނިފަރުބޭ އާއި ދޮންފަނާއި ގުޅި ލާމެހިފައިވާކަން ސަރުކާރަށާއި ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރާ މީހުނަށް ވަޒަން ކުރެވުނީ ދޮންފަނު ބިންހިއްކުމާ ޖެހުމުންނެވެ. 

ކަނޑުގެ ދިރުންތަކުން މުއްސަނދި ހަނިފަރުބޭ ސަރަހައްދުގެ ފޮނި މީރުކަން ރާއްޖެއަށް މިހާރު ލިބެމުން ދާކަމީ ދެބަސް ނުވެވޭނެ ހަގީގަތެކެވެ. އަނެއް ކޮޅުން ބ. އަތޮޅުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ގުދުރަތީ މުއްސަނދިކަން ބޭނުން ކުރުމުގައި ހަމަހަމަކަމާއި އިންސާފެއް ނެތްކަމީވެސް ގަބޫލު ކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތެކެވެ. ކުޑަމިނުން ދޮންފަނާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ހަނިފަރުބޭ ބަޔަސްފިއަރ ރިޒާވް ބެލެހެއްޓުމާއި އޭގެން ނަފާވެރިކަމެއް ހޯދުމުގެ ހަނި ފުރުސަތެއް ވެސް ދޮންފަނަކަށް ނެތެވެ.

މެދު އިރުމަތީގެ ތެލުގެ ވަސީލަތައް އެމެރިކާއިން ގަދަވެގެންފައި ވާގޮތަށް، ދޮންފަނު ފަރާއި ދޮންފަނު ބޭރާއި ހަނިފަރާއި ހަނިފަރު ބޭ ފަދަ ބ. އަތޮޅުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ މަންފާގެ މައްޗަށް އަތޮޅުގެ ވަކި ބަޔަކު ވެރިވެގަތުމަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ. ދޮންފަނު ރައްޔިތުންނަށް ހައްގުވާ މިންވަރު ނުދީ ދޮންފަނު ރައްޔިތުން ގުރުބާންކޮށްގެން އެހެން ބަޔަކަު އެ ތަނުން މަންފާ ހޯދުމަކީ ކޮންފަދަ ބޭއިންސާފެއް ހެއްްޔެވެ. 

ހަނިފަރުބޭ އަށްޓަކައި ދޮންފަނު ރައްޔިތުންނާއި ދޮންފަނު ގުރުބާން ކުރަންޖެހޭހެން ހަނިފަރުބޭ ގެ އެންމެ ބޮޑު މަންފާއެއް ކުރަން ޖެހޭނީ ވެސް ދޮންފަނަށެވެ.

މިނިވަން މީޑިއާ ތަޅުއަޅުވާ ބިލު ފާސް ކުރިޔަސް އެ ބިލަށް އެއްވެސް ބޭފުޅަކު ތަބާ ނުވުމަށް ގޮވާލައްވަމުން މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް އެހެން ވިދާޅުވީ ހިޔާލާއި ފިކުރު ކަފުނަށް ނަމުގައި ނޫސްވެރިން ބޭއްވި ފޯރަމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުންނެވެ. 

މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވީ މެންބަރުންނާއި ވެރިން ހަމަ މަގަށް އަޅުވަން ތިބީ ރައްޔިތުން ކަމަށެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަނގައިގައި މަލަން އެޅުވުމުން ނިކުންނަ ނަތީޖާ ގޯސްވާނެ ކަމަށް ވެސް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ. ރައްޔިތުންނަށް މިނިވަން ކަންމަތި އުޅެވެން ޖެހޭނެ ކަމަށާއި މިނިވަންކަމަށް ހުރަސް އެޅޭ އެއްވެސް ބިލަކަށް ތަބާ ވާން ނުޖެހޭނެ ކަމަށްވެސް މާލޭ މޭޔަރ ރޭގައި ވިދާޅުވިއެވެ. 

މިނިވަން ކަންމަތީ ބޭނުންވާ ވާހަކައެއް ދެއްކުމުގެ މިނިވަންކަން އޮންނަންޖެހޭނީ ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް އެކަނި ނޫންކަމަށާއި ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްވެސް އެ މިނިވަންކަން އޮންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް މޭޔަރ ވިދާޅުވިއެވެ. މަގާމުތަކަށް މީހުން އައްޔަން ކުރަންވާނީ ވެސް އާންމު ރައްޔިތުންނާއި މީޑިއާތައް މިނިވަންކޮށް ބާއްވާފަ ކަމަށާއި އެނޫންގޮތަކަށް އެކަން ވާނަމަ އެއި ރަނގަޅު މަގަކުން ދާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް އާޒިމް ވިދާޅުވިއެވެ.

މިނިވަން މީޑިއާ ތަޅުއަޅުވާ ބިލް ފާސްކުރިޔަސް އެއަށް ތަބާނުވާނެ ކަމަށާއި އެއްވެސް ބޭފުޅަކުއެއަށް ތަބާ ނުވުމަށް ގޮވާލައްވަމުން މާލޭ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ސަރުކާރުގެ ވެރިންނާއި ޕީއެންސީ މެންބަރުންނަށް ނިސްބަތް ކުރައްވާ ވިދާޅުވީ "ތިބޭފުޅުން ފިލަން އުޅޭނެ ކަމެއް ނެތް." ކަމަށެވެ.

ނޭޕާލްގެ ރައްޔިތުން  މަގުތަކަށް  ނިކުމެ  ހިންގި  ހަމަނުޖެހުން  ތަކަކީ  ވެރިކަމުގެ  ފަރާތުން  ފެނުނު  ބޯހަރު ކަމުގެ  ނަތީޖާ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އައްބާސް ވިދާޅުވީ ވެރިކަން  ފެށިގެން  އަންނަނީ  ރައްޔިތުންގެ  ކިބައިންކަން ހަދުމަކޮށް އަރުވާ ކަމަށެވެ. ރައްޔިތަކު ނެތްތަނެއްގައި ވެރިކަމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށްވެސް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ސުލްހަވެރި މުޒާހަރާތަކުން ރުޅިވެރިކަމުން ނަފުރަތަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ އެންމެ ދުވަހަކުން ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އައްބާސް ވިދާޅުވީ .ސުލްހަވެރި ކަމާއިއެކު ފެށި މުޒާހަރާތައް ހޫނުވެ އެންމެ ފަހުން ރައްޔިތުންގެ  އަތަށް ހަތިޔާރު ނަގައި މިހާރު މިވަނީ ވެރިކަން  ފުރޮޅާލައިފައި ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް  އޭގެފަހުން ހިތާމަވެރި  އެތައް  ކަމެއް  މުޒާހަރާގެ  ބައިވެރިންގެ  ފަރާތުން  ފެނުކަން ފާހަގަ ކުރައްވަމުން .މިފަދަ ހާލަތެއް މި ގައުމުގައި މެދުވެރި ނުވަނީސް ސަރުކާރުގެ ވެރިން ބޮޑުބަސް ބުނުމާއި ބޯހަރުކަން ދޫކޮށްލައްވާ މަސްވަރާގެ މޭޒު އިހުތިޔާރު ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. 

މީޑިއާ ބިލެއްނަމަ އެބިލުގައި މީޑިއާއަށް ލިބިދެވޭ ރައްކާތެރިކަމާއި އިނާޔަތާއި ހައްގުތަކާއި މިނިވަންކަމާއި ފުރުސަތުތަކުގެ ވާހަކަ ސާފުކޮށް އޮންނާނެއެވެ. އެ ބިލެއް ފާސްކޮށްގެން ކުރާން އުޅޭކަމަކީ ވައްކަން ފޮރުވުމެވެ. ދުލުގައި ގޮށްޖެހުމެވެ. ވަގުން ހިމާޔަތްކުރުމެވެ. ވާދަވެރިން އުލުބޭންދުމެވެ. 

މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ރެގިއުލޭޝަން ގާނޫނު ފާސްވުމުން ދެންވާނެ ގޮތްތަކާ މެދު ވިސްނާލާށެވެ. ހަމަޔާ އުސޫލުގެ ތެރެއިން ދައްކަންޖެހޭ ވާހަކަ ނުދެއްކި އުސޫލުން ބޭރުން އަދިރި މީޑިއާތަކެއް އުފަންވާނީއެވެ. ގޮތް ނޭނގޭ އެތައްހާސް ހަސަންކުރުސީއަކާއި ދޮންއަމައެއް އުފަންވާނީއެވެ. 

ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަނިޔާވެރިކަމާއި ދެކޮޅުވެރިކަމަށް ގޮވޭގޮވުން އިތުރުވެ ފެންނަން ބޭނުންނުވާ މުޑުދާރު މަންޒަރުތަކާއި އަހަން ނޭދޭ ހުތުރު އަޑުތައް އާއްމުވެ ޒިންމާވާނެ ފަރާތެއްނެތި މިހާރަށް ވުރެވެސް ބޮޑަށް އަބުރާ އިއްޒަތް ގެއްލޭނީއެވެ. 

މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ނަމުގައި ސަރުކާރުން މިހާރު ކުރާން އުޅޭ ބައެއް ކަންކަމަކީ:

• ސްޓޫޑެންޓް ލޯނުގެ ފައިސާ ލިބުމުގެ ހައްގަށް ގޮވާލާ ދަރިވަރުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން.
• ކޮރަޕްޝަންގެ ސަބަބުން މުސްތަގުބަލު ނިގުޅައިގަނެވިފައިވާ ޒުވާނުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން. 
• އާސަންދައިގެ ހިދުމަތް ލިބުމުގެ ހައްގަށް އެދޭ ބަލިމީހުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން. 
• ބޭސް ނުލިބިގެން މަރަށްތެޅޭ ދުވަސްވީ އިސްރަށްވެހިންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން.
• ޕާކިންގް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުން އަޑު ކަނޑުވާލުން. 
• ގައުމީ ބަޖެޓަށް ވާގޮތް ބަލަން ބޭނުންވާ ޓެކްސް ދައްކާ ފަރާތްތަކުގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން.
• ސަރުކާރުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއަށް ނިމުމެއް ނެތި އިންތިޒާރުކުރާ ވިޔަފާރިތަކުގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން.
• ބިމާއި ފްލެޓް ލިބުމުގެ ހައްގުން މަހުރޫމް ކުރެވިފައިވާ އާއިލާތަކުގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން.
• އުފެއްދުންތަކުގެ އަގު ދަށްވުމާއި، ހަމަ އަގު ނުލިބި ވޭން ތަހައްމަލުކުރާ މަސްވެރިން އަޑު ކަނޑުވާލުން. 
• ކަރަންޓް ބިލް ބޮޑުވުމުގެ ބުރަ އުފުލާ އާދައިގެ ރައްޔިތުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން. 
• މަސައްކަތާއި ނުބައްދަލު ކުޑަކުޑަ މުސާރައަކާއި އިނާޔަތްތެއް ލިބޭ ސިވިލް ސަރވަންޓުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން.
• ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ހުއްޓާލުމުން އެކަހެރިކުރެވިފައިވާ ރަށްފުށުގެ ރައްޔިތުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން. 
• ވެރިކަމުގައި ތިބި ފަރާތްތަކަށް ސުވާލުކުރުމަށް ހިތްވަރުކުރާ ނޫސްވެރިންނާއި އެކްޓިވިސްޓުން އަޑު ކަނޑުވާލުން. 
• މުޢިއްޒު ގެނައުމަށް އުޅޭ އިންތިހާބީ ހަމަނުޖެހުންތަކާ މެދު ސުވާލު އުފައްދާ ވޯޓުލާ މީހުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން.

މީޑިއާ ބިލުން ހާސިލުކުރާން އުޅޭ ކަންކަމަކީ މީޑިއާ އާއި އެއްވެސް ގުޅުންހުރި ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެ ބިލަކީ ކޮންމެ އާއްމު ރައްޔިތަކާ ގުޅުންހުރި ބިލެކެވެ. ހައްގުތަކަށްޓަކައި އަޑުއުފުލަން ހިތްވަރުކުރާ ކޮންމެ މީހަކު ފަހާ ދުވެ ހަގީގަތް ނޭނގޭނެ ގޮތެއް ހެދުންނޫން ކަމެއް އެ ބިލަކުން ހާސިލެއް ނުވާނެއެވެ. މި ބިލު ހުއްޓުވަން ޖެހެއެވެ.

އައު ގޮތްތަކަށް ސަހަރުތައް ހިންގުމާއި އެންމެންނަށް ފައިދާވާ ގޮތަށް ތަރައްގީ ގެނައުމަށް އަމާޒު ހިފައިގެން ބާއްވާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ބައްދަލުވުމުގައި މާލެސިޓީން ބައިވެރިވުމަކީ އޭގެފައިދާ މުޅިގައުމަށް ކުރާނޭ ކަމެކެވެ.

މާލެ ސިޓީއަށް ވިސްނުންތެރި ކަމާއެކު ދެމެހެއްޓެނިވި ހައްލުތައް ހޯދުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ މުހިންމު ބައްދަލުވުމަކަށް އެ ބައްދަލުވުން ވެގެން ދާނެއެވެ.

ކެރަލާ އާބަން ކޮންކްލޭވް 2025 އަކީ ސަހަރީ ކުރިމަގަށް ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމަށާއި ބައިވެރިވުން އިތުރުކޮށް ގުޅުން ގާއިމުކޮށްގެން ކުރިއަށް ދިޔުމަށް ބޭއްވޭ މިފަދަ އެހެނިހެން ބައްދަލުވުންތައް ފަދަ އުފެއްދުންތެރި ބައްދަލުވުމެކެވެ. 

ކެރަލާ އާބަން ކޮންކްލޭވް 2025ގައި ސަހަރުތަކުގެ ތަރައްގީއާއި ގުޅުންހުރި ޕޮލިސީ މޭކަރުންނާއި ފަންނީ ތަޖުރިބާކާރުން ބައިވެރިވެއެވެ.

ހިޔާލާއި ފިކުރު ކަފުން ކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ބިލުގައި ހުރި ކަންބޮޑުވުންތައް ރައްޔިތުންނަށް ކިޔައިދިނުމާއި އުފެދޭ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދިނުން ވެސް ފޯރަމްގައި އޮންނާނެއެވެ. "މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ރެގިއުލޭޝަން"ބިލުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް ވެސް ފޯރަމްގައި ކިޔައިދޭނެއެވެ.

"މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ރެގިއުލޭޝަން ބިލް" އާ ގުޅިގެން އާންމު އެތައް ރައްޔިތުންނަކާއި ނޫސްވެރިންގެ ކަންބޮޑުވުންތައް އޮތް ދަނޑިވަޅެއްގައި ހިޔާލާއި ފިކުރު ކަފުނަށް ނަމުގައި އެމްޖޭއޭއިން ފޯރަމެއް ބާއްވަނީ "މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ރެގިއުލޭޝަން" ބިލާއި ދެކޮޅުހެދުމުގެ ގޮތުންނެވެ. 

"މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ރެގިއުލޭޝަން ބިލް" ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބޭރުކޮށްލަން 40 އަށްވުރެ ގިނަ މީޑިއާއިން 150 އަށްވުރެ ގިނަ ނޫސްވެރިނާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެތައް ޖަމިއްޔާތަކުން ގޮވާލަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް ޕީއެންސީގެ ސުޕަރ މެޖޯރިޓީ ބޭނުންކޮށްގެން ސަރުކާރުން ބޭނުންވަނީ ބިލު މަޖިލީހުން ފާސްކޮށް "ހިޔާލާއި ފިކުރު ކަފުނަށް" ލާށެވެ.

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަޕޯޓަރުންނާއި ސަރުކާރުގެ ކުލީ ގަލަންތަކާއި ބޮޓް އެކައުންޓުތަކުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ގޮވާލަމުން ދަނީ "ހިޔާލާއި ފިކުރު ކަފުނަށް" ލުމަށް "މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ރެގިއުލޭޝަން ބިލް" ފާސްކުރުމަށެވެ. 

ދޮންފަނު ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވެފައިވާ ބޯހިޔާވަހި ކަމުގެ މައްސަލަ އަކީ ހައްލެއް ނުލިބި ދިގުލައިގެން ގޮސްފައިވާ ބޮޑު މައްސަލައެއް ކަމުން ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދާދިނުމަށް ހުރިހާ ސަރުކާރެއްގައިވެސް ދޮންފަނުން އެދެމުން ދިޔައެވެ. ދޮންފަނު ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހައްލެވެ. ބިންހިއްކުމުގެ ވިސްނުމަކީ ސަރުކާރުން އުފަންކުރުވާ ދޮންފަނު ރައްޔިތުނަށް ހޯދާދޭން ނިންމާފައިވާ ހައްލެވެ. 

ދޮންފަނުގެ ބިންހިއްކަން ރައީސް މުއިއްޒު ވައުދުވެ ވަޑައިގެން ކޮންޓްރެކްޓްގައި ސޮއިކުރުވިއިރު އެ ސަރަހައްދަކީ ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަން އެޑިއުކޭޝަން އެންޑް ކަލްޗަރަލް އޯގަނައިޒޭޝަން އިން ބަޔޮސްފިޔަރ ރިޒާވްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައި އޮންނަ ސަރަހައްދެއްކަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަށާއި އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓަރަށް ނޭނގުމަކީ ދޮންފަނު ރައްޔިތުންގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ދޮންފަނު ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހައްލެވެ. ބިން ހިއްކުމަށް އަޑު އުފުލަމުންދަނީ ސަރުކާރުން ދޮންފަނު ރައްޔިތުންގެ ބޯހިޔަވާހިކަމަށް އޮތް ހައްލަކީ ބިން ހިއްކުން ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތުމުންނެވެ. 

ބަޔޮސްފިޔަރ ރިޒާވް ހިމެނޭ ސަރަހައްދުން ދޮންފަނު ބިންހިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުވުމުގައި ސޮއި ކުރިއިރު ތިމާވެއްޓާއި ޓޫރިޒަމާބެހޭ ވަޒީރު ވެސް އެރަސްމިއްޔާތުގައި އިންނެވީ ދެއަތުން ހަންދާވަރަށް އަތް ޖައްސަވާށެވެ. ދޮންފަނު ބިންހިއްކުމުގެ މަސައްކަތާ އެކު އެ ސަރަހައްދުގެ ގުދުރަތީ ވެއްޓަށް ކުރާނެ އަސަރު ބަޔާންކުރާ (އީއައިއޭ ރިޕޯޓް) ހަދަންޖެހޭކަން އެ ބޭފުޅުންނަށް ނޭނގުނުކަމީ އެ ބޭފުޅުންގެ ގަމާރުކަން ނޫން ދެން ކޮންކަމެއްތޯ ދޮންފަނު ރައްޔިތުން ސުވާލު އުފައްދައެވެ. 

ސިޔާސީ އެދުންވެރިކަން ބޮޑުކަމުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އާޖުފާޖު ނޭނގުނީ ކަމަށް ފަހަރުގައި ވެދާނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެވަރުގެ ކަމެއް ސަރުކާރުން ރާވާ ހިންގިއިރު ކަމާގުޅޭ އެންމެހާ މިނިސްޓްރީތަކާއި އެފަދަ ދެވަނަ އެއްނެތް (އީޕީއޭ) ވެސް އޮތީ ލޮލަށް މިރުސްއެޅިފައި ހެއްޔެވެ. ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް އަޑުއުފުލާ ބަޔަކު ނިކުމެ ހަރުތާކު ޖައްސަންދެން މިހާ ދުވަސްވެގެން ދިޔައިރު ހަމަ ބުނާނެ އެއްޗެއް، ބުނި އެއްޗެއް ނެތި އީޕީއޭއާއި ސަރުކާރު އޮތީ ހޭނެތިފައި ހެއްޔެވެ.

ދޮންފަނު ބިންހިއްކަން ރައީސް އިއުލާނު ކުރެއްވީކީ އިއްޔެއަކު މިއަދަކު ނޫނެވެ. މިހާދުވަސް ވެގެންދިޔައިރު ކަހާތަން ހިރުވާނުލާ އޮތް ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރ ބޮޑުވެ ގޮތްހުސްވެގެން ދޮންފަނު ބިންހިއްކުން ހުއްޓުވުން ދޮންފަނު ރައްޔިތުންގެ ބޮލަށް ކަނޑާލައިގެން ރައްޔިތުންނާ މާކައިރިން ވެރިކަންކުރާ މީހަކަށް މުއިއްޒު ހެދެން އުޅުނަސް ދޮންފަނު ރައްޔިތުން ތިބީ މުއިއްޒު އެޅިހާބަތަކަށް ރިހަވެގެނެއްނޫނެވެ.

ނޫސްވެރިންގެ ގޮންޖެހުންތައް ކިތަންމެ ރަނގަޅަށް ރައީސް މުއިއްޒަށް އެނގުނަސް އެ ގޮންޖެހުންތަކަށް މުއިއްޒު ހައްލު ހޯދާ ނުދޭނެކަން ޝިޔާމަށް މާ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ. ވަޒީރުކަމުގެ މަސްތުގައި ބުނަންޖެހޭ ވާހަކައެއް ވީމާ ބުންޏަސް މުއިއްޒުގެ ކިބައިގައި އެއްވެސް އިހުލާސްތެރިކަމެއް ނުހުންނާނެކަން ޝިޔާމްވެސް ގަބޫލު ކުރާނެއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ އިހުލާސްތެރި ކަމެއް ނެތްވަރު ލޭނު މަސްވެރިކަމަށް ހުއްދަދޭން އުޅުނު އުޅުމުން އެކަނިވެސް ޝިޔާމަށް ވަޒަން ކޮށްލެވޭނެއެވެ. ލޭނުއެޅުމަށް ހުއްދަދިނުމަށް ޝިޔާމް ލައްވާ މުއިއްޒު ނުކުރުވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ. ހުއްޓާނުލާ ރެއާއި ދުވާލު ޝިޔާމް ލައްވާ ލޭނުއެޅުމަށް ހުއްދަދިނުމުގެ މަސައްކަތްކުރުވިއެވެ. ބޮޑެތި ހޭދަތައްކުރުވާ ވަގުތާއި ފައިސާއާއި ފަންނީ ގޮތުން އެތައް ކަމެއް ކުރުވިއެވެ. ދިރާސާތައް ހައްދާ އުސޫލު އެކުލަވާލާ ހެއްދުވީ ޝިޔާމް އެބުނާ އިހުލާސްތެރި މުއިއްޒު ނޫން ހެއްޔެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ކުރިމައްޗަށް ޝިޔާމު ނެރުވައިގެން ލޭނު މަސްވެރިކަމަށް ހުއްދަދީގެން ނެރޭނެ ފައިދާތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކުވިއެވެ. ލޭނު މަސްވެރިކަމަށް ހުޅުވާލާނެ ދުވަސްވެސް ޝިޔާމް ލައްވާ އިއުލާނު ކުރުވިއެވެ. ޝިޔާމް ލައްވާ އެ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުވާފައި ރެއަކަށް އިރު އޮއްސިފައި އިރު އެރިއިރު ޝިޔާމަކީ އަނގަފިނދަކަށް ހެއްދުވީ ޝިޔާމް އެ ބުނާ އިހުލާސްތެރި މުއިއްޒެވެ.

ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީގައި ޝިޔާމަކީވެސް އެއްވެސް އަގެނެތް އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ މީހަކަށް މުއިއްޒު ވަނީ ހަދާފައެވެ. ޝިޔާމް ޓީވީތަކަށް އަރާ ލޭނުމަސްވެރިކަމާއި ގުޅޭގޮތުން ދެއްކިހާ ވާހަކަ ޖަމަލު ފޮޑިއަށް ހަދާލި މުއިއްޒަކީ ހާލިސް ހިތެއްގެ ވެރިއެކޭ ޝިޔާމުމެން ބުނަނީ މަގާމާއި ދިދައާއި ކާރަޢްޓަކައެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވީ ހެޔޮވެރިކަމެއްކަން މިއަދު އެ ސާބިތު ކޮށްދެނީ އއ. ބޮޑުފޮޅުދޫ ރައްޔިތުންނެވެ. އއ. ބޮޑުފޮޅުދޫ ކައުންސިލުން ހިދުމަތުގެ އެންމެ މަތީ ޝަރަފުގެ އައްޑަނަ ރައީސް ސޯލިހަށް އެރުވީ ރައްޔިތުންގެ ލޯތްބާއި އިހުތިރާމާ އެކުގައެވެ.

ބޮޑުފޮޅުދޫ ރައްޔިތުން ރައީސް ސޯލިހަށް ކުރުނީސް އެކުރަނީ ވެރިކަމުގެ އާރެއް ބާރެއް ވަޒީފާގެ ނުފޫޒެއް އޮވެގެނެއް ނޫނެވެ. ހުދުމުހުތާރު ވެރިއެއްގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަކަށް ބިރެއް ސިހުމެއް ނެތިއެވެ. ގެއްލިދާނެ ވަޒީފާއަކަށް ޖެހިދާނެ ތުރާލަކަށް ނުބަލާ ބޮޑުފޮޅުދޫ ރައްޔިތުން ވެސް ބުނަނީ އެ މީހުނަށް ހަމަ އިބޫވަރެއް ނެތްކަމަށެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހަށް މަރުހަބާ ދަންނަވަން ކޮޅުނެތްކޮޅަށް މަގުތައް ފުރާލާފައި ކުދި ބޮޑު އެންމެން އެތިބީ ކުޑަވެސް މަޖުބޫރު ކަމެއްނެތިއެވެ. ހިތުން ރުހުމުންނެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ފަހަތްޕުޅުގައި ނިކުމެތިބީ ރަށުގެ ރައްޔިތުންނެވެ. ޝުކުރުން ފުރިފައެވެ. ހިދުމަތްތެރި އޯގާތެރި ވެރިކަމެއް ކޮށްދެއްވި ރައީސް ސޯލިހައށް އޮތް ފަނޑުނުވާ އިހުތިރަމާއި، ލޯތްބާއި ގަދަރު އިންތިހާއެވެ. 

ގަބޫލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި ހިފާ ހައްޔަރުކުރާ މީހުންގެ ކަންކަން ބަލާ އެކަންކަމުގެ ދިފާއުގައި ހުތުބާވަރުގެ ޓްވީޓް ލިޔާކަށް ވަގުތެއް ހާރިޖީ ވަޒީރަކަށް ނުއޮންނާނެއެވެ. ހާރިޖީ ކަންކަމާ ހަވާލުވެ ހުންނަ މީހަކު ދާހިލީ ކަންކަމަށް ވަގުތުދެވޭ ވަރަށްވުރެ މަސައްކަތް ގިނަވެފައި ބުރަވާނެއެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ހަލީލު ތަފާތެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއް ކަމުގައިވާ ހުސައިން ހަސަނަށް ހައްގަކާނުލާ އަނިޔާކޮށް އިހާނެތިކޮށް ހައްޔަރު ކުރުމުން އޭނާގެ ދިފާއުގައި އަޑުއުފުލުން ގާނޫނީ ގޮތުން ހަލީލަށް ކުށަކަށް ވާގޮތެއް ނޭގެއެވެ. އާއްމުތަނެއްގައި ކުށުގެވެށި ވަކި ނުވާގޮތަށް ހާމަކަން ބޮޑުކޮށް ފުލުހުން ހިންގި އޮޕަރޭޝަނެއްގެ ފޮޓޯ ނެގުން ކުށަކަށް ހަދައިގެންނާއި ނެގި ފޮޓޯ ފުހެނުލައިގެން އަނިޔާވެރި ރަހުމުކުޑަ ގޮތަކަށް ހުސައިން ހަސަން ފުލުހުން ހިފާ ހައްޔަރު ކުރީމާ އެކަމާ ދެކޮޅަށް ކުރީގެ ރައީސް ސޯލިހު އަޑު އުފުއްލެވުމަކީ ރާއްޖޭގެ ހާރިޖީ ވަޒީރަށް ހަޖަމު ކުރެވުނު ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. 

ޑްރަގްގެ ވަބާއިން ރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރުމަށް ފުލުހުން ކުރަމުންދިޔަ މަސައްކަތެއްގެ ތެރެއަށް ހުސައިން ހަސަން ވަދެގަތް ކަމަށާއި ސީން ހަލާކު ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކޮށް ފުލުހުންގެ ވާޖިބަށް ހުރަސްއެޅިކަމަށް ކަނޑައަޅަން ހަލީލަށް އޮތީ ކޮން ހައިސިއްޔަތެއް ހެއްޔެވެ. މުއްދަތު މަޖިލީހުން ހުސައިންގެ ބަންދު ކުރުމަށް މުއްދަތު ޖަހާ ނުދިނުމުންވެސް ފުލުހުންނާއި ސަރުކާރުން ކުރާ ދައުވާގެ ބާތިލުކަން އެވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ. 

ސަރުކާރުން ޖައްސަން އުޅޭ ކުލައެއް ކޮންމެ ކަމެއްގައި ނުޖެއްސޭނެކަން ހަލީލުމެނަށް ނުވިސްނޭތީ ދެރައެވެ. ވެރިކަމުގެ އާރާއި ބާރާއި ގާނޫނީ ހުކޫމަތުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން ސަރުކާރުން ބޭނުންވާހާ ކަމެއް ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްގައި ސިޔާސީ ހަސަދައިން ފޯވެހުރެ ސަރުކާރުގެ ވެރިން ކުރާ ކަންކަމާއި ދައްކާ ވާހަކައިން ބަރަހަނާވެ ފޮރުވައިގެން އުޅޭ ނުބައި ހަސީލަތް ހާމަވުން ނޫންކަމެއް ނުވެއެވެ. 

ގައުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއް ކޮންމެހެނެއް އޮތަސް ސަރުކާރަށް ފާޑެއް ކިޔައިފިއްޔާ އެއަށް ރައްދު ދިނުމަކީ ވަޒީރުންގެ ޒިންމާއަކީވެސް ތޯއްޗެކެވެ. ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔުމުގެ ގޮތުން މީހަކު ބުނާ އެއްޗަކަށް ރައްދުދީ ޖަދަލުކުރުން ނޫންކަމެއް ވަޒީރުންނަށް ނޯންނަނީތާއެވެ. ރާއްޖޭގެ ކަންކަން ހިނގަގޮތުން ހާރިޖީ ވަޒީރެއް ދާހިލީ ވަޒީރެއް، އެގަހު ކޭލެއް މިގަހު ކޭލެއް މިހާރަކު ވަތްކެއް ވަނީއެއް ނޫނެވެ.

ރުހުން ނެތް މީހަކަށް ގާނޫނުގެ ކޮންމެވެސް ގޮޅިއަކަށް ނުފެތޭ ގޮތަކަށް ފިޔަވަޅެއްވެސް އެޅޭކަމަކަށް އޭރަކުން ނުވާނެއެވެ. ކޮންމެވެސް ބަހަނާއެއް ދައްކައިގެން ވެރިންނާ ތަފާތު ހިޔާލުގެ މީހުން ހިފާ ހައްޔަރު ކުރުން ގިނަވާނެއެވެ. 

ހަމަމަގަށް އެޅުވުމުގެ ނަމުގައި އުސޫލުތައް ހަރުކަށިވެ ވަކި ބައެއްގެ މުއްޕަތުން ނޫނީ އެކަކަށް އެއްކަމެއްވެސް ނުކުރެވޭ ހިސާބަށް ކަންކަން ދުއްވާލައެވެ. ވެރިކަމުގެ ބާރުން ބާރުލިބިގެން އުޅޭ ހައްދު ފަހަނައެޅި ބަޔަކު ލައްވާ މީހުނަށް ބިރުދެއްކުމާއި މަރުގެ އިންޒާރުތައް ދިނުން އާއްމުވާނެއެވެ. 

ކައުންޓަރ ޓެރެރިޒަމާއި އެ ނޫންވެސް ބިރުވެރި ނަން ނަމުގައި އާއްމުންގެ ތެރޭގައި ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ހިންގާ އޮޕަރޭޝަންތައް ގިނަވާނެއެވެ. އާއްމު ބޮޑު ހައްޔަރު ކުރުމަކަށް ދިއުމަށްޓަކައި ވެރިކަމުގެ ފަރާތުން ބަޔަކު ނެރެ އަނިޔާވެރި ނޭއްގާނި އަމަލުތައް ހިންގުވާ އަމަން ނަގާލައި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތަށް ގައުމު ވައްޓާލާނެއެވެ. 

ގައުމުގައި ހިންގާ ހުރިހާ ނޭއްގާނި ކަމެއް އާހިރުގައި ފޫޅުކަނޑާނީ ވާދަވެރިންނަށެވެ. ހައްޔަރުވެ އަނިޔާ ލިބެނީ ކަމާއި ގުޅުމެއް ނެތް އެތައް ބަޔަކަށެވެ.

ރާއްޖެވެސް ފަތުއަޑު ކިޔާފައި ވެއްޓެން ދާތަން މި ފެންނަނީ އެ ހާލަތަށެވެ. ރައްޔިތުންގެ އާއްމު ހާލަތު އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ދަށަށް ވެއްޓި، ދަރަނިވެރިކަން ބޮޑުވެ، އިގުތިސޯދީ ދަތިކަމެއްގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންނާއި ސަރުކާރު ވަނީ އިނދަޖެހިފައެވެ. މިކަހަލަ ހާލަތަކަށް ގައުމު ގޮސްފައިވާއިރު އެކަންކަން ހައްލު ކުރުމަށްވުރެ ދުލާއި ގަލަމުގެ މިނިވަކަން ހަނިކުރަން އުޅުން ސަރުކާރަށް މުހިންމު ވުމުން ނުވެނުދާނެ ހުރިހާ ގޮތެއް ވަމުން އަންނަތަން ސަރުކާރަކަށް ނުފެނެއެވެ.

އެންމެފަހުން އެޔެއް މިޔެއް ނުބަލާ އެ މީހަކަށް ޖެހުނުތާކުން ނިކުމެ ޖެހުނު ކަމެއްކޮށް ވެރިކަން ވައްޓާލަންދެން ނުބައި ނުލަފާކަން ދެއްކުމުގައި ތިބެއްޖެނަމަ ނަގާފާނެ ރާޅެއްގެ ބޮޑުކަން ސަރުކާރަށް ނުވިސްނޭތީ ދެރައެވެ. ހެޔޮވިސްނި ގަދަކަން ދެއްކުން ހުއްޓާނުލާ  ނުބައި ނުލަފާކަން ދެއްކުމުގައި ދެމިތިބިގެން ސަރުކާރަށާއި ރައްޔިތުންނަށާއި ގައުމަށް ވާނެ އެއްވެސް މޮޅެއް ނެތެވެ.

ހަނިފަރުބޭ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ އެންމެ ނަން ހިނގާ ގުދުރަތީވެށިކަން މުއިއްޒަށް އެނގޭހެނެއް ހިޔެއްނުވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނަންހިނގާ މަންތާ ވެށީގެ ވާހަކަ މުއިއްޒަށް އަޑުވެސް ނީވެނީތާއެވެ. ހަނިފަރުބޭ ޢަާއި ގުޅޭ ކުޑަވެސް މައުލޫމާތެއް ހުރިނަމަ ދޮންފަނުގެ ބިންހިއްކަން ހިތަށްވެސް ނޭރީހެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ދޮންފަނުފަރުގެ ގުދުރަތީ މުއްސަދިކަމާއި މުޅި އެ ސަރަހައްދުގެ ވެށީގެ ނާޒުކު ކަމުގެ ކުޑަވެސް ހަބަރެއް މުއިއްޒަށް ލިބިފައި އޮތްނަމަ ދޮންފަނު ރައްޔިތުންނަށް ބިންހިއްކާ ދޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަމެއް ނުދިނީހެވެ. ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރި ކަމުގެ ސިނާއަތުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ މުހިންމުކަން ކުޑަކޮށްވެސް މުއިއްޒަށް ވަޒަން ކޮށްލެވިފައިވާހެނެއް ހިޔެއްނުވެއެވެ.

ކިރިޔާވެސް ތަނެއް ދޮރެއްފިލާ މީހެއްނަމަ ރައްޔިތަކު އަދި އެދުނަސް ކަމެއްގެ ދެކޮޅުނުބަލާ އެދޭހާ ކަމެއް ކުރުމަކަށް ވައުދެއް ނުވާނެއެވެ. ކުޑަމިނުން އެންވަޔަމެންޓް އިމްޕެކްޓް އެސިސްމެންޓް (އީއައިއޭ ) ނުހައްދާ ދޮންފަނު ބިން ހިއްކާ ދޭކަށް ވައުދެއް ނުވީހެވެ. ރައްޔިތުންނާއި ގާތުންވެރިކަން ކުރުމަކީ ރައްޔިތަކު އެދޭހާ ގޮތަކަށް އެދޭހާ ކަމެއް ކޮށްދިނުމަށް ވައުދުވެ މަވެތިކަން ދެއްކުމެއް ނޫނެވެ.

ރަސްމާލެ ހިއްކުމާއި ރަސްމާލެ ޓަނަލް އެޅުމާއި މޮނޯރޭލް އެޅުމާއި ހުޅުމާލޭ ހަލިމަގު ސޯލާރ ހަރުތައް ނެގުން ފަދަ ދެއުޅިއެއްނުވާ އެތައް ވައުދެއްވަނީ ވެފައެވެ. ފެން ނުހިފޭ ވައުދުތައް ވެގެން ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީގައި ފަލީހަތްވެ ރޭވުމެއް ދިރާސާއެއް ނެތި ކުރާން އުޅޭ ކަންކަމުން ސަރުކާރުގެ ގޮފަަޅުކަން ކިތަންމެހާވެސް ރައްޔިތުންނަށް އެގިގެން ދެއެވެ. މުއިއްޒު ރައްޔިތުންނަށް ވާ ވައުދާއި ދައްކާ ވާހަކައަކީ އެއްވެސް ބުރަދަނެއް އިތުބާރެއް އޮންނަ އެއްޗަކަށް ނުވެއެވެ. ދޮންފަނު ބިން ހިއްކުމުގެ ވައުދުވެސް ވެގެން އެދިޔައީ ދޮންފަނާއި އެނޫން އެހެން ރަށްރަށުގެ މީހުންގެ ކުރިމަތީގައި މުއިއްޒުގެ އަގުވެއްޓި އިތުބާރު ގެއްލުނު ކަމަކަށެވެ. 

މުއިއްޒު ދައްކާ އެއްވެސް ވާހަކައަކީ ފެންހިފޭ ވާހަކައެއް ކަމަކަށް މިހާރު ގިނަ މީހުން ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. އަރާހާ ރަށަކުން މީހަކު ބުނާހާ ކަމަކަށް ވައުދު ވަމުންދާ މަރުދޮޅިއަކު ތަރައްގީގެ ދުރުރާސްތާ ޕްލޭނުގެ ވާހަކަ ދައްކާތީ އަންނަނީ ހިންޏެވެ.

ބޭބެގެ ހެޔޮކަމުން އަރަބިކަރައިގައި ދުވަސް ކޮޅަކު އުޅެލެވުނީތީ އެވަރުގެ ގާނޫނީ މީހަކު މި އުޑުބަޅު ކުރެއްވި ހިސާބުގައިވެސް ހުރިކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ގަނޫނީ ވަކީލެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާގެ ނަން ދަންނަ މީހަކު ހުރިކަމަކަށް ނުވިއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމުގައި ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް އެއްބަޑު އެއްބަފާ ބޭބެ މަރުވުންވީ އޭނާގެ ގައި ނަސީބަށެވެ. ދެނަކާ ދެނެއް ނެތެވެ. ބޭބެގެ ގައިހުރި ހުރިހާ މަޝްހޫރުކަމަކާއި މަގުބޫލު ކަމަކާއި ސިޔާސީ ބުރަދަނެއް ގަޔަށް މަހާލިއެވެ.

ބޭބެ ނިޔާވުމުން ދާއިރާއިން ހުސްވި މަޖިލީސް ގޮނޑި ކާމިޔާބު ކުރުމަށް ޕީޕީއެމުން ނެރެން އެވަރުގެ މީހަކު ހުރިކަމަކަށް ނުވިއެވެ. ހަމްދަރުދީގެ ވޯޓުން ބައި އިލެކްޝަން އޭނާއަށް ކާމިޔާބު ކުރެވޭނެކަމަށް ދެއްކި ހުވަފެން އެފަހަރުވީ ބިލާހަކަށެވެ. މާ ހިތްތިރި މައިތިރި މީހެއްކަމަށް ދެއްކިގެން މީހުން ގެ ލޮލުގައި އަނދުން އަޅުވައިގެން އެއުޅުނީ މިދުވަސް ހޯދަންކަން ބަޔަކަށް ފަހަރުގައި ނޭނގިދާނެއެވެ. 

ލަނޑަޔާ ވާނީ ލަނޑަޔާތާއެވެ. ދެފުށް ދެގޮތްކަމުގައި މުއިއްޒަށް އެންމެ ފުކެއްވެސް މަމޮޅު ރިޒާ ދުލެއް ނުކުރެއެވެ. ޔާމީނު ގައިގައި ކޮޅުފައިން ޖަހާފައި އެއްބަޑު އެއްބަފާ ބޭބެގެ ހިޔަނީގައި މުއިއްޒު ގައިގާ ތަތްކޮށްލީ އައްޓަމަހެއް ހެންނެވެ. 

ރިޝްވަތުގެ ހުތުރު ފައިސާއާއި ބޭބެގެ ލެގަސީގައި އަމިއްލަ ބާރެއްނެތި ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން ހޯދައިގެން މުއިއްޒުގެ ކޮނޑަށް ސަވާރުވެ އެ އިނީ ދީވަލްޕާ ހެދިފައެވެ. ޖުޑިޝަލް ސާރވިސް ކޮމިޝަންގެ ރައީސްކަން ކުރަން ވެސް އެވަރުގެ މީހަކު ހުރިކަމަކަށް ނުވިއެވެ. މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާ ބެހޭ ކޮމެޓީގެ މުގައްރިރަކަށް ވެސް އޭނާ ވަރުގެ މީހަކު ނެތެވެ. 

މުއިއްޒު ބޭނުންވާ ގޮތަށް ރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުގެ ފުނޑާލަދެނީ ގާނޫނީ އެއްވެސް ތަޖުރިބާއެއް ހަމައެއް ލަމައެއްނެތް މަމޮޅު ރިޒާއެވެ. ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަން ކޮންޓްރޯލްކޮށް ރައްޔިތުންގެ އަނގަ ބަންދު ކުރުމަށް މުއިއްޒަށް ފޫގަޅާދީގެން އެހުރީ ހަމަ އެ މަމޮޅު ރިޒާއެވެ.

މާ މަޑުމައިތިރި ހިތްތިރި މީހެއްކަން ދައްކައިގެންހުރެ މުޅި ރާއްޖޭގެ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑާއި ދުސްތޫރީ ނިޒާމު މުއިއްޒުގެ ގޮށްމުށުގެ ތެރެއަށް ވައްދާ ދިނުމުގެ އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރަނީ ގުރައިދޫ މަމޮޅު ރިޒާ ނޫން ދެވަނަ މީހެއްނޫނެވެ. 

ބާރު އޮތީތީ ގަދަކަން ދައްކަން ހުރެވިދާނެ ކަމަށް މުއިއްޒެއް ކަމަކު ހީކުރާނެ ކަމެއްނެތެވެ. ކިތަންމެ ބޮޑު މެޖޯރިޓީއަކާއެކު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ލިބިފައި އޮތަސް އެ މީހުންގެ ކޮންމެ ނިންމުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ނިންމުން ކަމަށް ހީކުރާނެކަމެއް ނެތެވެ. ފަނޑިޔާރުގެއަށް ރުހޭހާ ބަޔަކު ލައިގެން ކުރާހާ ހުކުމަކީ އަދުލު އިންސާފު ކަމަށް ދެކޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ. ދައުލަތް ވީދާ ނޮޅާ ކާން ފުރުސަތު ލިބިފައި ތިބިހާ އައުވާނުން ކިޔާހާ ސަނާއަކީ ރައްޔިތުންގެ ލޯތްބާއި ރުހުންކަމަށް ވެސް ދެކޭނެ ކަމެއްނެތެވެ. 

ނޭޕާލުން އިއްޔެ ފެނިގެން އެދިޔައީ އެ މަންޒަރެވެ. އިންޑޮނޭޝީއިން ވެސް އެހުރީ އެހަގީގަތް ހާމަވާށެވެ. ބަނގްލާދޭޝްގައި މިދާކަށް ދުވަހު ކަންކަން ހިނގާ ނިމިދިޔަ ގޮތް ފިލާވަޅަކަށް ނުވޭހެއްޔެވެ. އޭގެ ކުރިން ސްރީލަންކާ ކުޅަ ތަޖުރިބާ ވެސް ފެނިއްޖެ ނޫން ހެއްޔެވެ. މިހާވަރުން ދަންޏާ ރާއްޖެއަށްވެސް އެދަތުރު ނުޖެހޭނެކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ގައުމު އެ ހިސާބަށް ވެއްޓުނިއްޔާ ވެއްޓޭނީ މުއިއްޒާއި މުއިއްޒުގެ އައުވާނުންގެ ނުބައި ނުލަފާކަމާއި ޖައްބާރު ކަމުންނެވެ. 

ވަށައިގެން އޮތް ހުރިހާ ގައުމަކުން ވެސް ފެނިގެން ދިޔައީ އެއް ހަގީގަތެކެވެ. އިންސާފުގެ ނަމުގައި ހިންގިހާ ބޭއިންސާފުގެ ނަތީޖާއެވެ. ގާނޫނާއި ޝަރީއަތުގެ ނިވަލުގައި ތިބެ ހިންގިހާ ކޮރަޕްޝަނާއި ވައްކަމާއި ހިޔާނާތާއި ރިޝްވަތުގެ ނަތީޖާއެވެ. ޖަރީމާ ހިންގުމަށްޓަކާ ޖަރީމާ ހިންގާ މީހުން ގާނޫނާއި ބާރުގެ ތެރެއިން ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ނަތީޖާއެވެ. ފާރަވެރިވުމުގެ ނަމުގައި ބަޔަކު ބައިތިއްބައިގެން މުޖުރިމުންގެ ޖަރީމާތަކަށް ފަސްއަޅާ ފޮރުވުމުގެ ނަތީޖާއެވެ. އަބުރުގެ ނަމުގައި ދުލާއި ގަލަމުގެ މިނިވަންކަން ހިފެހެއްޓުމުގެ ނަތީޖާއެވެ. ސަރުކާރުން އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ކަރުބުޑަށް އަތް ބާނާ ދިރިއުޅެން ދަތިކުރަމުން ދިޔުމުގެ ނަތީޖާއެވެ.  

ރައީސް މުއިއްޒެވެ. ހަމަ އަޅުވައިގެން ހަމަ ދައްކައިގެން އެންމެންނަކީ ކަނުބީރު މަންމަނުނަށް ހެދިދާނެ ކަމަށް އެއްގޮތަކަށްވެސް ހީނުކުރާށެވެ. ބަދަލަކީ ވޯޓަކުން ނޫނީ  ނުކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ގަބޫލުކުރުން ސިނކުޑިން ނެރެލާށެވެ. ހަތިޔާރާއި މުގުރާ ކަރުނަ ގޭހުން ކުރެޥޭނީވެސް ވަކިވަރެކެވެ. މުޅި ގައުމުގައި ފުޅާ ހަމަނުޖެހުމަކަށް ގޮސް ގައުމު ފާލުން ނެއްޓިގެން ދިޔަ ނުދިނުން އޮތީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ އަތްމަތީގައެވެ. ހަމަތެދެކެވެ. ރައީސް މުއިއްޒާއި މުއިއްޒުގެ މުޅި ސަރުކާރު އިސްތިއުފާ ދިނުން ނޫން ކަމެއް ގައުމަށްޓަކާ ކޮށްދޭކަށް މުއިއްޒަކަށް މިހާރަކު ނެތެވެ.

ކުރީގެ ބަންޑާރަ ނައިބު ރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ ހާލަތު ސިފަކުރައްވަނީ ނޭޕާލުން މިސާލު ނަންގަވަމުންނެވެ. ޑރ. ސަވާދު ވިދާޅުވަނީ " ރާއްޖޭގެ ހާލުވެސް އޮތީ ހަމަ އެހިސާބުގައި" ކަމަށެވެ.

ސިޔާސީ ވެރިންގެ އަމިއްލަ އެދުން ހައްދު ފަހަނައަޅާ ދިޔައިމާ  ރައްޔިތުންގެ އަޑު މަގުތަކުން އިއްވާނެ ކަމަށް ޑރ. ސަވާދު ވިދާޅުވެއެވެ. ސަވާދު އެވިދާޅުވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ތެދެކެވެ. 

އަބުރު ރައްކަތެރި ކުރުމުގެ ނަމުގައި ހިޔާލުފާލު ކުރުމާއި ނޫސްވެރި ކަމުގެ މިނިވަންކަން ނަގާލުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ކުރުން ހުރީ މެކުހުގައެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަކީ ސަރުކާރުގެ ގޮނޑިކޮއްކޮއަކަށް ހަދައިފިއެވެ. ހައްގެއް އިންސާފެއް ލިބިދެވޭ ކޯޓެއް މުއައްސަސާއެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. 

ވައްކަމާއި ހިޔާނަތާއި ޓެކުން ހައްދު ފަހަނައަޅައިފިއެވެ. ދިރިއުޅުމަށް ހަލާލު މަސައްކަތެއް ނުކުރެވޭ ވަރަށް ފިއްތުމާއިއެކު ޓެކްހުގެ އަޅުންނަށް މަސައްކަތްތެރިން ހަދައިފިއެވެ. ބޯހިޔާވަހިކަން ފޭރިގެންފިއެވެ. ކަރަންޓާއި ފެނުގެ ހިދުމަތުގެ އަގު އޮބިނޯވެއެވެ. މުދަލުގެ އަގުބޮޑުވެ އަނގަޔާއި އަތާ ދިމާނުވެއެވެ. 

ގާނޫނާއި ސަރުކާރަކީ ވެރިންގެ މަންފާއަށް ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް އަޅާ ހަންމުއްޓަކަށް ވަނީ ހަދާފައެވެ. ދައުލަތެއްގެ ސިފަ ގެއްލި މުޅި ގައުމު ވަގުންނާއި ޑްރަގް ލޯޑުންނާއި ގޭންގް ސްޓަރުންނާއި ސްކޭމަރުންނާއި ލުޓޭރުންގެ ބާރުގައި ހިންގާ އަނދިރި ދައުލަތަކަށް ބަދަލުވެ ނިމިއްޖެއެވެ. 

ކުރާނެ ކަމެއް ނެތިފައި ދެން ކީއްހޭ ކުރާނީ ކިޔާލަ ކިޔާލާ އަދިވެސް ތިބެންވީ ހެއްޔެވެ. ވެރިންގެ ހިމާޔަތުގައި ގާނޫނު ނިވައިފަތް ގަނޑަކަށް ހަދައިގެން އުޅޭ އުޅުން ހަތިމްކުރަން ނިކުންނަން ކެރޭ އެކަކުވެސް ހަމަ ނެތީހެއްޔެވެ. ހައްޔަރުވެ އަނބިދަރިން ބިކަވެދާނެތީ މަގަށް ނުނިކުންނަން ތިއްބަސް އަނބިދަރިން ބިކަނުވާނެ ހަމަ އެއްގޮތެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. އެހެންކަމުން ހުއްޓި ތިބޭ ކޮންމެ ދުވަހަކީ އަނިޔާއަށް އިތުރުވާ ދުވަހެކެވެ.

މަގުތައް ފުރާލުމުގެ ހިތްވަރު ނެތި މިގޮތަށް ބޮނދާ ތިބޭނީ ކިހާ ދުވަހަކު ކާކު ބުނަންދެން ހެއްޔެވެ. ފަރުދީ ޒިންމާގައި ކޮންމެ މީހަކު އެކަނި ނަމަވެސް މި މުސީބާތުން ސަލާމަތްވާން މަގަށް ނުނިކުމެ ވާކަށްނެތެވެ.

ނޭޕާލާއި ބަނގަލާދޭހާއި އޮޅުދޫ ކަރައިން ހިތްވަރު ލިބިގެން ރައްޔިތުން މަގަށް ނިކުންނަންޖެހޭ ހުރިހާ ސަބަބެއް މި ގައުމުގައި މިހާރު ވަނީ ފުރިހަމަވެ އިތުރު ވެފައެވެ. ބޭނުންވަނީ ކެރުމެވެ. އިސާހިތަކު މިކަން ނިމިދާނެއެވެ. 

ދޮންފަނު ކައުންސިލްގެ ރައީސް މިމޭރުމުން އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް ކުރެއްވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު މިއަދު އެކްސްގައި ދޮންފަނުގެ ބިން ހިއްކުމާގުޅޭ ގޮތުން ކުރެއްވި ޕޯސްޓަކާއި ގުޅިގެންނެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ "އަޅުގަނޑު ރަށްރަށުގައި ކުރާނެ ކަންކަމާބެހޭ ވަޢުދު ވަނީ އެ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން އެކަމަކަށް އެދިގެން" ކަމަށެވެ. ރަށްޔިތުން ބޭނުން ނުވާ ކަމެއް އެ ރަށެއްގައި މި ސަރުކާރުން ނުކުރާނެ ކަމަށްވެސް ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވިއެވެ.

މުއިއްޒު ސަރުކާރަކީ ރައްޔިތުންނާ ގާތުން މަސައްކަތްކުރާ, ރައްޔިތުން އެދޭ އަމާޒަށް މަސައްކަތް ކުރާ ސަރުކާރެއް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ރައީސް މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ " ބ. ދޮންފަނުގެ ރައްޔިތުންގެ އެދުމުގެ މަތީން އެ ރަށުގައި ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢެއް ހިންގަން ވަޢުދު ވިން. އަދި އެ ވަޢުދު ފުއްދުމަށް އެގްރީމެންޓް ގައި ސޮއި ކުރިން" ކަމަށެވެ.

" ނަމަވެސް ރައްޔިތުން އެކަން މިހާރު ބޭނުން ނުވާ ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން މައުލޫމާތު ލިބިފައިވަނީ. އެހެން ކަމުން، އެރަށުގެ ބިން ހިއްކުން ސަރުކާރުން ކުރިޔަށް ނުގެންދާނެ ވާހަކަ ދަންނަވަން" ކަމަށެވެ. ރަސްމީކޮށް ދޮންފަނު ކައުންސިލަށް ކަމާބެހޭ ވުޒާރާއިން މިއަދު ސިޓީއިން އެކަން އަންގާނެ ކަމަށްވެސް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. 

 ބަނޑުގޮސް ފުރާލަފާނޭ ދީގެން ފަޔެއް ހިފަންހަކި

ނުކުރާނަމޭ ބުނާހާ  ހުރިހާ ކަމެއް ކުރަން ތުކި

 ކުކުރާނުލާ ކިޔާފައި ދުވެފައި ދެޔޭ ނުވާން ރަކި

 ހޭނެތިފަ އޮންނަ ވަގުތަކު ނުޖެހޭނެތާ ވަރަށް ލަކި

  ހޭނެތި ދިޔުން ފިލީމާ ރައްކާއެވީ ޖަހާ ބޮކި 

މި ހުރީވެސް ދުނިޔެ ދައްކާ ހަގީގަތެވެ. ހަދާނާ ތާރީހަށްޓަކާ މީވެސް އިބުރަތެވެ. ދެން އޮންނަ ޖަލްސާއަކަށް އަރާ ވަށިވަށިން މަހުލޫފު ވެސް އެމްޑީޕީ އަށް ދޭނެއެވެ. ތިމާއަކީ ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒުގަދަ ވަޒީރެއް ކަމެއް ހަނދާނެއް ނުހުންނާނެއެވެ. ބޯކޮށް ލިބެންޏާ ހިމަންދޫ ޒަރީރާއި ފޭދޫ ނިހާދު ކަހަލަ ކަނޑު ބޯވައަކަށް މަހުލޫފު ވަކި ނުވާންވީ ކަމެއް ނެތްތާއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ނާރެހުގައި އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ނަން ހިނގަން ފެށީ މިހާރަކު ނޫނެވެ. 1984 ގައި ގައުމީ ހިދުމަތް ނިކުންނަވާ 92 ގައި ހާރިޖިއްޔާގެ ޑިރެކްޓަރ ކަމުން  ފެއްޓެވި ސިޔާސީ ހަޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ މަގާމު ނޫން ހުރިހާ އުސްކުންނަކުން އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވަނީ ވިދާ ބަބުޅާފައެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން 5 ދައުރު އަދާކުރައްވާ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ވަނީ ކުރައްވާފައެވެ. ބަދަލުވަމުންދާ ސިޔާސީ މަސްރަހުގެ އޮއިވަރު ދެނެވަޑައިގެން އެހިނދަކަށް އަޅުއްވަންޖެހޭ ގޮތަކަށް ފިޔަވަޅު އެޅުއްވުމުގެ ހުނަރާ ކެރުމާ ސާބިތުކަން ޝާހިދުގެ ކިބައިން ފެނިގެން ދެއެވެ.  

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އެގްޒެކެޓިވް ސެކެޓްރީ ކަމުގެ ބޮޑު ޒިންމާ އަދާކުރެއްވި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޯރ ފޮރިން އެފެއާޒްގެ މަގާމު ފުރުއްވުމުގެ އިތުރަށް ދެފަހަރެއްގެ މަތީން ރާއްޖޭގެ ހާރިޖީ ވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ދުނިޔޭގައި ބަސްވިކޭ ނަންހިނގާ ގައުމަކަށް ހެއްދެވުމުގައި އޮންރަބަލް ޝާހިދުގެ ދައުރު ނިހާޔަތަށް ބޮޑެވެ. 

އަޒާނުމެން ކިތަންމެ ބުންވިޔަސް އދ މަޖިލީހުގައި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު އަދާކުރެއްވި ވަރުގެ މަގާމެއް ފުރި ދެވަނަ ދިވެއްސަކު އަދި ނެތެވެ. އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދަށް އދ މަޖިލީހުގެ 76 ވަނަ އާއްމު މަޖިލީހުގެ ރައީސް ކަން ލިބިވަޑައިގަތީ ވަކި މީހަކު އައްޔަނުކޮށް ގެނެއްނޫނެވެ. އދ މެންބަރު ގައުމުތަކުން ވޯޓުދިން ވާދަވެރި އިންތިހާބެއްގައި ވާދަ ކުރައްވައިގެން ތަފާތު ބޮޑު ނަތީޖާއަކުން ކާމިޔާބުކުރައްވައިގެންނެވެ. އިންތިހާބުގައި ވޯޓުދިން 193 ގައުމުގެތެރެއިން 143 ގައުމުގެ ވޯޓް އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ދުނިޔޭގެ ރައީސްކަމަށް އިސްވުމަށް ލިބި ވަޑައިގަތެވެ.

އޮނަރަބަލް ޝާހިދަކީ މޮޅަށް ދިވެހި ބަހުންނާއި އިގިރޭސި ބަހުން ބަސްމޮށި އުޅުއްވާ ކުޅަދާނަ މުގައްރިރެކެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ ހަމަތަކާއި އުސޫލުތައް ހިފަހައްޓަވާ ދިވެހި ބަހުގެ އަދީބެކެވެ. ދިވެހި ޅެންވެރިކަމުގައި ދެވައެއް ނެތްފަދަ ޝާއިރެކެވެ. މުއިއްޒުގެ އައުވާނުންނަށް މީސްނުމީސް ވަކިނުވެ ޖަޒްބާތުގައި ފެތުނުއޮޑީ ރިޔާދަށުވިޔަސް މިގައުމުގައި ކާކަކީ ކާކުކަން އެންމެ ރަނގަޅަށް ދެނިވަޑައިގަންނަވާނެ އެއް ލީޑަރަކީ އާޒާނު ބުނާ " ދުނިޔޭގެ ރައީސް" އަދި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދެވެ.

އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކުން ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތާއި ދީފައިވާ ހިދުމަތަށް ސަރުކާރުން ފައިސާއެއް ނުދެއެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު ޒަމީރު މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީއެއް ނުވެއެވެ.

އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކުން ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތާއި ދީފައިވާ ހިދުމަތަށް ސަރުކާރުން ފައިސާ ނުދޭތީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުން މިނިސްޓަރ ޒަމީރާ ބައްދަލު ކުރަން ވަޑައިގަތުމުން ފުލުހުން އަޅަނީ ހުރަހެވެ.  އެންމެ ފަހުން އެކަން މުޒާހަރާއަކަށް ބަދަލުވުމުން ނޫނީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާ މިނިސްޓަރަށް ބައްދަލު ކުރެވުނު ކަމަކަށް ނުވިއެވެ.

އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން އަދިވެސް ތިއްބެވީ ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ އެތެރޭގައެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ ބޭރުގައި މިހާރު ވެސް ދަނީ އާއްމުންގެ އެތައް ބަޔަކު މުޒާހަރާ ކުރަމުންނެވެ. މާލީ ވުޒާރާގެ އެތެރެ ގުގުމާލާފައިވަނީ ލުޓޭރުން އިސްތިއުފާއަށް ގޮވާލެވޭ އަޑުންނެވެ.

ރައްޔިތުންނަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާނުދީ ހިފަހައްޓައިގެން ފިލައިގެން އުޅޭތީ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރ މޫސާ ޒަމީރު އާއި ޑިކްޓޭޓަރ މުއިއްޒުގެ އިސްތިއުފާއަށް އާއްމުން ގޮވަމުން ދަނީ ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ ދޮރުމަތީގައެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ ދޮރުމަތީގައި މުޒާހަރާ ކުރިއަށް ދަނީ ދުސްތޫރީ ޑިކްޓޭޓަރޝިޕަކަށް ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބަދަލުކޮށް ރައްޔިތުން ވަނީ އަޅުވެތިކޮށް ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތާއި ދީފައިވާ ހިދުމަތަށް ސަރުކާރުން ފައިސާ ނުދީގެންނެވެ.

ރާއްޖޭގައި އެތައްހާސް ހަތިޔާރުއެޅި އިންޑިއާ ސިފައިން ތިބި ކަމަށް ހަދައިގެން ދެއްކި ކަހަލަ ދޮގު ވާހަކެއް ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރާ ގުޅުވައިގެން އަޒާނު އަނެއްކާވެސް ފަތުރާލީއެވެ. އަޒާނުގެ އެ ދޮގުވެރި ބަސްތައް އަނބުރާ އަނގަޔަށް ވައްދާލުމަށް ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިއްޕަވާ ރިޔާޒް މަންސޫރު ރައްދު ދެއްވީ ވޭތުވެ ދިޔަ ދައުރުގައި އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ހިންގީ "އިގުތިސޯދީ ފައިދާއެއް ނެތް" މަޝްރޫޢުތަކެއް ނޫންކަން އެންމެ ކުޑަކުއްޖާއަށް ވެސް ފަހުމުވާ ގޮތަށެވެ. އަޒާނު ދެއްކި ވާހަކަ އޭނާގެ އަނގަޔަށް ވައްދާލުމަށް ހަނދާނަށް ގެނެސް ދެއްވީ ކުރީގެ ދައުރުގައި ތަންފީޒު ކުރެވުނު އެމްޑީޕީގެ މުހިންމު މަޝްރޫޢުތަކުގެ ލިސްޓެކެވެ. ލިސްޓް ބަލައިލުމުން ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ވަރަށް ފަސޭހައިން "އިގުތިސޯދީ ފައިދާއެއް ނެތް" މަޝްރޫޢެއް ނެތްކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް ފާހަގަ ކުރެވޭނެއެވެ. 

ދެ އަހަރު ނުވަނީސް 38 ބިލިޔަނަށް ދަރުވައިލައިގެން މިސަރުކާރުން ކުރު ކަމެއް ފެންނަން ނެތަސް އިބޫ ސަރުކާރުން ލޯނު ނަގައިގެން ކުރިހާ ކަންކަން ދިމާއަށް ފެންނަ އެހުރީއެވެ. ދަރަނި ނަގާ ދަރަނި ދައްކަމުން ދަރަނި މެނޭޖުކުރަމުން ގެންދިޔަގޮތް ސާފުކޮށް އެހުރީ ފެންނާށެވެ. އެއްވެސް އެއިރަކު އެކަންކަން ހުރީ އިބޫ ސަރުކާރުަގައި ސަރުކާރުގެ ބޮޑު ސިއްރެއް ގޮތުގައި ފޮރުވާފައެއް ނޫނެވެ. 

ރިޔާޒް މަންސޫރުގެ ލިސްޓް ފެއްޓެވީ ހިޔާ ފްލެޓް މަޝްރީއާއި ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް ތަރައްގީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫއަކީ ރައީސް ޔާމީނުގެ ވެރިކަމުގައި ފެށިފައިވާ ދެ މަޝްރޫއު ކަމުން އެ ދެ މަޝްރޫއު ނިންމުމަށް ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް 10 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ދަރަނި ރައީސް ސޯލިހު ދައުރުގައި ނެގި ނެގުމަކީ "އިގުތިސޯދީ ފައިދާއެއް ނެތް" ކަމެއް ނޫންކަން އަޒާނަށް ހަނދާން ކޮށްދެމުންނެވެ. 

ލޯނު ނަގައިގެން ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ހިންގާފައިވާ މައިގަނޑު ކަންތައްތަކުގެ ލިސްޓް:

1. ހިޔާ ފްލެޓްތައް ނިންމުން
2. ވެލާނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް ތަރައްގީކުރުން
3. ވަންގަވް (ޓްރޭޑްނެޓް)
4. ސަބްމެރިން ކޭބަލް (ކަނޑުއަޑިން ގުޅާލުން)
5. ގަން އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް އަޕްގްރޭޑް
6. މިފްކޯ ފުޅާކުރުމުގެ މަޝްރޫޢު
7. އާރްޓީއެލް މަޝްރޫޢު
8. އައްޑޫ މަގުތަކުގެ މަޝްރޫއު
9. އަތޮޅުތަކުގެ ހައުސިންގ މަޝްރޫޢުތައް
10. އެސްޑީއެފްސީ ބޭންކުގެ ރައުސުލްމާލު
11. ފަހި ދިރިއުޅުން - 4000 ހައުސިންގ ޔުނިޓް
12. ގުޅީފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއު
13. ހަނިމާދޫ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް
14. ކުނި މެނޭޖްކުރުމާއި އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ މަޝްރޫޢުތައް
15. ފެނާއި ނަރުދަމާގެ މަޝްރޫޢުތައް
16. ތިލަފުށި ބްރިޖް
17. ޕީއެސްއައިޕީ (ސިއްހަތު، ތައުލީމު، ރާއްޖޭގެ އެއަރޕޯޓްތައް، ރަށްގިރުން ހުއްޓުވުން، ބަނދަރު)
18.  ކޮވިޑް-19 މެނޭޖުކުރުން

ލޯނު ނަގައިގެން ރައީސް ސޯލިހު ވެރިކަމުގައި ހިންގީ "އިގުތިސޯދީ ފައިދާއެއް ނެތް" ކަމެއް ނޫންކަން ސަލާމަތް ސިކުނޑިއަކުން ވިސްނީމާ އެނގޭނެއެވެ. ޕީއެސްއައިޕީ އެނޫންވެސް ގިނަ ކަންކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ހައްގާއި ރައްޔިތުންގެ ޑިމާންޑާއި ދިރިއުޅުމާ ގުޅިފައިވާ ދެމެހެއްޓެނިވި އިގުތިސޯދީ މަންފާއާއި ގުޅިފައިވާ ކޮންމެހެން ނުކޮށް ވާންނެތް ކަންކަމެވެ. އެއިން ކޮންމެ ކަމެއް ގުޅިލާމެހިފައި ވަނީ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުން ފަސޭހަވެ އިގުތިސޯދީ ނަފާވެރިކަން ލިބިލިބި ހުންނަ ގޮތަށް ކުރެޥޭ ދެމެހެއްޓެވި ތަރައްގީ މަޝްރޫއަކަށެވެ.

ރައްޔިތުންނަށް ކަންކަން އޮޅުވާލާ ތިމާމެންގެ ނާގާބިލުކަމުގައި މަތިއަޅަން އަޒާންމެން މީހާރު ދައްކާ ވާހަކަ ގަބޫލު ކުރާނޭ މާގިނަ ބަޔަކު މިހާރަކު ނެތެވެ. އިތުރަށް ބަރަހަނާ ނުވެ ކުރީ ސަރުކާރުން ނެއްޓިގެން ރައްޔިތުންނަށް ރަނގަޅު ހެޔޮވެރިކަމެއް ކޮށްދެވޭތޯ އުޅެބަލާށެވެ.

ބަޖެޓްނެތި ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ރަސްމާލެ ހިއްކަން ފެށިއެވެ. މަޖިލީހުން ރުހުން ނުދިން 3 ވަޒީރަކު ކެބިނެޓްގައި ގާނޫނުއަސާސީ އާއި ހިލާފަށް ގެންގުޅުނެވެ.

ވުޖޫދުގައި ނެތް ޕްރޮޖެކްޓަކަށް އިނާޔަތް ލިބޭގޮތަށް 4 އަހަރު ދުވަހަށް ނޯޕޭ ލީވް ދީގެން ކޮންޓްރެކްޓު އުސޫލުން އަމިއްލަ އަނބިމީހާ ސާޖިދާ ސިވިލް ސާރވިސްގައި ބަހައްޓައިގެން މުއިއްޒު އަމިއްލަ މަންފާ ހޯދަނީއެވެ.

ބުނެވި ދިޔަ ޒާތުގެ އެތައް ކަމެއް ކުރަމުން ދިޔުމުން ހުދުމުހުތާރު މުއިއްޒުގެ ވަކިތަކުން ރާއްޖެ ފަސޭހަ ކަމާއެކު ސަލާމަތް ކުރެވެން ކިތަންމެހާވެސް ރަގަޅަކަށް ކުރިން އޮތެވެ.

ގާނޫނީ ހަމަތަކުގެ ތެރެއިން މުއިއްޒު ރައީސް ކަމުން އަޒަލް ކުރެވެން ވެރިކަމުގެ ހަނީ މޫން ޕީރިއަޑްގައި ކިތަންމެ ރީއްޗަކަށްވެސް މަޖިލީހަށް ކުރިން އޮތެވެ.

ރައީސް ކަމުން މުއިއްޒު އަޒުލު ކުރެވެން އޮވެ ގައުމު މި ހާލަތަށް ވައްޓާލި 13 ގައްދާރުންގެ މަތިން ހަނދާން ހުރި މީހަކު މިހާރު ހަމަ ނެތީހެއްޔެވެ. މުއިއްޒު އަތުން ރިޝްވަތު ނަގައިގެން ގައުމު ހަލާކުގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލީ އެ 13 ގައްދާރުންނެވެ. އެ މީހުންނަށް އިތުބާރުކޮށް އެއްވެސް ބަޔަކު ގައުމުގެ ކަމެއް އެއިން މީހަކާ ހަވާލު ކުރަން ހެޔޮ ނުވާނެއެވެ. 

ރާއްޖެ މިއަދު ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ ދަރަނީގެ ހާލަތަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ރައީސް ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުގެ ސަބަބުން ދިމާވެފައިވާ ކަމެއްކަމަށް ދައްކައިގެން ލޫޓުވުން ހަލާލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. 2019 އާއި 2023 އާ ދެމެދު، ދަރަނީގެ ޖުމްލަ އަދަދު 56.7 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އިތުރުވެފައި އޮތީ ކީއްވެގެންކަން އޮޅުވާލަން ނޫޅޭށެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު ވެރިކަމަށް އެރި ގޮތަށް އަރާ ރައީސް ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ނަގާފައިވާ ސަނީ ސައިޑް ބިޔަ ބޮންޑް އަދާކުރަން ޖެހުނު ކަމެއް ނޭނގޭ ދޯއެވެ. ކޮވިޑް19 ގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔެ ހުއްޓި ބޯޑަރުތައް ބަންދުވެ، ފަތުރުވެރިން ނައިސް، ބާނާ މަސްކޮޅު ބޭރުނުވެ، ދެ އަހަރު ވަންދެން އާމްދަނީ ހުއްޓުނު ހަނދާނެއް ވެސް ނެތް ދޯއެވެ. އެ ހާލަތުގައި ގައުމު ދެ އަހަރެއްހާ ދުވަހު އޮތްއިރު އެއްވެސް ތަކުލީފެއް ރައްޔިތަކަށް ނުޖެހި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއެއް ނުހުއްޓި، ބަނޑަށް ނުޖެހި ބާޒާރުގައި ތަކެތީގެ އަގު ބޮޑުނުވެ، ރައްޔިތުން ހަމަޖެހިގެން ތިބި ހަނދާން ނެތީހެއްޔެވެ. 

ތާރީހުގައި ދަރަނީގެ އެންމެ ބޮޑު އިތުރުވުމޭ ބުނެ ސަރުކާރުގެ ގާބިލުކަންނެތި ކަންކަން ހަމަ މަގަށް ނޭޅުވުމުން ކުރީ ސަރުކާރަށް ކޮންމެ ކަމެއް ފޫޅު ކަނޑާލައިގެން ހިތްހަމަ ޖެހުން ހޯދަން ނޫޅޭށެވެ. ރައީސް ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ނެގި ލޯނުގެ ބޮޑު ބައެއް ހޭދަކުރެވިފައި ވަނީ އިގުތިސޯދީ ގޮތުން އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުކުރާނެ މަޝްރޫއު ތަކަށޭ ބުނަން ލަދުނުގަންނަ ކަމެވެ. ރަށްރަށުގެ ކަރަންޓާއި ފެނާއި ނަރުދަމާއާއި ލަފާ ފުރުން ފަސޭހަކުރުމާއި ދަތުރު ފަތުރުން ރާއްޖެ ގުޅާލުންފަދަ ކަންކަމަށް ހަރަދު ކުރުމަކީ އިގުތިސޯދީ ގޮތުން ފައިދާ ކުރުވަނިވި ކަމަކަށް އަޒާނަކަށް ނުވިއެވެ.

އަޒާނަށް އިގުތިސޯދީ ގޮތުން ފައިދާހުރި ކަންކަމަށް ވަނީ ހަވާ އެރުވުމާއި އިވެންޓް ބޭއްވުމާއި މުޅި ދުނިޔޭގައި އުދުހުމާއި އަތަށް ފަޔަށް އޮބި ނޯންނަ ވަރަށް ސިޔާސީ މަގާމްތަކަށް މީހުން ލައިގެން މުސާރަ ދިނުމެވެ. ލަދު ހަޔާތުގެ ކަންފުޅެއް ހުރި ނަމަވެސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުގެ އިސްރާފާއި ކޮރަޕްޝަނާއި ވައްކަމާއި ލޫޓުވުން ހަލާލު ކުރާކަށް އަނގައެއް ނުހުޅުވީހެވެ.  

ރާއްޖެއަށް ލިބޭ ބޭރު ފައިސާ އިތުރުވެ ގެސްޓުން އަންނަ ނިސްބަތް ރެކޯޑްވެ ބަޖެޓް ޝާޕްލަސްވެ ކުންފުނިތަކުން ފައިދާ ލިބޭކަމަށް ބުނާ މުއިއްޒު ސަރުކާރަށް ދެ އަހަރުނުވެ 38 ބިލިޔަންގެ ދަރަނި އިތުރުވެ ޑޮލަރުގެ އަގު ވިހިން މައްޗަށް އެރީމާ ދަރަނި އަދާކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރިވަރު އެބަފެނޭ ނޫންހެއްޔެވެ. ބޮޑެތި ވާހަކަ ދައްކައިގެން ލޫޓުވުން ހަލާލުކުރަން އާޒާނެއް ކަމަކު އުޅޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ. 

ދުންފަތާ ރައްޔިތުން ދުރުކުރަން ކުރިކަންތައް ވެސް ގޮވީ އަތަށެވެ. ސިނގިރެޓްގެ ޓެކްސް ބޮޑުތަނުން ބޮޑު ކޮށްލުމުން ވީގޮތް އޭގެ އެއް މިސާލަކަށް ފުދެއެވެ. ދުންފަތާ ގުޅުވާ މުއިއްޒު އެޅި ފިޔަވަޅުތަކުން ކަންވީ ގޮތާމެދު ފިކުރު ކޮށްލާށެވެ.

ދައުލަތުގެ ބަޖެޓްގައި ލިބޭނެ އާމްދަނީއެއްގެ ގޮތުގައި ޖަހާ ސިނގިރެޓުން ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ކުރިއްސުރެ ލިބެމުންއައި އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ނުލިބި %80 ނުލިބި ގެއްލި ދިޔައީއެވެ. ބާޒަރުގައި ސިނގިރެޓްގެ އަގު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވީއެވެ. ގޮތް ނޭނގޭ އެކި ޒާތްޒާތުގެ އޮޅި ސިނގިރެޓާއި ބިޑި ބުއިން އާއްމުވީއެވެ.

ކޮލިޓީއެއް ފެންވަރެއްނެތް ގޮތެއްގައި އެކި ފަހަރު އެކި ވައްތަރުގެ ދުންފަތް އެކިވަރަށް ބޭނުންކޮށްގެން އަނބުރާ ސިނގިރެޓާއި ބިޑި ބުއިމުން އިހުނަށްވުރެ ދުންފަތުން މީހުނަށް ލިބޭ ގެއްލުން އިތުރުވީއެވެ. ފުއްޕާމޭގެ ބަލިތައް ޖެހޭ މީހުން ގިނަވެ ސަރުކާރުގެ ވެލްފެއަރ ނިޒާމުން ހިނގާ ހޭދަ އެތައް ގުނައެއް އިތުރުވީއެވެ.

ވޭޕް މަނާކުރުމުން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރާ މީހުންގެ އަދަދު މަދުނުވެ ވޭޕް ބުއި އެންމެން ސިނގިރެޓާއި އޮޅި ސިނގިރެޓަށް ހިޖުރަކުރީއެވެ. ގޭގޭގެ ތެރެއާއި ހޮޓާކެފޭ ރެސްޓައުރެންޓްތަކުގެ މޭޒުމައްޗަކީ ސިނގިރޭޓާއި ބިޑި އުފައްދާ ތަންތަނަށް ބަދަލުވީއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ސިނގިރެޓް ސުމަގުލު ކުރުން އާއްމުވެ ޓެކްސް ނުދައްކާ ވަގަށް ސިނގިރެޓް އެތެރެކޮށްގެން ކުރާ ވަގު ވިޔަފާރި ފުޅާވީއެވެ. ސިނގިރެޓަށް ސަލާންޖަހާ މީހުން ގިނަވެ މަގުމަތިން ބަޓުބުރި ހޮވައިގެން ވެސް އަލާފިލުވޭތޯ އުޅޭ މީހުން އިތުރުވީއެވެ. އަނބިދަރިންނަށް ކާންނުދީވެސް ހުންނަ މަދު ލާރިކޮޅަށް ބޮޑު އަގުގައި ސިނގިރެޓް ގަނެގެން ބޯ މީހުން އިތުރުވެ ބިކަހާލުގައި އާއިލާތައް ޖެހޭވަރަށް ދުންފަތު އަނދިރި އެޅީއެވެ.   

ގާނޫނާއި ގަވައިދާެި އެއްގޮތަށް ސިނގިރޭޓް އެތެރެކޮށްގެން ވިއްކާ ވިޔަފާރި ކުރާ ވިޔަފާރި ވެރިން ބަނގުރޫޓް ވަނީއެވެ. ގައުމަށް އެތެރެވާ ސިނގެރެޓް މަދުނުވެ ސިނގިރެޓުން ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތައް ލިބުނު އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާ ނުލިބި ގެއްލުނީއެވެ.  

ދުންފަތާ ރައްޔިތުން ދުރުކުރުމުގެ ނަމުގައި ހާސިލް ކުރަން އުޅުނު ސިއްހީ މަގުސަދެއް ހަގީގަތުގައި ހާސިލެއް ނުވިއެވެ. ކުރިން ދުންފަތާ ދުރުގައި ވޭޕް ބޮއެގެން އުޅުނު އެންމެންހެން ދުންފަތުގެ ޝިކާރައަށްވެ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރާ މީހުން އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވީއެވެ. އަނެއް ކޮޅުން ބޭސް ފަރުވާއަށާއި ސުމަގުލުކުރުން ހުއްޓުވުމަށް އިންސާނީ ވަސިލަތާއި ފައިސާ ސަރުކާރުން ހަރަދު ކުރުން އިހުނަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް އިތުރުކުރަން މަޖުބޫރު ވީއެވެ. 

ވާނުވާ ނޭނގި ޖަޒްބާތުގައި މުއިއްޒު ކުރާ ކޮންމެ މިކަހަލަ ކަމަކުން ގައުމާއި ރައްޔުތުންނަށް ލިބެނީ ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުމެވެ. ބޮޑެތި ދެރައެވެ. ދުންފަތާ ދެކޮޅަށް މުއިއްޒު އެޅި އިސްލާހީ ފިޔަޅުން ލިބޭ ނަތީޖާ ސުމަކަށްވުރެ ވެސް މާދަށެވެ. ދުންފަތު އަނދިރި ވެގެން ދިޔައީވެސް މުއިއްޒުގެ ފަނުފުލު އިސްލާހުގެ ބޮޅަކަށެވެ. 

ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވިއިރު 17.50ރ ހުރި ޑޮލަރ 20.50ރ އަށް އަރާފައި ވާކަމަށާއި ތަރުކާރީއާއި މޭވާ ކޮޅެއް ގަނެލާނެ ފައިސާއެއް ރައްޔިތުން އަތުގައި ނެތްކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

އައްބާސް ވިދާޅުވަނީ ސަރުކާރުން ހަރަދު ކުރާ ނޫސްތަކުން މޮޅެތި ހަބަރު ޖެހުވިޔަސް މަންޒަރު ރަޔިއްތުންނަށް ސާފު.ކަމަށެވެ. ތަރައްޤީގެ އެއްވެސް މަސްރޫއެއް އެއްވެސް ރަށެއްގައި އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ނުހިނގާ ކަމާއި .މުޅި ރާއްޖޭގައި ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން ފަށާފައިހުރި ހުރިހާ ޕްރެޖެކްޓެއް މިވަނީ ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައިކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

.ބޮޑެތި ދޮގުތަކާއި އޮޅުވާލުންތަށް އޮޅުވާލައިގެން ވެރިކަމަށް އަރާ ރައްޔިތަކަށް އެއްކަމެއްވެސް ނުކޮށްދީ އަދިވެސް ބޮޑެތި އޮޅުވާލުން އޮޅުވާލައިގެން ގޮނޑި ދިފާއުކޮށްގެން އިންނަވަން ނުވިސްނެވުމަށް ރައީސް މުއިއްޒަށް އަމާޒުކޮށް އައްބާސް ވިދާޅުވީއެވެ.

ރިވެތިގޮތަކީ ރައްޔިތުން އެދޭގޮތަށް ވީއެންމެ އަވަހަކަށް އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށް އައްބާސް. ރައީސް މުއިއްޒަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ.

ފެނަކަ ސައީދު ދިރިހުރުމާއި ބޭސް ފަރުވާ ކުރުމުގެ ހައްގުން މަހުރޫމް ކުރުމަށް ވެސް ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރަކީ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓެވެ. ފެނަކަ ސައީދުގެ މުދަލާއި ފައިސާ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ހުރިކަން ސައީދަށް ނޭނގުނަސް ފުލުހުންނަށް އެނގެއެވެ. ސައީދުގެ މުދަލާއި ފައިސާ ހުރީ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ކޮންތަނެއްގައި ކިހާވަރަކަށް ކަމެއްވެސް ސައީދަކަށް ނޭނގެއެވެ. އެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ވެސް އެނގެނީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސަށެވެ. 

ސައީދުގެ މުދާ ތަކަކާއި ފައިސާ ތަކެއް ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ހުރިކަން ސައީދަށް އެނގުނީ ހިތުގެ ފަރުވާއަށް ބޭސް ފަރުވާއަށް އިންޑިއާއަށް ފުރުމުގެ ހުއްދަ އަކަށް އެދުމުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުންނެވެ. ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓަކުން އެކަން ކުރިމިނަލް ކޯޓަށް އެނގިގެން ބޭސް ފަރުވާ ކުރުމުގެ ހައްގުން ސައީދު އެވަނީ މަހުރޫމް ކޮށްފައެވެ. ކޯޓަށް ފިލައިގެން ރާއްޖޭން ބޭރުގައި އުޅުމުގެ ހުސޫމަތު ސައީދަށް އޮތްކަމަށް ކޯޓަށް ފެނިގެންނެވެ. 

ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓްގައި އެބުނާ މުދަލާ ފައިސާ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ހުރިތަނަކާއި ހުރިވަރެއް ފުލުހުންނަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެނގެން ވާނީ ހަގީގަތުގައި ސައީދަށް ތާއެވެ. ސައީދަށް ނޭނގި އޭނާގެ އެތައް ބައިވަރު މުދަލަކާއި ފައިސާއެއް ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ހުރިކަން އެނގުމުން އެތަކެތި ސައީދުގެ މިލްކިއްޔާތުގެ ތެރެއަށް ވައްދަން ސައީދު ބޭނުން ވާނެތާއެވެ. އެކަމަށް ބޭނުން ވެގެން އެދުމުން ސައީދަށް އެއީ ކޮންތާކު ހުރި ކޮން އެއްޗެއް ކަމެއް ބުނެއެއް ނުދެވުނެވެ. ބުނެއެއް ނުވެސް ދެވޭނެއެވެ. ބުނެދެވޭނީ ވުޖޫދުގައި ހުރި އެއްޗެއް ނަމަތާއެވެ. ވުޖޫދުގައި ނެތް އެއްޗެއް ހުރިކަމަށް ހަދައިގެން އަނިޔާވެރި ވުމަށް އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓެއް އުފަންކޮށްގެން އުޅެނީއެވެ. 

ނަޖާއިޒު ގޮތުގައި ހޯދި މުދަލާއި ފައިސާކަމަށް ވިޔަސް އެއީ ކޮންތާކު ހުރި ކޮންފައިސާއެއް ކަމާ މުދަލެއްކަން އެ ނިސްބަތްވާ ފަރާތަށް ނާންގާ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން މީހަކާއި މެދު ގޮތްނިންމަން ބޭނުން ކުރުމަކީ އަނިޔާއެވެ. ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ހޯދި މަންފާއެއްކަން ސާބިތު ނުވާހާ ހިނދަކު މުދާ ހޯދުމާއި މުދާ މިލްކުކޮށް މުއާމަލާތް ކުރުމުގެ ހައްގުން މަހުރޫމު ކުރުމުގެ ބާރެއް ޝަރީއަތަށް ވެސް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. އަމްދުން ދިރިހުރުމާއި ބޭސްފަރުވާ ކުރުމުގެ ހައްގުން މީހަކު މަހުރޫމު ކުރުމަށް އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓަކުން ބާރު ހޯދުމަކީ ރޭވިގެން ދޭ އަނިޔާއެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ކުރީސަފުގައި ތިބި މީހުންނާއެކު އެމްޑިޕީއަށް ކާމިޔާބެއް ލިބެން ނެތްކަމަށް އަޑު ފަތުރައިގެން ވާގި ނައްތާލަން ކުރެވޭ މަސައްކަތް ވަކީން ކުޑައެއް ނޫނެވެ. ރައީސް ސޯލިހާއި އޮނަރަބަލް ފައްޔާޒު އިސްމާއިލާއި އޮނަރަބަލް ޝާހިދާއި އެކުގައި އިތުރަށް ހޯދޭނެ މޮޅެއް ނެތް ކަމަށް ބަޔަކު އެބަކިޔައެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުގެ އައުވާނުންނާއި ރައީސް ޔާމީނަށް ވެރިކަން ހޯދަދޭން އުޅޭ މީހުންނާއި ރައީސް ނަޝިދު ނޫންގޮތެއް ނެތްކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މީހުނަށް އެމްޑީޕީއެއް އެމްޑިޕީގެ ލީޑަރޝިޕެއް ކަމަކު ނުދާނެއެވެ. 

ވަކިވަކި އެ ހުރިހާ ފިރުގާއަކީ ވަކި މީހަކަށް ނޫނީ އާރާބާރު އޮތުން ގަބޫލު ނުކުރެވޭ ހަނި ވިސްނުމެއްގެ ބައެކެވެ. ހާއްސަކޮށް ރައީސް މުއިއްޒަކީ މައުމޫނިޒަމްގެ ފޮތިވަރެއް ލޫޓުވާލައިގެން ވެރިކަމުގައި ހުރީތީ ބާރުވެރިވެފައިވާ މީހެެއް ކަމުން މުއިއްޒުގެ ތޮއްވަރިން މޮޅުކާ މީހުނަށް މުއިއްޒުވަރެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. 

އިބޫ ނޫން ގޮތެއް ހޯދަން އެއްވާނަކަށް މުޅި ގައުމުގައި ހިންގި ދޮގާއި ފިތުނައިގައި ދަންތުރާގައި ޖެހި އެމްޑީޕީއަށް ވެރިކަން ގެއްލުނަސް އެއް ލައްކަ ނުވަހާހަށް ވުރެ ގިނަ ވޯޓުދީ އެމްޑީޕީއަށް ގިނަ ބަޔަކު އިތުބާރު ކުރިއެވެ. ރޫޅާލަން އުޅުނު މީހުނަށް ރޫޅާ ނުލެވި ދިޔައީ ޗޮކުންނެވެ. 

ހޯދުނު އިބޫ ނޫން ގޮތުން ޖެހެމުންދާ ހާލު އިތުރު ވީވީހެން ކުރެވުނު ކަންތަކުގެ މޮޔަހީވެ އެތައް ބަޔަކު މުއިއްޒަށް ލައުނަތް ދިނުން އިންތިހާއަށް ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. މުއިއްޒުގެ ދޯހަޅި ނާގާބިލު ވެރިކަމަށް ދެ އަހަރު ނުވެ މުއިއްޒުގެ މަގުބޫލުކަން މުޅިންހެން ގެއްލި ފޫހިވެއްޖެއެވެ. 

އިބޫ ނޫން ގޮތެއް އަދި ނެތް ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މީހުން ފަތުއަޑު ކިޔާފައި ވަނީ އިތުރެވެ. އެމްޑީޕީ އެނބުރި ވެރިކަމަށް ގެނައުން ނޫން ރަނގަޅު އެހެން ގޮތެއް މިހާރު ނެތިއްޖެއެވެ. އެމްޑީޕީން މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ ހަރަކާތްތައް މަދުވެގެން މުއިއްޒުގެ އައުވާނުން ވެސް އުޅެނީ މާވަރަކަށެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ވާދަވެރިން އެމްޑީޕީ މަގަށް ނިކުމެ ވެރިކަން ވައްޓާ ނުލައިގެން ފޯރިއެއް އެބަހުއްޓެވެ. މުއިއްޒުގެ ލުޓޭރު ސަރުކާރު ވައްޓާލެވޭ ވަރުގެ އެހެން ބަޔަކު އެމްޑީޕީ ނޫނީ ނެތްކަން ލޮލުން ބޮލުން އެންމެންވެސް ގަބޫލުކުރާތީ މުއިއްޒުގެ ވަފާތެރިންނާއި އެމްޑިޕީގެ ހިޔަނިން ވެރިކަން ހޯދަން އުޅޭ މީހުނަށް އެމްޑީޕީގެ މިހާރުގެ ލީޑަރޝިޕެއް ހަޖަމެއް ނުވާނެއެވެ.

މުސްލިމުން ކައިބޮއި ނިވާވެ އުޅެންޖެހެނީ ހަލާލު މަސައްކަތުން ހޯދާ ހަލާލު އާމްދަނީ ކަމަށާއި މުސްލިމެއްގެ ގެއަށް ވަންނަނީ ހަލާލު އާމްދަނީކަން ކަށަވަރު ކުރުމަކީ ކޮންމެ އާއިލާއަކުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ޑރ. ސަވާދުވިދާޅުވިއެވެ. "ހަރާން އާމްދަނީން ކައިބޮއިގެން ގައިޖަހާ މަހަކީ ނަރަކައިގަ އަނދާނެ ދަރު" ކަމަށްވެސް ޑރ. ސަވާދު ވިދާޅިވިއެވެ. 

ޑރ. ސަވާދު މިމޭރުމުން އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް ކުރެއްވީ މިހާރު އާއްމުކޮށްފައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ މެންބަރުންގެ މާލީ ބާޔާން ތަކުގައި ގިނަ މެންބަރުން ތަކަކަށް ހަދިޔާގެ ގޮތުގައި ގިނަ އަދަދަކަށް ފައިސާ މުދާ ލިބިފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

ޑރ. ސަވާދު ވިދާޅުވަނީ ހަރާމް ހަލާލު ނުބަލާ ތިމާގެ އަމިއްލަ މަންފާއަށް މީސްތަކުންގެ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަނެ މިންބަރަށް އަރާ ކިތަންމެ ރީތި މަހުރަޖައަކަށް ހުތުބާކިޔަސް އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އަނިޔާވެރި ނަރަކަޔަށް ސްޕްރިންޓް ކުރާ މީހެއްކަން ރައްޔިތުން ދަންނަ ދުވަހަކީ މުޖްތަމައުއަށް ކޮންފަދަ ހެޔޮ ދުވަހެއްޓޯއެވެ. ކިތަންމެ ބާރަށް "އެޔަށް ހަދިޔާކިޔަސް ޖާއިޒެއްނުވާނެ" އެވެ. 

ވެރިކަމުގައި ހުންނެވިއިރު އެތައް މިލިޔަން ޑޮލަރެއް ހަދިޔާގެ ގޮތުގައި ލިބިވަޑައިގަތް ކަމަށް އިއުތިރާފްވެ ވަޑައިގަންނަވާ ކުރީގެ ރައީސް ޔާމީން ކުރެއްވިހާ ވައްކަމާއި ނެގިހާ ރިޝްވަތު ދިފާއުުރެއްވަނީ "ހަދިޔާ ބޯޑު" އަޅުވައިގެންނެވެ. ރައީސް ޔާމީނު އަރިހުން ދަރިވަރުވީ ސިޔާސީންކުރެ މިހާރުގެ މަޖިލީހުގެ އެތައް މެންބަރަކު ރިޝްވަތާއި ވައްކަމާއި ހިޔާނާތާއި މަގާމާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުން ހަދިޔާގެ ގޮތުގައި ހަރާމު ހަލާލު ކުރާކުރުން ރައްޔިތުން ނިކުމެ ހުއްޓުވަން ޖެހެއެވެ.  

މާލޭގައި ފެން ބޮޑުވުމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދުރާލާ ރާވައިގެން ހުއްޓާނުލާ ދަނީ ކުރިއަށެވެ. ސިޓީ ކައުންސިލްގައި މަސައްކަތް ކުރާ މުއައްޒަފުންނަށާއި ހިދުމަތް ހޯދާ ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް އެއްފުރާޅެއްގެ ދަށުން ދިނުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްވެސް ބާރަށް ދަނީ ކުރިއަށެވެ.

މާލެ ސިޓީގެ މަގުތަކުގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކާއި އާބާތުރަ ފިލުވަންޖެހޭ ޓްރެފިކް ފާހަގަތައް އައުކޮށް ޕާކިންގ ޒޯނުތައް ވަކިކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ ހުއްޓުމެއް މަޑުޖެހުމެއް ނެތި ހިނގާ ކަންކަމެވެ. 

ރައްކާތެރި އަމާން ހިތް ފަސޭހަ ސިޓީއަކަށް މާލެ ސިޓީ ހެއްދެވުމުގައި މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ ހަމައެކަނި ހިކިފަސްތަން ރައްކާތެރިކޮށް އަމާންކަޮށް ހިތްފަސޭހަ ކުރާކަށް ނޫނެވެ. މާލެ ސިޓީ ދެމިއޮތުން ގުޅިފައިވާ ފަރުތައް ހިމާޔަތްކޮށް ކަނޑު ފަޅުގެވެށި ރައްކާތެރިކޮށް ދިރުވާ ދެމެހެއްޓުމަކީ މޭޔަރ އާޒިމް ވަރަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެއްވާކަމެކެވެ. 

ވިލިމާލޭގައި މުރަކަ އާލާކުރުމަށް ސޭވް ދަ ބީޗް އިން ކުރައްވާ އަގުހުރި މަސައްކަތަށް މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ތައުރީފް ކުރައްވާ ޝުކުރު އަދާ ކުރައްވައިފިއެވެ. 

ކަނޑުގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް ވަރުބަލިކަމެއް ނެތި މުޖުތަމައުގެ ފަރާތުން ސޭވް ދަ ބީޗުން ކުރައްވާ މަސައްކަތަކީ ޝުކުރުވެރި ކަމާއެކު ހިތްވަރު ލިބިގަންނަ ކަމެއް ކަމަށް މާލޭ މޭޔަރ އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ސޭވް ދަ ބީޗުން ކުރިއަށް ގެންދާ މުރަކަ އިންދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަނެވުނު ކަމަށްޓަކައި ފަހުރުވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާކަން ފާހަގަ ކުރައްވަމުން މޭޔަރ އާޒިމް ވިދާޅުވަނީ " އެކުގައި މަސައްކަތް ކޮށްގެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފަރުތައް ރައްކާތެރިކޮށް އަލުން ދިރުވޭނެ" ކަމަށެވެ. 

ޕީއެންސީގެ ސަރުކާރުން ގައުމު ލޫޓުވާލައިފި ކަމަށް ބުނަނީ އެމްޑީޕީން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ފަލާހުމެންގެ ކުރީގެ ރޫހީ ލީޑަރ ޔާމީނު ވެސް ދައްކަވަނީ އެ ވާހަކައެވެ. ފަލާހަށް ރީތި ނޫނަސް މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ގައުމު ލޫޓުވާލި ވާހަކަ ސާބިތު ހެއްކާއެކު އެމްޑީޕީން އެ ދައްކަނީ ރައްޔިތުންގެ ވިންދާ އެއްގޮތަށެވެ. ސިއްރު ސިއްރަކުން ނޫނެވެ. ވަރަށް ބާރަށެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަމުގައި ވައްކަމުގެ އަމަލުތައް ހިންގާފައިވާކަމަށް ބުނެ ދޮގު ވިއްކައިގެން ވެރިކަން ހޯދާ 2 އަހަރު ވެގެން ދާއިރުވެސް އެއިން ކުޑަވެސް ކަމެއް ސާބިތުކޮށެއް ނުދެވުނެވެ. ސަރުކާރާއި ޖުޑިޝަރީއާއި މަޖިލީހާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތަށް މުށުތެރޭގައި އޮވެ އެއްކަމެއްވެސް ސާބިތުކޮށް ނުދެވުނެވެ. މުއިއްޒާއި މުއިއްޒުގެ އައުވާނުންގެ އެހެން ދައްކާ ހުރިހާ ވާހަކައަކީ ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލަން ދައްކާ ހޮޅީ ވާހަކައެވެ. 

އެގޮތުން އިބޫ ނޫން ގޮތެއް ހޯދުމުގެ ވާހަކައަކީ ދައުލަތް ލޫޓުވާލަން ބޭނުންވެފައި ތިބި ވަގުބައިގަޑެއް ދައުލަތަށް ސަވާރުވާން ދެއްކި ބުހުތާން ދޮގުތަކެއް ކަމަށް ގިނަ ރައްޔިތުން މިހާރު ދެކެއެވެ. ދެއްކި ވާހަކައާއި އެއްގޮތަށް އެއްކަމެއްނުވެ ޖެހުނުތާކުން ދައުލަތް ވީދާ ނޮޅާކެއުން ނޫން ކަމެއް ނުކުރާ ސްކޭމް ސަރުކާރަކުން ލިބުމަށް އެދޭ ހެވެއް މޮޅެއް ރަނގަޅެއް މިހާރު ގިނަ ރައްޔިތުން ނެތެވެ.

ވޭތުވެ ދިޔަ ފަނަވަރަކަށް އަހަރުތެރޭގައި 4 ވެރިކަމެއްގައި ދައުލަތަށް ނުލިބޭހާ ގެއްލުން ދެއަހަރު ނުވާ މުއިއްޒު ވެރިކަމުގައި ދައުލަތަށް ލިބިއްޖެއެވެ. ޕީއެންސީން ދައުރެއް ނިންމާލަން ދިމާކޮށްފައި ތިބީ ކުރީ ސަރުކާރު ކިޔަމުން ދައުލަތް ލޫޓުވާލުމަށެވެ.

ވެރިކަމުގެ އާރާބާރުގައި ތިބެގެން މައްސަލަ ބަލާ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅެއް ނާޅާ ތިބެނީ ކުރާ ތުހުމަތަކީ ސާބިތު ނުހިފޭ ދޮގު ތުހުމަތެއް ވީމައެވެ. ކޮވިޑްގެ ހިލޭ އެހީއޭ ބަދަލު ދިނުމޭ ކިޔައިގެން ރައީސް ސޯލިހު ސަރުކާރަށް ޕީއެންސީން ދިއްކުރާ ތުހުމަތުގެ އިނގިއްޔަކީ ހަގީގަތެއް އޮތް ކަމެއްނަމަ ކުރީ ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިން މިހާރު ތިބީހީ އުލުބައިންދާފައެވެ. 

ހިންޏަށް ހަކުރު އޮޅުވާލަން ކުރީ ސަރުކާރޭ ކިޔައިގެނެއް މުއިއްޒު ސަރުކާެުން ގައުމު ލޫޓުވާލާ ލޫޓުވާލުމުގައި ފަލާހުމެންނަކަށް މައްޗެއް ނޭޅޭނެއެވެ. ލުޓޭރުން ފަހާލުމަށް ރައްޔިތުން ނިކުންނަ ދުވަސް ދާދި ކައިރިވެއްޖެއެވެ. 

އައްބާސް ވިދާޅުވަނީ މުއިއްޒު ސަރުކާރުން މުޅި ދައުލަތް ލޫޓުވާލަން އުޅެނީ ޝަކުވާ ކުރާ މީހާ އުލުބައިންދަން ގޮވައިގެންނާއި ސަރުކާރު ޖަވާބު ދާރީ ކުރުވާ މީހުންނަށް ބިރު ދައްކައިގެންނެވެ. ދައުލަތުން އެކި އެކި މުއައްސަސާ ތަކުގައި ތިއްބަވާ ބޭފުޅުން ކުރައްވާ ނުކުރައްވާ ކަންކަން ހޯދާ ބަލާ ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ނޫސްތަކުގައި ލިޔެގެންނާއި މީޑިއާގެ ޒަރީއާއިން ހަބަރުތައް ތިލަކޮށްދޭން ތިއްބަވާ ފަރާތްތަކުގެ އަގަ ބަންދުކުރުމާއި ބޮޑެތި އަދަދުން ޖޫރިމަނާކޮށް ޖަލަށް ލުމަކީވެސް ގައުލަތް ލޫޓުވާލުމަށް ސަރުކާރުން ރާވަމުންދާ ކަންކަން ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

މެންބަރ އައްބާސް ވިދާޅުވވަނީ ޑރ. މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގައި ހަރުދަނާ އިގްތިސާދީ ސިޔާސަތެއް ނެތުމުންނާއި ރައްޔިތުން އިންތިހާބު ކުރި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީސް އިން އަދާ ކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތައް އަދާ ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން މުޅި ގައުމު ވަނީ އިގުތިސާދީ ކާރިސާއެއް ކުރިމަތިވުމުގެ މަގުމަތީގައިކަމަށެވެ.

ރޭވިގެން މުޅިދައުލަތް ލޫޓުވާލާ ތަކެތީގެ އަގު ބޮޑުވެ ވިޔަފާރިތައް އިދަޖެހި ރައްޔިތުން އިތުރަށް ފަގީރުވެ ދަރަނިވެރި ވާއިރު އެ މަންޒަރުތައް ބަލަން ހިމޭނުން ދިވެހި ރައްޔިތުން ތިބެގެން ނުވާނެކަމަށް ވެލިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރ މުހައްމަދު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ރައްޔިތުން ނިދިން ހޭލާ ހޭވެރިކަން ވާންޖެހޭ ވަގުތު މިވަނީ އަރާ ހަމަވެފައިކަމަށާއި ސަރުކާރު ހަމަ މަގަށް ނާޅުވައިފިނަމަ ފަހުން ރައްޔިތުން ދައްކަންޖެހޭ އަގު ވަރަށް ބޮޑުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ރައްޔިތުން މަގުތަކަށް ނިކުމެ ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ހުއްޓާނުލާ މުޒާހަރާކުރުމަށް މެންބަރ މުހައްމަދު އައްބާސް ގޮވާލެއްވިއެވެ.

މުއިއްޒު އިސްވެހުރެ ގައުމު ލޫޓުވާލާ ލޫޓުވުން ހުއްޓުވުމަށް އަޅުވަފާނެ ބިޑިއަކަށް ބިރުގަތުމެއް ނެތެވެ. ބެއިންދުމަށް ފޭއްސަފާނެ އުލަކަށް ބެލުމެއްނެތެވެ. ޖަހާފާނެ ޗޭނަކަށް ލާފާނެ ކުޑަ ގޮޅިއަކަށް ބެލުމެއް ނެތެވެ. 

އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން ފައްޔާޒް އިސްމާއީލު ވިދާޅުވަނީ ބިޑި އަކަށް އަނދަގޮޑިއަކަށް ބިރުގަންނާނެ މީހުން މި އެމް.ޑީ.ޕީގައި ނުތިބޭނެކަމަށެވެ. މުއިއްޒުގެ ގަހުރަމާނު ޝިއުނާ ކުރި އެކްސް ޕޯޓަކަށް ޖަވާބު ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ފައްޔާޒު ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި މިހާރުގެ ސަރުކާރަށް ނިސްބަތްކުރައްވާ ވިދާޅުވަނީ " ތިޔަ ކަންކަން (ބިޑިއެޅުމާއި ޖަލައްލުމާއި އަނިޔާ) ކުރެއްވުމުގެ ބާރައި އާރު ހުރި ވަގުތު އަވަހަށް ކުރައްވާ"ށެވެ. ގައުމު ލޫޓުވުން ހުއްޓުވުމުގެ ވަގުތު ޖެހެނީ ކަމަށް ފައްޔަ ވިދާޅުވިއެވެ.

ގައުމު ލޫޓުވާލަމުން އެހެންމީހުން ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހަމައިގާ ތިބުމަށް ސަރުކާރުގެ އައުވާނުން އަޅުވާ ހަމައެއް އެންމެނަކު ބަލައެއް ނުގަންނާނެއެވެ. ކަނޑައެޅިގެން ގާނޫނު ތަކާއި ގަވައިދުތަކާ ހިލާފުވަމުން ތިމާމެންގެ ގަޔަށް ހެޔޮވަރަށް ގާނޫނުތައް ކޮށާ މަށަމުންދާ ސަރުކާރަކަށް ކުރުނީސްކުރަން ޖެހޭ ސަބަބެއް ނުވިސްނެއެވެ. ގާނޫނާއި ގަވައިދަކީ ވަކިބަޔަކު ދައުލަތް ލޫޓްވާލާ އެކަންކަމުން ރެކެން އޮތް އައްޑާނައަކަށް ހަދައިގެން ތިބޭކަށް ޖާގަ ދެވޭކަށް ނެތެވެ. 

ލޫޓުވާނުލާ ވަކިކަމެއް ވަކިތަނެއް ވަކިމީހެއް ނެތެވެ. ހަލާލު ހުއްދަ މަސައްކަތެއް ކޮށްގެން ދިރިއުޅޭ މީހާވެސް ހުރީ ލުޓޭރުންގެ ވަކިތަކުގެ ދަށުވެ ލޫޓުވާލެވިފައެވެ. ސަރުކާރުން ޓެކްހުގެ ނަމުގައި ޓަކައިގެން ފައިސާ ނުހޯދާ ކަމެއް މީހެއް ނެތެވެ. މިސާލަކަށް ކަރަންޓާއި ފެންނަކީ ރައްޔިތުން ބްލެކްމެލް ކޮށްގެން ފައިސާ ލޫޓުވަން އޮންނަ ދެ މަގެވެ.

މުއިއްޒުގެ ޖަލުން ހުރިހާ ދިވެހިން ސަލާމަތްވުމަށް ހަށިފޮޅާލާ ނިކުތުމަކީ ލާޒިމުކަމެކެވެ. އެކެއްގެ ހިތްވަރުން އަނެކަކު ހިއްވަރު ހޯދައިގެން ލޫޓުވުން ހުއްޓުވަން ނިކުތުން ނޫން އެހެން ގޮތެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. އިބޫ ނޫން ގޮތެއް ހޯދުނު މޮޔައިގައި ހުމޭނުން ތިބެވޭ ވަރަށް ލުޓޭރުންގެ ލޫޓުވުން މާ ބޮޑެވެ.  

ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ދިވެހި ދައުލަތާއި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކާއި އުންމީދުތަކާއި ރާއްޖޭގެ ހަޒާނާ ލޫޓުވާލައިފިކަމަށް ކުރީގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ރޭ އޮތް އެމްޑީޕީ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައެވެ. އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވަނީ މުޅި މި ދައުލަތް ލޫޓުވާލައިފިކަމަށެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ އަޑު ފޭރިގެންފިގެންފައިވާ ކަމަށްވެސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ ރައީސް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ ހިތުގައި އުފެދި ކަންބޮޑުވުމުގެ ޝުޢޫރަކީ ލޫޓުވާލައިފި ކަމުގެ ޝޫއޫރެވެ. ކޮންމެ ދިމާލަކަށް ބަލާލިއަސް މިއަދު ފެންނަނީ ބޮޑު ތަނުން މި ސަރުކާރުން ދިވެހި ދައުލަތް ލޫޓުވާލާފައިވާތަނެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ލޫޓުވާލާފައިވާ ތަނެވެ.

ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދުތައް ލޫޓުވާލާފައިވާ ތަނެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހަޒާނާއާއި މުޅި މި ދައުލަތް ލޫޓުވާލައިފިކަމަށް ޝާހިދު ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ނޫސްވެރިކަން ނައްތާލާ ބިލުގެ ބޭނުމަކީ ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރޯލުގެ ދަށަށް މުޅި ނޫސްވެރިކަން ގެނައުން ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. ވަކިވަކި ނޫސްވެރިންނަށް ބިރުވެރި ނުރައްކާތެރި ފިޔަވަޅު ހޯދުމަކީ އޭގެ ބޭނުމެއް ކަމަށްވެސް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. ހުރިހާ މީޑިއާ ތަކަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ސީދާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަތްޕުޅަށް ނެންގެވުމަކީ މުޅި ބިލްގެ ޖުމްލަ ބޭނުންކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

ނޫސްވެރިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީގައިއޮތް އެންމެ މިނިވަން ބާރުކަމަށް ސިފަކުރައްވާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ މީޑިއާތަކަކީ އަމިއްލަ ފަރުދުން ވަކިބައެއްގެ ނުފޫޒެއްނެތި އަމިއްލައަށް ނިކުމެ ރައްޔިތުންނަށްޓަކާ މަސައްކަތް ކުރާ ބައެއް ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް މިއަދު ސަރުކާރުން އެ މަސައްކަތްކުރަނީ ނޫސްވެރިކަން މަރާލަންކަމަށް ރައީސް ސޯލިހުވިދާޅުވިއެވެ. ބައެއް ބޭފުޅުން ނޫސްވެރިކަން މަރާލަންވީ ގޮތްވެސް ސާފުކޮށް ހާމަކޮށްދޭ ކަމަށް ކުރީދެ ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. 

ނޫސްއވެރިކަން މުހިންމުވަނީ ނޫސްވެރި ކަމަކީ ހަމައެކަނި ސަރުކާރު ޖަވާބު ދާރީކުރުވާ ބަޔަކަށްނުވެ މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާއި ދައުލަތަުގެ ތިންބާރު ވެސް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވާ ބަޔަކަށްވާތީ ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ބާރުތަކެއް މުށުތެރެއަށް ލުމަށްފަހުގައި ދެން އެނިކުމެ ވަޑައިގަންނަވަނީ ނޫސްވެރިކަން މަރާލަން ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

މައިގަނޑު ރެގިއުލޭޓަރީ އޮތޯރިޓީތައް ކަމުގައިވާ މުއައްސަސާތަކުގެ ތެރެއިން މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ (އެމްއައިބީ) ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކާ ބެހޭ މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ މައިގަނޑު ޒިންމާ އުފުލައެވެ. ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ސިޔާސަތުތަކާއި ޕަބްލިކް ސަރވިސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ބެލެހެއްޓުމުގެ އިހުތިސާސްވެސް އޮންނަނީ އެމްއައިބީ ގައެވެ.

ޕްރެސް ކައުންސިލް އޮފް އިންޑިއާ (ޕީސީއައި) އަކީ ޤާނޫނީ މުއައްސަސާއެކެވެ. އޭގެ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތްކޮށް، ނޫސްތަކާއި ނޫސް އޭޖެންސީތަކުގެ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުމެވެ. ނޫސްތަކާއި ނޫސް އޭޖެންސީތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމުގެ ޒިންމާވެސް މި މުއައްސަސާއާ ހަވާލުކުރެވިފައިވެއެވެ.

ޓެލެވިޒަންގެ ދާއިރާގައި، ނިއުސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ސްޓޭންޑަރޑްސް އޮތޯރިޓީ (އެންބީއެސްއޭ) ފަދަ އަމިއްލަ ރެގިއުލޭޓަރީ މުއައްސަސާތައް ނިއުސް ބްރޯޑްކާސްޓަރސް އެސޯސިއޭޝަނުން އުފައްދާފައިވެއެވެ. މި މުއައްސަސާތަކުން ކޮންޓެންޓާ ގުޅޭ ގައިޑްލައިންތައް ނެރެ، އެ ގައިޑްލައިންތަކާ ހިލާފުވާ ބްރޯޑްކާސްޓަރުންނަށް ފިޔަވަޅު އެޅެއެވެ.

އެޑްވަރޓައިޒިންގ ސްޓޭންޑަރޑްސް ކައުންސިލް އޮފް އިންޑިއާ (އޭއެސްސީއައި)އަކީ އިޝްތިހާރުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ތެދުވެރިކަމާއެކު އަދި އޮޅުވާލުމެއް ނެތި ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި ގައިޑްލައިންތަކެއް އެކުލަވާލައި ނެރެއެވެ.

މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ މެދުވެރިކޮށް ސަރުކާރުން ބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ލައިސަންސް ދޫކުރެއެވެ. އަމިއްލަ ބްރޯޑްކާސްޓަރުން ލައިސަންސް އެއްބަސްވުމުގައިވާ ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރަންޖެހެއެވެ. 

ނިޒާމުގެ ތެރެއިން، އިންޑިއާގެ މީޑިއާ ދާއިރާގައި ވަކި މިންގަނޑުތަކެއް ހިފެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރެވެއެވެ. ގާނޫނީ އަދި އަމިއްލަ ރެގިއުލޭޓަރީ މުއައްސަސާތަކުގެ މަސައްކަތުން މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތްކުރެވެއެވެ. ޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބާރުއެޅެއެވެ. ސަރުކާރުގެ ދައުރު އޮންނަނީ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ލައިސަންސް ދޫކުރުމާއި އެ ލައިސަންސްތަކުގެ ޝަރުޠުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައެވެ. 

އިންޑިއާގައި އޮންނަ ރެގިއުލޭޓަރީ ނިޒާމުގެ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، މީޑިއާގެ މިނިވަންކަމާއި ޒިންމާދާރުކަން މީޑިއާތައް ގުޅިގެން އެކުގައި ހިފެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތް ކުރާކަމެވެ. ގާނޫނީ މުއައްސަސާތަކުން މިނިވަންކަމުގެ އިންތައް ކަނޑައަޅާއިރު އަމިއްލަ ރެގިއުލޭޓަރީ މުއައްސަސާތަކުން ދާއިރާގެ އަހުލާގީ މިންގަނޑުތައް ހިފަހައްޓައެވެ. މިގޮތުން، މީޑިއާގެ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ޒިންމާދާރުކަމާއި ފަރުވާތެރިކަން ގެންގުޅުމަށް ބާރުއެޅެއެވެ.

ނަމަވެސް، މި ނިޒާމުގައިވެސް ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރެއެވެ. މިސާލަކަށް، ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން ވަކި ބްރޯޑްކާސްޓަރުންނަށް ފިއްތާ ފިޔަޅު އެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުމާއި، އަމިއްލަ ރެގިއުލޭޓަރީ މުއައްސަސާތަކުގެ ނިންމުންތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ދަތިތަކެއް ހުރުން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. 

ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި އިންޑިއާގެ މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓަރީ ނިޒާމަކީ ގާނޫނީ ދައުރާއި މީޑިއާތަކުގެ އަމިއްލަ ދައުރާއި ސަރުކާރުގެ ދައުރު އެކުލެވޭ ނިޒާމެކެވެ. މި ނިޒާމުގެ މަގުސަދަކީ މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތްކުރުމާއެކު، ޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބާރުއެޅުމެވެ.

ނޫސްވެރިކަމުގެ އާޖުފާޖު ނޭނގޭ ބަޔަކު ޖަޒްބާތުގައި ހަސަދަ ފިލުވާ އެއްޗަކަށް ގާނޫނު ހަދަން ތިޔަހުންނަނީ ހާދަވަރެކެވެ. މުއިއްޒާއި ނަމިރާ ނަޒިމާއި ބަންޑާރަ އުޝާމާއި ތުޅާދޫ ހަމީދާ ހަންނާނަށްވުރެ މިގައުމު މާބޮޑެވެ.

އޮޅެގެން ނޫޅޭށެވެ. ހުރިހާ މީޑިއާއަކީ ތިމާބޭނުންވާ ވާހަކައަކާއި ތިމާ ބޭނުންވާ ކަމެއް ބޭނުންވާ ގޮތަށް ފަތުރާކަށް އޮންނަ އަމިއްލަ ޕްރޮޕަގެންޑާ މެޝިނެއް ނޫނެވެ. އެކި މީޑިއާގެ ކޮންޓެންޓް ތަފާތުވާނެކަން ތުއްތު ކުއްޖާއަށްވެސް އެނގޭނެއެވެ. 

ކުރާނެހާ ގޮތަކަށް ކުރާނެހާ ކަމެއްކުރާއިރު އެވާހަކަ ދައްކާނެއެވެ. އަބުރު ގެއްލޭ ގޮތަށް ހިތުހުރިކަމެއް ކުރަމުން އަބުރޭ ނުކިޔާށެވެ. ވައްކަން ކުރަންޏާ ވައްކަން ކުރާވާހަކަ ދައްކާނެއެވެ. ވަގަކު ވައްކަން ކޮށްފައި އެއްބަސްނުވެ ނުކުރާ ވައްކަމަކަށް ހަދަން އަނގަ ބަންދުކުރިޔަސް ވައްކަން ނުކުރާކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. 

ނޫސްވެރިކަމުގައި ތަޅުއަޅުވަން އަބުރުގެ ވާހަކަ ދައްކަނީ ހިންގާ ޖަރީމާ ގިނަ ކަމުންނެވެ. އަބުރު ކޮނޑަށްލައިގެން މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން ހިސޯރު ކުރަން ގަދަފައި ވިއްދާނެ ކަމެއް ނެތެވެ. ތިޔަ ބިލަކަށް ދޭނެ ލަފައެއް މަޝްވަރާއެއް ނެތެވެ. އިތުރަށް ބަރަހަނާނުވެ ރީތިގޮތުގައި ކަންކަން ކުރަން ބޭނުމިއްޔާ މިނިވަން މީޑިއާ އޮޅުއަޅާ ބިލު ފުރަތަމަ ބޭރުކޮށްލާށެވެ. 

ސަރުކާރުގެ ދޯހަޅި ސިޔާސަތުތަކަށް ފާޑުކިޔުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމަކަށްނުވެ ކަމެއްގެ ހެޔޮނުބައި ވަކިނުވެ ގައުމަށް ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުން ލިބޭނެއެވެ. ވެރިން ބައިއަޅައިގެން ގައުމުން ބައެއް ވިއްކާލިޔަސް ޗުއްޕުވެސް ނުބުނެވޭނެއެވެ. 

ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކުރާއެއްވެސް ވައްކަމެއް ހިޔާނާތެއް ނުބެލޭނެއެވެ. ފްލެޓްތައް ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ބަހާލިޔަސް ވާނުވާއެއް ނޭނގޭނެއެވެ. ބިންތައް ބޭނުންހާ ބަޔަކަށްދީ ވިއްކާ ވެރިންގެ ޖީބުތައް ފުރާލިޔަސް ދޮންކަޅު ނޭނގޭނެއެވެ. 

އާސަންދަ އެންސްޕާއަށް ހަދާނެ ގޮތެއް ހެއްޖަސް އެއްޗެއް ބުނެވޭނެ މީހެއް ނުހުންނާނެއެވެ. ކަރަންޓް ބިލާއި ފެން ބިލު މަތި މައްޗަށް ބޮޑުކޮށް ފުލުފުލުގައި ކަރަންޓް ކެނޑިޔަސް އަނގައެއް ނުހުޅުވޭނެއެވެ. 

ރަށްރަށުގައި ތަރައްގިގެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިނގިޔަސް ނުހިނގިޔަސް އެވާހަކައެއް ނުދެއްކޭނެއެވެ. ދައުލަތުގެ ތިޖުރީތަކާއި ހަވާލުވެ ތިބި މީހުން ތިޖޫރީކައި ހުސްކޮށްލިޔަސް ކުކުރާވެސް ނުލެވޭނެއެވެ. 

އޮންނަ ބޮޑު އަބުރެއްގެ ސަބަބުން ތުއްތު ޅަދަރިން ޖިންސީ ޝިކާރައަށް ވިޔަސް އެ ވާހަކައެއް ނުދެއްކޭނެއެވެ. އޮފީސްތަކުގައި މަގާމުގެ ނުފޫޒުގައި ހިންގާ ޖިންސީ ފުރައްސާރާއި ޖިންސީ ގޯނާތައް ސިއްރުވާނެއެވެ. 

މުއިއްޒު އިސްވެހުރެ މަޖިލިސް މެދުވެރިކޮށް ނޫސްވެރިކަން ބަނދެލަނީ ވައްކަމާއި ޖަރީމާ ހިންގުމަށް ޖާގަ ހޯދުމަށެވެ. މުޅި ގައުމުގައި އަނދިރި ދައުލަތްތަކެއް ހިންގުމަށެވެ. ޑާކް ވެބާއި ޑާކް ސްޓޭޓްގެ ނުރައްކަލަށް ރާއްޖެ ވައްޓާލުމަށެވެ. 

މުހައްމަދު އުމަރު މަނިކު (އެމްޔޫ މަނިކު) އަވަހާރަވި ހިތާމާގައި އެމަނިކުފާނާއި އާއިލާ ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން ތައުޒިޔާ ދަންނަވާކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ "އެމްޔޫ މަނިކަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް ކުރިއެރުވުމަށް ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން ދިވެހި ދައުލަތަށްވެސް 19 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައިވާ ޚިދުމަތް ތެރިއެއް" ކަމަށެވެ. އިޖްތިމާޢީ ދާއިރާއިންވެސް ގައުމަށް ނުހަނު ގިނަ ހިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެއް، ކަމަށްވެސް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

ހާއްސަކޮށް ސިއްހީ ދާއިރާ އަށާއި ތައުލީމީ ދާއިރާއަށް ކޮށްދެއްވި ހިދުމަތްތައް ރައީސް ސޯލިހު ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. އެގޮތުން އެމްޔޫ މަނިކަކީ މަތީ ތައުލީމުގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށް މީހުން ބިނާކުރުމަށް ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކަށް ދީލަތި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ދެއްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެއްކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.

"އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާ އަކީ މާތް الله ޢާއިލާއަށް ކެތްތެރިކަން ދެެއްވާ މަރްޙޫމް މުހައްމަދު އުމަރު މަނިކަށް ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތް މިންވަރު ކުރެއްވުން" ކަމަށް ޕޯސްޓް ނިންމަވާލައްވަމުން ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 

މާލޭ ބޮނޑިބަތް ޕާކުގައި އެމްޑީޕީން ރޭ ބޭއްވި ކަންމަތީ އެއްވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން މައުރޫފް ވިދާޅުވީ އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލައި ކޮންމެ އަތޮޅަކަށް އަނެއްކާ ވެސް މިސަރުކާރުން އަތޮޅުވެރިޔަކު ލާނެކަމަށެވެ. 

ޖުޑިޝަރީ ނިޒާމު ގޮނޑިކޮއްކޮއަކަށް ހަދާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ރައީސްގެ ރަބަރު ތައްގަޑަށް ހާދާ ނޫސްވެރިކަމުގައި ކަސްތަޅު އަޅުވަން ނޫސްވެރިންނާ ހަނގުރާމަ އުއުލާނުކޮށްގެން ސަރުކާރުން އުޅޭ ދަނޑިވަޅެއްގައި އެމްޑީޕީން ބޭއްވި ކަންމަތީ އެއްވުމުގައި މައުރޫފް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކުރިން އޮތް އަނިޔާވެރި ހުދުމުހުތާރު މައުމޫނު ވެރިކަމުން ގައުމު ސަލާމަތްކުރަން އިސްނަގާ ގައުމު ސަލާމަތްކޮށްދިނީ އެމްޑީޕީ ކަމަށެވެ.

މިހާރު ވެރިކަމުގައި ތިބި އަނިޔާވެރި ލުޓޭރުންގެ ކިބައިން ގައުމު ސަލާމަތް ކޮށްދޭނީވެސް އެމްޑީޕީންކަމަށް މައުރޫފު ވިދާޅުވިއެވެ. އެމްޑީޕީއާއި މެދު ޔަގީންކަން އޮތްކަމަށާއި މިހާރު ވެރިކަމުގައި ތިބި ލުޓޭރުންގެ ކިބައިން އެމްޑީޕީ ގައުމު ސަލާމަތް ކޮށްދޭނެ ކަމާމެދު ރައްޔިތުން ޝައްކުނުކުރެއްވުމަށް މައުރޫފް ވިދާޅުވިއެވެ.  

މީޑިއާ ޒިންމާދާރު ކުރުވުމާއި ރެގިއުލޭޓް ކުރުން އެއްފުރާޅެއްގެ ދަށަށް ގެނައުމަކަށް އެއްވެސް މީޑިއާ އަކުން އެއްވެސް އިރަކު ދެކޮޅެއް ނުހަދައެވެ. ރާއްޖޭގައި މިހާރު ހުރި ގާނޫނުތަކުން ވެސް ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަން ކުރުމަށާއި ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަކަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. 

މުޅި މިޑިއާއަކީ ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ކަމެއް ނޫނީ ހާމަ ނުކުރެވޭ ވަރަށް ތަޅުލެވިފާވާ އެއްޗަކަށް ވެއްޖެނަމަ ގައުމަށާއި ސަރުކާރަށް އޮތް ނުރައްކާ ބޮޑެވެ. އޭގެ އެތައް މިސާލު އެބަހުއްޓެވެ.

ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ބަގާވަތެއް ރޭވި ފައްކާވިޔަސް ދޮންކަޅު ނޭގި ރައީސް މަގާމުން ދުރުކުރާ ހިސާބަށް ދިޔަސް ހިލަމެއް ނުވާނެއެވެ. ރައީސަށް ސިއްރުން ސަރުކާރުތެރޭގައި ތިބި ބަޔަކު ދައުލަތް ނޮޅާކައި ހުސްކުރިޔަސް ދޮންކަޅު ނޭނގޭނެއެވެ.

ގާނޫނީ އިމުގެތެރެއިން ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްގެން ފާޑުކިޔުން ހުއްޓުވާލުމުން ޑާކް ވެބްގައި ކޮންބައެއް ކުރާކަމެއްކަން ނޭނގޭ ގޮތަށް އެތައް ސައިޓެއް ހިންގާ ދޮގު ވާހަކަތަކާއި ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ބަރަހަނާ މަންޒަރުތަކާ ގައުމީސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ކަންކަން މާބާރަށް ފެތުރޭނެއެވެ. މާރާމާރިއާއި އަނިޔާވެރިކަމާއި ޓެރެރިޒަމަށް ހިތްވަރު ދިނުން ހައްދުން ނެއްޓޭނެއެވެ. އެތައް ހާސް ކުރުސީ އަކާއި ޑީއޯއެއް އުފަންވާނީއެވެ.

އެމްޑީޕިގެ ރައީސްކަން މިހާރު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ގސބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި، ސަރުކާރުގެ އިސް ފަރާތްތައް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ފުރުސަތު ނޫސްވެރިކަމަށް ލިބެންޖެހެއެވެ.

މަޖިލީހުގައި ހޭދަކުރެއްވި ފަސް ދައުރުގެ ކެރިއަރު އެ މުހިންމު އިޞްލާޙާއެކު ނިންމާލެއްވުނުކަމީ ޝަހިދު ފަޚުރުވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާ ކަމެކެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ހާރިޖީ ވަޒީރުގެ ހައިސިއްޔަތުން، ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކޮށް، އެކަން ދިފާޢުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވި ކަމަށާއި ހަމަކަށަވަރުންވެސް ނޫސްވެރިންެ އެ ފުރުޞަތުގެ ފުރިހަމަ ބޭނުން ހިފިކަމަށް ވެސް އދ. މަޖިލީހުގެ އާއްމު މަޖިލިހުގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި އޮނަރަބަލް ޝާހިދު ވިދާޅުވީ މިއަދު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައެވެ.

ސިޔާސީ އަޅުންގެ އަޅުން ރައީސް މުއިއްޒުގެ ގޮނޑިކޮއްކޮއަކަށް ރާއްޖޭގެ މީޑިއާ ހެދުމަށް ވަކާލާތު ކޮށް ހަމަދައްކާއިރު ހަމަޖެހޭ ވާހަކައެއް ދައްކާނަމަވެސް ރަނގަޅެވެ. ޓީވީ މުއާ އެއްކަމަކު މުއިއްޒު މީޑިއާގެ މިނިވަކަމަށް އަރައިގަންނަން އުޅޭ އުޅުން ހަލާލުކޮށްދޭން ހަމަ އަޅުވަން އުޅޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ. 

ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ގައުމެއްގައި ވެސް މީޑިއާއަށް އިންތަކާ މިންތަކެއް ކަނޑައަޅާފައި ނެތޭ ބުނީ ކާކުހެއްޔެވެ. މީޑިއާގެ މައްޗަށް ގާނޫނާއި ޤަވައިދުތައް ދުނިޔޭގަެި ތަންފީޒު ނުކުރެއޭ މީހަކު ބުނީހެއްޔެވެ. ތިޔަ އުޅެނީ ކާކަށް ކޮންއެއްޗެއް އޮޅުވާލަން ހެއްޔެވެ. 

ރާއްޖޭގެ މީޑިއާ ކައުންސިލާއި ބްރޮޑްކޮމް ގާނޫނު އޮތީ ކިތަންމެހާވެސް ރަނގަޅަކަށް ރާއްޖޭގެ މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭ ގޮތަށެވެ. ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ނޫސްވެރިއެއް ވެސް ނޫސް އެޖެންސީއެއް ވެސް ދުނިޔޭގެ ބެސްޓް ޕްރެކްޓިސްއާއި އެއްގޮތަށް މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަކަށް ދެކޮޅެއް ނުހަދައެވެ. 

ސެލްފް ރެގިއިލޭޓަރީ ނިޒާމެއްގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ މީޑިއާ ހިނގަމުން ދާކަން ބސޔަކަށް ނޭގުމަކީ މީޑިއާގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އެހެން ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް އިސްލަހު ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން މީޑިއާގައިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެ މާނައަކީ މީޑިއާ ކަސްތަޅުއަޅާ ހުއްޓުވާ ހުދުމުހުތާރު ވެރިއެއްގެ މުށުތެރެއަށް މީޑިއާ ގެންދިއުމެއް ނޫނެވެ.

ދެ މިސާލު ކިއްކުރަން ހެއްޔެވެ. އެއްހާސް މިސާލު ދެއްކިޔަސް މުއިއްޒު އުޅެނީ މިނިވަން މީޑިއާ ނައްތާލާ ގޮނޑިކޮއްކޮ ނުހެދޭ ކޮންމެ މީޑިއާއެއް ނައްތާލަން ނޫން ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ.

ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދަށް ކާބަން ސިޓީތަކުގެ ފޯރަމް އާއި ދެމެހެއްޓެނިވި ސިޓީ ތަރައްގީގެ ސަރަޙައްދީ ބައިވެރިންގެ ފޯރަމް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގަތްކަމީ ލިބިވަޑައިގަތް ފަހުރަކާއި ޝަރަފެއް ކަމަށް މާލޭ މޭޔަރު އާދަމް އާޒިމް ވިދާޅުވެއެވެ. 

މާލޭ މޭޔަރަށް ލިބިވަޑައިގަތް ފުރިހަމަ މެހެމާންދާރީއަށާއި ސިޓީތަކުގެ ވެރިންނާއެކު ކުރެވުނު މުއްސަނދި މަޝްވަރާތަކަށްޓަކައި މާލޭ މޭޔަރ ޝުކުރު އަދާކުރައްވައެވެ.

މާލެ ސިޓީން ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީގެ ލަނޑުދަނޑިތައް ރަނގަޅުކޮށް ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި ދެމެހެއްޓެނިވި މުސްތަގުބަލެއް ބިނާކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތުގައި މި މަޝްވަރާތަކަކީ ވަރަށް އަގުހުރި މަޝްވަރާތަކެއްކަމަށް މޭޔަރ ވިދާޅުވެއެވެ. 

ހަންނާނު ކުރާ ތެލުގެ ވިޔަފާރި ފުޅާކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ނަމިރާ ނާޒިމާއި ރެޑްވޭވް ސަލީމާ ގުޅިގެން ހަންނާނު ކުރަން އުޅެނީ ކީއްކަން އެބަ އެނގެންޖެހެއެވެ. މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމެޓީއާއި ގައުމީ ސަލާމަތީ ކޮމެޓީ ބޭނުން ކޮށްގެން ކުރާން އުޅޭ ކަމަކީ ދަ ހޯކްސް ކުންފުނި ފުޑާލުމެވެ. ދުރާލާ ރާވައިގެން މަޖިލިސް ތެރެއިން ހިންގާ އެ ޖަރީމާގެ ކައްފާރާއަކީ މީޑިއާ ބިލުކަން އެއްވެސް މީހަކަށް އޮޅިގެން ނުވާނެއެވެ.

ޗެނަލް 13 އިން ފޮނުވި " ބެލްކަނި" ވީޑިއޯ ރިޕޯޓާއި ގުޅިގެން ޗެނަލް 13 އަށް ފިޔަވަޅު އަޅާ އެ ޗެނަލް ހުއްޓުވާލުމަށް ނިޔަތް ގަނެގެން ނަމިރާ ނާޒިމު ފަރުމާކުރި ބިލު މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާ ދީގެންނޫނީ ހަންނާނަށް ދަ ހޯކްސްގެ ދުވަސް ދުއްވާލެވޭކަށް ނެތެވެ. އަނެއް ކޮޅުން ދޮންއަމާ ވީޑިއޯ ރިޕޯޓާއި ގުޅިގެން ރާއްޖެ ޓީވީ ސައިޒުކޮށްލުމަށް މުއިއްޒު ހުރީ ކެތްމަދުވެފައެވެ.

ޕީއެންސީގެ ގައިން މީޑިއާ ކަސްތަޅު ބިލު ނައްޓާލާ ހަންނާނު ގުރުބާން ކޮށްލަން ލިބުނު ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ނަމިރާ ނާޒިމާއި މުއިއްޒު އެ ހިފަނީ ބަދަލު ހިފުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ލިބުނު ރަނުގެ ފުރުސަތުގައި ހަންނާނު ލައްވާ އެއްދޮނުގައި ދެބުޅި ޖާލަނީއެވެ. ހަންނާނުގެ އަމިއްލަ ތެލުގެ ވިޔަފާރި ފުޅާކުރެވެން އޮތީ މުއިއްޒު ބުނިހާ ގޮތެއް ހަދާދީގެން ވާދަވެރިޔާ ނައްތާލައިގެންނެވެ. ދަ ހޯކްސް އާއި ދެކޮޅަށް މަޖިލީހުގެ ކޮމެޓީތައް ބޭނުންކޮށްގެން އެ ޖަހަނީ އެ ސަކަރާތެވެ.

އަމިއްލަ އެދުމާހުރެ ކޮމްޕްރަމައިޒްވެފައިވާ ތުޅަދޫ ހަންނާނަށް ޖެހޭނީ ނަމިރާ ނާޒިމާއި މުއިއްޒު ބުނިހާ ގޮތެއް ހަދާދޭށެވެ. ދަ ހޯކްސް ފުޑާލެވެންދެން ހަންނާނު ހުންނާނީ މުއިއްޒު އެޅިހާ ބަތަކަށް ރިހަވެފައެވެ.

މުއިއްޒާއި ފަލާހަށް އެކަން އޮޅިގެން އުޅުމަކީ މީޑިއާގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މީޑިއާއަކުން ގެނެސްދޭ ވާހަކައެއްގެ ތެދުދޮގު ހާމަކޮށްދީ ދިފާއުވުމުގެ ފުރުސަތު ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އޮވެއެވެ. ހަގީގަތާއި ހިލާފު ވާހަކައެއް މީޑިއާއަކުން ގެނެސްދީފިނަމަ އެ މީޑިއާއެއް ޖަވާބުދާރީ ކުރެވޭނެ ގޮތް ރާއްޖޭގެ ގާނޫނު ތަކުގައި އަބަދުވެސް އޮވެއެވެ.

ފަލާހު ވެރިކަން ހިންގާ ޕާޓީގެ ޕީޖީ ލީޑަރ ކަމުގައި ހުރެގެން މީޑިއާ އުލުބައިންދަން ތަކުރާރުކޮށް ގޮވާލުމުން އެ ވާހަކަ ނޫސްތަކުން ގެނެސް ދިނީމާ މީޑިއާތައް އުލުބޭންދިޔަސް އެހެން ނުގޮވާ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެއީ ދޮގަކަށްވެސް ނުވާނެއެވެ. 

އެހެން ނޫނަސް ސިޔާސީ ގޮތުން ލިބިފައިވާ ބާރުވެރިކަމަކީ ހަސަދަ ފިލުވަން ދީފައިއޮތް ތަޅުދަނޑިއެއް ނޫނެވެ. ހުށަހަޅައިގެން ބަހުސްކުރާ މީޑިއާ ކަސްތަޅު ބިލާ ދެކޮޅަށް ވާހަކަ ދައްކާ ކޮންމެ މެންބަރަކީ ޝައިތާނެއް ކަމަށް ފަލާހު މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ގޮވިގޮވުން ފަލާހާ އަރާ ހަމަކުރާ ދުވަސް ނާހެއް ނުދާނެއެވެ. 

މަގުބޫލުކަން ހޯދަން ފަލާހުމެންގެ މޮޅު ވާހަކަ ދައްކުވަން ވީމާ މީޑިއާ ވަރެއް ނޯވެއެވެ. މަޖިލިހުގެ ތަޅުމުގައި ލިބޭ ރައްކާތެރި ކަމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައިގެން ވާދަވެރިން ޝައިތާނުންނަށް ހަދާ މީޑިއާތައް އުލުބައިންދަން ގޮވާލި ގޮވާލުމަކީ ޓެރެރިޒަމްގެ އަމަލެކެވެ. ވެރިކަންވެއްޓި ދާނެކަމަށް ޑެސްޕަރޭޓް ވެގެން ކިޔޭ ނުކިޔޭ ނެނގޭ ވަރަށް މޮޔަވުމުން ރަނގަޅުވަނީ ގެއަށް ކަނޑާލުމެވެ.  

ބިލަށް ބަހުސްކުރައްވަމުން ވެލިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު އައްބާސް ވިދާޅުވީ " ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާ ތަކުން ވައްކަން ކުރީމާ އެކަންތައް ހޯދާ ބަލައި މީޑިއާތަކުގައި ލިޔަން ތިބި ބޭފުޅުންގެ ހަތަރެސްފައި ބަންދުކޮށް ކަސްތޮޅު އަޅައި އެބޭފުޅުން ޖަލަށްލައި، އެބޭފުޅުންނަށް އަދަބު ދީ، ސަރުކާރު ނުރުހޭ ކޮންމެ މީޑިއާއެއް މާލީ ގޮތުން ދަތިކޮށް ޖެއްސުންކޮށް ބަންދުކޮށް ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމަކަށް ޖާގަ ދިނުމަށް ހުށަހަޅާފައި އޮތް ބިލެއް" ކަމަށެވެ. 

މޯލްޑިވުސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑުކާސްޓިން ރެގިއުލޭޝަން ބިލުގެ ނަމުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީސްއަށް މިހާރު ހުށައެޅި ބަހުސްކުރަމުންދާ ބިލް ސަރުކާރު ނުވަތަ ޕީއެންސީ ގެ މެންބަރުންގެ ކުޑަވެސް ހެޔޮނިޔަތެއް އޮތްނަމަ އެއްވެސް ޝަރުތަކާ ނުލާ މަޖުލީސް އިން ބޭރުކޮށްލުމަށް އައްބާސްވަނީ އޭގެ ކުރިންވެސް ގޮވާލައްވާފައެވެ. ބިލްގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމާއި ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބުރޫއަރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާނެ.ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ. ބިލުގެ ބައެއް މާއްދާތަކަށް ބަލާއިރު ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ކޮންމެ ނޫސްވެރިއަކަށް ޖިނާއީ ދައުވާކޮށް ޖަލަށް ލުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިވެގެންވދާކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ.

ބިލު މިހާރު މިއޮތްގޮތުން މީޑިއާ ތަކާއި ނޫސް މަޖައްލާތަށް އެއިރަކު ހުންނަވާ ރައީސުލްޖުމްހުރިއްޔާގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެންދިއުމުށް ފުރުސަތު ފަހިވެގެންދާ ކަމަށާއި ވަކިވަކި ނޫސްވެރިން5000 އާއި 25000 އިން ޖޫރިމަނާ ކުރެވިގެންދާނެކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ. މީޑިއާތަށް 100000 އިންޖޫރިމަނާ ކުރެވިގެންދާނެ ކަމުގެ ކަންބޮޑިވުން ފާޅުކުރައްވަމިން މީޑިއާ ބިލްގެ ސަބަބުން ނޫސްވެރިންދަރަނިވެރިވެ އެބައިމީހުންގެ އާއިލާތައް ބިކަވެ، މީޑިއާތައް ދަރަނިވެރިވެ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން ނެތި ފަނާވާނެކަމީ ޔަޤީންކަމެއް ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

ވަކި ފަރުދަކާއި ވަކި ޕާޓީއަކަށްވުރެ ގައުމު ބޮޑުވާނެކަން ރައްޔިތުން އިންތިހާބު ކުރައްވާފައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުން މިއަދު ވިސްނާލައްވަން ޖެހޭ ކަމަށާއި ގައުމުގެ މަސްލަހަތާއި މުސްތަގުބަލް މުހިންމުވާނެކަން ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުނަށް އައްބާސް ހަނފުމަފުޅުކޮށް އަރުވައެވެ. 

ބިޑުކުރި ފަރާތްތަކުން ބިޑު ޑޮކިއުމަންޓްތައް ހެދުމަށް ބޮޑެތި ހަރަދުތަކެއް ވަނީ ކޮށްފައެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން ލޯނުގެ ގޮތުގައި އެކި ފަރާތްތަކުން ފައިސާ ހޯދައިގެން ވެސް ބިޑު ޑޮކިއުމަންޓް ހަދާފައިވާކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބިޑު ޑޮކިއުމަންޓަށް 1 ލައްކަ އާއި 3 ލައްކަ ރުފިޔާއާއި ދެމެދުގެ ހަރަދުތަކެއް ކޮށްފައިވާކަމަށް އިތުބާރު ހުރި މަސްދަރުތަކުން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.

ބިޑު ހުށަހަޅަން އޮތް ސުންގަޑިއަކީ މިމަހު 26 ވަނަ ދުވަހުގެ 13.00 އެވެ. އެދުވަހުގެ އެގަޑިއަށް ބިޑް ޑޮކިއުމަންޓްތައް ހުށަހެޅި ފަހުން ރައީސް މުއިއްޒުގެ  އެންގުމަށް ބިޑް ހުށަހެޅުން ވަނީ ހުއްޓުވާފައެވެ. ބިޑް ހުށަހެޅުމަށް ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ބޮޑުހޭދައަކާއި ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރި ފަހުން މިފަދަ ނިންމުމެއް ނިންމުމުން ދިމާވާ މާލީ ބޮޑު ގެއްލުންތަކުގެ ޒިންމާ އުފުލާނީ ކާކުހެއްޔެވެ. ލިބުނު ގެއްލުމަށް ބަދަލެއް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނެތެވެ. ކުރި ހަރަދު ހޯދުމަށް ދައުވާއެއް ކުރިނަމަވެސް އެކަމަށް އިތުރު ހަރަދުތައް ހިގުމުގެ އިތުރަށް މައްސަލަ ބަލާ ނިންމަން އެތައް އަހަރު ތަކެއް ނަގާނެއެވެ. ޗާރީއަތް ނުނިމި ދިގުލައިގެން ގޮސް ޒަމާންތަކަކަށްފަހު ޝަރީއަތް ނިމޭއިރު ދިވެހި ފައިސާގެ އަގުވެއްޓީ ޑޮލަރަކަށް ހުންނާނީ 35ރ ނޫންކަމެއް ނޭގެއެވެ.

ރައްޔިތުން ދަތިތަކުން އަރައިގަތުމަށް އެކިކަހަލަ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް އަވަދިނެތި އުޅޭއިރު މުއިއްޒު އާދަމް ޝަރީފު ލައްވާ ނިންމި މި އަނިޔާވެރި ނިންމުމުގެ ގެއްލުން ބަލާލަން ޖެހެއެވެ. ދިއްފުށީ ޓޫރިޒަމް ޒޯނަށް ބިޑުކުރި ގިނަ މީހުން ޓީމްތައް ހަދައިގެން 24 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ބިޑް ހުށަހަޅަން ދިއްފުއްޓަށް ވަނީ އަރާފައެވެ،. ބިޑްތައް ބާތިލުކުރުމުން އެކަމާ ގުޅިގެން އެތައްބަޔަކު މިމަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު ލޯންޗުތަކާއި ފެރީތަކުގައި ދިއްފުއްޓަށް ދިޔައެވެ. ދިޔައީ ހައްގު ހޯދުމަށެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި އާއްމު ރައްޔިތަކަށް ލިބޭނެ ހައްގެއް އިންސާފެއް އޮންނާނެ ހެއްޔެވެ.

ބިޑު ހުށަހަޅާފައި ކައުންސިލް އިދާރާއިން ނުނިކުމެވެނީސް ބިޑް ކެންސަލް ކަމަށް ވަނީ އަންގާފައެވެ. ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތި ރައްޔިތުންނަށް އަނިޔާވެރި ވުމަށް މުއިއްޒު ފޫގަޅާފައި ހުރުމުން ދިއްފުށީ ޓޫރިޒަމް ޒޯނަށް ބިޑްކުރި މީހުނަށް އިޔާދަ ނުކުރެވޭ ވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުމެއްދީ ސަރުކާރުން އަނިޔާވެރިވެއްޖެއެވެ. މުއިއްޒުގެ މުށުތެރޭގައި މުޅި ދައުލަތް އޮތުމުން އިންސާފު ހޯދަން ދާނެތަނެއް ނެތެވެ. 

ލާފާނެ ޖަލަކަށް ކޮށްފާނެ ބަންދަކަށް އަޅާފާނެ ހުރަހަކަށް ބެލުމެއްނެތި ހަގީގަތް ހާމަ ކުރަންކެރޭ މީހުން މި ރާއްޖޭގައި މިހާރަކު މަދެއްނުވާނެއެވެ. މައުމޫނުގެ ދިގު ތިރީސް އަހަރުގެ މުގައްދަސުވެރިކަން ހަމަ ބިމަށް ތިރިކޮށް ޑިމޮކްރެޓީކް ވެއްޓެއް ރާއްޖެއަށް ގެނުވުމުގެ ހަގީގީ ބަޔަކީ ނޫސްވެރިންނާއި ލިޔުންތެރިންނެވެ. ސަންދާނާއި ޑީއޯއާއި އައްޑުވަހާއި މިނިވަން ނޫސްފަދަ ނޫސްތަކުގެ ހިއްވަރާ ފަންވަރުންނެވެ. އޭރުވެސް ކުލީ ބައިގަޑެއް ގޮތުގައި ހަވީރު އާއި އާފަތިސް އާއި މިއަދު ފަދަ ނޫސްތައް މައުމޫނު ދިފާއުކޮށް ސަނާކިޔަން އޮތެވެ. 

ހަމަ އެގޮތަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެވެސް ގަދައަށް މުއިއްޒުގެ ނުބައި ނުލަފާކަން ހާމަކޮށް ދެއްކުމުގައި އެންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް ފަހަތަށް ޖެހިނުލާ ހިތާއި ރޫހުން މަސައްކަތް ކުރާނެ ނޫސްވެރިންނާއި ލިޔުންތެރިން މިއަދު މާގިނައެވެ. ވަސީލަތްތަކާއި ވައްތަރުތައް މިއަދު މާގިނައެވެ. ކިތަންމެ ވަރުގަދަ ގާނޫނެއް ހަދައިގެންވެސް މިނިވަން ކަމާއެކު ހައްގު ބަސްބުނާ ނޫސްވެރިންނާއި ނޫސްވެރިކަމެއް މުއިއްޒަކަށް ހުއްޓުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. މިނިވަން ނޫސްވެރިން ހުސްކޮށެއްވެސް ނުލެވޭނެއެވެ. މުއިއްޒަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނީ މުއިއްޒުގެ ކުލީ ގަލަންތަކެވެ.  

މުއިއްޒުގެ ހުރި ނުބައި ނުލަފާކަން ދެކިބަލާށެވެ. މީޑިއާ ކަސްތަޅު އަޅާ ބިލެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށައަޅައިގެން އުޅޭއިރު އޭގައި އޮތީ ކޮންވާހަކަ ތަކެއްކަންވެސް މުއިއްޒަށް އެނގޭ ކަމަކަށް ނުހެދިއެވެ.  މީޑިއާ ކަސްތަޅު ބިލުން މުއިއްޒަށް ފެނުނީ އެބިލް ގާނޫނަކަށް ވުމުން އުފެދޭ ކަމިޝަންގެ ރައީސް އައްޔަނު ކުރުން މުއިއްޒަށް އޮތް ތަންކޮޅު އެކަންޏެވެ. 

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ބޭނުންވާ މީހެއް ނޫންކަމަށް އަނގަފުޅާކޮށްފައި މުއިއްޒު ބުނާއިރު ހައްތަހާ ތިބީ ގަމާރުންނޭ މުއިއްޒަށް ހީވަނީ ހެއްޔެވެ. ތިމަންނާއަކީ މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލްކުރި މީހެއް ނޫނޭ، މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރާނެ މީހެއް ނޫނޭ މުއިއްޒު ބުނީމާ ގަބޫލުކުރާނީ ކާކުހެއްޔެވެ. މީޑިއާތައް ޒިންމާދާރު ކުރުވުމުގެ ނަމުގައި މީޑިއާތައް ކަސްތަޅު އަޅުވަން މުއިއްޒު ކުރާ މަސައްކަތް އޮޅިގެން އުޅޭ އެކަކުވެސް ނެތެވެ. ހަމަހިލާ އެކަމެއް ކާމިޔާބެއް ނުވާނެއެވެ. 

މެންބަރ އައްބާސް އެހެން ވިދާޅުވީ މިރޭ އައްބާސް ކުރެއްވި އެކްސް ޕޯސްޓެއްގައެވެ. އައްބާސް ވިދާޅުވީ "ރައްޔިތުންގެ އަގަ ބަންދުކުރުމަށް ރައީސް ޑރ.މުއިއްޒު ކުރައްވާ ކޮންމެ ކަމަކާ ދެކޮޅައް އަޅުގަނޑު ފާޅުގައި ބަސްބުނެ ކުރިމަތިލާނަން." ކަމަށެވެ.

ދުލާއި ގަލަމުގެ މިނިވަން މީޑިއާ ކަސްތަޅު އަޅުވަން ހުށައަޅުއްވާފައިވާ ބިލަކީ ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމެއް ކުރުމަށް ދުރާލާ ރޭވިގެން މަކަރުވެރި ކަމާއެކު ރައީސް ޑރ.މުއިއްޒުގެ އޯޑަރ އަށް ހުށައަޅާފައިވާ ބިލެއް ކަމަށް އެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

.މީޑިއާ ކަސްތަޅު އަޅުވާ ބިލް ފާސްކުރިޔަ ނުދިނުމަށް ކުރެވެން ހުރި ކޮންމެ ކަމެއް މަޖުލީސް ތެރެއިންނާއި ބޭރުން ކުރައްވަމުން ދާނެކަމަށް ވެލިދޫ ދާއޔާގެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރ މުހައްމަދު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

.ހުދުމުހުތާރު އަނިޔާވެރި ދޮގުވެރިއެއްގެ ކުރިމަތީގައި މެންބަރ އައްބާސް ކުޑަކަކޫ ނުޖަހާނެ ކަމަށް .ވިދާޅުވިއެވެ.

ރާއްޖޭގައި ހަތިޔާރު އެޅި އިންޑިއާ ސިފައިންގެ އެތައް ހާސް ބަޔަކު ތިބެ އަޅުވެތިކޮށްފައިވާ ކަމަށް އަނގަފުރާ މުއިއްޒު ވާހަކަ ދެއްކީ ސާޖިދާއާއި އެކު ނިދަން އަރާ ސާޖިދާ ކައިރިއަކު ނޫނެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ކުރި މަތީގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިޢާތަކުގައެވެ. އާހިރުގައި ކަން ނިމުނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ. 

ކަނޑުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑުތަކުގެ އިން ވަކިކުރާ ޓްރައިބިއުނަލުން ހިންގާ ނިންމި ޝަރީއަތަކާ ގުޅުވައިގެންވެސް ކަނޑު ވިއްކާލީ ކަމަށް ބުނެ ދޮގު ހެދިއެވެ. ވެރިކަމަށް އައިސް އަނބުރާ ހޯދާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނީ ހަމަތަކުން ނިންމާ ކަންކަން ފުށުން ޖަހާލާނެ ކަމަށްބުނެ ހެދި ބޮޑު ދޮގު މީހުން ހަނދާނެއް ނުނެތެއެވެ. 

ރަސްމާލެއާއި ރަސްމާލެ ޓަނަލާއި ތިނަދޫ އެއަރޕޯޓާއި މޮނޯ ރޭލާއި އައްޑޫ މީދޫ ބްރިޖާއި މިހިރަ މިހިރަ ވާހަކައަކީ ސަމާސާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އިހަށް ދުވަހު ފޭކް ޕްރިންސް ގެނެސްގެން އަޅާ ފައިނޭންސަލް ސެންޓަރގެ ވާހަކަވެސް ހެޔޮވާނީ ނުދެއްކިއްޔާއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް ވީހާ ވައުދުތައް އެހުރީ ރެކޯޑް ކުރެވިފައެވެ. ރަށަކަށް އަރައިފިއްޔާ ދެއްކޭ ނުދެއްކޭ ވާހަކަ ނޭނގޭ ވަރަށް ދޮގު ވައުދުތައް ވަނީއެވެ. ރާއްޓެހިން ލައްވާ ދައުލަތުގެ ތަންތަން އިރާލާ ކައްވާލި މީހކަށް ފިޔަވަޅުނާޅާ ހުރިއްޔަކީ ބާރަށު މައިކް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ރަމީޒެއް ފަޒުލެއް މުއާޒެއް ވަޖީހެއް ކިޔާނެކަމެއް ނެތެއް ނޫން ހެއްޔެވެ.

އަޒުލަށް ބިރުން ރިޝްވަތު ދީގެން 13 މެންބަރުން ނުގަންނަ ކަމަކަށް ވެސް ނުވާނެއެވެ. ޖެހުނުތާކުން ޖެހުނު މީހަކު މުއިއްޒަށް ބައި އަޅައިގެން ދައުލަތްކައި ހުސްކުރަނީއެވެ. މެންބަރުންގެ ސައިޒުން މެންބަރުންނަށް ގިއްގެޅެންދެން ކާންދެމުން މަޖިލީހުގައި އެއޮތީ ގެރި ކޮއްޓަކަށް ހަދާފައެވެ. ފަނޑިޔާރުގެ ހުރީ ކިހިލީގައެވެ. އެއާއިއެކު މިނިވަން މުއްސަސާތައް ވާގިނައްތާލާ ބޭރުގެ ދަތުރުތަކަށާއި އަމިއްލަ އުފަލަށް ދެމަފިރީން ވެގެން ދައުލަތް ދަވާލަނީއެވެ. ނުވިތާކަށް ސާޖިދާ ނުހައްގު ނޯޕޭ ލީވެއްގައި ބަހައްޓައިގެން އިނާޔަތްވެސް ދެނީއެވެ.

ނުބައި ނުލަފާ ހުރިހާ ކަމެއް އެކެއްގެ ކިބައިން ފެންނާނެ ހަމަ އެކަނި ވެރިއަކަށް ދުނިޔޭގައި ހުރި ވެރިއަކީ މުއިއްޒެވެ. އެކަމަކުވެސް މާބޮޑު އަބުރެއް އޮވެގެން މިނިވަން މީޑިއާ ތަޅުއަޅުވަން ބޭނުންވެގެން ރައްޔިތުންގެ ރުހުން ހޯދަން ދައްކާހާ ވާހަކައިން ބަރަހަނާ ވަނީ އަމިއްލައަށެވެ. އަނގަފުރާފައި ދައްކާ އެއްވެސް ވާހަކައެއް ތިމާގެ ގައިން ނުނައްޓައެވެ. މިވަރުގެ ދޮގުވެރި ވަގު ލުޓޭރުންގެ އަބުރެއް ޝަރަފެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

މާލޭ މަގުމަތިންނާއި ހޮޓާތަކުންނާއި ޕާކްތަކުން އައްޗިކޮށް އުޅޭ ހަމަ އެކަކު މުއިއްޒަކަށް ނުފެނެއެވެ. ކަތިވަޅިންޖެހި ހިސާބު ބުޑުމަތިން ދައްކައިގެން ފައިވަޅަށް ފައިކުރި ވަންނަވަރު ހަރުވާޅުކޮޅު ލައިގެން ބަނޑާ ބުރަކައްޓާ ހާއަށް ލައިގެން އުޅޭ އެކަކުވެސް އުޅޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ތައިލެންޑާއި ޕިލިޕިންސާއި އިންޑޮނޭޝީއާ އާއި ނޭޕާލާއި ލަންކާއާއި އިންޑިއާ އާއި މޯލްޑިވްސް ކަނބަލުން ކޮޅުކޮޅަށް ކުރުކާލި ކަނޑާއިރު ގިނަ ބަޔަކު އޮރިޔާން ހާލުގައި ތިބޭތީއެއް މުއިއްޒަކަށް ސަލަފީންނަކަށް ނުފެނެއެވެ. އެހާވަރަށް ލޮލަށް ފުސްބުރާފައި ހުރެގެން ގައުމިއްޔަތޭ އާދަކާދައޭ ސަގާފަތޭ ދީނޭ އެބަކިޔައެވެ. 

ލިބާސް ލައްވާ އުމުރަށް އަންނަންދެން ޓޮޕްލެސްކޮށް އުޅުނު ސަގާފަތެއް އޮތް މުސްލިމު ގައުމެއް ދުނިޔެ ދެކެފައި އޮތީއެއް ނޫނެވެ. މުއިއްޒާ އާދަން ނަސީރު އެ ސަގާފަތަށް ދާން ފައިވިއްދާފައި ތިބެގެން ދައްކަނީ ވަރަށް އައްޗި ވާހަކައެކެވެ. މާލެ ސަރަހައްދުގައި އޮންނާނެ ތަނެއް ހާޔަށް އޮތަސް ރަށެއްގެ ބީޗާއި މޫދުގައި އެކަހެރިކޮށް ގައިރު މުސްލިމަކު "ޓޫޕީސް" ގައި އޮތުން މާ އައްޗި ވަނީތާއެވެ. 

މާތްރަސްކަލާނގެ ނުރުއްސަވާ ގޮތްގޮތަށް ގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރީގައި ފައިސާ ހޯދަނީ ކާކަށް އޮޅުވާލަންތޯ މުއިއްޒު ސުވާލު ކުރާއިރު މުއިއްޒު ހުރީ ހަމަހޭގައިތޯ ސުވާލު ނުކުރާ ވަރެއް ނޫނެވެ. މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގެ އިހުތިސާސުން އެއްމެ އިންޗިއެއް ބޭރުގައި އޮވެގެންވެސް ގައިރު މުސްލިމުންނަށް ރާވިއްކުމަކީ މުއިއްޒު ސަރުކާރުން ހުއްދަ ކުރާކަމެކެވެ. ގެސްޓް ހައުސަށް އައިސް ތިއްބަސް ރާވިއްކުން ހުއްދަތާކަށް ގޮސް ރާގަނެގެން ބުއިމަކަށް ގައިރު މުސްލިމަކަށް މަނައެއް ނޫނެވެ. ރާބޯން ބޭނުންވާ ގެސްޓުން ރިސޯޓްތަކާއި ސަފާރީތަކަށް ގޮސްގެން ބަނގުރާ ގަނެގެން ބުއިމަކީ ރާއްޖޭގައި މަނާކަމެއް ނޫނެވެ.

ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ރަލާ އޫރުމަސް އެތެރެކޮށްގެން ވިއްކާ ގެންގުޅެ ވަކި ބަޔަކަށް ބުއިން ރާއްޖޭގައި ހުއްދައެވެ. ބޭންކުތަކުން ރިބާ ނެގުމާއި ދިނުމާއި ކެއުން ރާއްޖޭގެ ނިޒާމުގެތެރެއިން ހުއްދަވެ އިސްލާމީ ދިވެހީންގެ ޝަރީއަތުން ރިބާ ނަގާދޭ ފަދައިންނެވެ. 

ރާއްޖެއަށް ބަނގުރަލާއި އޫރުމަހާ އެތެރެކޮށް ރިސޯޓްތަކާއި ސަފާރީތަކުގައި ވިއްކަން ހުންދަދީގެން އުޅެނީ އެ ދައުލަތެއްގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާގެ ގޮތުގައި މުއިއްޒު ހުރި ދައުލަތުންނެވެ. ނުރުއްސަވާ ހަރާން ކަމެއް ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައި ކުރާކުރުމަށް މިހާރު އެންމެ ފުރަތަ ޒިންމާ ވާންޖެހޭ މީހަކީ މުއިއްޒެވެ.  

ރިސޯޓު އޯނަރުން ދައުލަތުގެ މިލްކިއްޔަތު ބޭނުންކޮށްގެން ނުހައްގު މުއްސަނދިކަން ހޯދަނިއްޔޭ ކިޔައިގެން ވެސް ނުކިޔަނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ. އެކި ނަންނަމުގައި ޓެކްސްތައް ބޮޑުކޮށް ނުވިތާކަށް އަންނަ ކޮންމެ ގެސްޓެއްގެ ބޮލުން ޑޮލަރު ނަގަން ފެށީ އިހަށް ދުވަހެވެ. 

ރާއްޖެގައި ބޭހުގެ ވިޔަފާރި ކުރާ މީހުންނަކީ ވަގުންނަށް ހަދާ ބޭސް ފިހާރަތައް ބަނގުރޫޓްގެ މަގަށް ދުއްވާލައިފީމު ނޫން ހެއްޔެވެ. އެންމެފަހުން އައިނުހަދާ ދޭންވެސް އެއޮތީ ފަށާފައެވެ. ބަޔަކު ހުއްދަ މަސައްކަތެއް ކޮށްގެން އާމްދަނީއެއް ހޯދަންޏާ އެކަމެއްގެ ތެރެއަށް ސަރުކާރު އެބަވަދެއެވެ. 

ސިއްހަތޭ ދަށްގޮހެރޭ ކިޔައިގެން ސިގިރޭޓްގެ ޓެކްސް ބޮޑުކޮށް ގޮތް ނެގޭ އެކިފަހަރު އެކިއެތި އަނބުރައިގެން ބޯން ޖައްސައިފިއެވެ. ވާނުވާނެނގި ގިނަ ފައިސާ ހޯދަން އުޅެން ހަދައިގެން ދުންފަތުން ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީ ބޮޑުތަނުން މަދުކޮށްފިއެވެ. ސިނގިރޭޓް ސުމަގުލް ކުރުން އާއްމުކޮށް ކުށުގެ ވެއްޓަށް ބަޔަކު ވައްދައިފިއެވެ. 

މީހަކަށް އާމްދަނިއެއް ލިބޭކަމެއްވިއްޔާ ހުއްޓުވާ ކިއްލިތަޅައިގެން ވިއްކާ ހިސާބަށް ސަރުކާރުން އާއްމު ވިޔަފާރިތަކަށް ވަދެއްޖެއެވެ. ރަށްރަށުގައި ޓޫރިޒަމް ވިޔަފާރި ކޮށްގެން ބަޔަކު އާމްދަނީ ހޯދާތީ މުއިއްޒަށް އެކަމެއް ހަޖަމެއް ނުވެއެވެ. ރަށްފުށު މީހާ ގޯތި ކުއްޔަށްދީގެންނާއި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވެގެން ލާރިކޮޅުކޮޅު ހޯދާތީ ރަށްފުށު ޓޫރިޒަމް ނޭވާ ހޮޅިއަށް އަޅުވާލަން މަސައްކަތް ފެށީއެވެ. 

ހިޔާނާތާއި ކޮރަޕްޝަނުން ތަތްތެޅިގެން ހުރެ ޝޯޓްކަޓުން އެހެން މީހުން މުއްސަނދިވާ ވާހަކަ ދެއްކީމާ މީހުން ކުރަނީ މަލާމާތެވެ. ޖަހަނީ ޖޯކެވެ. އަރަނީ ރަތަށެވެ. މުއިއްޒުގެ ޖައްބާރުކަން ބޮޑުވެ ތިބީންނަށް މުސީބަތަކަށް މުއިއްޒު ވެއްޖެއެވެ. ގޯތިބޭ ދިޔަމަގުން ދުއްވާލަން މީހުން ނުނިކުމެއްޖެއްޔާ ގައިނަސީބެވެ.

ރަހީނެއް ނުކުރެވޭނެ ދުލެއް

    އަސީރެއް ނުކުރެވޭނެ ހިތެއް

       ނަހީއެއް ހުއްދަވާނެ ގޮތެއް

           ޔަގީން އެކަމެއް ނުކުރެވޭނޭ!

ކިޔާޅެން ރައިވަރާ ނުކިޔަން

    ޚިޔާލާ ފިކުރު ހުއްޓާލަން

        ލިޔާ ބަނދި ފަރިހި އަޑުނާހަން 

            ބިރާ އަނިޔާ ނުކުރެވޭނޭ!

ލިޔާ ނޫހާ ތަކެތި ނުބެލުން

    ކިޔާ ފޮތް ލެއްޕުމަށް އެންގުން

        ރިޔާ ދަށުގާވެ ގޮތް ހުސްވުން

            ހިލާ ތިޔަކަން ނުކުރެވޭނޭ!

ހިޔާ ނުލިބޭ ގަހެއް ހެއްދުން

    ކިޔާ ޅެންތައް ފަރިއްސައްވުން

        ނިޔާ އަނިޔާ އެ އޮޅުވާލުން

             ވިޔާނުދައޭ ބުނެވިދާނޭ!

ގައުމިއްޔަތާއި އަބުރު ރައްކާ ކުރުމުގެ ނަމުގައި ސިޔާސީ ފާޑުކިޔުން ނައްތާލަން އުޅުމަކީ އެފަދަ ވެރިން ކުރާ ކަމެއް ކަމަށާއި ސިޔާސީ މީހުންގެ އަބުރު ރައްކާތެރިކުރާނީ އިހުލާސްތެރި ހިދުމަތް ކޮށްގެން ކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ. ސިޔާސީ މީހުން އަބުރު ރައްކާތެރި ކުރާނީ ދުލާއި ގަލަމުގެ މިނިވަންކަން ނައްތާލައިގެނެއް ނޫން ކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ.

އަނިޔާވެރި ދޮގުވެރިން އެ މީހުންގެ ނުބައިކަމާއި ވައްކަމުގެ ވާހަކަ ދައްކާ ނޫސްވެރިންނާއި ނޫސްތައް ބަންދުކޮށް، ރައްޔިތުންގެ މިނިވަންކަން ނިގުުޅައިގަންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ނައްތާލައި ނޫސްވެރިންނާއި މީޑިއާތަކުގައި ތަޅު އެޅުވުމަށް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ފާސްކުރާ ކޮންމެ ގާނޫނެއް ދެން އުފެދޭ އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރެއްގައި އުވާލާނަން ކަމަށެވެ. 

މީގެ ކުރިން ވެސް ވެރިޔަކު ތިޔަ މަސައްކަތް ކުރެއްވިކަމަށް މުއިއްޒު އުތީމުގައި ދެއްކިވާހައަށް ރައްދުދެއްވާ ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭރު އެގޮތަށް ކުރި މަސައްކަތް ކާމިޔާބު ނުވިކަމާއި އިރާދުކުރެވިއްޔާ މިފަހަރު މުއިއްޒުކުރާ މަސައްކަތް ވެސް ކާމިޔާބު ނުވާނެކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން ވިދާޅުވިއެވެ.

ކިތަންމެ ރުޅިއަޔަސް މުއުއިއްޒު އިސްވެހުރެ ދައުލަތް ދަވާލާ ވާހަކަ ދައްކާނެއެވެ. ލިޔަންވެސް ލިޔާނެއެވެ. މުއިއްޒު ހިތުހުރި ގޮތެއް ގައުމާ ރައްޔިތުންނަށް ހަދަމުންދާއިރު އެވާހަކަ ދައްކާނެއެވެ. ލިޔެ ހަގިގަތް ހާމަ ކުރާނެއެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ ކަންކަމާ ހަވާލުވެ ތިބެގެން ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ކަންތައް ކުރަންޏާ އެވާހަކަ ދެއްކުމަކީ އަބުރާ ބެހުމެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންގެ ކަންކަމާ ހަވާލުނުވެ ރައްޔިތުންގެ މުދަލާ ފައިސާއަށް އިހުމާލުނުވެ ގޭގައި އޮންނަ މީހެއްގެ ވާހަކައެއް މީހަކު ނުދައްކާނެއެވެ. 

މާބޮޑު އަބުރަކާ އިއްޒަތުއްނަފްސްގެ ވާހަކަ މުއިއްޒު ކަހަލަ ހާއިނުން ދައްކާނެކަން އެނގެއެވެ. ފާރަވެރި ލޯތައް އެހެން ދިމާއަކަށް އަނބުރާލަން ބޮޑެތި ދީނީ ވާހަކަ ދައްކަނީ ކުރާވައްކަމާ ވާހިޔާނަތުގެ ވާހަކައިގެ އަޑު ކަނޑުވާލުމަށެވެ. 

ރަސްމާލެ ޓަނަލްއަޅަން ފީޒިބިލިޓީ ހަދާ ކޮންސަލްޓެންސީ ހަދަން ބަޔަކާ ހަވާލުކުރިކަމަށް ބުންޏެވެ. ބޮޑުވެގެންވާ އެދޮގު ޒާތުގެ އެތައް ހާސް ދޮގެއް ފާޅުގައި ރައްޔިތުންނަށް ހަދާފައިހުރި ކައްޒާބަކަށް ހައްގު ބަސް ބުނާ އަޑު އަހާކަށް ކެތެއް ނުވާނެއެވެ. ވާނީ ފުލަށް އައިހާ އެއްޗެއްކިޔާ ހިތަށް އެރިހާ އެއްޗެއް ލިޔާކަމަށެވެ.

އަބުރާ އިއްޒަތުގެ ވާހަކަ ދައްކާ ބޮޑެތި އުގޫބާތް ކަޑައަޅާ ޖުރިމަނާކޮށް ޖަލަށްލާ ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލުކުރިޔަސް ފަރުވާލެއްނެތެވެ. ހައްގުބަސް ބުނުމާއި މުއިއްޒުގެ ވައްކަމާއި ހިޔާނަތާއި ފަސާދައިގެ އެޕިސޯޑްތައް ހާމަކުރުމުގައި ފަސްނުޖެހޭ އެތައް ހާސް ބަޔަކު މިއަދު އެބަތިއްބެވެ. ދުލާއި ގަލަމުގައި ތަޅިު އެޅުވުމުގެ ކުރިން މުއިއްޒު ހަތަރެސް ފައިގާ ބިޑި ނޭޅޭނެ ކަމެއް ނޭނގެއެވެ.

ދައުލަތުން އާއްމު ގޮތެއްގައި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދޭންޖެހެނީ ދެހާލަތެއް އުފަން ކުރުވުމުންނެވެ. އެއްހާލަކީ ދައުލަތުން ބަދަލު ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި ރާވައިގެން ބަދަލު ދިނިމުގެ ހާލަތު އުފަންކުރުވުމެވެ. އަނެއް ހާލަތަކީ ރަނގަޅަށް ހިނގަ ހިނގާ ހުންނަ ކަންކަން ސަރުކާރު ހިންގަން ތިބޭ ބަޔަކު ހަމައެއް ލަމައެއް ނުބަލާ ސިޔާސީ ނުވަތަ ޒާތީ މަސްލަހަތުގައި ބަދަލު ދިނުމުގެ ހާލަތު އުފަން ކުރުވުމެވެ. އޭގެ އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް މިސާލަކީ އެއަރޕޯޓް ހިންގުން ޖީއެމްއާރުން ވަކިކުރި ވަކިކުރުމެވެ. އުފެދުމުގައި ވެސް ބާތިލު އެއްޗަކަށް ހަދައިގެން އެގްރީމެންޓް ބާތިލުކޮށްލުމުން 271 މިލިޔަން ޑޮލަރ ދިވެހި ދައުލަތުން ޖީއެމްއާރަށް ދޭންޖެހުމެވެ. 

ޖީއެމްއާރު މައްސަލަ ނޫނަސް ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ބޮޑެތި ބޮޑެތި އަދަދުގެ ފައިސާއާއި ހަރުމުދާ ދައުލަތަށް ގެއްލިގެން ގޮސްފައިވަނީ މަދެއް ސުމާރެއްކޮށް ނޫނެވެ. ސަރުކާރާއި އެކިފަރާތްތަކާއެކު އެއްބަސްވުންތައް ހަދަނީ ދުވަސްކޮޅަކުން އެގްރިމަންޓް ބާތިލުކޮށްލައިގެން ދައުލަތުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި ކަމަށް ވުމުން ދައުލަތް ލޫޓުވާލާކަށް މާއުނދަގުލެއް ނުވާނެއެވެ.

ރައީސް ނަޝީދުވެރިކަމުން ވައްޓާލާ އެވެރިކަމުގައި އެކިއެކި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއު ހިންގުމަށާޢި ދަތުރުފަތުރު ސްކީމް ފަދަ ކަންކަން ކުރުމަށް ކޮށްފައިވާ އެތައް އެއްބަސްވުވުމެއް ޔާމީނު އިސްވެހުރެ ވަހީދުގެ ބަގަވީ ސަރުކާރުން ބާތިލުކުރިއެވެ. ގާނޫނީ ހަމައެއް އުސޫލަކަށް ބެލުމެއްނެތި ސިޔާސީ ބަދަލު ހިފުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. 

ޔާމީނާއި އާޒިމާ ޝުކޫރު އިސްވެތިބެ ވަހީދުގެ ބަގަވީ ސަރުކާރުން އަމަލުކުރި ގޮތުން އެތައް ބަޔަކަށް އިޔާދަ ނުކުރެވޭ ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން ލިބެމުން ދިޔައެވެ. އެކަންކަމުން އެކިފަރާތްތަކަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަކީ ސަރުކާރަށް ބަރީއަ ވެވެން ނެތް ހިތި ހަގީގަތެކެވެ. އެކި މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުގައި ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ފިތްކަނޑައިގެން ދާވަރުގެ ބަދަލު ހޯދަން ދައުވާކޮށްގެން ނެރޭ ގިނަ ކޯޓު ހުކުމްތަކާ އެއްގޮތަށް ބަދަލު ދިނުމަކީ ސަރުކާރަށް ކުޅަދާނަ ވަރަކަށް ނުވެއެވެ. 

ބަދަލު ހިފުމުގެ ގޮތުންނާއި އުސޫލުން ބޭރުން އިންތިޒާމުވެގެން ބަދަލު ދޭންޖެހޭ ހާލަތު އުފަންކުރުވި ޑރ. ވަހީދާއި ޔާމީނާއި އާޒިމާ ޝުކޫރު ފަދަ އެތައް ބަޔަކަށް ޖެހޭ އޮޔެއް ވަޔެއްނެތެވެ. ތިމާމެންގެ ޒާތީ ޖަޒުބާތުގައި ދައުލަތަށް ފޫ ނުބެއްދޭވަރުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުން ދީފައި އެތިބެނީ ހެވިދިލިފައެވެ. ރަނގަޅަށް ހިނގާ ދައުލަތެއް އޮތްނަމަ ދިންގެއްލުމާ ބައްދަލު ބަދަލެއް އެމީހުންގެ ކިބައިން ދައުލަތަށް ހިﷲަނެއެވެ.

އެހެން ކަމުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ވީހާވެސް ކުޑަމިންވަރެއް އެއް އުސޫލަކުން ދެވެން އޮތް ގޮތެއް ހޯދައިގެން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމުގެ ނިޒާމެއް ރައީސް ސޯލިހު ތައާރަލްކުރިއެވެ. ސެތްލްމަންޓް އުސޫލެއް އެކުލަވާލާ ސެޓްމަންޓް ކޮމިޓީއެއް އުފައްދާ ބަދަލު ދިނުމުގެ މައްސަލަތައް އުފުލޭވަރުގެ ތަކުލީފަކަށް ބަދަލުކުރިއެވެ. އެހެނީ ބައެއްގެ އިހުމާލުން ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ކުރާކަމަކުން ސަރުކާރަށް ބަރީއަ ނުވެވޭނެ ކަމީ ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތެކެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމަށް އެރިގޮތަށް އަރާ އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ކުރެއްވި ކަމަކީ ރައީސް ސޯލިހު އުފެއްދެވި ސެޓްލްމެންޓް ކޮމިޓީއާއި ސެޓްމަންޓް އުސޫލު ގާނޫނާ ހިލާފުކަމަށް ބުނެ އުވާލުމެވެ. ގާނޫނާއި ހިލާފްކަމަށް ބުނެ ސެޓްލްމެންޓް ކޮމިޓީއާއި ސެޓްމަންޓް އުސޫލު އުވާލި މީހުން ގާސިމަށް 18 މިލިޔަން ޑޮލަރ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި މިދިނީ ކޮން ގާނޫނަކުން ހެއްޔެވެ. 

އުސްތާޒު މުއިއްޒު ވިދާޅުވަނީ އެތައް ސަތޭކަ މިލިޔަން ރުފިޔާއަށް ހިޔާނަތްތެރި ވިކަމަށް ޕީއެންސީ ޕީޖީ ލީޑަރ ފަލާހު ވިދާޅުވުމަކުން ނުފުދޭނެ ކަމަށެވެ. މެޖޯރިޓީ ލީޑަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން އެ މައްސަލައިގައި ފަލާހު ކުރައްވާނީ ކީއްތޯ ކުރީގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ސުވާލު އުފެއްދެވިއެވެ. 

އުސްތާޒު މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ވަރަށް ބޮޑު ތެދެކެވެ. ރައީސް ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި ދައުލަތަށް އެވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ދީފައިވާކަން އެނގިތިބެ މައްސަލަތައް ނުބަލާ ފަލާހުމެން މިހާރު ތިޔަ ތިއްބަވަނީ ކީއްވެފައި ހެއްޔެވެ. ރައީސް ޔާމިނު ވެރިކަމުގެ މައްސަލަތައް ރަނގަޅަށް ބަލައިފިއްޔާ ޔާމިނަށްވުރެ ކުރިން ޖަލުގެ ތޭރިތަކުގެ ފަހަތައް ފަލާހުމެނަށް ވެދެވަޑައިގަންނަން ޖެހިވަޑައިގެންފާނެ ކަމަށް ބިރުން ހެއްޔެވެ.

ރައީސް ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި އެ ހުރިހާ ޖަރީމާއެއް ހިނގާ ދިޔައިރު ފަލާހުމެން ތިއްބެވީ ޔާމީނު އަރިހުގައި އެ ހުރިހާ ކަމެއް ހަލާލު ކޮށްގެންނެވެ. އޭރު އެއިން އެއްވެސް ކަމެއް ނުފެންނަ ވަރަށް ފަލާހު ހުންނެވީ ކަނުވެ ބީރު މަންމަން ވެފައެވެ. 

ވެރިކަމުގައި ޔާމީނު ހުންނެވިއިރު ފަހަތްޕުޅުގައި މުގޯލި އަޅަން ހުންނެވިއިރު އެ ވަރެއް ނެތެވެ. އާރާއި ބާރުގައި ތިބެ ބައިވެރިވެގެން ހެއްދެވިހާ ފަސާދައަކާއި ކޮރަޕްޝަނެއް ހިންގީއެވެ. ޔާމީނުގެ ބާރުކެނޑުމުން ޑރ.މުއިއްޒު އަރިހުގައި ގަދަ ފަޅިއަށް އަރާ ރަތްމަހަށް ނުގޮވާހާ އެއްޗެހި ގޮވާއިރު އެ ހުރިހާ ޖަރިމާއެއް ހިންގީ ތިމާވެސް ބައިވެރިވެގެންކަން ހަނދުމައެއް ނެތެވެ. 

ހިތްވަރު ހުރިއްޔާ ނިކަން ރަނގަޅަށް ޔާމީނުގެ ވެރިކަމުގައި ހިންގިކަމަށް ތިޔަ ވިދާޅުވާ އެތައް ސަތޭކަ މިލިޔަންގެ މައްސަލަތައް ބައްލަވަން ފައްޓަވާ ބައްލަވާށެވެ. ނުކުރޭނެއެވެ. ނުބެލޭނެއެވެ. އިންސާފުވެރި ބެލުމަކުން ބަލައިފިނަ މުއިއްޒު ސަރުކާރު މަތީފަޑީގައި ތިއްބެވި ފަލާހު ކަހަލަ އެތައް ބޭފުޅުން ތިއްބަވަންޖެހޭނީ ޖަލުގައެވެ. 

އާއްމު އެއްވުމެއްގައި އެ މޭރުމުން ރައީސް ޔާމީނު ވާހަކަ ދެއްކެވުމުން ރައްޔިތުންނަށް ކަށަވަރުވެގެން ދިޔައީ ޔާމީނަކީ މުލުވަގުކަމެވެ. ވެރިކަމުގައި ހުންނަވާ އާއްމު އެއްވުމެއްގައި އެމްއެމްޕީއާރުސީ ހިޔާނާތާއި ގުޅުޅިގެން އަމިއްލަ ގެކޮޅަށް ވަނތް ފައިސާ ހަލާލު ނޫންކަމަށް ވިދާޅުވި ޔާމީނު އަނެއްކާވެސް ކަށަވަރު އެކޮށްދެއްވީ ރައީސް ކަމުގައި ހުންނަވައިގެން ދައުލަތުން ވައްކަން ކުރެއްވިކަމެވެ. ރައީސް ޔާމީނު އިއްޔެރޭ ވޭކަޕް އެއްވުމުގައި ރައްޔިތުންނަށް ކަށަވަރު އެކޮށްދެއްވީ ރައީސް ޔާމީނުގެ އެކައުންޓަށް ވަދެފައިވާ ކަމަށް ޝަރީއަތަށް ސާބިތުވި ގޮތްނޭނގޭ ހުރިހާ ފައިސާއަކީ ދައުލަތުން ވައްކަންކޮށްގެން ހޯއްދަވާފައިވާ ފައިސާކަމެވެ. 

ފިސާރި ގަޓު ހުރެގެން ފިރިހެންވާން އަމިއްލަ އެކައުންޓްގައި ވައްކަމުގެ ފައިސާ ބެހެއްޓިކަމަށް ރައީސް ޔާމީނު ވިދާޅުވުމުން ބަޔަކު އަތްޖެއްސަސް އެއްޔަކީ ޔާމީނުގެ ގަދަކަމެއް މޮޅުކަމެއް ނޫނެވެ. އަނބިދަރިންނާއި ރައްޓެހިންގެ އެކައުންޓްގައި ނުވަތަ އަމިއްލަ އެކައުންޓްގައި ބެހެއްޓިޔަސް ހަރާމު އެއްޗެއް ހަލާލެއް ނުވާނެއެވެ. ފޭސްކުރަން ކެރިގެން ވަގުފައިސާ އަމިއްލަ އެކައުންޓުގައި ބަހައްޓައިގެން ދޮގުހެއްކާއި ނުފޫޒުން ޝަރީއަތަށް ސާބިތު ނުވުމަކީ ވަގު ފައިސާ ހަލާލު ވާކަމެއް ނޫނެވެ. ކުރި ވައްކަން ނުކުރާ ކަމަށް ވާކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަމަ ގައިމު ހެއްދެވިފަރާތާއި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އެކަމެއް ނުއޮޅޭނެއެވެ.

އިންސާފު އަރުއްވައިގެންފައިވާ ގައުމެއްގައި ކުރާ ޝަރީއަތުން ބޮޑެތި ރަތްލާޖެހި ވަގުން ބޯދަމައިގަތުމަކީ އައުކަމެއް ނޫނެވެ. އާއްމު ތަންތާ ރައީސް ޔާމީނު ދައްކަވާފައިވާ ވާހަކުތަކުން އެކަނިވެސް އަދީބަށްވުރެ ބޮޑު ވަގަކީ ޔާމީނު ކަމަށް އެތައް ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ. އަދީބަކީ ރައީސް ޔާމީނަށް ވައްކަން ހިންގާދިން މީހާކަމާމެދަކު މީހަކު ޝައްކެއް ނުކުރެއެވެ. މުއިއްޒު ސަރުކާރުގައި އަތްއަބުރާލާފައި ކޮރަޕްޝަން ހިންގަނީ ރައީސް މުއިއްޒަށް އެގިގެން މުއިއްޒު ކުރުވާކަމެއްގެ ގޮތުގައިކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ރައީސް ޔާމީނު ވިދާޅުވާހެން ރައީސް ޔާމީނު ވެރިކަމުގައި އަދީބަށް ކުރެވޭނީވެސް ރައީސް ޔާމީނު ކުރުވި ކަމެކެވެ.

ރައީސް ޔާމީނުގެ ވެރިކަމުގައި ދަނޑިމަތި އަނބުރަން އަރިހުގައި އުޅުނު ގިނަ މީހުން މިހާރު އެތިބީ ރައީސް މުއިއްޒާއި އެކުގައެވެ. ޒަމީރާއި ސައީދާއި ގައްސާނާއި ފަޒުލާއި ޝުޖާއާއި ފަލާހު ފަދަ އެތައް ބައެކެވެ. މުއިއްޒާ ގުޅިގެން ބައި އަޅައިގެން އެންމެން އުޅެނީ ދައުލަތް ވީދާ ކެއުމުގައި ކަމަށް ރައީސް ޔާމީނު ތަކުރާރުކޮށް އަންނަނީ ވިދާޅުވަމުންނެވެ. އަނެއްކޮޅުން ސައީދާއި ފަލާހާއި ޝުޖާ ފަދަ އެތައް ބަޔަކު ފާޅުގައި ރައީސް ޔާމީނަށް ވަގަށް އެބަގޮވައެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ވަގުގައި ވަގުހިފާ އެކެެއް އަނެކަކަށް ވަގަށް ގޮވިޔަސް ފޭސް ކުރަންކެރޭ ފިރިހެން ސިފަހުރި މުލުވަގަކީ ޔާމީނުކަން ޔާމީނު ސާބިތުކޮށްދީފިއެވެ.

ކާޅެއްހެން އެއްޕާޓީން އަނެއް ޕާޓީން ދުވަމުން އިގުރައިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ފަލާހު ރިޝްވަތު ނަގަމުން ދިޔަކަން ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ލޯތަކަށް ފެނިގެންދިޔަކަމަށް ވެލިދޫ ދާއިރާގެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރ މުހައްމަދު އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

ރައީސް ޔާމީން ވެރިކަމުގައި ޕީޕީއެމް ގެ މެންބަރުން ދައްކައިގެން އެމެންބަރުންނަށް ފަނި ޖައްސަމުން ބޮޑުބައި ދިރުވާލީ ފަލާހު ކަމަށް މެންބަތ އައްބާސް ތުހުމަތު ކުރެއެވެ. މިހާރުވެސް ޕީއެންސީ މެންބަރުންނަށް ފަނިފޮދު ޖައްސަމުން ދޮންކަޅު ނާންގާ ބޮޑުބައި ޖީބައްޖަހައިގެން ދުވަނީ ހަމަ ފަލާހު ކަމަށް މުހައްމަދު އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

.އައްބާސް އެކުރައްވާ ތުހުމަތުތަކަކީ އައްބާސް އަމިއްލަފުޅަށް ދައްކަވާ ވާހަކައެއް ނޫން ކަމަށާއި ޕީއެންސީގެ ޕާލަމެންޓު މެންބަރުންތަކެއް އެކި ފަހަރު މަތިން އައްބާސް އަރިހުގައި ދައްކަވާފައިވާ ވާހަކަތަކެއް ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. އައްބާސް އެ ވިދާޅުވާ މެންބަރުން ގަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި ކޮންމެ ސަރުކާރެއްގައި ހިޔަލުގައި ހުރެ ފަލާހު ނުހައްޤު މުއްސަދިކަން ހޯދަމުންދާކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ.

"އަބަދު ބަސްނުބުނެ ބަޑަށް ކުޅުޖަހައިގެން މަޑުން ނުތިބޭނެކަމަށް ޕީއެންސީގެ އެ މެންބަރުން ބުނަމުންދާ ކަމަށާއި މާދަމާ ރަނގަޅު ގޮތެއް ފެނުނަސް އެގޮތަކަށް ދީލާލާނެކަމަށް ޕީއެންސީގެ ގިނަ މެންބަރުން ބުނަމުންދާ ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ.

.ރައްޔިތުން ކުރިމަތީގައި އަގަފުޅާކުރަން ފަލާހު ލަދުގަންނަންވާނެ. ކަމަށާއި ފަލާހު ދައްކާ ވާހަކަ ހެޔޮނުބައި އެނގޭ ރައްޔިތަކު މިއަދު ގަބޫލު ނުކުރާނެ.ކަމަށް ވެސް އައްބާސް ވިދާޅުވެއެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒުވެސް އޮޅުވާލައްވަނީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ކަމަށް އަކުރަމް ވިދާޅުވެއެވެ. އެގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒު ހިންގަވާފައިވާ ބައެއް ކޮރަޕްޝަންގެ ވާހަކަތައް އަކްރަމް ހަނދުމަފުޅުކޮށް އަރުވައެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު މަލޭ ސިޓީ ގެ މޭޔަރު ކަމުގައި ހުންނެވި އިރު ރިޝްވަތުގެ ފައިސާ ނަންގަވައިގެން މީސް މީހުންނަށް ކިތައް ޕާރކިންގ ޖާގަ މާލޭން ދެއްވިތޯ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އިހަށް ދުވަހު އަކުރަމަށް މީހަކު ކިޔާދިން ގޮތުގައި އޭނާގެ ރަށްޓެއްސަކު ޖާގަ ހޯދަންވެގެން އެމީހަކު އަތުން ފައިސާ ގެންގޮސް މޭޔަރ މުއިއްޒު އަތަށް ފައިސާ ދީގެން ޕާކިން 2 ޖާގަ ހޯދާފަިވާކަމަށް އަކުރަމު ވިދާޅުވެއެވެ. 

ރިޝްވަތު ނަންގަވައިގެން ބިން ކުއްޔަށް ދީފައިވާ މުއްދަތު ގަވައިދާ ހިލާފަށް އިތުރު ކޮއްދެއްވީ ކިތައް ބިމުގެތޯ އަކުރަމު އައްސަވައެވެ. ގަވައިދާ ހިލާފަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރި ބިންތަކުގެ ތެރެއިން ބިމެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް މޭޔަރު މުއިއްޒަށް ރިޝްވަތު ފައިސާ ދީގެން މުއްދަތު އިތުރުކުރި މީހެއްގެ ވާހަކަ އަކްރަމް ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. ބިމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރަން ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި މުއިއްޒަށް އެމީހަކު ފައިސާދިނީ މުއިއްޒުގެ ރިޝްވަތު ޖަރީމާތައް ހިންގުމަށް އޭރު އުޅުނު 3 މީހުން ގެ ތެރޭން އެކެއްގެ އަތަށެވެ. އެ މީހަކީ މިހާރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ގެ މާލޭ ދާއިރާ އެއްގެ މެމްބަރެއް ކަމަށް އަކުރަމް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ މެދުވެރިކޮށް މުއިއްޒަށް އެ ރިޝްވަތު ލިބުމުން އެދުނު ގޮތަށް އެ ބިމުގެ މުއްދަތު އިތުރު ވެގެން ދިޔަކަން ފާހަގަވެއެވެ. 

ކްލިނިކެއް ހެދުމަށް އަމިއްލަފުޅު ފައިކޭޓަށް ރުފިޔާ ލައްވާފައި މަލޭގެ ބިމެއް ދެއްވުމަށް ނުނިންމަވަންތޯ މުއިއްޒާ އަކުރަމް ސުވާލު ކުރައްވައެވެ. އަދި ރައީސް ކަމަށް އިންތިހާބް ވި ތަނާހެން އެ ފަރާތާ ގުޅުއްވާފައި އަދި އެބިމާ ޖެހިގެން އޮތް ހުސްތަން ކޮޅެއް އެބިމަށް އިތުރު ކޮއްދެއްވިދާނެ ކަމަށާ އިތުރަށް ރުފިޔާ ދޭން ވިދާޅުނުވަމުތޯ އަކުރަމް އައްސަވައެވެ. 

" މިހާރު (ރައީސް މުއިއްޒު) ތިޔަ ކުރައްވާ ވައްކަންތަށް ވަނީ މެކުހަށް ޖަހާފައި. އަމިއްލަ ފައިކޭޓަށް ތި ޕަކަޅާ ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ ދައުލަތަށް ލިބޭ ޓެކްސް ޕޭޔަރުންގެ ފައިސާ އާއި އެހެނިހެން ޕްރޮޖެކްޓް ތަކުން ނަންގަވާ ރިޝްވަތުގެ ފައިސާ" ކަމަށް އަކުރަމް ކަމާލުއްދީން ވިދާޅުވިއެވެ.

"މިހިރަ ކަންތައްތައް ކާކަށްތޯ ތި އޮޅުވާލެއްވީ ގައިމުވެސް ހެއްދެވި ފަރާތަކަށް އޮޅުވައެއް ނުލެއްވޭނެ ދެއްތޯ. ދެން ހަމަ ބުނަން ވީތޯ ތިބޭޅާ އަކީ ދީނަށް ލޯބި ކުރައްވާ ދީންވެރި މާތް އަޚްލާގެއްގެ ވެރިއެކޭ" ރައީސް މުއިއްޒަށް ނިސްބަތްކުރައްވާ އަކުރަމް ވިދާޅުވެއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު އއ.އުކުޅަހު ރައްޔިތުންނާ މުހާތަބުކުރައްވާ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅެއްގެ ވީޑިއޯ ކްލިޕަކާއެކު އެކްސްގައި އަކުރަމް ކަމާލުއްދީން ކުރެއްވި ޕޯސްޓް ނިންމަވާ ލައްވަމުން ވިދާޅުވީ " މިކަހަލަ ސްޕީޗް ދެއްވީމާ މީހުން ބުނާނީ ތިއީ ބޮޑު މުނާފިޤް އެކޭ! ކައްޒާބް އެކޭ!" އެވެ.

ތިޔައުޅެނިއްޔަކީ ކުޑަކުއްޖަކަށް ކަމެއް އައްޗިވެގެނެއް ނޫނެވެ. ތިޔަ އުޅެނީ ގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރިކޮށްގެން ބަޔަކު އާމްދަނީ ހޯދާތީ އެކަން ހަޖަމު ނުވެގެންނެވެ. 

ރާއްޖޭގައި ގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރި އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ރަށަށް އަރާހުރެ ތިޔަ ދިން މެސެޖަކީ ގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރިތައް ހުއްޓުވަން އުޅޭކަމުގެ މެސެޖެވެ. ދުރާލާ ރާވައިގެން ދައްކަން އައި ވާހަކައެއް ދެއްކުމުގެ ސަބަބަކަށް އުކުޅަހު ކުޑަކުދިން ތަކެއް ނުހެދިޔަސް އެވާހަކަ ދެއްކުނީހެވެ. 

ގެސްޓް ހައުސްތަކަށް އަންނަ ފަތުރުވެރިން އެތަންތަނަށް އައިސް އުޅެނީ އިޖުތިމާއީ މިންގަޑިތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. ގިނަ ރަށްރަށުގައި ގެސްޓް ބީޗްތަކާއި އާންމު ބީޗްތައް ވަކިން އޮންނަކަން ނޭނގޭވަރަށް ވެރިމީހާ ގަމާރުވީމާ އުޅެވޭލެއް ލައްކަ އައްޗިވާނެއެވެ. 

ސަފާރީތަކަށް ގެސްޓުން ގެންގޮސްގެން އެމީހުނަށް ރާވިއްކުމަކީ ގާނޫނު ހުއްދަ ކުރާކަމެކެވެ. ރާވިއްކުން މަނަލީ މީހުންދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައެވެ. ރާގަންނަން ލިބެން ހުރިތަނަކޮށް ގޮސް ގަނެގެން އެތަނެއްގާ ތިބެ ރާ ބުއިމަކީ ގައިރު މުސްލިމުންނަށް ރާއްޖޭގައި މަނާކަމެއް  ނޫނެވެ. 

ރިސޯޓްތަކާއި ސަފާރިތަކުގައި ރާ ގެންގުޅުމާ ވިއްކުމާއި އެތަނެއްގައި ތިބެ ރާ ބުއިމަކީ ގައިރު މުސްލިމުންނަށް ރާއްޖޭގައި މަނާކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަށް މަނާކަމަކަށް ނުވާއިރު ގެސްޓް ހައުސްތަކަށް އަންނަ ގެސްޓުން ރަށުގެ އިހުތިސާސުން ބޭރުގައި އޮންނަ ސަފާރީއަކަށް ގޮސް ރާބުއިން ގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރީގައި ހަރާންވެފައި ރިސޯޓްތަކާއި ސަފާރިތަކަށް ހުއްދަވެ، ލިބޭ ފައިސާ ހަލާލު ވާގޮތެއް މުއިއްޒު ބުނެބަލާށެވެ. 

މުއިއްޒަށް ވެގެން ތިޔައުޅޭ ގޮތަކީ އާއްމު މީހާ ފުދުންތެރިވުން ހަޖަމް ނުވަނީއެވެ. މަސްވެރިކަން ފުޑާލާ ކުދި ވިޔަފާރިތައް ފުޑާލާ ފާމަސީތަކާއި ކްލިނިކްތައް ފުޑާލާ ގެސްޓް ހައުސް ވިޔަފާރިވެސް ފުޑާލަންވީއެވެ.

މުއިއްޒަށް އައްޗިވެގެން ތިޔަ އުޅެނީ އާންމު މީހާ ފުދުންތެރިވުމެވެ. ފާޅުގައި މުއިއްޒު މިހާރު އެ ދިމާކުރީ ރަށްރަށުގެ ގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރިތައް ހުއްޓުވުމަށެވެ.

މަތިމައްޗަށް މުއިއްޒު ހަދާ ދޮގުތަކުގެ ހަނދާން އައުކޮށްދީ ހެދި ދޮގެއް އެހެދި އިބާރާތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ހަނދާންކޮށް ދެނީ މިނިވަން މީޑިއާ ތަކުންނެވެ. ރައްޔިތުންނަށް މުއިއްޒު އޮޅުވާލާ އޮޅުވާލުންތަކުގެ ހަގީގަތް ހާމަކޮށްދެނީ މިނިވަން މީޑިއާ ތަކުންނެވެ. އެއް ވާހަކަ ދެ ފަހަރު ދެ ގޮތަށް ދައްކާ އުނބަށް ޖަހާޖެހުން ހާމަކޮށް ދެނީ މިނިވަން މީޑިއާ ތަކުންނެވެ. 

މުއިއްޒު އިސްވެހުރެ ސަރުކާރުން ހިންގާ ބޮޑެތި ސްކޭމްތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކަނީ މިނިވަން މީޑިއާތަކެވެ. ހިންގާ ކޮރަޕްޝަނާއި ވައްކަމުގެ އެކޮޅު މިކޮޅު ބުނެދީ ރައްޔިތުންގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސް ދެނީ މިނިވަން މީޑިއާ ތަކުންނެވެ. ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ވީދާ ކައި ހުސްކުރާ ގޮތުގެ ބޮޑު މަންޒަރު ރައްޔިތުންނަށް ދައްކުވާދެނީ މިނިވަން މީޑިއާތަކެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގާނޫނުތައް އޮޅާލާ މުއިއްޒުގެ ގަޔަށް ހެޔޮވަރަށް ކޮށާ މަށާލެވޭ އެއްޗަކަށް ދުސްތޫރީ ނިޒާމް ހަދަމުންދާ ދިޔުން ހުއްޓުވަން އަޑުއުފުލަނީ މިނިވަން މީޑިއާތަކެވެ. ވަކިވެފައި އޮތް ތިންބާރު އެއްކޮށް ގޮށްމުށުގެ ވެރިކަމަކާ ދިމާއަށް ގައުމު ގެންދާކަން ރައްޔިތުންނަށް ސާބިތު ކޮށްދެނީ މިނިވަން މީޑިއާއެވެ. 

މުއިއްޒު ބޭނުންވާ ވާހަކައެއް ނޫނީ ނުދެއްކޭ، މުއިއްޒު ބޭނުން މަންޒަރެއް ނޫނީ ސިފަކޮށްނުދޭ، މުއިއްޒު ހިންގާ ޖަރީމާތަކަށް ފަސްއަލާ ފޮރުވާނުދޭ، މުއިއްޒަށް ސަނާ ނުކިޔާ އެއްވެސް މީޑިއާއެއް ވުޖޫދުގައި އޮތުމަކީ މުއިއްޒު ބޭނުންވާ ގޮތެއްނޫނެވެ. މީޑިއާ ތަކަކީ ސެލްފް ރެގިލޭޓަރީ ނިޒާމަކުން އިންތިޒާމްވެގެން ހިނގާ ތަންތަނަށް ވާކަށް މުއިއްޒު ބޭނުމެއް ނޫނެވެ.

މުއިއްޒުގެ ގޮނޑިކޮއްކޮ މީޑިއާ އަކަށް ނޫނީ ރާއްޖޭގައި ޖާގަ ނުއޮންނަގޮތަށް ގާނޫނުތައް ބަދަލުކޮށްގެން މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން ނައްތާލަން މުއިއްޒު އެހުރީ ފޫގަޅައިގެންނެވެ. ހަމަހިލާ އެހެނަކުން ނުވާނެއެވެ. އަބުރޭ ނަފްރަތޭ ފިތުނައޭ ކިޔައިގެން ކުޅުވާ ދީނީ ކާޑަކުން މިނިވަން މީޑިއާތައް ފަހަތަކަށް ނުޖެއްސޭނެއެވެ. ކުރިންވެސް މައުމޫނިޒަމްގެ ވަކިތަކުން ގައުމު މިންޖުކުރީ މިނިވަން މީޑިއާ ތަކުން ދެއްކި ސާބިތުކަމާ ކެރުމުންނެވެ.

ގޯތިބެޔާއި ސޭކުހަސީ ދިޔަމަގުން މުއިއްޒު ދާނެއެއް ނުދާނެއެއް އަދި ނޭގެއެވެ. އެނގޭކަމަކީ މުއިއްޒުގެ ގޮށްމުށުގެ ވެރިކަން ނިންމުވާނީވެސް ދިވެހި މިނިވަން މީޑިއާ ތަކުން ކުރާ މަސައްކަތުންކަމެވެ.

އަލީ ހުސައިން އެހެން ވިދާޅުވީ ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލަން ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގަން މަޖިލީހުގެ ތިންވަނަ ދައުރުގައި ހުށަހަޅަން އުޅޭއުޅުމާ ބެހޭގޮތުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މިއަދު ފާޅުކުރެއްވި ހިޔާލެއްގައެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން، ހޮވަންވީ ހުރިހާ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުންކަމަށް އަލީ ދެކިވަޑައިގަންނަވައެވެ.

މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގެ މެންބަރުންނާއި ކޮމިޝަނަރ އޮޕް ޕޮލިސް އާއި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވެސް ހޮވަންވީ ރައްތިތުން ވޯޓުލައިގެން ކަމަށް އަލީ ހުސައިނު ގަބޫލު ކުރައްވައެވެ. 

ރައީސް މުއިއްޒު އުޅުއްވަނީ ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ އިންތިހާބު އެއްފަހަރާ ބާއްވައިގެން ވެރިކަމުގެ ދައުރު ދަންމާލުމުގެ މަކަރުވެރި ވިސްނުމެއްގައެވެ.

ދޮންއަމާ އަށް ނޫސްވެރިކަމުގެ އެވޯޑެއް ލިބުން ވެގެން ދިޔައީ ވަކީން ބޮޑަށް ރައީސަށް އެރިޕޯޓް ހަޖަމު ނުވިކަމަކަށެވެ. އެންމެ ފަހުން ކެތް ނުކުރެއްވިގެން އޭސީސީ ވެސް މީޑިއާ ކައުންސިލަށް ވައްދާ އެތަނުން ދިން ނޫސްވެރިކަމުގެ އެވޯޑަކީ ކޮރަޕްޝަނުގެ ތެރެއިން ހިނގި ކަމަކަށް ހަދަން ފޫގެޅިގެޅުން ޕްރެޝަރ ބޮޑުވެގެން ދިޔައީ ތޮޅިއަށެވެ. 

އެހެން އެކަން އޮއްވާ ބެލްކަނިން ވެއްޓި ކުއްޖަކު މަރުވި މައްސަލައެއް ފެންމަތިވެ އެ މަރާގުޅިގެން ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ތުހުމަތު ކުރެވުނެވެ. ސިޔާސީ ނުފޫޒުން އެ ކުއްޖާގެ މަރުގެ ހަގީގަތް އޮޅުވާލަން މުއިއްޒު ސަރުކާރުން އުޅޭކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ އެތައް ކަމެއް ހިނގިއެވެ.

އެންމެ ފަހުން ޗެނަލް 13 އިން "ބެލްކަނި" ނަމުގައި ތަހުގިގީ ނޫސްވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ވަރުގަދަ ރިޕޯޓެއް ނެރުނެވެ. ރައީސް މުއިއްޒުގެ ދެބެންގެ ދެދަރި ބޭބެ އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނާއިބު ރައީސް އަހުމަދު ނާޒިމަށް އެރިޕޯޓް ހަޖަމް ކުރެއްވުނު ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. ހާއްސަކޮށް ޗެނަލް 13 އިން އެ ރިޕޯޓް ނެރުމަކީ ނާޒިމަށް ޔާމީނު ދެއްވި ސިޔާސީ ހަމަލާއެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެއްވުނީތާއެވެ. 

ޗެނަލް 13އަކީ ރައީސް ޔާމީނުގެ މަސްލަހަތަށް މަސައްކަތް ކުރާ މީޑިއާއެއް ކަމުން ނަމިރާ ނާޒިމަކަށްެެ އެކަމެއް ހަޖަމެއް ނުވިއެވެ. ދެ މިތުރުންގެ ގޮތުގައި އުޅުނު ޔާމީނާއި ނާޒިމްގެ ގުޅުން ހަތުރުވެރިކަމަށް ބަދަލުވެ ބަދަލު ހިފުމުގެ ގުރުބާން ކަންބަޅިއަކަށް ހަދަން ނާޒިމު ދިމާކުރީ މުޅި ދިވެހި މީޑިއާ އޭ ބުނުމަކީ ގޯހަކަށް ނުވާނެއެވެ.

ހަސަދައިގެ ހުޅުފަޅައިގެން ގޮސް ޗެނަލް 13 ހުއްޓުވާލުމަށް ނާޒިމް ދިމާކުރީ މަގާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ގާނޫނަށް ބަދަލުގެނެސްގެން މީޑިއާތަކުގެ ވައިނޮޅި ބުރިކޮށްލައިގެންނެވެ. ތުޅާދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ހަންނާނުގެ މަސްލަހަތު އޮތް ކަމެއް މަޖިލީހުގެ ގައުމީ ސަލާމަތު ކޮމެޓީން އޭނާއަށް ފަހިކޮށްދެމުން އޭގެ ބަދަލުގައި މީޑިއާ އޮޅުއަޅާ ބިލު ހަންނާނު ލައްވާ މަޖިލިހަށް ހުށަހަޅުވައިގެން އުޅެނީ ނަމިރާ ނާޒިމު ނޫން ދެވަނަ މީހެއް ނޫންކަމަށް އެކަން އެނގޭ މަސްދަރުތަކުން ބުނެއެވެ.

އަޑިނޭނގޭ އެތައް އަނދިރި ސައިޓްތަކަށް ހަރަދުކޮށް ގައުމު ފަސާދަކުރުމުގައި އެތައް ދުވަހަކު އުޅުނު މީހަކަށް ކުއްލިޔަކަށް އެހުރިހާ ކަމެއް ގޯސްވެ ނޫސްވެރިންނާ ނޫސްވެރިކަން ހިސޯރުކުރަން ދިމާކުރުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ދޮންއަމާ އާއި ބެލްކަނި ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ނޫނެވެ.

ޖަޒްބާތުގައި ޖެހިފާހުރިވަރުން މަޖިލިހުގެ ނައިބު ރައީސް މައިނޯރިޓީ މެންބަރުންނާ ދެކޮޅަށް ތަޅުމުގައިދެއްކި ވާހަކައިންވެސް މުއިއްޒު ބޮލަށް ހުތްޖަހައިގެން މީޑިއާތައް އޮބި އަޅުވަން އުޅެނީ ކާކު ކީއްވެކަން އެނގޭނެއެވެ. މާބޮޑު މެޖޯރިޓީއެއްގެ މަތިގައި ތިބި ވާހަކަ ގޮވާލުމުން މީޑިއާ ނޭވާހޮޅިއަށް އަޅުވަން މުއިއްޒާ ގުޅިގެން އުޅެނީ ކާކުކަން ވަރަށް ސާފެވެ.

ރައީސް ސޯލިހު އެހެން ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުން މީޑިއާތައް ކޮންޓްރޯލު ކުރުމުގެ ނުބައި ނިޔަތުގައި ގާނުނެއް ފާސްކުރުމަށް މަސައްކަތް ފެށުމުންނެވެ.

މީޑިއާތައް އުވާލައި، ވަކިވަކި ނޫސްވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ހަރުކަށި ފިޔަވަޅު އެޅޭ ގޮތަށް އޮތް ގާނޫނީ ބިލަކީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން އެއްކޮށް ނައްތާލާނެ ބިލެއް.ކަމަށް ވިދާޅުވެ މިއަދު އެމަނިކުފާނު ވަނީ އެކްގައި ފޯސްޓެއް ކުރައްވަފައެވެ. 

ރައީސް ސޯލިހު ކުރެއްވި ޕޯސްޓްގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވީ އެ ބިލަކީ ދައުލަތުގެ ތިން ބާރަށް ފާރަވެރިވެ ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ޒިންމާ އުފަލަމުންދާ މީޑިއާތަކުގެ މިނިވަންކަން ނަގާލުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ  ބިލެއްކަމަށެވެ. އެ ބިލު އަނބުރާ ގެންދިޔުމަށް ރައީސް ސޯލިހު ގޮވާލެއްވިއެވެ.  

މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ހުށަހެޅި ބިލާ ގުޅޭ ގޮތުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް ކަމާއި އދ. އާންމު މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އޮނަރަބަލް އަބްދުއްލާ ޝާހިދު ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވެ ނުރުހުން ފާޅުކުރައްވައިފިއެވެ.

އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ޝާހިދު ވިދާޅުވީ "ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމެއްގެ އެންމެ އަސާސީ އެއް ސިފައަކީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން ނެތިކޮށްލުން" ކަމަށެވެ.

"އެތައް ގުރުބާނީއަކުން މިއަދާއިހަމައަށް ދަތުރު ކޮށްފައިއޮތް ދިވެހި ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ނަގާލުމަށް މި ސަރުކާރަށް ފުރުސަތު ނުދިނުމަށް އެންމެހާ ނޫސްވެރިންނަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ އިއްޒަތްތެރި މެމްބަރުންނަށް ގޮވާލަން،" ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޮމިޝަނުގައި ތިބޭނީ ހަތް މެންބަރުން ކަމަށް ބިލުގައި ބުނެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ތިން މެންބަރުންނަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަން ކުރާ މެންބަރުންނެވެ. 

ޝާހިދު ވިދާޅުވިގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ އައްޔަންކުރާ ބޭފުޅަކު ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަވައިގެން ނޫސްވެރިކަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަކީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަން ނެތިކޮށްލުމަށް މިސަރުކާރުން އަޅާ އިތުރު ފިޔަވަޅެެއް ކަމަށެވެ

ނޫސް މީޑިއާތައް ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ޖޫރިމާނާކޮށް، މީޑިއާތަކުގެ ލައިސަންސްއާއި ނޫސްތަކުގެ ރެޖިސްޓްރީ ބާތިލްކުރުމުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާގެ ފަރާތުން ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަވާ ކައުންސިލަކަށް ދިނުމަކީ ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމަށް ޝާހިދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އދގެ އާއްމު މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ ރައީސް ވިދާޅުވަނީ "އެއީ ދިވެހިރާއްޖެ ބަލައިގެންފައިވާ ޒަމާނީ ޑިމޮކްރަސީއަށް ކުރިމަތި ވެގެންދާ ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް،" ކަމުގައެވެ.

މިސާލުތައް ބައިވަރެވެ. ފުލުހުންގެ ހިރާސަތުގައި ހުންނަ އެތައްހާސް ޑޮލަރެއް ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލުނީއެވެ. ފުލުހުންގެ ހައްޔަރުގައި ހުންނަ މީހާ ގޮތް ނޭނގި މަރުވަނީއެވެ.  ފުލުހުންނަށް އެމް.އެމް.އޭ އިން ހުށަހެޅި އެމްޕީއެއްގެ މަނީލޯންޑްރިންގ މައްސަލައިގެ ތަހުގީގަށް ހޭވެސް އަހާނުލާ އަހަރު ވީއެވެ. ފުލުުން ގުންފައި ޖަހާފައި ވަދެ ބަލަންފެށި އެޗްޑީސީގެ ހިޔާނާތް ފަނުފުލުން ދިޔައީއެވެ. ފުލުހުންގެ ވިޔަފާރި ކުންފުނި ޕޮލްކޯއިން ވައްކަން ކުރަނީއެވެ. ފާޅުގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ޖަރީމާތަށް ނުފެންނަކަމަށް ހަދައިގެން ތިބެނީ ލޯމަރައިގެންނެވެ.

ފުލުހުންގެ ހާލަތު އެހާ ވަރަށް ގޯސްވެ ހިޔާނާތާއި ފަސާދަ އާއްމު ވީމާ ރައްޔިތުން ފުލުހުންނަށް އިތުބާރު ކުރަނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ. މަތި މައްޗަށް ކަންކަމުގެ ހަގީގަތް އޮޅުވާލުމާއި ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒުގަދަ ވެރިން ލޮއްސަން ފޭވަރކުރާ ފުލުހުންގެ އިދާރާއަކުން އިންސާފާއި ރައްކާތެރިކަން ލިބެދާނެކަމަށް އުންމީދު ކުރާނީ ކާކުހެއްޔެވެ. 

ފުލުހުންނަކީ އަމާންކަމާއި ރައްކާތެރިކަން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭން ޓެކްސް ފައިސާއިން ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި އެންމެ ބޮޑު ހަރަދެއްކުރާ ހިދުމަތުގެ އެއް މުއައްސަސާއެވެ. ފުލުހުންނަކީ ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިން ޔުނީފޯމާއި ސޫޓާ ބޫޓާ އަނބި ދަރިންނަށް ދާންދެން ބޭސްފަރުވާއާއި ބޮޑެތި އިނާޔަތްދޭ ބައެކެވެ. ފުލުހުންނަކީ ހިދުމަތް ދިނުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެ ޒަމާނީ ހަތިޔާރާއި އުޅަދު ފަހަރާއި އެންމެ ފަހުގެ ހުރިހާ ވަސީލަތަކާއި އާލާތްތައް ހޯދާދީފައި ތިބޭ ބައެކެވެ.

އަދުލްވެރި ފުލުހުންގެ އިދާރާއަކީ އަދާލަތުގެ ނިޒާމުގައި ފުރަތަމަ ޓަކިޖަހާލަން ހުންނަ ދޮރެވެ. ފަނޑިޔާރުންގެ ނިޔާ ބިނާކުރާ އެންމެ މުހިންމު މަސްދަރެވެ. މުޖްތަމައުގެ އަމާންކަން ބަރޯސާވާ މުހިންމު އަސާސެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު ކުރާނީ ކީއްހެއްޔެވެ. 

ދިވެހި ކުޑަކުޑަ މުޖުތަމައުގައި ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލޭ މީހަކު ނުހޯދޭތާ އެއްވެސް މީހަކު ގެއްލެން ދިމާވި ސަބަބެއް ނުހޯދެއެވެ. އަނިޔާވެރި ގޮތްގޮތަށް މަރާލެވޭ މީހުންނަށް އިންސާފެއް ހޯދައެއް ނުދެވެއެވެ. ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ މީހަކު މަރުވިޔަސް ހަގީގަތް ހޯދުމެއް ޒިންމާވުމެއް ނޯވެއެވެ. ސަރުކާރުތަކުގައި ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ ހިންގާ މީހުނަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅެއް ނޯވެއެވެ. ދައުލަތައް ގެއްލޭ އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއްހާ ހިސާބުވެސް ހޯދާނުދެވެއެވެ. ސަރުކާރުގެ ވެރިންނާ ގުޅުންހުރި އެއްވެސް މައްސަލައަކީ ބަލާ ފިޔަވަޅުއެޅޭ މައްސަލައެެއް ނޫނެވެ. 

ކަން މިހެން ހުރުމުން ފުލުހުންގެ ހާލަތު އިސްލާހު ނުކޮށް ފުލުހުންގެ ހިދްމަތާއި ފުލުުހުންކުރާ ތަހުގީގުތަކަށް ބަރޯސާވެ އަދުލްވެރި ޝަރީއަތެއް ހިންގާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ. ފުލުހުން ކިތަންމެ ގައިރު ޒިންމާދާރަސް އެމީހުން ޒިންމާދާރުކުރުވާނެ ވެރިއެއް ސަރުކާރެއް މަޖިލީހެއް ކޯޓެއް ނެތެވެ.

ތެދެކެވެ. އޮޔާދާ ދައުލަތެއްގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް އަލާމާތަކީ ޔުނިފޯމުގަ ތިބޭ ހާދިމުން ރައްޔިތުނަށް ގައްއްދާރުވުމެވެ. ކަމަކީ ރައްޔިތުން ވިސްނަންޖެހޭ ހައްސާސް މައްސަލައެކެވެ. 

ކުއްލިއަކަށް ޒަކާތު ގާނުނެއް ވުޖޫދުކޮށްގެން ޒަކާތް ނެރުވާ ޒަކާތާކުޅެން މުއިއްޒު ސަރުކާރުން މިއުޅެނީ ވަރަށްވެސް ނުބައި ނިޔަތެއްގައެވެ. ކިތަންމެ މަތިއޮމާންކޮށްގެން ވާހަކަ ދެއްކިޔަސް ވުޖޫދު ކުރަން އުޅޭ ޒަކާތު ގާނޫނަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ޖަރީމާއެކެވެ. 

ޒަކާތު ހައުސްއާއި ޒަކާތު ކައުންސިލާއި ޒަކާތު ފަންޑްގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ހިޔާނަތާއި ފަސާދައާއި އިސްރާފެވެ. ދީނީ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ ނަންބޯޑު އަޅުވައިގެން ރައްޔިތުންގެ ޖީބުކެނޑުމާއި ހިޔާނާތްތެރިވުމާއި އިސްރާފުކުރުމެވެ. 

ޒަކާތު ފައިސާއިން ޒަކާތު ހައުސް ހިންގުމުގެ ނަމުގައި އެތައް ބައެއްގެ ޖީބުތަކަށް ޒަކާތު ފައިސާ އަޅާ ފުރާލުމެވެ. ޒަކާތު ފައިސާއިން ހަރަދުކޮށްގެން ޒަކާތު ކައުނަސިލްގެ މެންބަރުންނާއި މުއައްޒަފުނަށް ބޮޑެތި ހޭދަތައް ކުރުމެވެ. ދައުލަތުން އެތައް ބަޔަކަށް މުސާރއާއި އިނާޔަތް ދޭނެ އޮނިގަނޑެއް ހަދާ ސަހީމުގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަން އިތުރުކޮށް ބޮޑިކުރުމަށް ދައުލަތުން މަހު މުސާރަ އިތުރު ބަޔަކަށް ދިނުމެވެ.

ޒަކާތުގެ ގޮތުގައި އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާއެއް ދަމައިގަނެ ޒަކާތް ހައްގުވާ މީހުނަށް ނުދީ ޒަކާތު ފަންޑު ހަދައިގެން ވިޔަފާރިކޮށް ޝަހީމާ ޝަހީމުގެ އައުވާނުންގެ ޖީބުތައް ފުރާލުމަކީ އެއްބޭނުމެވެ. މުއިއްޒުގެ ވެރިކަން ނަގަހައްޓަން މަނީ ލޯންޑް ކުރާ މެޝިނަކަށް ޒަކާތުފަންޑާއި ޒަކާތު ހައުސް ހެދުމުގެ ލައިސަންސަށް ނޫނީ ޒަކާތު ގާނޫނެއް ނުވާނެއެވެ. 

މިހާވަރުން ދަންޏާ ނަމާދުކުރާ މީހުންނާއި ރޯދަ ހިފާ މީހުންގެ އަތުންވެސް ފީއެއް ނެގުމަކަށް މިސަރުކާރުން ފަހަކަށް ނުދާނެއެވެ. 

ރާއްޖޭގެ އާބާދީގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ވިސްނުމެއްގެ އެންމެނަށް ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރަން ޖެހިއްޖެކަން ގަބޫލު ކުރެވިގެންނޫނީ ގާނޫނު އަސާސީން އަކުރެއްވެސް ބަދަލުކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބޭނުންވިޔަސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބޭނުން ވިޔަސް ރައްޔިތުންގެ ތެރޭން ބަޔަކު ބޭނުންވިޔަސް ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން ފާސްވެގެން ނޫނީ ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ. 

ދުނިޔޭގެ އެހެންތާ މީގެކުރިން ރައްޔިތުންގެ ރުހުން ހޯދައިގެން ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކޮށްފައި ނެތަސް މިހާރު ރާއްޖޭގައި އެގޮތަށް އެކަންކުރަން މަޖުބޫރު ވެއްޖެއެވެ.. ވަކި ބައެއްގެ ގަޔަށް ހެޔޮވަރަށް ފަހާ ކޯޓަކަށް ގާނޫނު އަސާސީ ނުވެ އޮންނާނެ ގޮތަކީ އެއިއެވެ. އޭރަކުން އަދީބަށް ނައިބުރައީސްކަން ދިނުމާއި ގާސިމު ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ވާދަނުކުރެވޭ ގޮތަށް ފާސްކުރި ކަހަލަ އިސްލާހުތައް ފާސްކުރާކަށް ފަސޭހައެއް ނުވާނެއެވެ.

އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކަށް ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރަން ފެނިއްޖެނަމަ ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ރައްޔިތުންގެ ވަކި ނިސްބަތެއްގެ މީހުން ސޮއިކޮށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅުމުން ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކަށްގޮސް ރައްޔިތުން އެކަމާމެދު ދެކޭގޮތް ސާފުކުރުމުން ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރަން ފެނިއްޖެނަމަ އެކަން ކުރަން ވީއެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރަން ކެބިނެޓުން ފާސްކުރިޔަސް މަޖިލިހުން ފާސްކުރިޔަސް އެކަން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅައިގެން ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން ފާސްކޮށްގެން ނޫނީ ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރުމަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ކުރާކަމަކަށް ވެގެންވެސް ނުވާނެއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރެވެންޖެހޭނީ އެކަމަށް ހާއްސަކުރެވިގެން އެއްކުރެވޭ ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހަކުންނެވެ. 

ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރުމަށް އެއްކުރެވޭ ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގައި ހުރިހާ ސިޔާސީ ޕާޓިތަކާއި މަދަނީ ޖަމާއަތްތަކާއި ގާނޫނީ ފަންނުގެ މީހުންނާއި އިގްތިސޯދީ މާހިރުންނާއި ސަލާމަތީ ކަންކަމުގެ ތަޖުރިބާކާރުން ހާއްސަ މަޖިލީހުގައި ތިބެން ޖެހޭނެއެވެ. ޝަރުއީ ދާއިރާގެ ފުންނާބު އުސްމީހުންނާއި ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި އެކި ކަހަލަ ފަންނީ ދާއިރާތަކާއި ތަރައްގީއާއި ރަށްވެހިކަމާއި ގުޅޭ ދާއިރާތަކުގެ ތަޖުރިބާކާރު އިލްމީ މީހުންގެ ހަމަހަމަ ބައިވެރިވުންވެސް ހާއްސަ މަޖިލީހުގައި އޮންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އެކި ރޮނގު ރޮނގުން މައުލޫމާތާއި ތަޖުރިބާ ހުރި ބަޔަކު ހިމަނައިގެން ނޫނީ ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ. 

ހަމަތެދެކެވެ. އެ ވަގުތަކު ސްޕަރމެޖޯރިޓީ އޮންނަ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވެވިފައި އޮންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކުން ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރީމާ ގާނޫނުއަސާސީ ވެގެން ދަނީ އެހިނދަކަށް އެބައެއްގެ ގަޔަށް ހެޔޮވަރަށް ފަހާ ކޯޓަކަށެވެ. 

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ދައުރުގެ ފަހު އަހަރު ކިއްކުރަން ހެއްޔެވެ. އެންމެ ފަހު މިނިޓްގައިވެސް ރިސޯޓްތައްވެސް ކުއްޔަށް ދިނުން އޯކޭއެވެ. ދައުލަތުގެ މިލްކެއް ވިއްކާލަންވެސް އޯކޭއެވެ. ބޭނުން ވަރަކަށް މީހުނަށް ވަޒީފާ ދިނުންވެސް އޯކޭއެވެ. 

ކައުންސިލްތަކުން އެއްމިލިއަނަށްވުރެ ބޮޑު އިންވެސްޓެއް ކޮށްގެން ނުވެއެވެ. އެކަމަކު ސަރުކާރުން ބިލިޔަން ބިލިޔަންގެ ސްކޭމް އެއްބަސްވުންތައް ހަދާ ދައުލަތައް އެތައް ބިލިޔަނުން ގެއްލުން ދިނުން ހުއްދައެވެ. ރަސްމާލެ ސްކޭމާއި މޯލްޑިވްސް އިންޓަރނޭޝަނަލް ފައިނޭންސް ސެންޓަރާއި ތިނަދޫ ފްލޯޓިން އެއަރޕޯޓް ފަދަ ބިޔަ ސްކޭމްތައް އޯކޭއެވެ.

ރަށްރަށުގައި އަމިއްލަ މީހުންކޮށް އުޅޭ އެއްވެސް ވިޔަފާރިއެއް ކައުންސިލުން ކުރުން މަނައެވެ. ހައްޖު ކޯޕަރޭޝަނުން ރިސޯޓް ހިންގުމާ ވެމްކޯއިން ގެސްޓް ހައުސް ވިޔަފާރިކުރުމާއި އައިޖީއެމްއެޗުން އައިނު ވިއްކުމަކީ މުއިއްޒަކަށް ގޯހަކަށް ނުވެއެވެ. 

ރަށްރަށު މީހުންނަކީ މުއިއްޒު ލެވި އެއްޗެއް ކައިގެން އަޅުންގެ އަޅުންނަށް ވެގެން ފިތިފައި ތިބެންޖެހޭ ދެވަނަ ދަރަޖައިގެ ބައެކެވެ. ރަށްރަށު މީހުންނަކީ އިންތިހާބު ތަކުގައި މުއިއްޒަށް ވޯޓް ދިނުން ނޫން ހައްގެއް ނެތް ބިރައްޓެހިންނެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ވެރިކަން ހިންގާނީ ޕާލަމެންޓްގެ މެޖޯރިޓީ ލިބޭ ބައެކެވެ. ސާފު މެޖޯރިޓީ އެއްބަޔަކަށް ނުލިބިއްޖެނަމަ އުފައްދަން ޖެހެނީ ކޯލިޝަން ސަރުކާރެކެވެ. ވެރިކަމުގައި ދެމި ތިބުމަށްޓަކައި ކޯލިޝަން ސަރުކާރުގައި މައިނޯރިޓީ ޕާޓިއަށް ކޯލިޝަންގެ މެޖޯރިޓީ ޕާޓީ ކޮންޕްރަމައިޒް ވާން ޖެހެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ވެރިކަން ވެއްޓުމާ ނުވެއްޓި އޮތުމުގެ ބާރު އޮންނަނީ މައިނޯރިޓީ ޕާޓީ އަތުގައެވެ. 

ޕާލަމަންޓެއް އޮންނަނީ ގާނޫނުތައް ހަދާ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވާ ޗެކް އެންޑް ބެލެންސް ހިފެހެއްޓުމަށެވެ. ޕާލަމަންޓަކީ ސަރުކާރު ހިންގަން އޮންނަތަނެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގައި މިހާރުވެސް ދިމާވެގެން މިއުޅޭ ކަމަކީ ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީއަށް ހައްދެއް ނެތް މިންވަރަށް މަޖިލީހުގެ ކޮންޓްރޯލު ލިބުމެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހަކީ ރައީސްގެ ގޮނޑިކޮއްކޮ އަކަށްވުމެވެ. ސަރުކާރު ހިންގާ މީހުން ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރަން ތިބުމެވެ.

ބަރުލަމާނާ ސަރުކާރު އެއްވެ ހިތުހުތިގޮތަކަށް ގާނޫނު އަސާސީއާއި ކުޅެވޭވަރަށް ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީއަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮންޓްރޯލް ލިބުމުން ނުވެނުދާނެގޮތް ރާއްޖެއަށް މިހުރެދަނީ ވަމުންނެވެ. މިނިވަން މުއައްސަސާއަކުން ފަނޑިއާރުގެއިން ހަމަޔާ އިންސާފު އަރުއްވައިގެންފައި ވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ސަރުކާރުގެ މުށުތެރޭގައި އޮތުމުންނެވެ.  

ރާއްޖެއަށް ދިމާވެގެން އުޅެނީ ވެރިކަންކުރާ ނިޒާމުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ދިމާވެގެން އުޅެނީ ހައްދެއްނެތް މިންވަރަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީސް އެއްފަރާތަށް ބުރަވުމުގެ މައްސަލައެވެ. ހައްދެއް ނެތްވަރަށް އެއް ބަޔަކަށް މަޖިލީހުގެ ކޮންޓްރޯލު ލިބުމުން ދައުލަތް ބޮލާއެޅުމުގެ މައްސަލައެވެ. ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓިއަށް މަޖިލީހުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި ލިބުމުން ވާނެގޮތް މިހާރު މި ފެންނަނީއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ވާދަވެރި އިދިކޮޅަށް މަޖިލީހުގެ ސްޕަރމެޖޯރިޓީ ލިބުނަސް ދައުލަތް ހިންގުން ސަރުކާރަށް ވާނީ މުސީބާތަކަށެވެ. ކުރަންޏާ ކުރަން އޮތްހާވެސް ކަމަކީ ހައްދެއް ނެތް މިންވަރަށް އެއްބަޔަކަށް މަޖިލީހުގެ ކޮންޓްރޯލް ނުނެގޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމެވެ. 

މުރުގޭޝް ކަރކަރުނާ ނިދީ ގެ މައްޗަށް ކަސްޓަމާއި ފުލުހުން ކުރި ތުހުމަތު ޝަރީއަތަށް ސާބިތުނުވުމުން އެ ފައިސާތައް އަނބުރާ އޭނާއަށް ދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ. ފައިސާ ހިފަހައްޓާފައި ބެހެއްޓުމަށް އެއްވެސް ގާނޫނީ ހަމައެއް ނެތް ކަމަށް ބުނެ 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ފައިސާ މުރުގޭޝްއަށް އަނބުރާ ރައްދުކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް ކޯޓުން އަމުރު ކުރުމުން އެ ފައިސާ ހޯދަން ދިޔުމުން އޭގެތެރެއިން 30000 ޑޮލަރު މަދުކަން ވަނީ ފަޅާއަރާފައެވެ. 

އެކަމާ ގުޅިގެން ޕޮލިސް މީޑިއާ ގްރޫޕްގައި ހީރަސް ނިއުސްއިން ކުރި ސުވާުލުތަކަށް ސާފު ޖަވާބެއްނުދި މަތިމަތިން ދިންޖަވާބަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ޖަވާބެއް ނޫނެވެ. ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާގައި ހިނގާ މީހުންގެ ހައްގުތަކާގުޅޭ ބޮޑެތި ކޮރަޕްޝަނުގައި މަތިއަޅާ ފޮރުވަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ގަބޫލުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.  

" ފުލުހުންގެ އިދާރާގެ އެއްވެސް ތިޖޫރިއަކުން 30،000 ޑޮލަރު ނުވަތަ އެއްވެސް އަދަދެއްގެ ފައިސާއެއް ގެެއްލުނު މައްސަލައެއް ބަލަމުން ނުވަތަ ތަހުގީގުކުރަމުން ދޭތޯ ނުވަތަ އަދި ތަހުގީގު ނުފެށިވިޔަސް އެފަދަ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅިފައިވޭތޯ އަދި ހުށަހެޅިފައިނުވާނަމަ އެފަދަ މައްސަލައެއް ފާހަގަކުރެވިފައިވޭތޯ ނުވަތަ ސަމާލުކަމަށް އައިސްފައިވޭތޯ ނުވަތަ އެފަދަ އަޑުތަކެއް އުޅޭ ކަމުގެ މައުލޫމާތު އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ލިބިފައިވޭތޯ؟ އަދި މިއީ ތެދެއްނަމަ ގެއްލިފައި ވަނީ ކިހާ އަދަދެއްގެ ފައިސާއެއްތޯ؟ އަދި މި ފައިސާ ގެއްލުނީ ކޮންއިރަކުތޯ؟ މިކަމާ ގުޅިގެން އެއްވެސް މީހަކާ މެދު އެއްވެސް ފިޔަވަވަޅެއް އަޅާފައިވޭތޯ؟ އަޅާފައިވާނަމަ ފިޔަވަޅު އެޅީ ކިތައް މީހުންނާ މެދުތޯ އަދި އެޅި ފިޔަވަޅަކީ ކޮބައިތޯ؟" އެހުމުން ޕޮލިހުން ދިން ޖަވާބުގައި އެއްވެސް ސީރިއަސްކަމެއް ނެތެވެ. އެކަށީގެންވާ ޖަވާބެއް ނުދެވުނެވެ. 

ފުލުންގެ މީޑިއާ ގްރޫޕަށް ފޮނުވި މެސެޖެއްގައި ފުލުހުން ބުނީ  2019 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހު ހުށަހެޅުނު މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ފުލުހުންގެ ތަހުގީގަށް ހިފެހެއްޓި ފައިސާގެ ޖުމްލައިގެ ފަރަގެއް ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ކަމަށެވެ. "30،000 ޑޮލަރުގެ ފަރަގެއް ފާހަގަކުރެވިފައިވޭ،" ފުލުހުން ބުންޏެވެ. އެ މައްސަލަ ފުލުހުންގެ ކްރިމިނަލް އިންވެސްޓިގޭޝަން ކޮމާންޑުން ބަލަމުންދާ ކަމަށް ފުލުހުން ރޭގައި ބުންޏެވެ.

ހުރިހާ ކަމަކަށްވުރެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންގޮސްފައިވާ ފައިސާތަކެއްގެ ތެރެއިން އެ ފައިސާ ބަހައްޓާފައިވާ ތަނުން، ހަލާކުވެފައިވާ ނޫޓުތަކެއް ކޮތަޅެއްގެ ތެރެއިން ފެނިފައިވާ ކަމަށް ފުލުހުން ބުނުމެވެ. ފޮރެންސިކް ފުލުހުން މެދުވެރިކޮށް އެކަން ވެސް ބަލަމުންދާ ކަމަށް ބުނެ މަދުވާ 30000 ޑޮލަރަކީ ބަހައްޓާފައި ހުއްޓާ ހަލާކުވެގެން ދިޔަ ޑޮލަރތަކެއް ކަމަށް ނިންމާ މައްސަލަ އޮއްބާލަނީ ހެއްޔެވެ. ފުލުހުންގެ ކޮރަޕްޝަންވެށި ފުޅާކޮށްލަން ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ޖަގަހަދާ ދެނީހެއްޔެވެ. 

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮނޑިގެއްލުވާ ލެވޭގޮތަށް ބްލެކް މެއިލްކުރުވާފައި ބައިތިއްބައިގެން މުއިއްޒު ހިތުހުރިހާ ގޮތަކަށް ގާނޫނުތައް ފާސްކުރުވައި ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް އެ ގާނޫނުތައް ހިންގަން މުއިއްޒު އެހުރީ ފޫގަޅާފައެވެ. ގާނޫނު އަސާސީގެ ބާރުކަނޑުވާލާ ރައްޔިތުން އިންތިހާބު ކޮށްފައި ތިބި އެތައް ސަތާކަ ކައުންސިލަރުންގެ އަޑުނާހާ ރައްޔިތުންގެ ފަޅީގައި މުއިއްޒަކަށް ނުހުރެވޭނެއެވެ. އަދި މުއިއްޒުގެ ފަޅިއަށް ރައްޔިތުންނެއް ވެސް ނޭރުވޭނެއެވެ.

ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ތަޅާ ބުރުވާ ހުސްކޮށް އިސްރާފުކުރަމުން ރައީސް އޮފީހުން އަޅުވާހަމައަކީ ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ، ކައުންސިލްތަކުން އުފައްދާ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކުން ވިޔަފާރީގެ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ ދާއިރާ ކަނޑައެޅުމާޢި ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުން ކައުންސިލްތަކަށް ފައިސާ ދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ބައެއް އުސޫލުތައް މުރާޖަޢާކުރުމާއި ކައުންސިލްތަކުގެ ޢުމުރުގެ ފަހު އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްތަކުން މުހިންމު މާލީ ކަންކަން ނިންމުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން ކަމަށެވެ. އެހެން ބުނާއިރު ރައްޔިތުންނަކީ މޮޔައިކަމަށް ހީކުރަނީތާއެވެ.